{"id":6357,"date":"2019-01-04T17:30:50","date_gmt":"2019-01-04T16:30:50","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?p=6357"},"modified":"2021-12-04T19:27:43","modified_gmt":"2021-12-04T18:27:43","slug":"knut-olof-falk-1906-1990","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2019\/01\/04\/knut-olof-falk-1906-1990\/","title":{"rendered":"Knut-Olof Falk (1906-1990)"},"content":{"rendered":"

Poni\u017cszy tekst pochodzi z artyku\u0142u „Slawi\u015bci z Lund na polskiej ziemi” autorstwa Terho Paulssona z Lunds Universitet, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w 2012 roku w XI zeszycie „Prac Komisji Historii Nauki Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci”. Przedruk za zgod\u0105 i z poprawkami autora.<\/span><\/p>\r\n\r\n

\"\"<\/a>
Ryc. 1. Knut-Olof Falk<\/figcaption><\/figure>\r\n

Knut-Olof Falk (ryc. 1) urodzi\u0142 si\u0119 19 kwietnia 1906 r. w maj\u0105tku przy hucie szk\u0142a w miejscowo\u015bci Hammar nad jeziorem V\u00e4ttern w \u015brodkowej Szwecji. Po maturze studiowa\u0142 skandynawistyk\u0119 i slawistyk\u0119 na uniwersytecie w Uppsali.Fakt, \u017ce wybra\u0142 te dwa kierunki, sprawi\u0142, \u017ce wcze\u015bnie zapozna\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno z Polsk\u0105, jak i z Litw\u0105. Pracowa\u0142 on mianowicie jako lektor j\u0119zyka szwedzkiego na uniwersytecie w Kownie wiosn\u0105 1932 r. oraz ponownie w latach 1934\u20131935 i1936\u20131937, a na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim w roku akademickim 1932\/33. W Krakowie ucz\u0119szcza\u0142 na wyk\u0142ady profesor\u00f3w Kazimierza Nitscha, Tadeusza Lehra-Sp\u0142awi\u0144skiego i J. \u017byli\u0144skiego.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u00a0K.-O. Falk odby\u0142 swoje studia skandynawistyczne u profesor\u00f3w Elofa Hellquista i J\u00f6rana Sahlgrena, dw\u00f3ch nestor\u00f3w szwedzkiej toponomastyki i tw\u00f3rc\u00f3w tzw. szwedzkiej metody w toponomastyce. Pobyt na terenie pogranicznym mi\u0119dzy Polsk\u0105 i Litw\u0105 przekona\u0142 Falka, \u017ce w nazwach w\u00f3d tego regionu wyst\u0119puje pierwotne nazewnictwo ba\u0142tyckie, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej wskutek kolonizacji z Mazowsza iz Litwy zosta\u0142o zeslawizowane lub zlituanizowane. W czasie wakacji w latach1934\u20131937 Falk mieszka\u0142 we wsi Metelia\u0129 nad jeziorem Metelys w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Litwy, u galmistrasa <\/em>(zawodnika rybackiego[1]<\/a>) Pranasa Pockevi\u010diusa oraz u murarza Jana Nowosadki we wsi Magdalenowo nad Wigrami. Przez te lata zapisywa\u0142 nazwy jezior i rzek, korzystaj\u0105c z pomocy miejscowych informator\u00f3w (ryc. 2-3), aby zgodnie z metod\u0105 Hellquista i Sahlgrena ustali\u0107 najstarsze formy nazw i dokona\u0107 obserwacji terenowych, co z kolei pozwoli\u0142o ustali\u0107 ba\u0142tycki (tj. ja\u0107wieski) substrat[2]<\/a> w nazwach miejscowych Suwalszczyzny. Ponadto w 1934 r. znalaz\u0142 i sfotografowa\u0142 w warszawskich archiwach Akta kamedu\u0142\u00f3w wigierskich <\/em>\u2013 dokumenty te mia\u0142y ogromn\u0105 warto\u015b\u0107 dla jego dalszych bada\u0144.<\/p>\r\n

\"\"<\/a>
Ryc. 2. Jeden z informator\u00f3w K.-O. Falka<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"<\/a>
Ryc. 3. Jeden z informator\u00f3w K.-O. Falka<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Dysertacja<\/strong><\/h4>\r\n\r\n\r\n\r\n

Zebrany materia\u0142 wraz z interpretacj\u0105 etymologiczn\u0105 danych nazw Falk przedstawi\u0142 jako dysertacj\u0119 na stopie\u0144 doktora na uniwersytecie w Uppsali w 1941 r.[3]<\/a> Zdumiewaj\u0105cy jest fakt, \u017ce jest to praca akademicka napisana po polsku w okresie, kiedy polskiego szkolnictwa wy\u017cszego nie by\u0142o.Pokazuje niezbicie, \u017ce pierwotne nazewnictwo badanych teren\u00f3w by\u0142o ba\u0142tyckie[4]<\/a>. Pierwszy tom dysertacji zawiera analiz\u0119 nazw wszystkich jezior na terenach gmin Wigry i Huta z mikrotoponimi\u0105 w postaci nazw toni rybackich w\u0142\u0105cznie[5]<\/a>. W drugim tomie Falk reprodukowa\u0142 szereg dokument\u00f3w z XVI\u2013XVII w., dotycz\u0105cych teren\u00f3w przez niego badanych, kt\u00f3re sfotografowa\u0142 w 1934 r. w warszawskim Archiwum Skarbowym oraz w Bibliotece Ordynacji Krasi\u0144skich[6]<\/a> (ryc. 4-5).<\/p>\r\n

\"\"<\/a>
Ryc. 4. Strona tytu\u0142owa I tomu pracy K.-O. Falka<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

W roku 1942 K.-O. Falk tymczasowo obj\u0105\u0142 katedr\u0119 filologii s\u0142owia\u0144skiej na uniwersytecie w Lund, a w 1945 zosta\u0142 mianowany profesorem nadzwyczajnym tego\u017c uniwersytetu.<\/p>\r\n

\"\"<\/a>
Ryc. 5. Faksymile dokument\u00f3w w II tomie pracy K.-O. Falka Wody wigierskie i hucia\u0144skie<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Przerwa w badaniach na Suwalszczy\u017anie<\/strong><\/h4>\r\n\r\n\r\n\r\n

Wojna i wydarzenia polityczne sprawi\u0142y, \u017ce Falk musia\u0142 przerwa\u0107 prac\u0119 w rejonie suwalskim a\u017c do 1959 r. Po otrzymaniu doktoratu pracowa\u0142 nad inn\u0105 kwesti\u0105 toponomastyczn\u0105, mianowicie nazwami poroh\u00f3w dnieprza\u0144skich, zapisanymi w dw\u00f3ch wersjach przez bizantyjskiego cesarza Konstantyna Porfirogenet\u0119 w traktacie De administrandoimperio<\/em>. Cesarz okre\u015bla jedn\u0105 wersj\u0119 zapis\u00f3w jako \u03c1\u03c9\u03c3\u03b9\u03c3\u03c4\u03b9 <\/em>(tj. w j\u0119zyku Rusi), a drug\u0105 jako \u03c3\u03ba\u03bb\u03b1\u03b2\u03b9\u03bd\u03b9\u03c3\u03c4\u03b9 <\/em>(tj. po s\u0142owia\u0144sku). Poniewa\u017c zapisy \u201ew j\u0119zyku Rusi\u201d maj\u0105 wyra\u017any charakter skandynawski, stanowi\u0142y wa\u017cny argument w d\u0142ugotrwa\u0142ej dyskusji nad pierwotnym znaczeniem \u201eRu\u015b\u201d oraz nad rol\u0105 Skandynaw\u00f3w w starszych dziejach Kijowa i pa\u0144stwa ruskiego w VIII\u2013IX wieku[7]<\/a>. Falk po wnikliwej analizie paleograficznej doszed\u0142 do wniosku, \u017ce \u201es\u0142owia\u0144skie\u201dnazwy zosta\u0142y przet\u0142umaczone ze swoich \u201eruskich\u201d (tj. skandynawskich)odpowiednik\u00f3w. Uwa\u017ca te\u017c, \u017ce w tym dokumencie mamy pierwsze \u015bwiadectwa wyodr\u0119bnienia j\u0119zyka ukrai\u0144skiego od og\u00f3lnego wschodnios\u0142owia\u0144skiego.<\/p>\r\n

\"\"<\/a>
Ryc. 6. Uczestnicy Kompleksowej Ekspedycji Ja\u0107wieskiej w 1959 r.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Od lat 50. seminarium slawistyczne prof. Falka w niema\u0142ym stopniu by\u0142o po\u015bwi\u0119cone kontaktom pomi\u0119dzy Skandynawi\u0105 a Rusi\u0105. Brali w nim udzia\u0142 skandynawi\u015bci(prof. Ivar Lindqvist, prof. Sven Ekbo), finno-ugry\u015bci (prof. Julius M\u00e4giste),historycy prawa (prof. Gerhard Hafst\u00f6m) oraz studenci prof. Falka. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 po\u015bwi\u0119cono pochodzeniu nazwy \u201eRu\u015b\u201d i implikacjom znaczenia tej nazwy dla historii dawnego pa\u0144stwa kijowskiego[8]<\/a>.<\/p>\r\n

\"\"<\/a>
Ryc. 7. Budynek szko\u0142y podstawowej we wsi Jasionowo ko\u0142o Suwa\u0142k<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"<\/a>
Ryc. 8. Knut-Olof Falk wraz z ma\u0142\u017conk\u0105 Dagmar Falk, kt\u00f3rzy po przeprowadzonym wywiadzie postanowili pom\u00f3c gospodarzowi skosi\u0107 siano przed nadchodz\u0105c\u0105 burz\u0105.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"<\/a>
Ryc. 9. Uczestnicy Kompleksowej Ekspedycji Ja\u0107wieskiej w sali szko\u0142y podstawowej w Jasionowie<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Wznowienie bada\u0144 na Suwalszczy\u017anie<\/strong><\/h4>\r\n\r\n\r\n\r\n

Jak wspomniano, prof. Falk mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 ponownego odwiedzenia Polski dopiero w 1959 r. Ju\u017c w 1955 pod egid\u0105 PAN rozpocz\u0119to obszerne badania teren\u00f3w poja\u0107wieskich w okolicach Suwa\u0142k. W sk\u0142ad tzw. Kompleksowej Ekspedycji Ja\u0107wieskiej wchodzili badacze z r\u00f3\u017cnych dyscyplin: archeologii, antropologii,etnologii. W 1959 r. zaproszono prof. K.-O. Falka do zorganizowania sekcji j\u0119zykoznawczej tej ekspedycji.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Latem 1959 r. Falk wyruszy\u0142 z paroma pomocnikami, studentami slawistyki z Lund (ryc. 6). Baza grupy mie\u015bci\u0142a si\u0119 w szkole podstawowej we wsi Jasionowo ko\u0142o Suwa\u0142k, b\u0119d\u0105cej r\u00f3wnie\u017c mieszkaniem wiejskiego szewca Kazimierza Bagi\u0144skiego (ryc. 7). Przez miesi\u0105c grupa ta pracowa\u0142a w terenie (ryc. 8),maj\u0105c g\u0142\u00f3wnie dwa zadania: uzupe\u0142nienie materia\u0142\u00f3w do nazewnictwa wodnego regionu oraz dokumentacj\u0119 okolicznych wsi pod wzgl\u0119dem etnograficznym i j\u0119zykowym.Wsp\u00f3\u0142praca w ramach Kompleksowej Ekspedycji Ja\u0107wieskiej trwa\u0142a kilka lat, p\u00f3ki trwa\u0142y badania archeolog\u00f3w na cmentarzyskach i grodziskach poja\u0107wieskich (ryc. 9\u201310).<\/p>\r\n

\"\"<\/a>
Ryc. 10. Uczestnicy Kompleksowej Ekspedycji Ja\u0107wieskiej w sali szko\u0142y podstawowej w Jasionowie<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"<\/a>
Ryc. 11. Podpisanie umowy mi\u0119dzy PAN i Bia\u0142ostockim Towarzystwem Naukowym a uniwersytetem w Lund oraz Instytutem Szwedzkim<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Samodzielna ekspedycja szwedzka<\/strong><\/h4>\r\n\r\n\r\n\r\n

W 1963 r. zawarto umow\u0119 mi\u0119dzy PAN i Bia\u0142ostockim Towarzystwem Naukowym z jednej strony, a uniwersytetem w Lund oraz Instytutem Szwedzkim[9]<\/a> z drugiej (ryc. 11). Umowa ta umo\u017cliwi\u0142a dalsz\u0105 prac\u0119 prof. K.-O. Falka i jego wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w na Suwalszczy\u017anie, a r\u00f3wnocze\u015bnie corocznie da\u0142a naukowcom \u2013przede wszystkim z Bia\u0142egostoku \u2013 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyjazdu do Szwecji i nawi\u0105zania kontaktu z kolegami po fachu z uniwersytetu w Lund. Ekipa z Lund w latach 60.czasem liczy\u0142a do 15 os\u00f3b. Opr\u00f3cz wspomnianej szko\u0142y wiejskiej we wsi Jasionowo grupa by\u0142a r\u00f3wnie\u017c zakwaterowana w s\u0105siedniej wsi Szwajcaria w barakach postawionych przez Bia\u0142ostockie Towarzystwo Naukowe w czasie wykopalisk (ryc. 12). Praca terenowa na Suwalszczy\u017anie da\u0142a studentom z Lund wyj\u0105tkow\u0105 okazj\u0119 poznania polskiego regionu, w tym czasie rzadko odwiedzanego przez obcokrajowc\u00f3w, i stanowi\u0142a dla nich silny bodziec do nauki j\u0119zyka polskiego. Od roku 1959 do p\u00f3\u017anych lat 70. ponad 100 os\u00f3b bra\u0142o udzia\u0142 w kierowanych przez Falka ekspedycjach.<\/p>\r\n

Szwedzka metoda bada\u0144 terenowych<\/strong><\/h4>\r\n\r\n\r\n\r\n

Prof. Falk sam pisze o tej metodzie:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
Toponoma\u015bci szwedzcy u\u017cywaj\u0105 \u017cartobliwie terminu \u201emetoda gabinetowa\u201d w wypadku, gdy badacz nazw miejscowych siedzi spokojnie przy biurku, zupe\u0142nie odci\u0119ty od swego terenu bada\u0144 \u2013 i fabrykuje czysto formalne, etymologiczne obja\u015bnienia badanych przez siebie nazw.<\/h5>\r\n
\r\n\r\n<\/h5>\r\n
Nowoczesna toponomastyka przenosi wielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 pracy etymologicznej z biurka w teren, w rzeczywiste warunki przyrodniczo-krajobrazowe, i d\u0105\u017cy do poznania mo\u017cliwie wszystkich czynnik\u00f3w \u2013 nie tylko natury formalnej, ale r\u00f3wnie\u017c konkretnych reali\u00f3w, kt\u00f3re wp\u0142yn\u0119\u0142y na powstanie i rozw\u00f3j danej nazwy.<\/h5>\r\n
\r\n\r\n<\/h5>\r\n
Badacz nazw miejscowych powinien zda\u0107 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce najwa\u017cniejszym chyba czynnikiem w jego pracy polowej jest informator[10]<\/a>.<\/h5>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n\r\n
\r\n\r\n<\/h6>\r\n

Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce badania terenowe prowadzone przez Falka w latach 30.,a p\u00f3\u017aniej w ramach Szwedzkiej Ekspedycji Ja\u0107wieskiej, opieraj\u0105 si\u0119 na trzech filarach, kt\u00f3rymi s\u0105: 1) informacje zaczerpni\u0119te od mieszka\u0144c\u00f3w dobrze obeznanych z badanymi obiektami terenowymi; 2) dok\u0142adne, i cz\u0119sto bardzo \u017cmudne, penetrowanie terenu, aby ustali\u0107, czy hipoteza co do pochodzenia i danej nazwy jest s\u0142uszna; 3) studium \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych, kt\u00f3re \u015bwiadcz\u0105 o dawniejszych postaciach danej nazwy.<\/p>\r\n

\"\"<\/a>
Ryc. 12. Baraki Bia\u0142ostockiego Towarzystwa Naukowego we wsi Szwajcaria<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"<\/a>
Ryc. 13. Pobieranie pr\u00f3bki ziemi z u\u017cyciem wiert\u0142a limnologicznego<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Obserwuj\u0105c obiekty terenowe, badacz musi stara\u0107 si\u0119 widzie\u0107 je z tej samej perspektywy, co ludzie, kt\u00f3rzy jako pierwsi nadali im nazwy. Aby podbudowa\u0107 hipotezy, prof. Falk niekiedy korzysta\u0142 z metod nietradycyjnych w toponomastyce. Na przyk\u0142ad czasem brano pr\u00f3bki gleby wiert\u0142em limnologicznym,aby ustali\u0107 rozmiar i kszta\u0142t istniej\u0105cego niegdy\u015b bagna (ryc. 13).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"<\/a>
Ryc. 14. Mapka sytuacyjna okolic uj\u015bcia Klonownicy i Rospudy<\/figcaption><\/figure>\r\n

Podam tu kilka konkretnych przyk\u0142ad\u00f3w ilustruj\u0105cych, jak prof. Falk zastosowa\u0142 postulaty metodologiczne swoich mentor\u00f3w \u2013 profesor\u00f3w Hellqvista i Sahlgrena. Klonownica <\/em>oraz Rospuda <\/em>(ryc. 14) Najstarszy znany zapis nazwy rzeczki Klonownica <\/em>pochodzi z Regestru sPisaniaIezior\u2026<\/em>[11]<\/a>, gdzie wyst\u0119puje ona w formie Klienowica<\/em>. Osobliw\u0105 cech\u0105 tej rzeczki jest, \u017ce na wiosn\u0119 zmienia kierunek i p\u0142ynie nie do jeziora Rospuda, lecz z Rospudy do jeziora Bia\u0142e. Ta obserwacja da\u0142a prof. Falkowi pow\u00f3d, aby wi\u0105za\u0107 nazw\u0119 z ba\u0142tyckim klein<\/em>-, m.in. w litewskim klein\u0129us <\/em>\u2018osoba, kt\u00f3ra chodzi, ko\u0142ysz\u0105c si\u0119\u2019.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Zmiana biegu rzeczki Klonownica <\/em>wi\u0105\u017ce si\u0119 bezpo\u015brednio ze stanem wody w jeziorze Rospuda <\/em>i ten fakt jest podstaw\u0105 r\u00f3wnie\u017c nazwy rzeki i jeziora Rospuda<\/em>[12]<\/a>. Nazwa w Regestrze sPisania Iezior\u2026 <\/em>ma posta\u0107 Dowspuda<\/em>. Falk rekonstruuje j\u0105 jako *Dau-sp\u016bda<\/em>, gdzie pierwszy cz\u0142on dau- <\/em>znaczy \u2018du\u017co\u2019, \u2018mocno\u2019. Drugi cz\u0142on \u0142\u0105czy z litewskim sp\u016bd\u00e0<\/em>, sp\u016b\u0303dis <\/em>\u2018ci\u015bnienie, naciskanie\u2019. Uzasadnienie Falka oparte na faktycznym zjawisku w terenie brzmi:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

W czasie odwil\u017cy wiosennej wzbiera Rospuda czasem gwa\u0142townie i poziom jej mo\u017ce si\u0119 podnie\u015b\u0107 oko\u0142o jednego metra, m.in. przy uroczysku \u015awi\u0119te Miejsce, gdzie wpada do niej rzeczka Ja\u0142\u00f3wka. Wezbrane wody Rospudy \u201eciskaj\u0105\u201d tak mocno, \u017ce przegradzaj\u0105 one drog\u0119 Ja\u0142\u00f3wki, kt\u00f3ra zmienia kierunek pr\u0105du i p\u0142ynie z powrotem do jeziora Ja\u0142owe[13]<\/a>.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Dowcie\u0144<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Na Suwalszczy\u017anie s\u0105 dwa jeziora o tej nazwie: jedno w pobli\u017cu Sejn, a drugie niedaleko Wigier. Pierwsze z nich jest wymienione w dokumentach z 1559r. jako \u0414\u043e\u0432\u0442\u0435\u043d\u0438\u0441\u044a <\/em>lub Dowtheni<\/em>. W Regestrze sPisania Iezior\u2026 <\/em>mamy zapis ieziorko Dolcienis<\/em>[14]<\/a>. Falk rekonstruuje nazw\u0119 jako *Dau-ten-is<\/em>, gdzie pierwiastek ten- <\/em>jest ten sam, co w lit. ten\u00e9ti <\/em>\u2018krzepn\u0105\u0107\u2019. Tu jeszcze raz wyw\u00f3d Falka ma oparcie w warunkach terenowych:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Wed\u0142ug moich informator\u00f3w Dowcie\u0144 sejne\u0144ski zamarza wcze\u015bniej ni\u017c inne jeziora w najbli\u017cszej okolicy. Dowcie\u0144 k. Wigier w suw. zamarza r\u00f3wnie\u017c wcze\u015bniej ni\u017c wszystkie jeziora wigierskie; mo\u017cna te\u017c wcze\u015bniej je\u017adzi\u0107 ko\u0144mi i sankami na Dowcieniu ni\u017c na innych jeziorach wigierskich[15]<\/a>.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Szczeberka<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

W Regestrze sPisania Iezior\u2026 <\/em>znajdujemy zapis na Sciebrze rzeccze. <\/em>Ta rzeka dzisiaj nosi nazw\u0119 Szczeberka<\/em>. W dokumencie z 1547 r. jest za\u015bwiadczona jako Stebra<\/em>. W\u015br\u00f3d starych mieszka\u0144c\u00f3w okolicznych wsi Falk zanotowa\u0142 te\u017c form\u0119 Szczebra <\/em>jako okre\u015blenie najszerszej i najg\u0142\u0119bszej cz\u0119\u015bci rzeki Szczeberka. Falk widzi w tej nazwie pierwiastek steb-\/stab- <\/em>\u2018kamie\u0144\u2019. Potwierdzenie znalaz\u0142 w terenie, w\u0119druj\u0105c wzd\u0142u\u017c ca\u0142ego biegu rzeki od \u017ar\u00f3de\u0142 do uj\u015bcia (ryc. 15). Na podstawie w\u0142asnych obserwacji podaje:\u201eNa \u015brodkowych odcinkach biegu rzeki dno i brzegi Szczeberki s\u0105 przepe\u0142nione kamieniami\u201d[16]<\/a>. W innym miejscu Falk o\u015bwiadcza, \u017ce dno Szczeberki przypomina \u201ebrukowany chodnik\u201d.<\/p>\r\n

\"\"<\/a>
Ryc. 15. K.-O. Falk w czasie w\u0119dr\u00f3wki wzd\u0142u\u017c biegu Szczeberki<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Al<\/em>\u0342<\/em>nas <\/em>(pol. Ho\u0142ny<\/em>)<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Jest to jezioro po\u0142o\u017cone w powiecie sejne\u0144skim na wsch\u00f3d od jezior Ga\u0142adu\u015b, Dusalis i Stabingis. S\u0142ynny baltolog K. B\u016bga wysun\u0105\u0142 trzy mo\u017cliwe interpretacje tej nazwy: 1) pierwiastek *el-, *ol- <\/em>\u2018ciec\u2019; 2) el- ol <\/em>\u2018zgi\u0105\u0107\u2019; 3) nazwa jest utworzona ze staroprus. apelatywu alne <\/em>\u2018jele\u0144\u2019[17]<\/a>. Lecz B\u016bga nie ustali\u0142, kt\u00f3ra z tych hipotez jest najs\u0142uszniejsza.I tutaj zebrane przez Falka dane z terenu i od informator\u00f3w przychodz\u0105 z pomoc\u0105. Informator Stanis\u0142aw Marcinkiewicz (litewskoj\u0119zyczny), mieszkaj\u0105cy w odleg\u0142o\u015bci p\u00f3\u0142tora kilometra od jeziora Al\u0342nas, obja\u015bnia:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Al\u0342nas, do jeziora Al\u0342nas wpadaj\u0105 dwie rzeki: 1) z jeziora Ga\u0142adu\u015b, przez wie\u015b Dusznica; 2) z jeziora Okmiany (na Litwie), przez wie\u015b Kalwiszki. Z jeziora Al\u0342nas wyp\u0142ywa rzeczka, przez wsie Ogrodniki i Ho\u0142ny, i p\u0142ynie do jeziora Zapsys na Litwie. Bieg rzeczki wida\u0107 bardzo wyra\u017anie wzd\u0142u\u017c ca\u0142ego jeziora, bo pr\u0105d jest przez ca\u0142\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 jeziora. Pr\u0105d ten uwidacznia si\u0119 szczeg\u00f3lnie, kiedy jezioro zamarza i l\u00f3d jest jasny. Pr\u0105d rzeczki nie jest r\u00f3wny \u2013 jest do\u015b\u0107 kr\u0119ty, nawet interesuje to wielu ludzi \u2013 dlaczego rzeczka p\u0142yn\u0105ca przez jezioro jest taka kr\u0119ta[18]<\/a>.<\/p>\r\n

\"\"<\/a>
Ryc. 16. Szkic jeziora Ho\u0142ny z zaznaczonym przebiegiem pr\u0105d\u00f3w sporz\u0105dzony przez S. Marcinkiewicza<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Gospodarz S. Marcinkiewicz sporz\u0105dzi\u0142 Falkowi r\u0119czny szkic, gdzie precyzyjnie zaznaczy\u0142 \u201epr\u0105d\u201d (ryc. 16). W \u015bwietle tych informacji Falk wywodzi nazw\u0119 Ho\u0142ny <\/em>(lit. Al\u0342nas<\/em>) z pierwiastka al<\/em>– (lit. ol<\/em>-), tj. zgodnie z pierwsz\u0105 z trzech hipotez B\u016bgi. Jest to tzw. jezioro przep\u0142ywowe. Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne w tym kontek\u015bcie jest to, \u017ce informator podkre\u015bla, \u017ce ten \u201epr\u0105d\u201d rzuca si\u0119 mieszka\u0144com w oczy.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Te nieliczne przyk\u0142ady nazewnictwa zbadanego przez Falka podaj\u0119 tu nie po to, aby relacjonowa\u0107 szczeg\u00f3\u0142y jego analiz etymologicznych. Maj\u0105 one s\u0142u\u017cy\u0107 wy\u0142\u0105cznie jako ilustracja specyfiki tzw. szwedzkiej metody toponomastycznej,stworzonej przez profesor\u00f3w E. Hellquista i J. Sahlgrena, a stosowanej przez prof. Falka na terenach poja\u0107wieskich zar\u00f3wno w latach 30., jak i od 1959 r. w ramach Szwedzkiej Ekspedycji Ja\u0107wieskiej. W latach 1934\u20131937 Falk w\u0119drowa\u0142,je\u017adzi\u0142 na rowerze lub p\u0142ywa\u0142 kajakiem w poszukiwaniu informator\u00f3w i dla zbadania terenu, powojenne \u201eekspedycje\u201d mia\u0142y do dyspozycji samochody i sprz\u0119t techniczny, np. magnetofony. Lecz zasady sformu\u0142owane przez wczesnych mentor\u00f3w Falka by\u0142y w obydw\u00f3ch wypadkach podstawowe: 1) najwa\u017cniejszy w pracy toponomastycznej jest informator[19]<\/a>;2) niezb\u0119dna jest wnikliwa obserwacja warunk\u00f3w terenowych[20]<\/a>.<\/p>\r\n

\"\"<\/a>
Ryc. 17. K.-O. Falk z Albertem Koncewiczem<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Czytelnik\u00f3w zainteresowanych kolejnymi przyk\u0142adami metod stosowanych przez prof. K.-O. Falka odsy\u0142am do jego analizy nazw wszystkich ok. osiemdziesi\u0119ciu jezior wyst\u0119puj\u0105cych w dokumencie Regestr sPisania Iezior…<\/em>[21]<\/a>.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

*<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Knut-Olof Falk sprawowa\u0142 funkcj\u0119 profesora przy katedrze slawistyki w Lund od 1945 do 1972 r. Przyznano mu dwa doktoraty honoris causa <\/em>w Polsce: na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim oraz Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Otrzyma\u0142 sze\u015b\u0107 polskich order\u00f3w, m.in. Amicus Poloniae[22]<\/a>.<\/p>\r\n

\"\"<\/a>
Ryc. 18. Mapa jeziora Wigry zamieszczona w artykule K.-O. Falka Kilka uwag o metodyce bada\u0144 toponomastycznych<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Pracowa\u0142 nad swoimi materia\u0142ami z Suwalszczyzny jeszcze przez wiele lat po odej\u015bciu na emerytur\u0119. Mia\u0142 na Suwalszczy\u017anie wielu przyjaci\u00f3\u0142, z kt\u00f3rymi utrzymywa\u0142 kontakt. Mo\u017cna bez przesady twierdzi\u0107, \u017ce Suwalszczyzna sta\u0142a si\u0119 jego drugim domem. W 1988 r. zosta\u0142 opublikowany w czasopi\u015bmie \u201eJa\u0107wie\u017c\u201d list prof. Falka do pana Jana Wojtycha z Suwa\u0142k, w kt\u00f3rym autor pisze: \u201eBardzo bym chcia\u0142 jeszcze raz powr\u00f3ci\u0107 na Suwalszczyzn\u0119. Jeszcze raz zobaczy\u0107 jeziora i lasy…Mia\u0142em tam przecie\u017c tyle niezapomnianych prze\u017cy\u0107. R\u00f3wnie\u017c uczestnicy naszej ekspedycji maj\u0105 wiele sentymentu dla tej pi\u0119knej cz\u0119\u015bci Polski\u201d[23]<\/a>. \u017byczenie, kt\u00f3re wyra\u017ca w tym li\u015bcie, jednak nie spe\u0142ni\u0142o si\u0119. Zmar\u0142 31 stycznia 1990 r. w swoim domu, w wieku 84 lat.<\/p>\r\n

\"\"<\/a>
Ryc. 19. Ods\u0142oni\u0119cie pomnika po\u015bwi\u0119conego K.-O. Falkowi i Dagmar Falk (1992 r., Suwa\u0142ki)<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

W 1992 r. przed gmachem Muzeum Okr\u0119gowego w Suwa\u0142kach ods\u0142oni\u0119to pomnik, d\u0142uta Rafa\u0142a Strumi\u0142\u0142y, w postaci g\u0142azu z wyrytym tekstem, kt\u00f3ry napisany stylizowanym pismem runicznym upami\u0119tnia prof. K.-O. Falka i jego ma\u0142\u017conk\u0119, pani\u0105 Dagmar Falk, kt\u00f3ra od 1959 r. zawsze towarzyszy\u0142a m\u0119\u017cowi w ka\u017cdej wyprawie na Suwalszczyzn\u0119, odgrywaj\u0105c przy tym wa\u017cn\u0105 rol\u0119 organizacyjn\u0105 (ryc. 19).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

W 2007 r. zbi\u00f3r fotokopii dokument\u00f3w ze spalonych podczas wojny warszawskich archiw\u00f3w (tzw. \u201ezbi\u00f3r Falka\u201d) oraz wszystkie inne materia\u0142y zwi\u0105zane z prac\u0105 prof. Falka i reszty ekipy na by\u0142ych terenach ja\u0107wieskich zosta\u0142y przekazane Muzeum Okr\u0119gowemu w Suwa\u0142kach podczas uroczysto\u015bci w Konsulacie Rzeczpospolitej Polskiej w Malm\u00f6. Inicjatyw\u0105 t\u0105 pani Dagmar Falk spe\u0142ni\u0142a \u017cyczenie m\u0119\u017ca co do dalszych los\u00f3w tych zbior\u00f3w. Przy tej okazji prezydent Suwa\u0142k wraz z przewodnicz\u0105cym Rady Miejskiej wr\u0119czy\u0142 pani Dagmar Falk dyplom Honorowego Obywatela Miasta Suwa\u0142ki (ryc. 20).<\/p>\r\n

\"\"<\/a>
Ryc. 20. Dagmar Falk odbiera dyplom Honorowego Obywatela Miasta Suwa\u0142ki<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n
\r\n\r\n\r\n

[1]<\/a> Zawodnik rybacki to do\u015bwiadczony rybak, kt\u00f3ry kieruje ekip\u0105 przy po\u0142owach z du\u017cym niewodem \u2013 sieci\u0105 d\u0142ugo\u015bci do kilkuset metr\u00f3w przeci\u0105gan\u0105 albo pod lodem w zimie, albo z \u0142odzi w lecie. Po\u0142owy du\u017cym niewodem praktykowane by\u0142y na jeziorach suwalskich i augustowskich jeszcze w latach 60.XX wieku.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[2]<\/a> Zob. bli\u017cej: K.-O. Falk, Uwagi o ja\u0107wieskim substracie hydronimicznym na Suwalszczy\u017anie<\/em>, \u201eRocznik Bia\u0142ostocki\u201d(Warszawa) 1981, t. XIV, s. 29\u201348.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[3]<\/a> Wody wigierskie i hucia\u0144skie<\/em>, t. I: Studium toponomastyczne <\/em>(s. 248), t. II: \u0179r\u00f3d\u0142a r\u0119kopi\u015bmienne <\/em>(91 faks.), Uppsala1941.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[4]<\/a> Ten fakt wzbudzi\u0142 niema\u0142e oburzenie w\u0142adz niemieckich,kt\u00f3re zwr\u00f3ci\u0142y si\u0119 do szwedzkiego MSZ z \u017c\u0105daniem, aby obrona pracy K.-O. Falka si\u0119 nie odby\u0142a \u2013 ustna informacja od pani Dagmar Falk, Ma\u0142\u017conki prof. Falka.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[5]<\/a> To\u0144 \u2013 miejsce na jeziorze, gdzie zgodnie z do\u015bwiadczeniem rybak\u00f3w ci\u0105gnie si\u0119 niew\u00f3d przy po\u0142owach. Ka\u017cda to\u0144 ma nazw\u0119, kt\u00f3ra w wi\u0119kszo\u015bci wypadk\u00f3w wskazuje na punkt orientacyjny na brzegu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[6]<\/a> Orygina\u0142y tych i innych dokument\u00f3w sfotografowanych przez Falka spali\u0142y si\u0119 w czasie wojny. Jego fotokopie w 2007 r. zosta\u0142y przekazane Muzeum Okr\u0119gowemu w Suwa\u0142kach.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[7]<\/a> K.-O. Falk, Dnjeprforsarnas namn i kejsar Konstantin VII Porfyrogennetos\u2019 De administrando imperium<\/em>, Slaviska och Baltiska Studier 1, Lund 1951 (s. 304).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[8]<\/a> Wymieni\u0119 tu kilka prac powsta\u0142ych w kr\u0119gu seminarium prof. Falka: K.-O. Falk, Kilka uwag o nazwie <\/em>Ru\u015b, \u201eLingua Posnaniensis\u201d 1968, t. XII\/XIII, s. 9\u201319; S. Ekbo, L\u2019\u00e9tymologiedu mot finnois <\/em>Ruotsi \u2019Su\u00e8de\u2019<\/em>, \u201eActa Baltico-Slavica\u201d 1992, t. XXI, s. 93\u201396; J. Callmer, Some archeological remarks on the Rus\u2019-problem<\/em>, \u201eActa-Baltico Slavica\u201d 1992, t. XXI, s. 109\u2013113; S. Ekbo, Finnish<\/em>Ruotsi and Swedish <\/em>Roslagen \u2013 what sort of connection?<\/em>, \u201eMediaevalScandinavia\u201d, nr 13, s. 64\u201369; S. Ekbo, Omortnamnet <\/em>Roden och d\u00e4rmed sammanh\u00e4ngande problem. En \u00f6versikt fr\u00e5n nordisk synpunkt<\/em>, \u201eArkiv f\u00f6r NordiskFilologi\u201d 1958, nr 73, s. 187\u2013 199; J. M\u00e4giste, Fi. <\/em>Ruotsi,estn. <\/em>Rootsi m.m. i de finsk-ugriska spr\u00e5ken<\/em>,\u201eArkiv f\u00f6r Nordisk Filologi\u201d 1958, nr 73, s. 200\u2013209;K.-O. Falk, Altruss<\/em>. Sineus, \u201eJahrb\u00fccher f\u00f6r Geschichte Osteuropas\u201d1986, nr 34, z. 3, s. 349\u2013353; A.Thulin, The <\/em>Rus\u2019 ofNestor\u2019s Chronicle<\/em>, \u201eMediaevalScandinavia\u201d, nr 13, s. 70\u201396; S. Ekbo,Die Etymologie desfinnischen <\/em>Ruotsi \u2018Schweden\u2019<\/em>, \u201eGeschichte Osteuropas\u201d 1986, neue Folge,t. 34, z. 3, s. 354\u2013356.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[9]<\/a> Szwedzki urz\u0105d pa\u0144stwowy ds. wymiany kulturalnej z zagranic\u0105.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[10]<\/a> K.-O. Falk, Kilka uwag o metodyce bada\u0144 toponomastycznych<\/em>, \u201eRocznik Bia\u0142ostocki\u201d 1981, nr 14, s. 297\u2013304.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[11]<\/a> Regestr sPisania Iezior Ie Kro. M. ku Niewodnicthwu Grodzienskiem y Przelomskiego nalicz\u0105cych <\/em>[\u2026] roku1569 <\/em>(fotokopia w zbiorach Falka, od 2007 r. w Muzeum Okr\u0119gowym w Suwa\u0142kach).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[12]<\/a> Trzy r\u00f3\u017cne obiekty nosz\u0105 nazw\u0119 Rospuda<\/em>: 1) jezioro na p\u00f3\u0142nocny-zach\u00f3d od miasta Filip\u00f3w; 2) rzeka stanowi\u0105ca odp\u0142yw tego jeziora; 3) jezioro w Augustowskiem. Opr\u00f3cz tego istnieje te\u017c miejscowo\u015b\u0107 Dowspuda.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[13]<\/a> K.-O. Falk, Regestr sPisania Iezior… Roku 1569<\/em>, \u201eActa Baltico-Slavica\u201d 1976, t. X, s.105\u2013106, 120\u2013121.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[14]<\/a> Falk zanotowa\u0142 przy Dowcieniu sejne\u0144skim miejscow\u0105 wymow\u0119<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[do\u0142k\u0107e\u0144]<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[do\u0142\u0107e\u0144] i uwa\u017ca, \u017ce chodzi tu o zeslawizowane postaci nazwy.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[15]<\/a> K.-O. Falk, Regestr sPisania\u2026<\/em>, s. 135.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[16]<\/a> Tam\u017ce, s. 125.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[17]<\/a> Podaj\u0119 za: K.-O. Falk, Nazwa jeziora <\/em>Al\u0342nas, pol. <\/em>Ho\u0142ny, i inne spokrewnione nazwy<\/em>, \u201eActa Baltico-Slavica\u201d 1976, t. X, s. 191.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[18]<\/a> Cytat jest tu podany w polskim t\u0142umaczeniu Falka. Wywiad z p. Marcinkiewiczem przeprowadzi\u0142 Falk \u2013 jak zawsze z mieszka\u0144cami litewskoj\u0119zycznymi \u2013 po litewsku.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[19]<\/a> Z niekt\u00f3rymi informatorami prof. Falk by\u0142 w bardzo za\u017cy\u0142ych stosunkach i wraca\u0142 do nich co roku, np. do zawodnika rybackiego Alberta Koncewicza w Zak\u0105tach k. Wigier, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 mu jako informator jeszcze przed wojn\u0105 (ryc. 17).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[20]<\/a> Falk pisze np. o tym, jak w roku 1936 przekona\u0142 si\u0119 o s\u0142uszno\u015bci swej hipotezy, \u017ce nazw\u0119 jeziora Wigry (Vingry <\/em>u D\u0142ugosza) nale\u017cy zestawi\u0107 z litewskim przymiotnikiem vingr\u00f9s <\/em>\u2018kr\u0119ty, zygzakowaty\u2019:\u201ePewnego pi\u0119knego lipcowego dnia postanowi\u0142em pojecha\u0107 kajakiem z p\u00f3\u0142nocnego ko\u0144ca jeziora do po\u0142udniowego ko\u0144ca, aby zbada\u0107 konfiguracj\u0119 linii brzegowych.Pami\u0119tam jeszcze \u017cywo swoje wra\u017cenia z tego zetkni\u0119cia si\u0119 z Wigrami. Pogoda by\u0142a \u015bwietna. Wycieczka wspania\u0142a i niezapomniana. Wielokrotnie zdawa\u0142o mi si\u0119,\u017ce ju\u017c jestem u kresu podr\u00f3\u017cy. Ci\u0105gle jednak pojawia\u0142y si\u0119 nowe cyple \u2013 nowe kszta\u0142ty brzegu. Kr\u0119to\u015b\u0107 jeziora by\u0142a uderzaj\u0105ca. Po omini\u0119ciu kt\u00f3rego\u015b z rz\u0119du przyl\u0105dka \u2013 otwiera\u0142a si\u0119 przede mn\u0105 znowu rozleg\u0142a perspektywa na jaki\u015b nowy \u00bbp\u0142os\u00ab czy na jak\u0105\u015b zatok\u0119. Niemal ka\u017cdy, kto udaje si\u0119 na wody jeziora Wigry idobrze je pozna, nie mo\u017ce nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jest to rzeczywi\u015bcie jezioro o nadzwyczaj kr\u0119tych brzegach\u201d \u2013 <\/em>K.-O. Falk, Kilka uwag o metodyce<\/em>\u2026, s. 301 (por. ryc. 18).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[21]<\/a> 47 K.-O. Falk, Regestr sPisania Iezior\u2026<\/em>, s. 89\u2013179. W tym samym tomie opublikowane zosta\u0142y r\u00f3wnie\u017c cztery inne jego prace:Jeszcze raz o nazwie <\/em>Wigry; Nazwy jeziora <\/em>Al\u0342nas, pol. <\/em>Ho\u0142ny, i inne spokrewnione nazwy<\/em>; Bal\u0342tajis B\u00eclsas, <\/em>Juo\u0342 dajis B\u00eclsas, <\/em>Bil\u0342siny\u010dia iinne spokrewnione hydronimy<\/em>, oraz Okmin\u2013Okminek iinne \u201epary hydronimiczne\u201d. O deminutywach w nazwach miejscowych<\/em>, s. 181\u2013217.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[22]<\/a> Przyznano mu r\u00f3wnie\u017c order Lew Finlandii za jego starania o otwarcie katedry finno-ugrystyki na uniwersytecie w Lund.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[23]<\/a> Cytuj\u0119 tu za: Knut-Olof Falk (1906<\/em>\u20131990) badacz Suwalszczyzny z Lund<\/em>, http:\/\/www.dziecionline.pl\/Suwalki\/ludzie\/falk.htm.<\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Poni\u017cszy tekst pochodzi z artyku\u0142u „Slawi\u015bci z Lund na polskiej ziemi” autorstwa Terho Paulssona z Lunds Universitet, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w 2012 roku w XI zeszycie „Prac Komisji Historii Nauki Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci”. Przedruk za zgod\u0105 i z poprawkami autora. Knut-Olof Falk (ryc. 1) urodzi\u0142 si\u0119 19 kwietnia 1906 r. w maj\u0105tku przy hucie szk\u0142a […]<\/p>\n","protected":false},"author":339,"featured_media":6522,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"h5ap_radio_sources":[],"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1,286],"tags":[],"class_list":["post-6357","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-jzi","category-ludzie"],"yoast_head":"\nKnut-Olof Falk (1906-1990) - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2019\/01\/04\/knut-olof-falk-1906-1990\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Knut-Olof Falk (1906-1990)\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Poni\u017cszy tekst pochodzi z artyku\u0142u „Slawi\u015bci z Lund na polskiej ziemi” autorstwa Terho Paulssona z Lunds Universitet, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w 2012 roku w XI zeszycie „Prac Komisji Historii Nauki Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci”. Przedruk za zgod\u0105 i z poprawkami autora. Knut-Olof Falk (ryc. 1) urodzi\u0142 si\u0119 19 kwietnia 1906 r. w maj\u0105tku przy hucie szk\u0142a […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2019\/01\/04\/knut-olof-falk-1906-1990\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-01-04T16:30:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-12-04T18:27:43+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/plryc.-17.-k.-o.-falk-z-albertem-koncewiczem.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"697\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"520\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Terho Paulsson\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Terho Paulsson\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"19 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2019\\\/01\\\/04\\\/knut-olof-falk-1906-1990\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2019\\\/01\\\/04\\\/knut-olof-falk-1906-1990\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Terho Paulsson\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/34a7291478064d07572e17312f1686c3\"},\"headline\":\"Knut-Olof Falk (1906-1990)\",\"datePublished\":\"2019-01-04T16:30:50+00:00\",\"dateModified\":\"2021-12-04T18:27:43+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2019\\\/01\\\/04\\\/knut-olof-falk-1906-1990\\\/\"},\"wordCount\":4081,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2019\\\/01\\\/04\\\/knut-olof-falk-1906-1990\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/01\\\/plryc.-17.-k.-o.-falk-z-albertem-koncewiczem.jpg\",\"articleSection\":[\"JZI\",\"Ludzie\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2019\\\/01\\\/04\\\/knut-olof-falk-1906-1990\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2019\\\/01\\\/04\\\/knut-olof-falk-1906-1990\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2019\\\/01\\\/04\\\/knut-olof-falk-1906-1990\\\/\",\"name\":\"Knut-Olof Falk (1906-1990) - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2019\\\/01\\\/04\\\/knut-olof-falk-1906-1990\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2019\\\/01\\\/04\\\/knut-olof-falk-1906-1990\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/01\\\/plryc.-17.-k.-o.-falk-z-albertem-koncewiczem.jpg\",\"datePublished\":\"2019-01-04T16:30:50+00:00\",\"dateModified\":\"2021-12-04T18:27:43+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2019\\\/01\\\/04\\\/knut-olof-falk-1906-1990\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2019\\\/01\\\/04\\\/knut-olof-falk-1906-1990\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2019\\\/01\\\/04\\\/knut-olof-falk-1906-1990\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/01\\\/plryc.-17.-k.-o.-falk-z-albertem-koncewiczem.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/01\\\/plryc.-17.-k.-o.-falk-z-albertem-koncewiczem.jpg\",\"width\":697,\"height\":520},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2019\\\/01\\\/04\\\/knut-olof-falk-1906-1990\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Knut-Olof Falk (1906-1990)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"width\":931,\"height\":990,\"caption\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/34a7291478064d07572e17312f1686c3\",\"name\":\"Terho Paulsson\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7d48919c2ca138340a204feee768ad3f389fd5568454ace4a154bc3b9257125c?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7d48919c2ca138340a204feee768ad3f389fd5568454ace4a154bc3b9257125c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7d48919c2ca138340a204feee768ad3f389fd5568454ace4a154bc3b9257125c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Terho Paulsson\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/author\\\/terho-paulsson\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Knut-Olof Falk (1906-1990) - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2019\/01\/04\/knut-olof-falk-1906-1990\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Knut-Olof Falk (1906-1990)","og_description":"Poni\u017cszy tekst pochodzi z artyku\u0142u „Slawi\u015bci z Lund na polskiej ziemi” autorstwa Terho Paulssona z Lunds Universitet, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w 2012 roku w XI zeszycie „Prac Komisji Historii Nauki Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci”. Przedruk za zgod\u0105 i z poprawkami autora. Knut-Olof Falk (ryc. 1) urodzi\u0142 si\u0119 19 kwietnia 1906 r. w maj\u0105tku przy hucie szk\u0142a […]","og_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2019\/01\/04\/knut-olof-falk-1906-1990\/","og_site_name":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/","article_published_time":"2019-01-04T16:30:50+00:00","article_modified_time":"2021-12-04T18:27:43+00:00","og_image":[{"width":697,"height":520,"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/plryc.-17.-k.-o.-falk-z-albertem-koncewiczem.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Terho Paulsson","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Terho Paulsson","Est. reading time":"19 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2019\/01\/04\/knut-olof-falk-1906-1990\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2019\/01\/04\/knut-olof-falk-1906-1990\/"},"author":{"name":"Terho Paulsson","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/person\/34a7291478064d07572e17312f1686c3"},"headline":"Knut-Olof Falk (1906-1990)","datePublished":"2019-01-04T16:30:50+00:00","dateModified":"2021-12-04T18:27:43+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2019\/01\/04\/knut-olof-falk-1906-1990\/"},"wordCount":4081,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2019\/01\/04\/knut-olof-falk-1906-1990\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/plryc.-17.-k.-o.-falk-z-albertem-koncewiczem.jpg","articleSection":["JZI","Ludzie"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/2019\/01\/04\/knut-olof-falk-1906-1990\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2019\/01\/04\/knut-olof-falk-1906-1990\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/2019\/01\/04\/knut-olof-falk-1906-1990\/","name":"Knut-Olof Falk (1906-1990) - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2019\/01\/04\/knut-olof-falk-1906-1990\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2019\/01\/04\/knut-olof-falk-1906-1990\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/plryc.-17.-k.-o.-falk-z-albertem-koncewiczem.jpg","datePublished":"2019-01-04T16:30:50+00:00","dateModified":"2021-12-04T18:27:43+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2019\/01\/04\/knut-olof-falk-1906-1990\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/2019\/01\/04\/knut-olof-falk-1906-1990\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2019\/01\/04\/knut-olof-falk-1906-1990\/#primaryimage","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/plryc.-17.-k.-o.-falk-z-albertem-koncewiczem.jpg","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/plryc.-17.-k.-o.-falk-z-albertem-koncewiczem.jpg","width":697,"height":520},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2019\/01\/04\/knut-olof-falk-1906-1990\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Knut-Olof Falk (1906-1990)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","name":"Jaminy Indexing Team","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jzi.org.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization","name":"Jaminy Indexing Team","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","width":931,"height":990,"caption":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/person\/34a7291478064d07572e17312f1686c3","name":"Terho Paulsson","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7d48919c2ca138340a204feee768ad3f389fd5568454ace4a154bc3b9257125c?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7d48919c2ca138340a204feee768ad3f389fd5568454ace4a154bc3b9257125c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7d48919c2ca138340a204feee768ad3f389fd5568454ace4a154bc3b9257125c?s=96&d=mm&r=g","caption":"Terho Paulsson"},"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/author\/terho-paulsson\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/plryc.-17.-k.-o.-falk-z-albertem-koncewiczem.jpg","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6357","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/339"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6357"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6357\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6522"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6357"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6357"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6357"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}