Słownik zawodów łac.-pol.

Oznaczenia:
(o) – litera dodawana do wyrazu
(-o) – litera wymieniana w wyrazie

Język łaciński Skrót Język polski
A curacatellae. – psiarz
A lagena lereuus – nalewacz
A potione – podczaszy
A pugione – giermek
A Punctis – pisarz
A rationibus – Podskarbii, Rachownik
A secretis – sekretarz
A studijs – nauczyciel
abcedrix – nauczyciel
abenarius faber – kotlarz
abiectarius – stolarz
accola – sąsiad
accumulator – zbieracz
acicularius, acufex – iglarz
actionarius – kramarz
actuarius – pisarz
acuciator – szlifierz
acufex – iglarz
acuminator – szlifierz
acupicter – hafciarz (na jedwabiu)
acupitor – hafciarz
adiunct judicalis – pomocnik sądowy
adjunctus ad officuim tributorum – pomocnik w urzędzie podatkowym
adjuctus juditialis – pomocnik sądowy, sekretarz
administrator – ekonom, rządca
adumbrator – rysownik
ad-vena – przybysz, obcy,cudzoziemiec
advocatus adv. – adwokat, prawnik, wójt miejski
aedificator certa partis – budowniczy pewnej części
aedilis – budowniczy
aedituus – kościelny, zakrystian
aerarius faber – kotlarz, mosiężnik, ludwisarz, brązownik
aerarius praefectus – poborca podatkowy
aerarius quaestor – poborca podatkowy
aerarius vetaramentarius – naprawiacz kotłów
agaso – masztalerz
agicola agr., agric. – wieśniak
agicolae agr. – rolników
agit(t)arius – kusznik, łucznik
agitator – woźnica
agricola – chłop (zwrot używany w II poł. XIXw.) lub ten który posiadał ziemię?
agripeta – osadnik
albator – blicharz (wybielacz płótna)
albicerdo – białoskórnik
altoris – żywiciel
altrix – żywicielka
alumnus – student, uczeń, wychowanek
alutarius cerdo – jarzęcoskórnik, zamesznik
amanuensis – pisarz, sekretarz
ambactus – sługa, klient
amiger – giermek
ampularius – wytwórca butelek
anachoreta – pustenik
ancilla – służąca, dziewka
ancillam – służącą
ancula – posługacz, sługa, służąca
anicula – staruszka
anicularius – wytwórca sznurowadeł, pasków, klamer do książek
annonarius – kupiec zbożowy
annularius faber – płatnerz, zbrojownik, kotlarz
apiarius – bartnik, pszczelarz
aplanus – bartnik, pszczelarz
apothecarius – aptekarz
apothecarius (medicamentum) – aptekarz
apparitor – dozorca, woźny
apsiaustu siuvejas – krawiec (robiący płaszcze)
aquilex – studniarz
arator – oracz, rolnik, rataj, zagrodnik (pracujący też na folwarku), gbur, olęder
arcarius faber – wytwórca skrzyń, stolarz
arator – oracz, rolnik, chłop
arcarius faber – wytwórca skrzyń, stolarz
archiater arc – lekarz
archidux – arcyksiążę
archigenes arc – lekarz
architectorum – architekt
architectus – budowniczy
architriclini(-u)s – szafarz, ekonom
arcuarius – kusznik, łucznik
arcularius – cieśla, stolarz
argetarius – bankier
arinifusor – ludwisarz
armifex – płatnerz, kotlarz
armiger – giermek
aromatopola – kupiec korzenny
arrendator – dzierżawca
artifex – artysta
artifex calcarium – ostrożnik
artifex loricarius – rymarz
asesor – asesor
assator – kucharz
assessor – ławnik
astrologus – astrolog
atriensis – oddźwierny
aucellator – sokolnik
auceps – ptasznik
aulaeorum opifex, aulaearius – gobelinnik, szpalernik
aulicus – dworzanin
aurifaber – złotnik
auriga – woźnica
aversor – złodziej
Avus ex Xenodochio – dziad z przytułku
baccalaureus – bakałarz (uczony niższego stopnia, dziś nauczyciel)
baiulus – posłaniec, tragarz
balistarius – kusznik
balneator – łaziennik, łaziebnik, łaziebny, właściciel łaźni
bapirifex – papiernik (wytwórca papieru)
barbaricus – hafciarz, tkacz jedwabiu
barbarius, barbitonsor – cyrulik, fryzjer, golarz
becharius – wytwórca pucharów i kubków z drewna
bergarius – owczarz
bibilopegus – introligator
bibliopola – księgarz
bladarius – kupiec zbożowy
bombard(ar)ius – rusznikarz, puszkarz
bombicinator – wytwórca jedwabiu
bractearius – złotnik
brasiator – słodownik
braxeator – piwowar
braxatria – piwowarka (lub żona piwiarza)
bubulcus – wolarz
burggravius – burgrabia
bursarius, bursifex – kaletnik (wytwórca toreb)
cacubarius – kaflarz
caduceator – budowniczy dróg i mostów, pośrednik
caelator – grawier
ceamentarius – murarz
calc(-k)ar(-l)iator – ostrożnik
calcarius – wytwórca wapna, spotykane też szewc
calcographus – drukarz
calculator – rachmistrz
caldearius – kotlarz
califex – konwisarz (wytwórca kielichów)
calopedarius – wytwórca chodaków z drewna
calvarius – gwoździarz (wytwórca gwoździ)
cambiator – wekslarz
camerarii – komornika
camerarius – szambelan, podkomorzy królewski, komornik, ale także: zarządzający dobrami, majątkiem
caminarius – kominiarz
campiductor – hetman polny
cancellarius – kanclerz
caminarius – kominiarz
candidarius – blicharz (rzemieślnik wybielający płótna)
caniparius – kelner
cantafusor, cantrifusor – konwisarz
cantor – śpiewak
capillamentarius – perukarz
capitaneus – starosta
capsarius – pudełkarz
carbonarius – węglarz (wypalający węgiel drzewny)
carminarius – gręplarz (np. wełny)
carnarius – rzeźnik
carnifex – kat, rzeźnik, ubojnik (zajmujący się ubojem)
carpentarius – cieśla, stelmach, kaletnik
carrucarius – woźnica
casarius – wieśniak
casarii – wieśniaka, fornala przy dworze, komornika
castellanida – kasztelanic
castellanus – kasztelan, grododzierżca
castrametator – oboźny
castrator – rzezak bydła
catopticus – wytwórca luster
caupo – karczmarz (właściciel oberży), handlarz
cauponarii – karczmarza
cauponissa – karczmarka (żona karczmarza?)
causidicus – adwokat, obrońca, prawnik
cechmagister – cechmistrz
cellarius – piwniczy
cementarius – murarz
cerdo – grabarz skór
careficiarius – woskarz
carevisarius – piwowar
cervillarius – płatnerz, wytwórca hełmów
cesarius – wieśniak, fornal przy dworze
cetarius – handlarz ryb
chalkographus – miedziorytnik
chelista – skrzypek
chirothecarius – rękawicznik
chirurgus – chirurg
chymater – alchemik
cingularius – paśnik
circulator – włóczęga
circumspectus – poważany, znakomity, otoczony czcią (w księgach sądowych i parafialnych określenie ubogiego rzemieślnika)
cistarius – wytwórca skrzyń
ciusor – kowal
cives – obywateli
civis – mieszczanin, obywatel
civis(s)a – obywatelka
civitatenses – mieszczanie
clacarius – szewc
claustrarius, claviger – klucznik, szafarz
clibanarius – zdun
cloacarius – czyściciel kloak
cmet(h, n)o – kmieć; chłop, poddany; (gospodarz na 1 lub więcej łanie, we wsiach wołoskich ważniejszy właściciel)
cmet(h, n)a in loco cmet. in loco – kmiecia na miejscu (mieszkającego w tej parafii)
cmethona – chłopka, wieśniaczka
cmetone – kmiecia
cmethonis – kmiecia
clusor – kowal podkuwacz
coactiliarius – kapelusznik, pilśniarz (spilśniający wełnę króliczą)
coctricem aulicam – kucharką dworską
coctor – piwowar
cocus aulicus – kucharz dworski
cocus – kucharz
Col(l)ator – farbiarz
collector – poborca podatkowy
colona – wieśniaczka
colonellus – pułkownik
colonista – kolonista
colonus (colono) col. – 1. dzierżawca gruntu, 2. Śr. chłop, tzw. zagrodnik, 3. rataj – robotnik wiejski nie posiadający roli; w późniejszych wiekach – ubogi chłop; kolonista, osadnik, kmieć
colonus praeposituralis ( colono praepositurali) – kmieć w majątku koscielnym
colonus privilegiatus (colono privilegiatio) – czynszownik chałupnik
colonus tugurialis (colono tuguriali) – chałupnik
colorator – farbiarz
commisarius com. – komisarz, namiestnik
commisarius urbanalis – komisarz miejski
commutator aerarius publicus com. aer. publ. – publiczny poborca weksli, urzędnik skarbowy, komisarz skarbu (wolne tłumaczenie)
condimentarius – kupiec korzenny
conductitius – najemnik, wyrobnik
conflator – hutnik (wytapiacz rudy)
consilarius – rajca
consiliarius – rajca, radny (członek rady miejskiej)
consitor – siewca
consul – burmistrz (w prawie magdeburskim), rajca
contegulator – dekarz
convictor – strawnik
cooperator hujus – współpracownik miejscowy (lub w. tegoż)
coqua – kucharka
coquus – kucharz
corarius – garbarz
corbo – koszykarz (wytwórca koszy)
cordarius – powroźnik (wytwórca powrozów, sznurów)
coreator, coriarius, coriator – skórnik, grabarz, szewc
coriarius – garbarz
corrigiarius – rymarz
cosetha – żniwiarz (?)
cotiarius – szlifierz (ostrzący narzędzia)
cribrarius – sitarz
cremati faber – gorzelanny
crumenanus, crumenarius – kaletnik, tasznik
crustularius, cupendinarius – ciastkarz, cukiernik
culcitarius – krawiec (robiący płaszcze z materiału)
cultellarius, cultellifaber, cultrifex – nożownik
cunicularius – gwarek, sztolnik
cuparius, cupanus – bednarz
cupendinarius – ciastkarz, cukiernik
curator – opiekun, proboszcz, dozorca
curator medici – lekarz
currifex – stelmach, kołodziej
curruarius – wytwórca wozów, stelmach
cursoris – goniec
custos – stróż, opiekun, obrońca, strażnik, kustosz
custos agrorum – polowy (nadzorował prace w polu)
custos lignorum – dozorca lub stróż składu drewna opałowego
custos silva(e) – stróż lasu, gajowy
custos sylvarum – strażnik leśny (czyli gajowy, borowy ?)
custos viarum regiarum – strażnik dróg królewskich
danista – lichwiarz
dapifer – stolnik
dapiferides – stolnikowicz, czyli syn stolnika
deauratot – pozłotnik
deglubitor – rakarz, hycel
delineator ad via ferream – rysownik (projektant?) przy drodze żelaznej
depositori lignorum – wyładowujący drewno, zarządca składu drewna
destitutio – zawód
dimensor – szynkarz
disceptator – sędzia, rozjemca
discipulus – uczeń, student
dispensator – szafarz, rządca
diurnista – robotnik dniówkowy
doctor – nauczyciel
doctor utriusque juris – doktor praw obojga
domesticus – służąca
doleator – bednarz
doliarius – bednarz
domina – gospodyni domowa
dominator – władca
dominus d – władca, gospodarz, pan
drezna – tokarz
ductor arcularioum in fabrica – nadzorca stolarzy (wytwórców skrzynek) w fabryce
ductor machinae – obsługujący maszynę (?)
dominus – władca, gospodarz
dulciarius – cukiernik
dux – książę
dux exercitus – hetman
dux machinae – obsługujący maszynę (?)
economus – ekonom (rządca)
ederitarius – dentysta
ejus domicilium – “miejscowy” tj. z tej samej parafii (miejsce urodzenia i zamieszkania)
ensifex czy ensifer – płatnerz, miecznik
ephipparius – siodlarz
eques – rycerz
equicius – handlarz koni
eremita – pustelnik
ergastularius – strażnik więzienia
erronis – włóczęga
eruginator – miecznik (szlifierz mieczy)
erus – właściciel (pan domu)
exactor – poborca podatkowy
exactor (tributoris) – poborca podatkowy
excoriator – rakarz, hycel, oprawca
faber – rzemieślnik, kowal
faber ferri – kowal żalaza
faber lignarius – cieśla
faber murarius – murarz
falcarius – kowal kos
falconarius – sokolnik
famata – sławetna
famati – sławetnego (mieszczanina)
Famatorum F – sławetnych
famatus famatt, fam. – sławetny (w księgach sądowych i parafialnych określenie mieszczan), okrzyczany, osławiony
famella – służąca
famosus Fame – sławetny (mieszczanin)
famulans Villanus – służący wieśniak
famulus famul. – parobek, sługa; (pracownik gospodarski lub folwarczny)
famulum – parobka
famulus aulicus – służący dworski
famulus ecclesiae – kościelny (służący w kościele)
feber ferri – kowal żelaza, ślusarz (pracownik kuźni)
feniseca – kosiarz, żniwiarz
ferri fa(r)ber – kowal żelaza
fibulator – guzikarz, wytwórca okuć
figulus – garncarz, kaflarz
filicarius – brukarz, kamieniarz
fistulator – flecista
flator – wytapiacz, hutnik
flaviarius – safiannik
flebotomarius – felczer
forestarius – leśniczy
fornacarius, furnarius – zdun
fossarius – górnik, kopacz, grabarz
fosfor – kopacz, rolnik, górnik, grabarz, człek nieuczony, rozpustnik
fossor montanus – górnik (kopacz żupny)
fragulator, frenifex – kaletnik, tasznik
fragulator, frenifex – kaletnik, tasznik
frenarius – rymarz
frenifex – rymarz
frumentarius – kupiec zbożowy
frumitor – garbarz skór
fullo – folusznik, wałkarz
funarius – powroźnik
funicularius – wytwórca sznurowadeł, pasków, klamer do książek
funista – powroźnik
furnarius – zdun
fusor – konwisarz, odlewnik
fusor tormentorum – ludwisarz
gangaba – tragarz
garcifer – kucharz
gemmarius – jubiler
generalis – generał
Generosus Domina GD – Szlachetnie Urodzony(-a)
Generosa Gsa – Urodzona
Generosorum Gnsoru – Urodzonych
Generosus Gnosus lub G. – Urodzony (szlachetny tj. szlachcic, właściciel wsi, wspaniałomyślny, zacny; szlacheckiego pochodzenia; w księgach sądowych i parafialnych określenie urzędników ziemskich i szlachty)
Generosus ac Magnificus Dominus GMD – JWP czyli Jaśnie Wielmożnego Pana/Panią
geometra – mierniczy
germagenum – kaflarz
gerulus – tragarz
gestator – tragarz
gezefilaceus – osoba zbierająca dawniej w kościele datki od wiernych
girator – włóczęga
gladiarus – wytwórca kling, mieczownik
glebator – studniarz
glulinator – introligator
Gnosa – Wielmożna (szlachetnie urodzona)
Gnosor – Wielmożny (szlachetnie urodzony)
Gnosorum – Wielmożni (szlachetnie urodzeni)
grammaticus – nauczyciel (nauczyciel gramatyki)
grassans – rozbójnicy
grutarius – producent lub kupiec kasz i ziemiopłodów
guardianus – strażnik
haeres – dziedzic
haragius – magik, kuglarz
harpator – harfiarz
herbarius – zielarz
heres – dziedzic
histrio – aktor
Honesta Hon – uczciwa
Honesti Honest – uczciwego
Honestis H – uczciwi
Honestorum Hstorum, Hone, H – uczciwych
honestus Hone – uczciwy (określenie rolnika z małego miasteczka lub rzemieślnika wiejskiego)
honoratus – zacny, patrycjusz
horolgifex – zegarmistrz
horologius – zegarmistrz
hortulami cameralis – komornik zagrodnika
hortulanus hort. – dokładne określenie ważności we wsi; ogrodnik; zagrodnik (właściciel chałupy z kawałkiem ziemi, właściciel chałupy z kawałkiem ogrodu, chałupnik – właściciel chałupy), chłop bezrolny, rataj, robotnik wiejski nie posiadający własnego pola ani inwentarza
hortulana – żona zagrodnika
hortulani – zagrodnika
hortulani liberi – wolnego ogrodowego
hospes publicus – karczmarz
huragius – magik, kuglarz
iaculator – błazen kuglarz
illustrissimus ac magnificus – jaśnie wielmożny, w Średniowieczu użwano przymiotnika illustris dla określenia rodzin książęcych; illustrissimus (-a, -um) używano w stosunku do najwyższych magnatów
Illustrissimus ac Magnificus Dominus IDM – Jaśnie Wielmożny Pan, Najjaśniejszy Pan
impressor – drukarz
imprimatorus – drukarz
incensator sub machinam viae ferreae incensator sub machinam v fer – palacz kolejowy
incisor – krawiec, krojczy
iudex – sędzia
indusiarius – krawiec koszul
infector – farbiarz
inspector – dozorca
instygator – instygator
institor – kramarz
instmann – pachołek
instructor – nauczyciel, instruktor
inwigilator in fabrica – stróż pilnujący w fabryce
invigilator via ferrea – kontroler (strażnik) kolejowy (kolei)
ioculator – błazen, kuglarz, oszust
inquilina – komornica
inquilinus inquil. – komornik, kątnik (ubogi chłop mieszkający u innego gospodarza/chłopa, pracownik folwarku), chłop pańszczyźniany, lokator
iudex – sędzia
iurista – prawnik
judex castrensis (iudex castrensis) – sędzia grodzki
judex terra – sędzia ziemski
judex terrestris (iudex terrestris) – sędzia ziemski
judiciska terra ? – sędzina ziemska
labor – pracowity (chłop, gospodarz)
laborator – wyrobnik, pracownik
laboratorem in fodinis sulfuranis – pracowniku w kopalniach siarki
laboriosa – pracowita
laboriosi L – pracowici
laboriosi Lab., L – pracowitego (dopełniacz)
laboriosis – pracowitych
laboriosorum LL – pracowitych
laboriosus L lub Lab – pracowity (w księgach sądowych i parafialnych określenie chłopów)
laceur – wyplatacz koszyków
lacticinator – mleczarz
laganator – wytwórca butelek
lamficus sator – zamszownik
laminarius – blacharz
laminifex – blacharz
lancinarius – płatnerz
lanifex – sukiennik
lanio – rzeźnik
lanitextor – sukiennik (wytwórca materii z wełny owczej)
lanius – rzeźnik
lanifex – sukiennik
lapicida – kamieniarz
lapidarius – kamieniarz
lapsator – szlifierz
laterarius – strycharz (wypalacz dachówek), ceglarz
laterator – strycharz (wypalacz dachówek), ceglarz
lavandarius – pracz
lectistrator – łożniczy
legalarius – dachówkarz, ceglarz
legatus – poseł delegat
lena – stręczycielka
librarius – księgarz
lictor – woźny, sługa miejski
ligator – bednarz (wytwórca beczek)
lignarius – cieśla, stolarz, kołodziej
liganrius faber – cieśla
lignator – cieśla, stolarz, kołodziej
lignifaber – cieśla, stolarz, kołodziej
ligularius – wytwórca sznurków i sznurowadeł
limbolarius – pasamonik, szmuklerz
linarius – handlarz pakuł i konopii
linifex – płóciennik
lintearius – handlarz pakuł i konopii
lithostrator – brukarz
lodex – sukiennik (krawiec płaszczy)
lolarius – rymarz
lorifex – płatnerz
lutifigulus – garncarz
lutorissa – praczka
lychnopoeus – świecarz
Macellarius – rzeźnik, handlarz mięsem
Mactator – rzeźnik, handlarz mięsem
Magister – nauczyciel, mistrz
magister (scholae) – nauczyciel
magister civium – burmistrz
magister scholae – nauczyciel (nauczyciel dyplomowany)
magister stabuli – koniusz wielki
magister vigilianus (vigiliarius) – nadstróż
Magnifici – Wielmożni
Magnificorum Maficor – Wielmożnych
Magnificus – Wielmożny (w księgach sądowych i parafialnych określenie senatorów w dawnej Polsce), urzędnik grodzki lub ziemski; wspaniały, świetny, okazały
Magnifica Domina MD – Wielmożna Pani
Magnificus Dominus MD – Wielmożny Pan
magnus mareschaleus – marszałek wielki
malleator – kowal podkuwacz
manicarius – rękawicznik
mansuarius – chłop, zagrodnik
marchio – margrabia
mareschaleus – marszałek
marinarius – marynarz
marsuparius – kuśnierz, miechownik
marsupiator – rękawicznik, tasznik
massarius – dzierżawca, zarządca
materfamilias – gospodyni
materialista – handlarz
matiarus – wędliniarz
medicus – medyk, lekarz
mediastinus – stróż domowy oraz sługa do najpodlejszych posług
mellicida – bartnik, pszczelarz (hodowca pszczół)
membranarius – wytwórca pergaminu, pergaminnik
mendicans – żebraczka
mendicant – żebrak
mendicus – żebrak, bezdomny, biedny
mensarius – bankier
mensator – stolarz (wytwórca stołów)
mercator – kupiec
mercenaire – robotnik najemny, płatny, najemnik; żołnierz najemny
mercenaria – robotnica najemna
mercenarius – pracownik najemny lub sezonowy (pracuje codziennie podczas żniw)
mercenarius diurnus – robotnik dniówkowy, najemnik
meretrix – prostytutka
messor – żniwiarz
messor metator – probierz
mil(l)es – żołnierz
miles ad tempus dimissus ? – żołnierz czasowo zwolniony?
miles dimissus – żołnierz zwolniony
mil(l)es reservalis – żołnierz rezerwista
mililus gregris – żołnierz
mimula – tancerka
Minister – sługa, służący
ministerialis – woźny sądowy
ministerialis generalia – woźny generalny
ministerialis iustitiae (instantiae?) parsimonii ministerialis iust parsimonii – woźny w sądzie sprawiedliwości???
minutor – felczer
molendarius czy mol(l)itoris ? – młynarz
monitor – młynarz
monetarius – mincarz (pracownik wyrabiający monety)
montani salini – górnika solnego
montanista – górnik, górnik solny
murarius – murarz (ogólnie bez podawania specjalności)
murator – murarz (ogólnie bez podawania specjalności)
musicus – muzyk
musicus (instrumentalis) – muzyk, kapelmistrz
mutarius – celnik
nauta – żeglarz, marynarz, flisak
navector – przewoźnik
netor – krawiec (mężczyzna który szyje)
netric – szwaczka (kobieta która szyje)
nigricerdo – czarnoskórnik
nobilis Nob. – szlachetny (właściciel części wsi lub dzierżawca, ogólnie szlachcic)
nobilis(s)a Nob. – szlachcianka
Nobilitor – Szlachetnie
nodator – guzikarz (wytwórca guzików)
notarius – pisarz, notariusz, pisarz grodzki lub ziemski
nummularius – mincerz
nuntius – posłaniec, listonosz, goniec, doręczyciel
nutricula – mamka
nutrix – mamka
Oberletnanus – porucznik
obsequa – służąca
obste(t)rix obst. – położna, akuszerka (odbierająca dziecko)
obste(t)rix nulla praesens obst. nulla praesens – położna, akuszerka (żadna odbierająca czyli nieobecna przy porodzie)
obste(t)rix partui praesens obst. partui praesens – położna, akuszerka (odbierająca dziecko czyli obecna przy porodzie)
oeconomus – ekonom
oenopola – sprzedawca win
officialis – oficjalista (urzędnik dworku szlacheckiego, magnackiego)
olearius – olejarz
operarium – robotnika, wyrobnika
operarius – wyrobnik (pracownik najemny, najemnik)
operator – wyrobnik (pracownik najemny, najemnik)
opifex – rzemieślnik
opilio czy ovilo ? – owczarz
opilionis – pasterz owiec
oppidana – mieszczka (mieszkanka małego miasta, warowni)
oppidanus – mieszczanin, obywatel
organarius – organista
organarij – organisty
ostiarius – strażnik przy bramie, klucznik
ovilione – owczarza
ovilionis – owczarz
paedagogus – nauczyciel (pedagog)
palatinida – wojewodzic
palatinus – wojewoda
panes fabricanus inwigilator – pracował przy strażniku fabrycznym
panifex – piekarz
pannarius – sukiennik
pannicida – krawiec sukienny
pannifices – tkacze
pannisor – postrzygacz sukna (strzygący kłaczki po wyczesaniu sukna tkanego z wełny ostami)
pannitextores – tkacze
pantolopa – kupiec
papyrifex – papiernik
parchanista – barchannik
passamentarius – pasamonik, szmuklerz
pastellator – wytwórca patelni, panwisarz
pastor – pasterz, proboszcz, pastuch
pastor pecudum – skotarz, pastuch
pauper – biedak
pectinator – gręplarz
pedagogus – nauczyciel (pedagog)
pellarius – kuśnierz
pellio, pellifex, pellifactor – kuśnierz
pelviarius, pelvifex – miednicznik, kotlarz
penesticus – handlarz starzyzną
penfex – snycerz (rzemieślnik wykonujący ozdoby w drewnie)
pennarum structor, pennifex – wytwórca skrzydeł husarskich i ozdób z piór
pensionatus – dzierżawca, najemca czynszowy
per illustris per Illris – Przez (jaśnie) oświeconego
perator – kuśnierz, miechownik
preceptor – odbiorca, użytkownik
perceptor magistratualis – piastujący godność wyższy urzędnik
pergamenarius – wytwórca pergaminu, pergaminnik
perifex – snycerz
pharetrator – wytwórca kołczanów i sajdaków
pharmacopola – aptekarz
pictaciarius – łatacz
pictor – malarz
pictor parietura – malarz pokojowy
pilearius, pileo, poleator – kapelusznik, czapnik
pincerna – cześnik, podczaszy
pinsor – śrutownik (wytwórca śrutu)
pirarius – kaletnik (wytwórca torebek skórzanych)
piscator – poławiacz, rybak, wędkarz
pistor – piekarz (chleb, bułki)
pistrinus – młynarz
pixidarius – puszkarz
planus – włóczęga
plaustrarius – kołodziej, stelmach
plastes – rzeźbiarz, snycerz
plebaeus – plebejusz
plebeius – gminowy, pospolity lub “należący do niskiego stanu, ten który nie posiadał ziemi ?”
plumbarius – konwisarz
pocillator – cześnik, podczaszy
polentarius – słodownik, krupiarz
Policiei? vigil – stróż policyjny, posterunkowy
polio – płatnerz, zbrojownik
politor – szlifierz
pollinctor – właściciel zakładu pogrzebowego
pomarius – handlarz owoców
popinarius, popinator – kucharz
possessor – dziedzic, dzierżawca
preceptor – kierownik szkoły, nauczyciel
praeceptor scholae – kierownik szkoły
praeco – woźny sądowy
praefectus – zarządca, zwierzchnik
praefectus cohortis – kapitan
praefectus cubiculi – podkomorzy nadworny
praefectus culinae – kuchmistrz
praefectus pontium – mostowniczy
praefectus salinarum – żupnik
praefectus stabuli – koniuszy
praesidium – strażnik
praetor – wójt miejski
praeses stationis via ferrea – kierownik stacji drogi żelaznej, zawiadowca
praxator – piwowar
princeps militum – hetman
prista – drwal
privatus – prywaciarz (?)
procarius – świniopas (pasący świnie)
proconsul – burmistrz, rajca miejski
procurator – zastępca
professor – nauczyciel akademicki
promocondus – piwniczy, szafarz
promus – kuchmistrz, klucznik
propola – handlarz
propugnator – obrońca, opiekun
proreta – dowódca statku
propietarius agri – właściciel ziemi, pola
providus – rozsądny, mądry, przezorny (w księgach sądowych i parafialnych określenie ubogiego rzemieślnika)
proxator – piwowar
proxeneta – pośrednik handlowy
psecas – fryzjerka
pubes – dojrzały, dorosły
puer exercitus – ciura, luzak
purgator caminorum – kominiarz
pyrarius – prochownik
ratiocenatis – rachmistrz
readarius – woźnica
rector scholae – kierownik szkoły
reddituarius – dzierżawca
redemptor – handlarz
referendarius – referendarz
reflektor – druciarz
regens – regent
regimentarius – regimentarz
registrator – regestrant
remex – wioślarz, marynarz
rusticus – wieśniak
restiarius, restio – wytwórca lin okrętowych, powroźnik
revenditor librorum – księgarz
rhedarius – kołodziej, stelmach
ribaklus – włóczęga, organista, bakałarz
ribaldus – rybałt, organista, bakałarz
ribaldus – włóczęga, organista, bakałarz
rotifex – kołodziej
rotifex – kołodziej, stelmach
rubricerdo – czerwonoskórnik
rufficerdo – czerwonoskórnik, kordebanik
ruffifusor – ludwisarz
rurensis – rolnik
rurigena – wieśniak
ruscitus – rolnik
saccarius – kuśnierz, miechownik
safiaticus – safiannik
saga – czarownica
sagittarius – łucznik, wytwórca strzał
salarius – warzelnik soli
Sale(-i)narius – górnik w kopalni soli
salicida – prasol, solarz
salifex – handlarz soli
salinator – handlarz soli, żupnik
salpista – trębacz
salsamentarius – śledziarz, solarz
samiator – szlifierz
sartor – krawiec
sartorissa – krawcowa
sator – siewca
scabinus – ławnik
scandularius – gonciarz
scholirega – nauczyciel (dosłownie: zarządca szkoły)
sclopetarius – strzelec
scoparius – zamiatacz ulic
scriba – pisarz
scriniarius oraz – boazernik, stolarz, archiwista, pieczęciarz
scrutarius – handlarz starzyzną
sculptor – snycerz
scultetus – sołtys, wójt
sculteti(s) – sołtysa
secretarius – sekretarz
secretarius Consiliarii Status – sekretarz radcy stanu
sector – górnik solny
sellarius – siodlarz
sellator – siodlarz
semi-cmetho – półkmieć (gospodarz na połowie łana)
semicmethonis – półkmiecia
semicmethonissa – półkmieciowa
senator – senator
senex – starzec
sequestrator – egzekutor, komornik (urzędnik ściągający przymusowo należności od dłużników)
serarius – tracz (ewentualnie ślusarz)
serator – ślusarz
sericarius – wytwórca jedwabiu, jedwabniczarz
serifaber – ślusarz
serifex – wytwórca jedwabiu, jedwabniczarz
serifex – wytwórca jedwabiu
serrarius – tracz
serrator – tracz
serva – służąca
servus – sługa
servus aulae – sługa dworski, folwarczny
servus aulicus – sługa dworski, folwarczny
Servus oppidi – sługa ????
signifer – chorąży
silicarius – brukarz
silvanus – leśniczy ?, borowy, gajowy
similarius – piekarz białego chleba (np. bułki)
simulator – fałszerz, kopista, czasami partacz
skandularius – gonciarz
speciarus – kramarz korzenny
spectabilis – znakomity, dostojny (w księgach sądowych i parafialnych określenie patrycjusza z dużego miasta)
speculator – stróż, wartownik
sportularius – koszykarz
stametor – kamieniarz
stannarius – konwisarz, kotlarz
staterarius – kaletnik, powroźnik
stationarius – kramarz
statuarius – rzeźbiarz
stipus – żebrak
stratarius – siodlarz
structor – murarz, tynkarz
subcamerarius – podkomorzy
subdapifer – podstoli
subditum – poddanego
subditus – poddany
subjudex – podsędek
subpraefectus stabuli – podkoniuszy
subsigniler – podchorąży
subulcus – świniopas
succamerarius – podkomorzy nadworny
sufferator – kowal, podkuwacz
supplicant – biedak
supremum dux exercituum – hetman wielki
sutor – szewc
sylwator – leśniczy, borowy, gajowy
tabellarius – posłaniec, listonosz
tabelnarius – karczmarz
tabernalis arrendator – arendarz karczmy, dzierżawca karczmy
talemetarius – piekarz
tector – dekarz (spotykane jako tynkarz)
tegularius – dachówkarz, ceglarz (wytwórca dachówek)
telonarius – celnik
teloneator – celnik
tenutarius – dzierżawca
textor – tkacz, sukiennik
thesaurarius – skarbnik, podskarbi
tibialius – pończosznik
tibialus – pończosznik
tinctor – farbiarz
tivunus – ciwun, włodarz
tomeator – tokarz
tomeator tomio – tokarz
tomio – tokarz
tonsor – rytownik ale i fryzjer, golibroda
torarius – pielegniarz
toreutes – grawer
torifex – płatnerz
tormentarius – ludwisarz
tornator – tokarz
tortor – kat
tribunus – wojski
tritor – młocarz
tonarius – bednarz
tunnarius – bednarz
tutor – opiekun
tyropola – handlarz sera
unguentarius – perfumiarz, wytwórca maści
urinator – nurek
urnarius – zdun
urnilor – garbarz
usor – konwisarz, odlewnik
usor tormentorum – ludwisarz
usuranius – lichwiarz
utrique – obaj sołtysi
uxor custos pontis – żona strażnika mostów
uxor inquilinus – żona komornika
uxor praepositi – żona naczelnika
uxor voleari – żona wolarza (łacina makaroniczna)
vadi(u)s – poręczyciel
validus – możny
valcata – włóczęga
valvarius – klucznik, szafarz
vecesgerens – namiestnik
vector – woźnica
venator – myśliwy ale i łowczy
venator aulicus – łowczy nadworny
venditor – kupiec
Vennatorissa Terra Lomsensi – Łowczyni ziemi łomżyńskiej
ver egregius – mąż znamienity: uczony, lekarz, filozof
ver excellens – mąż znamienity: uczony, lekarz, filozof
vespillo – grabarz, karawaniarz (ten kto wynosi zmarłych), profanator grobów (kto je znieważa)
vestiarius – krawiec
vestiplica – praczka
vetcrinarius – weterynarz
vexillifex – chorąży
viator – komiwojażer
vicanus – wieśniak
vicarius – namiestnik
vicarius vexilliferi – podchorąży
vice-cancellarius – podkanclerzy
vice-capitaneus – podstarości
vice-palatinus – podwojewodzi
viego – bednarz
vietor – bednarz
vigil politilis – posterunkowy ?
viglarius – strażnik, stróż
vinctor – bednarz
villanus – wieśniak czyli człowiek wsi
villica – gospodyni
vinitor – winogrodnik (uprawiający winnicę)
vinopola – winiarz
vir consularis – rajca
virgulator – miotlarz, szczotkarz
vitreator – szklarz, hutnik szkła
vitriarus – szklarz, hutnik szkła
vivitor – winogrodnik
vlodarius – włodarz
xylocopus – cieśla
yespillo – grabarz
zonarius – paśnik
zuparius – żupnik
zythopepta – piwowar
zytopoeus – piwowar