{"id":9638,"date":"2020-02-26T11:51:47","date_gmt":"2020-02-26T10:51:47","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?p=9638"},"modified":"2024-01-29T19:51:04","modified_gmt":"2024-01-29T18:51:04","slug":"rys-historyczny-miejscowosci-male-raczki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/02\/26\/rys-historyczny-miejscowosci-male-raczki\/","title":{"rendered":"Rys historyczny miejscowo\u015bci Ma\u0142e Raczki"},"content":{"rendered":"
www.raczkowskiearchiwalia.pl<\/a><\/h5>\n

Pierwsze osadnictwo na terenie obecnej wsi Ma\u0142e Raczki si\u0119ga schy\u0142ku starszej epoki kamienia- paleolitu. Potwierdzeniem sta\u0142ego osadnictwa jest osada z wczesnej epoki \u017celaza (650-400 p.n.e.) z nawarstwion\u0105 osad\u0105 \u015bredniowieczn\u0105. Znajdowa\u0142a si\u0119 ona na wysokim brzegu rzeki Rospudy (dawniej Dowspudy\/ Douspudy\/ Dospudy). Osada by\u0142a cz\u0119\u015bciowo zniszczona na skutek wybierania \u017cwiru. W czasie bada\u0144 archeologicznych w 1973 roku odkryto 14 jam z wczesnej epoki \u017celaza z elementami ceramiki i odpadami kostnymi oraz 8 jam p\u00f3\u017aniejszych z okresu \u015bredniowiecza. Z pewno\u015bci\u0105 na terenie wsi mo\u017cna zaznaczy\u0107 \u015blady \u017cycia nie tylko lud\u00f3w pierwotnych, ale r\u00f3wnie\u017c Ja\u0107wing\u00f3w.<\/p>\n

W XV i szczeg\u00f3lnie w XVI wieku za panowania kr\u00f3la Zygmunta I Starego rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 zagospodarowywanie puszcz poprzez nadania okre\u015blonych obszar\u00f3w rodom magnackim i szlacheckim, g\u0142\u00f3wnie z Mazowsza, ale te\u017c pobliskich Prus, jak i dawnej Rusi. \u201eWie\u015b Raczki\u201d (dawna nazwa Ma\u0142ych Raczek) lokowana zosta\u0142a w XVI wieku na prawej stronie wysokiego brzegu doliny rzeki Rospudy, przy wa\u017cnym trakcie handlowym prowadz\u0105cym z Grodna do Prus, w dobrach Stanis\u0142awa Raczkowicza- za\u0142o\u017cyciela Dowspudy Raczkowskiej- p\u00f3\u017aniejszych Raczek. W obr\u0119bie miasteczka Raczki trakt wchodzi\u0142 ze wschodu ulic\u0105 Starodworsk\u0105 (obecnie ulica 1 Maja) na rynek i ulic\u0105 Ko\u015bcieln\u0105 kierowa\u0142 si\u0119 do Ma\u0142ych Raczek, za\u015b tam w pobli\u017cu m\u0142yna wodnego przekracza\u0142 rzek\u0119 i wzd\u0142u\u017c jej biegu, pod pr\u0105d, kierowa\u0142 si\u0119 do Baka\u0142arzewa, nast\u0119pnie do Filipowa, Przero\u015bli i Prus. W drugiej po\u0142owie XVI wieku Maryna Raczk\u00f3wna, c\u00f3rka Stanis\u0142awa, dobra Raczki wnios\u0142a w posagu jako wiano m\u0119\u017cowi Grzegorzowi Massalskiemu, podkomorzemu grodzie\u0144skiemu. Ona te\u017c ufundowa\u0142a w Raczkach w 1599 roku ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny pod wezwaniem \u015aw. Tr\u00f3jcy, Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny i \u015aw. Micha\u0142a (dzi\u015b ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny Parafii pw. Tr\u00f3jcy Przenaj\u015bwi\u0119tszej).<\/p>\n

W XVII wieku we wsi istnia\u0142y liczne karczmy oraz m\u0142yn wodny, wg. materia\u0142\u00f3w archiwalnych funkcjonuj\u0105cy tu ju\u017c w 1625 roku, cho\u0107 z pewno\u015bci\u0105 m\u0142yn powsta\u0142 w XVI wieku wraz z nap\u0142ywem pierwszych osadnik\u00f3w (za Jerzym Wi\u015bniewskim \u201eZiemie powiatu suwalskiego w roku 1562). Z biegiem rzeki Rospudy w kierunku miasta Augustowa istnia\u0142 r\u00f3wnie\u017c powsta\u0142y w XVI wieku m\u0142yny wodny i osada Krasy B\u00f3r w s\u0105siednich dobrach wo\u0142\u0142owiczowskich (dzi\u015b uroczysko M\u0142ynisko), za\u015b nast\u0119pnie wzniesiono mi\u0119dzy Dowspud\u0105, a Chodorkami m\u0142yn Rynki\/ Rynk\u00f3wek (wraz z krupiarni\u0105 i foluszem, w latach 30. XIX wieku notowany jako \u201elichy, o jednym kamieniu\u201d) i \u201etartak o czterech pi\u0142ach i m\u0142yn wodny Angielski z krupiarni\u0105\u201d przy przeprawie rzecznej w Chodorkach. W 1682 roku kr\u00f3l Jan III Sobieski nada\u0142 miastu Raczki przywilej na dwa jarmarki w roku i targ cotygodniowy, a w 1703 roku kr\u00f3l August II Mocny przywilej na nowy targ mieszcz\u0105cy si\u0119 w pobli\u017cu wsi Ma\u0142e Raczki, co znacz\u0105co wp\u0142yn\u0119\u0142o na rozw\u00f3j zar\u00f3wno miasta, jak i peryferii.<\/p>\n

Ma\u0142e Raczki podobnie jak wsie okoliczne zdziesi\u0105tkowane by\u0142y kilkukrotnie przez epidemie chor\u00f3b zaka\u017anych oraz wielokrotnie spl\u0105drowane by\u0142y przez obce wojska, kt\u00f3re przemaszerowywa\u0142y przez tereny obecnej gminy. Z pewno\u015bci\u0105 wie\u015b zniszczona i wyludniona by\u0142a w roku \u00a01656 kiedy przez teren parafii rozla\u0142 si\u0119 \u201ePotop szwedzki\u201d. Plag\u0105 by\u0142y r\u00f3wnie\u017c cz\u0119ste w tamtych czasach po\u017cary. Najtragiczniejsza w skutkach by\u0142a wielka epidemia d\u017cumy, kt\u00f3ra w kilkana\u015bcie miesi\u0119cy spustoszy\u0142a okolic\u0119. Po upalnym i suchym lecie w roku 1708, a nast\u0119pnie srogiej i bez\u015bnie\u017cnej zimie miejscowa ludno\u015b\u0107 zmaga\u0142a si\u0119 z kl\u0119sk\u0105 nieurodzaju i\u00a0 g\u0142odem. Druzgoc\u0105cy by\u0142 atak \u201eczarnej \u015bmierci\u201d, kt\u00f3rej apogeum przypad\u0142o na rok 1710. \u015amiertelno\u015b\u0107 w okolicy wynosi\u0142a nawet ponad 80% og\u00f3\u0142u populacji poszczeg\u00f3lnych wsi. Powietrze morowe os\u0142ab\u0142o zim\u0105 roku 1711. Najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 zgon\u00f3w przed wiekami by\u0142y dzieci zmar\u0142e przy po\u0142ogu, urodzone martwe, jak i przypadki \u015bmiertelne wieku dzieci\u0119cego oraz dorastania tj.\u00a0 owrzodzenia z powodu braku higieny, gru\u017alica, ospa i odra, a tak\u017ce epidemie czerwonki i cholery w XIX wieku. W\u015br\u00f3d doros\u0142ych dominuj\u0105 typowe dla tego okresu choroby tj. niezidentyfikowana gor\u0105czka, wrzody, suchoty (gru\u017alica), dychawica, cholera, ko\u0142tun (dawniej uznawany za chorob\u0119), a tak\u017ce nieunikniona staro\u015b\u0107. Cz\u0119\u015b\u0107 zmar\u0142ych chowano na miejscowym cmentarzu grzebalnym, kt\u00f3ry po\u0142o\u017cony by\u0142 w starej cz\u0119\u015bci wsi, na wysokim brzegu rzeki Rospudy. Zwyczajowo wiejskie cmentarze zwano \u201emogi\u0142kami\u201d. Obecnie, mylnie si\u0119 uwa\u017ca, i\u017c by\u0142y to wy\u0142\u0105cznie cmentarze pomorowe.<\/p>\n

Dzi\u0119ki danym z 1775 roku wiemy, \u017ce przez kilka wiek\u00f3w miejscowo\u015b\u0107 Ma\u0142e Raczki zwano \u201ewsi\u0105 Raczki\u201d. Znajdowa\u0142o si\u0119 tu w\u00f3wczas 13 dym\u00f3w, z kt\u00f3rych p\u0142acono \u0142\u0105cznie 78 z\u0142 podatku. Opis parafii raczkowskiej z 1784 roku wymienia dzisiejsze Ma\u0142e Raczki pod nazw\u0105: \u201eRaczki, wioska JP Paca\u201d (mowa tu o J\u00f3zefie Piotrze Pacu- generale majorze wojsk litewskich). Wed\u0142ug \u00f3wczesnego plebana raczkowskiego- ks. Wac\u0142awa Rydzewskiego- miejscowo\u015b\u0107 usytuowana by\u0142a \u201ena wsch\u00f3d s\u0142o\u0144ca letni, o krok\u00f3w 500 od ko\u015bcio\u0142a w mie\u015bcie Raczkach\u201d.<\/p>\n

Prze\u0142om XVIII i XIX wieku charakteryzowa\u0142 si\u0119 rozwojem gospodarczym okolicznych d\u00f3br, a tak\u017ce wzrostem budownictwa Ma\u0142ych Raczek. W 1789 roku we wsi naliczono 16 dym\u00f3w i 120 mieszka\u0144c\u00f3w. J\u00f3zef Pac na mocy testamentu z 1797 roku przekaza\u0142 swoje olbrzymie posiad\u0142o\u015bci swemu krewnemu, ostatniemu z wielkiego rodu Pac\u00f3w- Ludwikowi Micha\u0142owi Pacowi. W owym czasie w sk\u0142ad d\u00f3br Raczki wchodzi\u0142y: miasto Raczki i wsie: Raczki (Ma\u0142e), Lip\u00f3wka, Wit\u00f3wka, Szczodruchy, Bolesty, Wierciochy i Wasil\u00f3wka. Po III rozbiorze Ma\u0142e Raczki, jak i ca\u0142a Suwalszczyzna znalaz\u0142y si\u0119 w zaborze pruskim, w departamencie bia\u0142ostockim. Zwyci\u0119stwo Napoleona w latach 1802-1806 nad zaborcami Austri\u0105, Prusami i wspieraj\u0105c\u0105 je Rosj\u0105 doprowadzi\u0142y w 1806 roku do zwyci\u0119stwa powstania polskiego w zaborze pruskim. W sierpniu 1807 roku na mocy traktatu francusko- rosyjskiego w Tyl\u017cy, utworzono pod protekcj\u0105 cesarza Napoleona Ksi\u0119stwo Warszawskie. Ma\u0142e Raczki znalaz\u0142y si\u0119 w jego granicach, w departamencie \u0142om\u017cy\u0144skim. W 1810 roku wr\u00f3ci\u0142 do kraju opromieniony wojenn\u0105 s\u0142aw\u0105 Ludwik Micha\u0142 Pac, w\u0142a\u015bciciel d\u00f3br Dowspuda i Raczki. W s\u0142u\u017cbie wyr\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 w kampanii hiszpa\u0144skiej i austriackiej. W Hiszpanii za bohaterstwo w bitwie pod Medina di Secco zosta\u0142 mianowany szefem szwadronu gwardii cesarskiej i otrzyma\u0142 Krzy\u017c Legii Honorowej. W bitwie z Austri\u0105 pod Wagram prowadzi\u0142 s\u0142ynn\u0105 szar\u017c\u0119 Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Konnych. W Ksi\u0119stwie Warszawskim otrzyma\u0142 stopie\u0144 pu\u0142kownika. Dowodzi\u0142 15 Pu\u0142kiem U\u0142an\u00f3w. Pac po powrocie do kraju podj\u0105\u0142 pierwsze inwestycje budowlane. W 1811 roku jego kosztem doko\u0144czono budow\u0119 murowanego ko\u015bcio\u0142a w Raczkach i nadano mu cechy neogotyckie. Wcze\u015bniej istnia\u0142a tu \u015bwi\u0105tynia \u201ewzniesiona w mur pruski\u201d, kt\u00f3ra sp\u0142on\u0119\u0142a w roku 1765 lub 1766 podczas wielkiego po\u017caru Raczek. Ko\u015bci\u00f3\u0142 przebudowano w latach 1822-1823, co obok wybudowania okaza\u0142ej rezydencji w Dowspudzie, by\u0142o ostatni\u0105 wielk\u0105 inwestycj\u0105 Ludwika Micha\u0142a Paca.<\/p>\n

Nowa zawierucha wojenna i pr\u00f3ba podboju Rosji przerwa\u0142a dalsze zamierzenia inwestycyjne w regionie. W maju i czerwcu 1812 roku przez Suwalszczyzn\u0119 przemaszerowa\u0142y wielotysi\u0119czne oddzia\u0142y armii Napoleona id\u0105ce na Moskw\u0119, a tak\u017ce V Korpus polski ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego. Micha\u0142 Ludwik Pac awansowany na genera\u0142a brygady przydzielony zosta\u0142 ze swoim 15 Pu\u0142kiem U\u0142an\u00f3w do osobistej ochrony cesarza Napoleona. Po kl\u0119sce Napoleona oraz wyje\u017adzie i powrocie Paca z Anglii rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 najbardziej spektakularny rozw\u00f3j d\u00f3br, do kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142y tak\u017ce \u00f3wczesne Ma\u0142e Raczki.<\/p>\n

Genera\u0142 Ludwik Micha\u0142 hrabia Pac, kt\u00f3ry odegra\u0142 znaczn\u0105 rol\u0119 w popularyzacji post\u0119powego rolnictwa w ca\u0142ym Kr\u00f3lestwie, rozpocz\u0105\u0142 od sprowadzenia do zniszczonych i wyludnionych wojnami d\u00f3br wykwalifikowanych osadnik\u00f3w angielskich, niemieckich i szkockich. W gospodarstwach osadnik\u00f3w i dobrach pacowskich wprowadzono p\u0142odozmian. Poza czterema podstawowymi zbo\u017cami uprawiano bia\u0142\u0105 i czerwon\u0105 koniczyn\u0119, trawy pastewne, ziemniaki i warzywa. L. M. Pac pierwszy rozpocz\u0105\u0142 produkcj\u0119 w\u00f3dki z ziemniak\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie wprowadzenie na du\u017c\u0105 skal\u0119 tych warzyw mia\u0142o du\u017ce znaczenie dla regionu. Poprawi\u0142o wy\u017cywienie ludno\u015bci, zapewni\u0142o pasz\u0119 i surowiec dla przemys\u0142u. W wysoce rozwini\u0119tej, nowoutworzonej i znakomicie prosperuj\u0105cej fabryce- \u201ewytw\u00f3rni narz\u0119dzi\u201d w Dowspudzie- produkowano maszyny i narz\u0119dzia nie tylko na potrzeby dworu i osadnik\u00f3w, ale tak\u017ce na zam\u00f3wienia okolicznych ziemian. Wysokie plony uzyskiwane w produkcji ro\u015blinnej oraz dostatek pasz umo\u017cliwi\u0142 rozw\u00f3j hodowli rasowych kr\u00f3w, koni i przede wszystkim owiec przeznaczanych na handel. Do lat 1819-1820 przez przepraw\u0119 rzeczn\u0105 w Ma\u0142ych Raczkach przebiega\u0142 g\u0142\u00f3wny trakt \u0142\u0105cz\u0105cy Warszaw\u0119 z Petersburgiem. Genera\u0142 Ludwik Micha\u0142 hrabia Pac zas\u0142yn\u0105\u0142 z wybudowania w latach 1820-1827 okaza\u0142ej rezydencji pa\u0142acowej w Dowspudzie, za\u015b Raczki wyznaczy\u0142 na centrum handlowo- przemys\u0142owe, co przyczyni\u0142o si\u0119 do znacznego rozwoju miasta i osadzania si\u0119 w nim handlarzy i rzemie\u015blnik\u00f3w pochodzenia g\u0142\u00f3wnie \u017cydowskiego.<\/p>\n

Przed rokiem 1827 stwierdzono, \u017ce Ma\u0142e Raczki sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z 17 dym\u00f3w, zamieszka\u0142ych przez 87 mieszka\u0144c\u00f3w. Dramatyczne konsekwencje dla regionu mia\u0142 aktywny udzia\u0142 w Powstaniu listopadowym w\u0142a\u015bciciela d\u00f3br- Ludwika Micha\u0142a Paca, kt\u00f3ry przej\u015bciowo pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 naczelnego wodza, a p\u00f3\u017aniej dowodzi\u0142 korpusem rezerwy piechoty. Pac przyczyni\u0142 si\u0119 do zwyci\u0119stwa wojsk polskich pod Iganiami i D\u0119bem Wielkim. W krwawej bitwie pod Ostro\u0142\u0119k\u0105 by\u0142 dwukrotnie ranny i zosta\u0142 wyniesiony z pola bitwy, cho\u0107 powstania nie opu\u015bci\u0142 do samego ko\u0144ca. Po kl\u0119sce uda\u0142 si\u0119 z tysi\u0105cami uchod\u017ac\u00f3w na emigracj\u0119, za\u015b jego dobra uleg\u0142y zaj\u0119ciu przez w\u0142adze carskie, co doprowadzi\u0142o do upadku przemys\u0142u i handlu. Ostatni z wielkiego rodu Pac\u00f3w zmar\u0142 w Smyrnie (dzisiaj Izmir- Turcja) w 1835 roku. \u00a0W latach 30. i 40. XIX wieku wielokrotnie na licytacj\u0119 wystawiany by\u0142 wiejski m\u0142yn, kt\u00f3ry nale\u017ca\u0142 do skonfiskowanych d\u00f3br pacowskich. W prasie w roku 1833 i 1834 pojawia\u0142y si\u0119 og\u0142oszenia o licytacji \u201eM\u0142yna wodnego o trzech gankach, z foluszem, z budowlami mieszkalnemi i gospodarskiemi, oraz gruntami, jako to: dawnym ogrodem m\u0142ynarskim i jednym p\u00f3w\u0142oczkiem gruntu we wsi Ma\u0142e Raczki, z kt\u00f3rego lubo dotychczasowie Skarb mia\u0142\u00a0 intraty rocznej z\u0142: 5105\u201d, czy cho\u0107by licytacja w roku nast\u0119pnym: \u201eM\u0142yn wodny z foluszem we wsi Ma\u0142eraczki wraz z gruntami do tego\u017c m\u0142yna nale\u017c\u0105cymi, w dobrach Dospuda, Obwodzie Augustowskim po\u0142o\u017conego, czyni\u0105cego dotychczas intraty rocznej z\u0142: 3510\u201d. Do informacji podano, i\u017c \u201eM\u0142yn wydzier\u017cawia si\u0119 na przeci\u0105g lat niespe\u0142na 2,5\u201d. Do ruchu dopuszczeni byli r\u00f3wnie\u017c \u017bydzi, cho\u0107 licytacje ko\u0144czy\u0142y si\u0119 przewa\u017cnie fiaskiem tj. w roku 1841, kiedy to \u201enie zg\u0142osi\u0142 si\u0119 \u017caden pretendent do dzier\u017caw(\u2026) m\u0142yna wodnego w ma\u0142ych Raczkach, po str\u0105ceniu podatk\u00f3w i procent\u00f3w na utrzymanie budowl, grobel i most\u00f3w, jako te\u017c na losowe wypadki od sumy z\u0142p. 2,606 gr 18\u201d.<\/p>\n

Spis katolickich gospodarzy wsi Ma\u0142e Raczki z roku 1837- Basa\u0142aj Tomasz, Jakubowski Jan, Josiewicz Maciej, Morus vel Morusiewicz\/ Moruszewicz Pawe\u0142, Naruszewicz Pawe\u0142, Nawrocki Franciszek, Sak vel Sakowski Pawe\u0142, Soko\u0142owski Tomasz. Niewielu gospodarz\u0105cych \u015bwiadczy\u0107 mo\u017ce o wyludnieniu wsi po upadku Powstania listopadowego i regresie gospodarczym, w jakim dobra si\u0119 znalaz\u0142y. 6\/28 grudnia 1864 roku podano: \u201ewie\u015b Ma\u0142e Raczki po\u0142o\u017cona jest o jedn\u0105 wiorst\u0119 od miasta Raczek na ten cel do op\u0142aty sk\u0142adek szkolnych do tego\u017c miasta nagleni jeste\u015bmy i dzieci swe na nauk\u0119 posy\u0142amy i jest naszym \u017cyczeniem aby\u015bmy nadal przy tej\u017ce szkole raczkowskiej pozosta\u0107. Przyrzekaj\u0105c wyznaczone sk\u0142adki op\u0142aca\u0107\u201d. W\u0142adze wsi w\u00f3wczas tworzyli: so\u0142tys Jan Amulecki (Omolecki) oraz Franciszek Morusiewicz i Franciszek Basa\u0142aj. W roku 1841 roku urodzony w Ma\u0142ych Raczkach strzelec Wawrzyniec Naruszewicz vel Gryziewicz, syn J\u00f3zefa i Marianny z Kopiczk\u00f3w (nazwisko po ojczymie) wzi\u0105\u0142 \u015blub z Agat\u0105 Mieloch z Jan\u00f3wki.<\/p>\n

<\/p>\n

W 1876 roku w Ma\u0142ych Raczkach by\u0142o 261 mieszka\u0144c\u00f3w. Ciekawym, i\u017c podzia\u0142 wed\u0142ug p\u0142ci rysowa\u0142 si\u0119 identycznie- 131 os\u00f3b p\u0142ci m\u0119skiej i 130 os\u00f3b \u017ce\u0144skiej. Osiem lat p\u00f3\u017aniej spisano przedstawicieli rodzin ma\u0142oraczkowskich wraz z area\u0142em u\u017cytkowanej ziemi:<\/p>\n

    \n
  1. Franciszek Morusiewicz \u2013 33 morgi i 0 pr\u0119t\u00f3w<\/li>\n
  2. \u0141ucja Basa\u0142aj \u2013 33 morgi i 231 pr\u0119t\u00f3w<\/li>\n
  3. Pawe\u0142 Naruszewicz \u2013 33 morgi i 142 pr\u0119ty<\/li>\n
  4. Ludwik Morusiewicz \u2013 33 morgi i 222 pr\u0119ty<\/li>\n
  5. Franciszek Szymczyk \u2013 34 morgi i 204 pr\u0119ty<\/li>\n
  6. Micha\u0142 Soko\u0142owski \u2013 33 morgi i 243 pr\u0119ty<\/li>\n
  7. \u201enasledniki\u201d Wojciecha Nawrockiego \u2013 37 m\u00f3rg i 138 pr\u0119t\u00f3w<\/li>\n
  8. Jan Omulecki \u2013 38 m\u00f3rg i 42 pr\u0119ty<\/li>\n
  9. Pawe\u0142 Sak i Micha\u0142 D\u0105browski \u2013 37 m\u00f3rg i 150 pr\u0119t\u00f3w<\/li>\n
  10. \u201enasledniki\u201d Paw\u0142a U\u0142anowicza \u2013 41 m\u00f3rg i 295 pr\u0119t\u00f3w<\/li>\n
  11. \u201enasledniki\u201d Antoniego Wiszniewskiego \u2013 37 m\u00f3rg i 156 pr\u0119t\u00f3w<\/li>\n
  12. Matwiej Trochim \u2013 37 m\u00f3rg i 128 pr\u0119t\u00f3w<\/li>\n
  13. Krystyna Kara\u015b \u2013 37 m\u00f3rg i 124 pr\u0119ty<\/li>\n
  14. Kazimierz Naruszewicz \u2013 37 m\u00f3rg i 135 pr\u0119t\u00f3w<\/li>\n
  15. Antoni Kara\u015b \u2013 37 m\u00f3rg i 296 pr\u0119t\u00f3w<\/li>\n
  16. Augustyn Morusiewicz \u2013 36 m\u00f3rg i 256 pr\u0119t\u00f3w<\/li>\n
  17. Karol Wojnicki\/ Wo\u017anicki? \u2013 2 morgi i 246 pr\u0119t\u00f3w<\/li>\n
  18. Piotr Kara\u015b \u2013 2 morgi i 206 pr\u0119t\u00f3w<\/li>\n
  19. Franciszek Kara\u015b \u2013 2 morgi i 241 pr\u0119t\u00f3w<\/li>\n
  20. Mateusz Konopko \u2013 2 morgi i 236 pr\u0119t\u00f3w<\/li>\n
  21. Maciej Kopiczko \u2013 2 morgi i 208 pr\u0119t\u00f3w<\/li>\n
  22. Maciej Anuszkiewicz \u2013 5 m\u00f3rg i 219 pr\u0119t\u00f3w<\/li>\n
  23. Mateusz Nieszczik \u2013 3 morgi i 2 pr\u0119ty.<\/li>\n<\/ol>\n

    W drugiej po\u0142owie XIX wieku w Ma\u0142ych Raczkach mieszka\u0142y rodziny, kt\u00f3rych nazwisk pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 w\u015br\u00f3d dzisiejszej spo\u0142eczno\u015bci: Wiergan, Pietrzeniuk, Pobojewski, Gierlach, Berga\u0142, Turowski, czy Brzezicki. Z Ma\u0142ych Raczek pochodzi\u0142 m.in. maj\u0105cy mazurskie korzenie kowal Franciszek Emko vel Imko zamieszka\u0142y w Ja\u015bkach.<\/p>\n

    Z pocz\u0105tkiem drugiej po\u0142owy XIX wieku Ma\u0142e Raczki zwano te\u017c \u201eZaskwiery\u201d. Wie\u015b przynale\u017ca\u0142a w\u00f3wczas do gminy Dowspuda oraz parafii Raczki. Znajdowa\u0142 si\u0119 tu m\u0142yn wodny, karczma oraz ku\u017ania z dzia\u0142k\u0105 o powierzchni 1 morga i 92 pr\u0119t\u00f3w. W roku 1876 w \u201eIzbie Skarbowej Suwalskiej\u201d og\u0142oszono licytacj\u0119 na \u201esprzeda\u017c jezior rz\u0105dowych: Bolesta, w powiecie Suwalskim, powierzchni mor. 236 pr. 115, ze stawem przy m\u0142ynie Ma\u0142e-Raczki, mor. 11, pr. 291, od summy szacunkowej rub. 7,540\u201d. W roku 1888 wie\u015b przynale\u017c\u0105c\u0105 ju\u017c do gminy Koniecb\u00f3r, powiatu suwalskiego zamieszkiwa\u0142o 286 os\u00f3b, z czego 25 by\u0142o wyznania starozakonnego, za\u015b reszt\u0119 populacji stanowili katolicy, kt\u00f3rzy deklarowali pochodzenie polskie. Pi\u015bmiennych we wsi by\u0142o 4 w j\u0119zyku rosyjskim oraz 20 w j\u0119zyku polskim. W roku 1895 og\u0142oszono w \u201ezarz\u0105dzie d\u00f3br pa\u0144stwa w Suwa\u0142kach\u201d licytacj\u0119 na \u201e6-letni\u0105 dzier\u017caw\u0119 rybo\u0142\u00f3wstwa(\u2026) na jeziorze Bolesta wraz ze strumieniem pry m\u0142ynie Ma\u0142e-raczki, od s. 375 rubli rocznie\u201d.<\/p>\n

    Niespodziewany wybuch I wojny \u015bwiatowej zwanej wtedy \u201eWielk\u0105 Wojn\u0105\u201d wyludni\u0142 wie\u015b z m\u0119\u017cczyzn w okresie poborowym, nie licz\u0105c ju\u017c b\u0119d\u0105cych na s\u0142u\u017cbie w wojsku carskim. We wsi pozostali wy\u0142\u0105cznie niezdolni do odbycia s\u0142u\u017cby, starcy, a tak\u017ce kobiety i dzieci. Pi\u0119tno odcisn\u0119\u0142y te\u017c same dzia\u0142ania wojenne prowadzone tu na jesieni roku 1914 oraz ponownie zim\u0105 roku 1915. Z pocz\u0105tkiem wojny, na nowo wybudowanej linii kolejowej Suwa\u0142ki- Marggrabowa (Olecko), wzniesiono pot\u0119\u017cne drewniane mosty na rzece Rospudzie. Powstanie po\u0142\u0105czenia kolejowego przebiegaj\u0105cego w pobli\u017cu wsi, by\u0142o wa\u017cnym elementem rozwoju komunikacji i transportu na dawnym pograniczu. We wsi istnieje zapomniana mogi\u0142a wojenna poleg\u0142ych tu \u017co\u0142nierzy armii carskiej.<\/p>\n

    W okresie mi\u0119dzywojennym Ma\u0142e Raczki wchodzi\u0142y w sk\u0142ad gminy Koniecb\u00f3r i le\u017ca\u0142y w powiecie suwalskim, podobnie jak s\u0105siednie wsie Wasil\u00f3wka i Wierciochy. \u00a0Co ciekawe, wie\u015b ta podlega\u0142a pod obszar dzia\u0142ania policji baka\u0142arzewskiej, mimo blisko\u015bci licznie obsadzonego posterunku w Raczkach. W roku 1921 we wsi w 35 domach z przeznaczeniem mieszkalnym mieszka\u0142o 238 os\u00f3b, z czego 108 os\u00f3b stanowili m\u0119\u017cczy\u017ani. Wszyscy byli wyznania rzymsko- katolickiego narodowo\u015bci polskiej. W osadzie m\u0142y\u0144skiej Ma\u0142e Raczki zarejestrowano 2 budynki z przeznaczeniem mieszkalnym, kt\u00f3re zamieszkiwa\u0142o 20 os\u00f3b, z czego 7 os\u00f3b by\u0142o p\u0142ci m\u0119skiej. 6 os\u00f3b wskaza\u0142o wyznanie rzymsko- katolickie (tyle te\u017c wskaza\u0142o narodowo\u015b\u0107 polsk\u0105), za\u015b 14 moj\u017ceszowe (wskazanie na narodowo\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105).<\/p>\n

    We wsi opr\u00f3cz m\u0142yna wodnego istnia\u0142a te\u017c elektrownia, kt\u00f3ra zarejestrowana zosta\u0142a w roku 1928, za\u015b pr\u0105d do Raczek dostarcza\u0142a od kwietnia roku 1931. W\u0142a\u015bcicielem dobrze prosperuj\u0105cego biznesu by\u0142 \u017byd Szymon Berman z rodzin\u0105, kt\u00f3ry dzier\u017cawi\u0142 (z przerwami) m\u0142yn od roku 1901. W sp\u00f3\u0142ce z Bermanem, kt\u00f3ra uzyska\u0142a uprawnienia rz\u0105dowe nr. 147 \u201ena wytwarzanie i rozdzielanie energii elektrycznej w osadzie miejskiej Raczki w gminie Dowspuda powiatu augustowskiego i we wsi Ma\u0142e Raczki gminie Koniecb\u00f3r powiatu suwalskiego wojew\u00f3dztwa bia\u0142ostockiego\u201d, by\u0142 inny starozakonny- L. Karabelnik pochodz\u0105cy z Raczek. Op\u0142ata za energi\u0119 elektryczn\u0105 wynosi\u0142a 100 groszy za kWh dla \u015bwiat\u0142a i 50 groszy za kWh dla si\u0142y, z upustami zale\u017cnymi od \u201eilo\u015bci godzin u\u017cytkowania przy\u0142\u0105czonych odbiornik\u00f3w\u201d. Uprawnienia wydano na okres lat 20. 3 pa\u017adziernika 1925 roku w \u201eObwieszczeniach publicznych(\u2026)\u201d \u201eWydzia\u0142 hipoteczny s\u0105du okr\u0119gowego w Suwa\u0142kach\u201d og\u0142osi\u0142, \u201ei\u017c na d. 7 kwietnia 1926r., wyznaczony zosta\u0142 termin zamkni\u0119cia post\u0119powania spadkowego po zmar\u0142ym 11 maja 1917 r. Benjaminie Gotlibie, wierzyc. sumy 6,000 rb., zabezpieczonej na prawach wieczystej dzier\u017cawy osady m\u0142ynarskiej \u201eMa\u0142e- Raczki\u201d, pow. Suwalskiego\u201d.<\/p>\n

    W roku 1922 S\u0105d Okr\u0119gowy w Suwa\u0142kach uzna\u0142 J\u00f3zefa Romanowskiego, mieszka\u0144ca wsi Ma\u0142e Raczki, za zaginionego. 7 listopada roku 1928 og\u0142oszone zosta\u0142o \u201eZarz\u0105dzenie Prezydenta Rzeczypospolitej\u201d, w kt\u00f3rym mowa jest o uchwale \u201eustalaj\u0105cej wynagrodzenie za grunt, wyw\u0142aszczony pod rozbudow\u0119 stacji kolejowej Raczki, po\u0142o\u017conej we wsi Ma\u0142e Raczki(\u2026)\u201d. Za grunt o powierzchni 1188 metr\u00f3w sze\u015bciennych Franciszkowi Morusiewiczowi z Ma\u0142ych Raczek przyznano \u201ewynagrodzenie w kwocie 356 z\u0142. 40 gr.\u201d. W kwietniu roku 1929 w \u201eWydziale hipotecznym s\u0105du grodzkiego w Suwa\u0142kach\u201d og\u0142oszono obwieszczenie o regulacji hipotecznej dzia\u0142ki \u201eobejmuj\u0105cej 18 morg, 96 pr.\u201d odziedziczonej przez J\u00f3zefa D\u0105browskiego z Ma\u0142ych Raczek \u201epo zmar\u0142ym w d. 1 maja 1896 r. ojcu Michale D\u0105browskim\u201d.<\/p>\n

    Lata 20. i 30. XX wieku by\u0142 w regionie okresem wzmo\u017conej dzia\u0142alno\u015bci na polu spo\u0142ecznym oraz aktywizacji wsi. Wielu mieszka\u0144c\u00f3w Ma\u0142ych Raczek przynale\u017ca\u0142o do rozwijaj\u0105cych si\u0119 organizacji tj. m.in. ochotnicza stra\u017c po\u017carna, a tak\u017ce tworzone sp\u00f3\u0142dzielnie- Gminna Sp\u00f3\u0142dzielnia \u201eSamopomoc Ch\u0142opska\u201d, Kasa Sp\u00f3\u0142dzielcza, czy Sp\u00f3\u0142dzielnia Zdrowia. Kilka os\u00f3b nale\u017ca\u0142o do parafialnego ch\u00f3ru i orkiestry ko\u015bcielnej. Do ciekawostek nale\u017cy zliczy\u0107 fakt, i\u017c do czas\u00f3w okupacji hitlerowskiej Ma\u0142e Raczki by\u0142y wa\u017cnym punktem przerzutowym przemycanych przez granic\u0119 towar\u00f3w, a tak\u017ce ludzi. Du\u017ca liczba mieszka\u0144c\u00f3w para\u0142a si\u0119 niechlubnym dzi\u015b szmuglowaniem, co w \u00f3wczesnych czasach bywa\u0142o jedyn\u0105 form\u0105 zarobkowania i stanowi\u0142o podstaw\u0119 bytu wielu pogranicznych wsi. Lata 20. I 30. XX wieku by\u0142y te\u017c czasem, w kt\u00f3rym za chlebem za ocean wyjecha\u0142o wielu miejscowych m\u0142odych ludzi.<\/p>\n

    W roku 1930 zbieg\u0142y z aresztu robotnik rolny J\u00f3zef Maciejewski, \u201eurodzony w Ma\u0142ych Raczkach 22\u201d, poszukiwany by\u0142 przez Wojskowy s\u0105d Rejonowy w Lidzie. S\u0105d Okr\u0119gowy w Suwa\u0142kach decyzj\u0105 z dnia 22 kwietnia 1931 roku \u201ena wniosek z podania Feliksa Dra\u017cby, uzna\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w wsi Ma\u0142e Raczki(\u2026), Weronik\u0119, Marjann\u0119, J\u00f3zef\u0119, Bronis\u0142aw\u0119, Aleksandr\u0119 i Piotra Morusiewicz\u00f3w za zaginionych\u201d i \u201ecelem zachowania ich praw i maj\u0105tku\u201d, wyznaczy\u0142 kuratorem Feliksa Dra\u017cb\u0119. 19 pa\u017adziernika 1935 roku w \u201eObwieszczeniach publicznych (\u2026)\u201d og\u0142oszono, i\u017c kuratorem \u201edla zachowania praw i maj\u0105tku po zaginionym Michale Karasiu\u201d zosta\u0142 Julian Kara\u015b ze wsi Ma\u0142e Raczki- Ogrodniki.\u00a0 W roku 1936 w Przewodniku Polskiego Zwi\u0105zku Kajakowego podano, i\u017c na rzece Rospudzie wskazany jest przystanek we wsi \u201eRaczki Ma\u0142e\u201d, przy mo\u015bcie drogowym i m\u0142ynie. 22 lutego 1937 roku w Ma\u0142ych Raczkach i Cho\u0107kach odby\u0142y si\u0119 zimowe, mi\u0119dzygarnizonowe \u0107wiczenia wojskowe. Kwaterowa\u0142y tam w\u00f3wczas oddzia\u0142y 3 Pu\u0142ku Szwole\u017cer\u00f3w oraz jednostki Korpusu Ochrony Pogranicza. Policja baka\u0142arzewska mia\u0142a wtedy za zadanie kontrol\u0119 nastroj\u00f3w miejscowej ludno\u015bci i niedopuszczenia do konflikt\u00f3w. Wed\u0142ug raportu komendanta Tomysa stosunek ludno\u015bci do wojska by\u0142 dobry.<\/p>\n

    Wiele starszych os\u00f3b Ma\u0142e Raczki kojarzy z niezwyk\u0142\u0105 postaci\u0105- zielarzem Aleksandrem Karasiem. Aleksander Kara\u015b, syn Ludwika i Katarzyny z K\u0142oczk\u00f3w urodzi\u0142 si\u0119 w roku 1888, a tu\u017c przed wybuchem I wojny \u015bwiatowej zosta\u0142 powo\u0142any do armii carskiej. Nied\u0142ugo po rozpocz\u0119ciu dzia\u0142a\u0144 wojennych, po wkroczeniu na teren Prus Wschodnich, Aleksander Kara\u015b zosta\u0142 ci\u0119\u017cko ranny w kr\u0119gos\u0142up. W p\u00f3\u017aniejszym okresie wojny, prawdopodobnie w wyniku ewakuacji Kara\u015b trafi\u0142 do Moskwy, gdzie pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 sanitariusza. Tam te\u017c zdoby\u0142 ogromn\u0105 wiedz\u0119 na temat anatomii cz\u0142owieka i leczenia ci\u0119\u017ckich uraz\u00f3w \u017co\u0142nierzy. Po\u0142\u0105czenie zdobytej wiedzy medycznej wraz ze znajomo\u015bci\u0105 tajnik\u00f3w zio\u0142olecznictwa, pozwoli\u0142o Karasiowi, kt\u00f3ry z wojny powr\u00f3ci\u0142 w roku 1918, na wykorzystanie zdobytych umiej\u0119tno\u015bci w leczeniu mieszka\u0144c\u00f3w okolicznych wsi, a p\u00f3\u017aniej przyjezdnych nawet z odleg\u0142ych zak\u0105tk\u00f3w wojew\u00f3dztwa i kraju. Aleksander po \u015bmierci pierwszej \u017cony Apolonii z Bubrowskich (w roku 1915), nied\u0142ugo po powrocie z wojny wzi\u0105\u0142 \u015blub z J\u00f3zef\u0105 Pietruli\u0144sk\u0105 z Jab\u0142o\u0144skich (10 sierpnia roku 1918). W 1939 roku Aleksander Kara\u015b\u00a0ze wsi \u201eRaczki Ma\u0142e\u201d jako jedyny w miejscowo\u015bci legalnie posiada\u0142 pozwolenie na bro\u0144 paln\u0105. Wspominany do dzi\u015b przez miejscowych zielarz zmar\u0142 w roku 1970.<\/p>\n

    Wielkie zmiany we wsi przyni\u00f3s\u0142 wybuch II wojny \u015bwiatowej. Jesieni\u0105 roku 1939 Ma\u0142e Raczki znalaz\u0142y si\u0119 pod niemieck\u0105 okupacj\u0105, co nieprzerwalnie trwa\u0142o niemal do ko\u0144ca wojny. Wiosn\u0105 1941 roku Niemcy rozpocz\u0119li przygotowania do ataku na ZSRR. Raporty radzieckiego wywiadu z kwietnia 1941 roku donosi\u0142y, \u017ce w pobli\u017cu Raczek Niemcy przyst\u0105pili do prac polegaj\u0105cych na wyr\u00f3wnywaniu i utwardzaniu terenu w celu budowy lotniska polowego. Raport powsta\u0142 na podstawie rozpoznania lotniczego poczynionego przez sowiet\u00f3w na kilka dni przed wybuchem wojny mi\u0119dzy Niemcami, a ZSRR. W meldunku dow\u00f3dztwa Zachodniego Specjalnego Okr\u0119gu Wojskowego w Mi\u0144sku informowa\u0142o o rozpoznaniu sztab\u00f3w dywizji piechoty stacjonuj\u0105cych w miejscowo\u015bciach: Sejny, Bryzgiel, Suwa\u0142ki, Olecko (dawniej Oletzko\/ Treuburg), Orzysz (dawniej Arys). Sztab korpusu znajdowa\u0142 si\u0119 w E\u0142ku (dawniej Lyck). Z rozpoznania wynika\u0142o, \u017ce g\u0142\u00f3wne si\u0142y niemieckie zgrupowane s\u0105 w trzydziestokilometrowym pasie nadgranicznym. Wojska nadal s\u0105 przemieszczane w pobli\u017ce granicy, a artyleria znajduje si\u0119 na pozycjach ogniowych. W rejonie wsi Olszanka ustawiono artylerie- ci\u0119\u017cka i przeciwlotnicza. W tym rejonie nieprzyjaciel zgrupowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c czo\u0142gi. Na lotniskach Krusznik i Ma\u0142e Raczki rozpoznano samoloty w ilo\u015bci 10-15 sztuk oraz jedno i trzysilnikowe samoloty na lotniskach suwalskich. W rzeczywisto\u015bci si\u0142y niemieckie przewidziane do uderzenia w rejonie Augustowa sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z jednostek i oddzia\u0142\u00f3w XX. Korpusu Armijnego wchodz\u0105cego w sk\u0142ad 9. Armii:<\/p>\n

      \n
    • 162. Dywizja Piechoty<\/li>\n
    • 256. Dywizja Piechoty<\/li>\n
    • 210. dywizjon dzia\u0142 szturmowych<\/li>\n
    • poci\u0105g pancerny nr 1<\/li>\n
    • II. dywizjon 4. pu\u0142ku artylerii przeciwlotniczej Luftwaffe<\/li>\n<\/ul>\n

      Rozpoznanie z powietrza na rzecz XX. Korpusu Armijnego prowadzi\u0142a eskadra bliskiego rozpoznania 5.(H)\/41 stacjonuj\u0105ca na lotnisku w Orzyszu. Dzia\u0142ania wojsk l\u0105dowych wspiera\u0142o lotnictwo bojowe z lotnisk po\u0142o\u017conych w Orzyszu, E\u0142ku, Raczkach, Sobolewie, Suwa\u0142kach i Ber\u017cnikach.<\/p>\n

      W chwili rozpocz\u0119cia operacji Barbarossa 22 czerwca 1941 roku na lotnisku w Ma\u0142ych Raczkach stacjonowa\u0142y g\u0142\u00f3wnie bombowce nurkuj\u0105ce Junkers Ju-87 Stukas i szturmowe Messerschmitty Bf 110. Szacuje si\u0119, \u017ce samolot\u00f3w mog\u0142o by\u0107 nawet od 40 do 60. Maszyny te atakowa\u0142y si\u0142y radzieckie w okolicach Bia\u0142egostoku i Zambrowa. Najs\u0142ynniejszy pilot Stukas\u00f3w – Hans Ulrich Rudel wspomina\u0142, \u017ce na lotnisku w Raczkach roi\u0142o si\u0119 od samolot\u00f3w, kt\u00f3re co chwila startowa\u0142y do akcji lub z nich wraca\u0142y. Warto wspomnie\u0107, \u017ce w tym samym czasie w pobli\u017cu wsi Kurianki, na polach tzw. Popa\u015bni (nazwa dawnego folwarku) powsta\u0142o lotnisko rezerwowe. 22 czerwca 1941 roku dosz\u0142o w Ma\u0142ych Raczkach do tragicznego wypadku. Wracaj\u0105cy z nalotu niemiecki samolot mia\u0142 za zadanie zrzuci\u0107 \u0142adunek pozosta\u0142ych bomb do jeziora Bolesty, co by\u0142o standardow\u0105 procedura przed wyl\u0105dowaniem. Niefortunnie, bomby eksplodowa\u0142y w pobli\u017cu lotniska rani\u0105c \u015bmiertelnie Heinricha Sturma- pastora, doktora teologii i kapelana jednej z niemieckich jednostek Luftwaffe. Sturm do dnia dzisiejszego spoczywa na raczkowskim cmentarzu parafialnym.<\/p>\n

      Po przesuni\u0119ciu si\u0119 frontu na wsch\u00f3d, lotnisko w Ma\u0142ych Raczkach pe\u0142ni\u0142o prawdopodobnie rol\u0119 o\u015brodka szkolenia m\u0142odych pilot\u00f3w. Sytuacja taka panowa\u0142a do wiosny 1944 roku, gdy po kolejnych niepowodzeniach na wschodzie wojska niemieckie wycofywa\u0142y si\u0119 na zach\u00f3d. W tym czasie w Ma\u0142ych Raczkach ponownie pojawi\u0142y si\u0119 samoloty bojowe, w tym jednostki przeznaczone do niszczenia czo\u0142g\u00f3w Armii Czerwonej.<\/p>\n

      W czasie wojny Niemcy zelektryfikowali wie\u015b dostarczaj\u0105c pr\u0105d z miejscowej elektrowni. W wyniku dzia\u0142a\u0144 frontowych i przyj\u0119tej strategii wojska niemieckie wysiedli\u0142y miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107, g\u0142\u00f3wnie w pobli\u017ce Pu\u0144ska na pograniczu polsko- litewskim, a tak\u017ce spali\u0142y niemal wszystkie zabudowania we wsi. Sp\u0142on\u0119\u0142a ca\u0142a XIX- wieczna, drewniana zabudowa Ma\u0142ych Raczek. W\u0105tpliw\u0105 pami\u0105tk\u0105 po dzia\u0142aniach wojennych s\u0105 liczne transzeje, kulochwyt strzelniczy w zachodniej cz\u0119\u015bci wsi oraz dobrze zachowany schron bojowy Mazurskiej Pozycji Granicznej Punktu Oporu Raczki z trzystrzelnicow\u0105 kopu\u0142\u0105 pancern\u0105 dla karabin\u00f3w maszynowych, jak i niewybuchy oraz niewypa\u0142y wyorywane na polach uprawnych przez miejscowych rolnik\u00f3w. Po wyzwoleniu w roku 1945 wielu mieszka\u0144c\u00f3w wr\u00f3ci\u0142o na rodzinne siedliska i wielkim staraniem odbudowa\u0142o to, co strawi\u0142a zawierucha wojenna.<\/p>\n

      W roku 1963 we wsi za\u0142o\u017cono K\u00f3\u0142ko Rolnicze, za\u015b w latach 60. i 70. dzia\u0142a\u0142o Ko\u0142o Gospody\u0144 Wiejskich, kt\u00f3re reaktywowano w roku 2014, jako Ko\u0142o Gospody\u0144 Ma\u0142oraczkowskich. W roku 2016 powsta\u0142o pr\u0119\u017cnie dzia\u0142aj\u0105ce Stowarzyszenie Ma\u0142oraczkowiacy znad Rospudy. W pa\u017adzierniku 2019 roku we wsi otwarto \u201e\u015awietlic\u0119- Stanic\u0119 nad Rospud\u0105 im. Antoniego Paciorko\u201d. Do dnia dzisiejszego czynna jest elektrownia wodna, przy kt\u00f3rej rozpoczyna si\u0119 najpopularniejsza trasa sp\u0142yw\u00f3w kajakowych na rzece Rospudzie, ko\u0144cz\u0105ca si\u0119 na uroczysku \u015awi\u0119te Miejsce. Niew\u0105tpliwym urokiem wsi jest po\u0142o\u017cenie nad czyst\u0105 rzek\u0105 Rospud\u0105 i w pobli\u017cu rynnowego jeziora Bolesty, kt\u00f3re rokrocznie przyci\u0105gaj\u0105 wielu turyst\u00f3w z r\u00f3\u017cnych zak\u0105tk\u00f3w \u015bwiata.<\/p>\n

      Z pocz\u0105tkiem roku 2019 w Ma\u0142ych Raczkach 44 domy zamieszkane by\u0142y przez 161 os\u00f3b z rodzin: Bagan\u00f3w, Borzym\u00f3w, Dra\u017cb\u00f3w, Gryziewicz\u00f3w, Harasim\u00f3w, Jag\u0142owskich, Jegli\u0144skich, Kalinowskich, Karasi\u00f3w, Klimach\u00f3w, Kopiczk\u00f3w, Kotarskich, Krakowskich, Kr\u00f3l\u00f3w, Lik\u00f3w, Majewskich, Mas\u0142owskich, Morusiewicz\u00f3w, Naruszewicz\u00f3w, Okr\u0105g\u0142ych, Omoleckich, Paciork\u00f3w, Piekarskich, Prawdzik\u00f3w, R\u00f3\u017ca\u0144skich, Ru\u0142kowskich, Sidor\u00f3w, Skowro\u0144skich, U\u0142anowicz\u00f3w, Wi\u0119ck\u00f3w, Wysockich oraz \u017bukowskich.<\/p>\n

       <\/p>\n

      Literatura: zindeksowane przez Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny akta parafialne parafii Jan\u00f3wka i Raczki, akta USC w Raczkach, S\u0142ownik geograficzny Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich, Dzienniki Urz\u0119dowe Guberni Augustowskiej, Monitor Polski, Obwieszczenia Publiczne- dodatek do Dziennika Urz\u0119dowego Ministerstwa Sprawiedliwo\u015bci, Pozna\u0144ski Dziennik Wojew\u00f3dzki, Skorowidz miejscowo\u015bci Rzeczypospolitej Polskiej, Zbi\u00f3r uprawnie\u0144 rz\u0105dowych na zak\u0142ady elektryczne oraz prasa z epoki: Dziennik Warszawski, Gazeta Handlowa, Gazeta Polska, Gazeta \u015aledcza, Gazeta Warszawska, Tygodnik Illustrowany, Gazeta Codzienna, Zielony Sztandar, Tygodnik Suwalski, Mucha- szkice satyryczno- humorystyczne, Kurjer Polski, Przegl\u0105d Katolicki, Polska Zbrojna, Gazeta \u015awi\u0105teczna, Biesiada Literacka;<\/em><\/p>\n

      Photographs from the collections of the Raczki commune inhabitants and Marcin Turkowski.<\/p>\n