Poni\u017cszy tekst przygotowa\u0142em tydzie\u0144 temu, tu\u017c przed oddaniem do druku ksi\u0105\u017cki J\u00f3zefa Matyskie\u0142y Przez pokolenia. Nad Biebrz\u0105, Nett\u0105 i Kana\u0142em Augustowskim<\/i>. Zosta\u0142 on w\u0142\u0105czony do publikacji jako s\u0142owo od redakcji. Ksi\u0105\u017cka wkr\u00f3tce trafi do sprzeda\u017cy w sklepie internetowym JZI.<\/p>\n
\n
Kiedy w 2024 roku Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny wydawa\u0142 Historie nieprzeoczone<\/em>, zapewne niewielu z nas przypuszcza\u0142o, \u017ce b\u0119dzie to pocz\u0105tek tak bogatego cyklu wydawniczego. Rok p\u00f3\u017aniej ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka Zdarzy\u0142o si\u0119 wczoraj<\/em>, a dzi\u015b oddaj\u0119 w r\u0119ce Czytelnik\u00f3w Przez pokolenia<\/em> \u2013 trzeci\u0105 ju\u017c publikacj\u0119 J\u00f3zefa Matyskie\u0142y po\u015bwi\u0119con\u0105 przede wszystkim Jaziewu i jego okolicom. Przyznam, \u017ce nie przestaje mnie to zadziwia\u0107. Trzy obszerne, bogato ilustrowane ksi\u0105\u017cki o dziejach jednej niewielkiej wsi i jej mieszka\u0144c\u00f3w! Ile polskich miejscowo\u015bci mo\u017ce poszczyci\u0107 si\u0119 podobnym dorobkiem?<\/p>\n J\u00f3zefa Matyskie\u0142\u0119 bez wahania nazwa\u0142bym kronikarzem Jaziewa, a w szerszym znaczeniu r\u00f3wnie\u017c ziem po\u0142o\u017conych nad Biebrz\u0105, Nett\u0105 i Kana\u0142em Augustowskim. Nie jest kronikarzem z urz\u0119du ani historykiem z wykszta\u0142cenia. Jest cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry uzna\u0142, \u017ce pami\u0119\u0107 o rodzinnych stronach, ludziach i wydarzeniach zas\u0142uguje na utrwalenie. Od lat gromadzi wspomnienia, fotografie, dokumenty i rodzinne przekazy. Zestawia je z informacjami odnajdywanymi w archiwach i opracowaniach historycznych, uzupe\u0142nia w\u0142asnymi obserwacjami i opatruje charakterystycznym dla siebie komentarzem. W rezultacie powstaje co\u015b wi\u0119cej ni\u017c zbi\u00f3r wspomnie\u0144 \u2013 wielow\u0105tkowa kronika lokalnej spo\u0142eczno\u015bci, obejmuj\u0105ca kilka stuleci jej dziej\u00f3w.<\/p>\n <\/p>\n O ile pierwsza ksi\u0105\u017cka autora prowadzi\u0142a Czytelnika przede wszystkim przez histori\u0119 regionu, a druga przybli\u017ca\u0142a codzienno\u015b\u0107, obyczaje i mentalno\u015b\u0107 jego mieszka\u0144c\u00f3w, o tyle Przez pokolenia<\/em> mocniej zwraca si\u0119 ku genealogii. Poznajemy dzieje rodzin Matyskie\u0142\u00f3w, Murawskich, Frank\u00f3w, Chilickich i wielu innych rod\u00f3w zwi\u0105zanych z Jaziewem oraz s\u0105siednimi miejscowo\u015bciami. \u015aledzimy rodzinne koligacje, ma\u0142\u017ce\u0144stwa, dziedziczenie gospodarstw, migracje i rozga\u0142\u0119ziaj\u0105ce si\u0119 przez pokolenia linie potomk\u00f3w. Za nazwiskami i datami odnajdujemy jednak przede wszystkim ludzi \u2013 z ich ambicjami, troskami, mi\u0142o\u015bciami, konfliktami i \u017cyciowymi dramatami.<\/p>\n Genealogia stanowi wa\u017cn\u0105, lecz nie jedyn\u0105 tre\u015b\u0107 tej ksi\u0105\u017cki. Autor przypomina dawne wesela, obyczaje rodzinne, realia wiejskiego gospodarowania i stosunki s\u0105siedzkie. Si\u0119ga do wydarze\u0144 historycznych, kt\u00f3re odcisn\u0119\u0142y pi\u0119tno na losach mieszka\u0144c\u00f3w regionu. Osobne miejsce zajmuj\u0105 przejmuj\u0105ce wspomnienia zwi\u0105zane z wojn\u0105, deportacjami i \u017cyciem na Syberii. W dalszych cz\u0119\u015bciach ksi\u0105\u017cki przenosimy si\u0119 do \u015bwiata las\u00f3w i le\u015bnik\u00f3w, poznajemy opowie\u015bci zwi\u0105zane z Puszcz\u0105 Augustowsk\u0105, Czerwonym Bagnem i Bia\u0142owie\u017c\u0105. Dope\u0142nieniem tych historii s\u0105 relacje innych autor\u00f3w i \u015bwiadk\u00f3w przesz\u0142o\u015bci oraz liczne fotografie, cz\u0119sto pochodz\u0105ce z prywatnych, rodzinnych zbior\u00f3w.<\/p>\n Szczeg\u00f3ln\u0105 warto\u015b\u0107 wszystkich trzech ksi\u0105\u017cek dostrzegam w ich warstwie etnograficznej. Matyskie\u0142a z niezwyk\u0142\u0105 drobiazgowo\u015bci\u0105 opisuje \u015bwiat, kt\u00f3ry jeszcze kilkadziesi\u0105t lat temu by\u0142 codzienno\u015bci\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w tutejszych wsi, a dzi\u015b w znacznej mierze ju\u017c nie istnieje. Dawne zaj\u0119cia, narz\u0119dzia, ubiory, potrawy, zwyczaje, wierzenia, powiedzenia i gwarowe okre\u015blenia pojawiaj\u0105 si\u0119 na kartach jego ksi\u0105\u017cek niejako mimochodem, wplecione w opowie\u015bci o konkretnych osobach i zdarzeniach. W\u0142a\u015bnie w tych szczeg\u00f3\u0142ach tkwi ich ogromna warto\u015b\u0107. Nie znajdziemy ich w urz\u0119dowych dokumentach, ksi\u0119gach metrykalnych ani w podr\u0119cznikach historii. Razem z odchodz\u0105cymi pokoleniami znikaj\u0105 bowiem nie tylko ludzie, lecz tak\u017ce ich j\u0119zyk, obyczaje i pami\u0119\u0107 o tym, jak wygl\u0105da\u0142o \u017cycie codzienne.<\/p>\n Nie spos\u00f3b przeceni\u0107 r\u00f3wnie\u017c bogactwa materia\u0142u ilustracyjnego. Podobnie jak dwa poprzednie tomy, Przez pokolenia<\/em> zawiera imponuj\u0105c\u0105 liczb\u0119 fotografii, dokument\u00f3w i innych pami\u0105tek. Nie s\u0105 one jedynie ozdob\u0105 tekstu. Przywracaj\u0105 twarze ludziom znanym dotychczas tylko z nazwisk, pozwalaj\u0105 zobaczy\u0107 nieistniej\u0105ce ju\u017c zabudowania, dawne krajobrazy i sceny z \u017cycia wsi. Dzi\u0119ki starannie opracowanym podpisom staj\u0105 si\u0119 zarazem cennym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji dla kolejnych pokole\u0144 i przysz\u0142ych badaczy lokalnej historii.<\/p>\n Pracuj\u0105c nad redakcj\u0105 tej ksi\u0105\u017cki, po raz kolejny przekona\u0142em si\u0119, \u017ce pozornie nieistotna anegdota, zapomniane nazwisko czy zas\u0142yszane przed laty powiedzenie mog\u0105 mie\u0107 warto\u015b\u0107, kt\u00f3rej dzi\u015b jeszcze nie potrafimy w pe\u0142ni doceni\u0107. J\u00f3zef Matyskie\u0142a opowiada o przesz\u0142o\u015bci w\u0142asnym, rozpoznawalnym stylem \u2013 gaw\u0119dziarskim, pe\u0142nym dygresji, niekiedy dosadnym, cz\u0119sto podszytym humorem. Nie idealizuje dawnej wsi, nie przemilcza ludzkich s\u0142abo\u015bci i nie unika trudnych temat\u00f3w. To r\u00f3wnie\u017c wa\u017cna cecha jego pisarstwa.<\/p>\n Jestem przekonany, \u017ce trzy ksi\u0105\u017cki J\u00f3zefa Matyskie\u0142y b\u0119d\u0105 przez d\u0142ugie lata s\u0142u\u017cy\u0107 genealogom, regionalistom i wszystkim zainteresowanym histori\u0105 tej cz\u0119\u015bci Augustowszczyzny. Autor ocali\u0142 w nich ogromn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zbiorowej pami\u0119ci Jaziewa i okolicznych wsi. Bez jego pracy wiele z tych historii zapewne odesz\u0142oby bezpowrotnie wraz z ostatnimi lud\u017ami, kt\u00f3rzy jeszcze je pami\u0119tali.<\/p>\n Pozostaje mi na koniec postawi\u0107 pytanie: czy Przez pokolenia<\/em> to ostatnia ksi\u0105\u017cka J\u00f3zefa Matyskie\u0142y? Mam szczer\u0105 nadziej\u0119, \u017ce nie. Skoro jedna niewielka wie\u015b dostarczy\u0142a materia\u0142u do trzech tak obszernych publikacji, kto wie, ile jeszcze nieopowiedzianych historii kryje si\u0119 w pami\u0119ci jej kronikarza?<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Poni\u017cszy tekst przygotowa\u0142em tydzie\u0144 temu, tu\u017c przed oddaniem do druku ksi\u0105\u017cki J\u00f3zefa Matyskie\u0142y Przez pokolenia. Nad Biebrz\u0105, Nett\u0105 i Kana\u0142em Augustowskim. Zosta\u0142 on w\u0142\u0105czony do publikacji jako s\u0142owo od redakcji. Ksi\u0105\u017cka wkr\u00f3tce trafi do sprzeda\u017cy w sklepie internetowym JZI. Kiedy w 2024 roku Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny wydawa\u0142 Historie nieprzeoczone, zapewne niewielu z nas przypuszcza\u0142o, \u017ce […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":98765079,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"h5ap_radio_sources":[],"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_hide_featured_image":false,"_jetpack_featured_image_duplicate_dismissed":0,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[338,321],"tags":[],"class_list":["post-98765078","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genealogiczne-znalezisko-dnia","category-kultura-regionalna"],"yoast_head":"\n