{"id":30641,"date":"2026-07-06T09:47:58","date_gmt":"2026-07-06T07:47:58","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?p=30641"},"modified":"2026-07-06T10:09:46","modified_gmt":"2026-07-06T08:09:46","slug":"lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2026\/07\/06\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\/","title":{"rendered":"\u0141acina i sens badania dawnych ksi\u0105g"},"content":{"rendered":"

Niegdy\u015b \u0142acina by\u0142a tym, czym dzi\u015b jest j\u0119zyk angielski. By\u0142a j\u0119zykiem nauki, Ko\u015bcio\u0142a, administracji i wykszta\u0142conych elit. Pos\u0142ugiwano si\u0119 ni\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno w pi\u015bmie, jak i w mowie. Pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 tzw. lingua franca<\/em>, czyli uniwersalnego j\u0119zyka wsp\u00f3lnego. Na przestrzeni dziej\u00f3w zmienia\u0142 si\u0119 j\u0119zyk pe\u0142ni\u0105cy te funkcje \u2013 w staro\u017cytno\u015bci dominowa\u0142a greka, p\u00f3\u017aniej wspomniana \u0142acina, w nowo\u017cytno\u015bci pa\u0142eczk\u0119 przej\u0105\u0142 j\u0119zyk francuski, a\u017c wreszcie nasta\u0142a era globalnego j\u0119zyka angielskiego. Zmiany te zawsze wynika\u0142y m.in. z dominacji militarnej, gospodarczej oraz kulturowej.<\/p>\n

Osoby indeksuj\u0105ce stare ksi\u0119gi i zapisy metrykalne z terenu naszego pogranicza doskonale znaj\u0105 t\u0119 j\u0119zykow\u0105 mozaik\u0119. W dawnych dokumentach najcz\u0119\u015bciej spotykamy zapisy w j\u0119zyku polskim (staropolskim), rosyjskim (gra\u017cdank\u0105), niemieckim (kurrent\u0105), rzadziej francuskim i \u2013 rzecz jasna \u2013 \u0142aci\u0144skim.<\/p>\n

W Ko\u015bciele, w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na dawn\u0105 dominacj\u0119 kulturow\u0105 Rzymu, \u0142acina obowi\u0105zywa\u0142a przez stulecia. Je\u015bli u\u017cyliby\u015bmy por\u00f3wnania genealogicznego, \u015bmia\u0142o mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jest ona bezpo\u015brednim przodkiem wsp\u00f3\u0142czesnego j\u0119zyka w\u0142oskiego i innych j\u0119zyk\u00f3w roma\u0144skich. \u0141acina wci\u0105\u017c pozostaje oficjalnym j\u0119zykiem urz\u0119dowym Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego, cho\u0107 w samej liturgii j\u0119zyki narodowe zacz\u0119\u0142y j\u0105 stopniowo zast\u0119powa\u0107 po II Soborze Watyka\u0144skim (w Polsce pierwsze cz\u0119\u015bci Mszy \u015awi\u0119tej po polsku wprowadzono w 1964 roku). Z kolei w zapisach metrykalnych i kancelaryjnych \u0142acina w niekt\u00f3rych parafiach trzyma\u0142a si\u0119 niezwykle mocno \u2013 w wyj\u0105tkowych przypadkach a\u017c do lat 40. i 50. XX wieku.<\/p>\n

Dzi\u015b, przy okazji prac nad nasz\u0105 najnowsz\u0105 \u201ezdobycz\u0105 indeksacyjn\u0105\u201d, chcemy zaprezentowa\u0107 niezwyk\u0142e zapiski ks. Ciborowskiego z Rajgrodu, kt\u00f3rych dokona\u0142 na pocz\u0105tku XIX wieku. S\u0142owa te brzmi\u0105 tak, jakby by\u0142y skierowane bezpo\u015brednio do nas \u2013 ludzi \u017cyj\u0105cych dwa stulecia p\u00f3\u017aniej, w tym tak\u017ce badaczy zrzeszonych w JZI. Oto wyj\u0105tkowe fragmenty:<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Dum quaeris paulatim per facta.<\/strong> Ne per te destruantur acta.<\/strong><\/p>\n

Co oznacza:<\/p>\n

Gdy pilnie dochodzisz rzeczy z dawnych \u015bwiadectw zapisanych, bacz, aby\u015b w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0105 akt tych nie zatraci\u0142.<\/em><\/p>\n

W tych samych ksi\u0119gach spotykamy tak\u017ce \u017cyciowe sentencje i wskaz\u00f3wki dotycz\u0105ce tego, jak nale\u017cy podchodzi\u0107 do pracy oraz wypoczynku:<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Quinq[ue] horas dormisse juvat, mercatori sed, septemq[ue] juveni<\/strong> octo dantur pigro, et nequam dormiat omnis.<\/strong><\/p>\n

Co w t\u0142umaczeniu mog\u0142oby brzmie\u0107 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n

Pi\u0119\u0107 godzin snu cz\u0142owiekowi pracowitemu dosy\u0107, siedem m\u0142odzie\u0144cowi przystoi, osiem leniwemu si\u0119 dostaje, a cz\u0142ek niegodziwy niechby i ca\u0142e \u017cycie przespa\u0142.<\/em><\/p>\n

W innym miejscu r\u0119kopisu dowiadujemy si\u0119 o dramatycznych okoliczno\u015bciach dokonywania wpis\u00f3w w 1813 roku oraz o ratowaniu bez ma\u0142a stuletniej w\u00f3wczas ksi\u0119gi chrzt\u00f3w z lat 1717\u20131754, kt\u00f3r\u0105 ks. Ciborowski ocali\u0142 mi\u0119dzy innymi przez ponowne oprawienie i zabezpieczenie zniszczonych kart. Towarzyszy temu zapis:<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Omnium dolorum optimum remedium est patientia.<\/strong><\/p>\n

Czyli:<\/p>\n

Na wszelkie bole\u015bci najlepszym lekarstwem jest cierpliwo\u015b\u0107.<\/em><\/p>\n

I dalej:<\/p>\n

Quisquis legis attestatam militiam incurrentem<\/strong> Lauda Deum in operibus suis Omnipotentem<\/strong> Dum suscipimus ab Eo bona, suscipiamus et mala<\/strong> Et fiet nobis prima ad Limina Coelestia scala.<\/strong><\/p>\n

Ktokolwiek czytasz o tym naj\u015bciu wojsk tu opisanym, wys\u0142awiaj Boga Wszechmog\u0105cego w dzie\u0142ach Jego. Albowiem jak przyjmujemy z r\u0119ki Jego dobrodziejstwa, tak przyjmowa\u0107 winni\u015bmy i utrapienia. A stanie si\u0119 nam to pierwszym stopniem do wr\u00f3t niebieskich.<\/em><\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce wielu z Was zada sobie pytanie: Po co to robicie? Po co po\u015bwi\u0119cacie czas na indeksacj\u0119?<\/p>\n

W\u0142a\u015bnie dlatego!<\/p>\n

S\u0142owa zapisane przed wiekami przez proboszcz\u00f3w s\u0105 dzi\u015b skierowane bezpo\u015brednio do nas. Nie pozwalaj\u0105 nam zapomnie\u0107 o tych, kt\u00f3rzy byli tu przed nami. Bo czym\u017ce jest drzewo bez korzeni lub rzeka bez swego \u017ar\u00f3d\u0142a? Naszymi dzia\u0142aniami pragniemy ocali\u0107 od zapomnienia minione pokolenia.<\/p>\n

A \u017ce nasze dzia\u0142ania nie s\u0105 niczym nowym, niech \u015bwiadczy jeszcze jeden zapis pozostawiony przez dawnych kancelist\u00f3w. Pochodzi on z raptularza parafii Jaminy (1840-1863), gdzie Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny ma swoje korzenie:<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Akta Religijno-Cywilne Urodzonych, Za\u015blubionych i Zmar\u0142ych nale\u017cy odczyta\u0107, spostrze\u017cone b\u0142\u0119dy poprawi\u0107, dopiski ulegalizowa\u0107. Aby si\u0119 pod tym wzgl\u0119dem do \u017cyczenia nie pozosta\u0142o.<\/em><\/p>\n

Dok\u0142adnie to robimy. Odczytujemy, czasami poprawiamy b\u0142\u0119dy i dbamy o to, aby o dawnych mieszka\u0144cach naszego regionu nie pozosta\u0142o ju\u017c tylko g\u0142uche milczenie.<\/p>\n

Na zako\u0144czenie warto przytoczy\u0107 jeszcze jedn\u0105 my\u015bl odnalezion\u0105 w\u015br\u00f3d indeksowanych ksi\u0105g:<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

…koniec spor\u00f3w ludzkich w rozs\u0105dzaniu moim, kto czytasz, w nim omy\u0142ki popraw zdaniem swoim.<\/p>\n

Dawni pisz\u0105cy doskonale wiedzieli, \u017ce nikt nie jest wolny od b\u0142\u0119d\u00f3w. Wa\u017cne jednak, by zamiast sporu pozostawi\u0107 po sobie poprawk\u0119, uzupe\u0142nienie lub now\u0105 wiedz\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niegdy\u015b \u0142acina by\u0142a tym, czym dzi\u015b jest j\u0119zyk angielski. By\u0142a j\u0119zykiem nauki, Ko\u015bcio\u0142a, administracji i wykszta\u0142conych elit. Pos\u0142ugiwano si\u0119 ni\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno w pi\u015bmie, jak i w mowie. Pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 tzw. lingua franca, czyli uniwersalnego j\u0119zyka wsp\u00f3lnego. Na przestrzeni dziej\u00f3w zmienia\u0142 si\u0119 j\u0119zyk pe\u0142ni\u0105cy te funkcje \u2013 w staro\u017cytno\u015bci dominowa\u0142a greka, p\u00f3\u017aniej wspomniana \u0142acina, w […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":30644,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"h5ap_radio_sources":[],"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1,287],"tags":[],"class_list":["post-30641","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-jzi","category-zaspol"],"yoast_head":"\n\u0141acina i sens badania dawnych ksi\u0105g - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2026\/07\/06\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0141acina i sens badania dawnych ksi\u0105g - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Niegdy\u015b \u0142acina by\u0142a tym, czym dzi\u015b jest j\u0119zyk angielski. By\u0142a j\u0119zykiem nauki, Ko\u015bcio\u0142a, administracji i wykszta\u0142conych elit. Pos\u0142ugiwano si\u0119 ni\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno w pi\u015bmie, jak i w mowie. Pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 tzw. lingua franca, czyli uniwersalnego j\u0119zyka wsp\u00f3lnego. Na przestrzeni dziej\u00f3w zmienia\u0142 si\u0119 j\u0119zyk pe\u0142ni\u0105cy te funkcje \u2013 w staro\u017cytno\u015bci dominowa\u0142a greka, p\u00f3\u017aniej wspomniana \u0142acina, w […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2026\/07\/06\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-07-06T07:47:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-07-06T08:09:46+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/lacina-w-ksiegach-3.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1509\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"744\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Zbigniew Mierzejewski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Zbigniew Mierzejewski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2026\\\/07\\\/06\\\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2026\\\/07\\\/06\\\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Zbigniew Mierzejewski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/99619448798ec78910c0f29a104143c7\"},\"headline\":\"\u0141acina i sens badania dawnych ksi\u0105g\",\"datePublished\":\"2026-07-06T07:47:58+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-06T08:09:46+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2026\\\/07\\\/06\\\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\\\/\"},\"wordCount\":808,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2026\\\/07\\\/06\\\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/lacina-w-ksiegach-3.jpg\",\"articleSection\":[\"JZI\",\"Zesp\u00f3\u0142\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2026\\\/07\\\/06\\\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2026\\\/07\\\/06\\\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2026\\\/07\\\/06\\\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\\\/\",\"name\":\"\u0141acina i sens badania dawnych ksi\u0105g - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2026\\\/07\\\/06\\\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2026\\\/07\\\/06\\\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/lacina-w-ksiegach-3.jpg\",\"datePublished\":\"2026-07-06T07:47:58+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-06T08:09:46+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2026\\\/07\\\/06\\\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2026\\\/07\\\/06\\\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2026\\\/07\\\/06\\\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/lacina-w-ksiegach-3.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/lacina-w-ksiegach-3.jpg\",\"width\":1509,\"height\":744},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2026\\\/07\\\/06\\\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u0141acina i sens badania dawnych ksi\u0105g\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"width\":931,\"height\":990,\"caption\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/99619448798ec78910c0f29a104143c7\",\"name\":\"Zbigniew Mierzejewski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bffb8f4289cd3b43bd317389b055dcde82be295c49d9ce2f32c2086591a951fd?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bffb8f4289cd3b43bd317389b055dcde82be295c49d9ce2f32c2086591a951fd?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bffb8f4289cd3b43bd317389b055dcde82be295c49d9ce2f32c2086591a951fd?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Zbigniew Mierzejewski\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/author\\\/zbyszek-mierzejewski\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u0141acina i sens badania dawnych ksi\u0105g - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2026\/07\/06\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u0141acina i sens badania dawnych ksi\u0105g - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","og_description":"Niegdy\u015b \u0142acina by\u0142a tym, czym dzi\u015b jest j\u0119zyk angielski. By\u0142a j\u0119zykiem nauki, Ko\u015bcio\u0142a, administracji i wykszta\u0142conych elit. Pos\u0142ugiwano si\u0119 ni\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno w pi\u015bmie, jak i w mowie. Pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 tzw. lingua franca, czyli uniwersalnego j\u0119zyka wsp\u00f3lnego. Na przestrzeni dziej\u00f3w zmienia\u0142 si\u0119 j\u0119zyk pe\u0142ni\u0105cy te funkcje \u2013 w staro\u017cytno\u015bci dominowa\u0142a greka, p\u00f3\u017aniej wspomniana \u0142acina, w […]","og_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2026\/07\/06\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\/","og_site_name":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/","article_published_time":"2026-07-06T07:47:58+00:00","article_modified_time":"2026-07-06T08:09:46+00:00","og_image":[{"width":1509,"height":744,"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/lacina-w-ksiegach-3.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Zbigniew Mierzejewski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Zbigniew Mierzejewski","Est. reading time":"6 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2026\/07\/06\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2026\/07\/06\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\/"},"author":{"name":"Zbigniew Mierzejewski","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/person\/99619448798ec78910c0f29a104143c7"},"headline":"\u0141acina i sens badania dawnych ksi\u0105g","datePublished":"2026-07-06T07:47:58+00:00","dateModified":"2026-07-06T08:09:46+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2026\/07\/06\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\/"},"wordCount":808,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2026\/07\/06\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/lacina-w-ksiegach-3.jpg","articleSection":["JZI","Zesp\u00f3\u0142"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/2026\/07\/06\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2026\/07\/06\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/2026\/07\/06\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\/","name":"\u0141acina i sens badania dawnych ksi\u0105g - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2026\/07\/06\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2026\/07\/06\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/lacina-w-ksiegach-3.jpg","datePublished":"2026-07-06T07:47:58+00:00","dateModified":"2026-07-06T08:09:46+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2026\/07\/06\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/2026\/07\/06\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2026\/07\/06\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\/#primaryimage","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/lacina-w-ksiegach-3.jpg","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/lacina-w-ksiegach-3.jpg","width":1509,"height":744},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2026\/07\/06\/lacina-i-sens-badania-dawnych-ksiag\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u0141acina i sens badania dawnych ksi\u0105g"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","name":"Jaminy Indexing Team","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jzi.org.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization","name":"Jaminy Indexing Team","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","width":931,"height":990,"caption":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/person\/99619448798ec78910c0f29a104143c7","name":"Zbigniew Mierzejewski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bffb8f4289cd3b43bd317389b055dcde82be295c49d9ce2f32c2086591a951fd?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bffb8f4289cd3b43bd317389b055dcde82be295c49d9ce2f32c2086591a951fd?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bffb8f4289cd3b43bd317389b055dcde82be295c49d9ce2f32c2086591a951fd?s=96&d=mm&r=g","caption":"Zbigniew Mierzejewski"},"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/author\/zbyszek-mierzejewski\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/lacina-w-ksiegach-3.jpg","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30641","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30641"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30641\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30649,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30641\/revisions\/30649"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30644"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30641"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30641"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30641"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}