{"id":30184,"date":"2026-04-15T18:51:07","date_gmt":"2026-04-15T16:51:07","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?p=30184"},"modified":"2026-04-15T18:51:07","modified_gmt":"2026-04-15T16:51:07","slug":"leon-cieciuch-pionier-polskiej-radiofonii-w-usa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2026\/04\/15\/leon-cieciuch-pionier-polskiej-radiofonii-w-usa\/","title":{"rendered":"Leon Cieciuch – pionier polskiej radiofonii w USA"},"content":{"rendered":"
\n
\n\t

Leon Cieciuch - syn Franciszka z Kapic i pochodz\u0105cej z Wo\u017anejwsi Marianny z d. Noruk<\/h3>\n

Tragiczny wypadek<\/h4>\n

Leon Cieciuch, dyrektor polskiego oddzia\u0142u WHOM w Jersey City i spiker radiowy z 15-letnim do\u015bwiadczeniem, zgin\u0105\u0142 tragicznie 20 maja 1942 r. w wypadku samochodowym w pobli\u017cu lotniska Newark. Dosz\u0142o tam do czo\u0142owego zderzenia z ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105, w wyniku kt\u00f3rego poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107 na miejscu.<\/p>\n

Przez lata by\u0142 jedn\u0105 z czo\u0142owych postaci polonijnego \u015brodowiska w Nowym Jorku. Utrzymywa\u0142 bliskie relacje m.in. z wybitnym pianist\u0105 i politykiem Ignacym Janem Paderewskim<\/span><\/span>. Zanim zwi\u0105za\u0142 si\u0119 ze stacj\u0105 WHOM dwa i p\u00f3\u0142 roku temu, zdobywa\u0142 do\u015bwiadczenie jako \u015bpiewak koncertowy, wyst\u0119powa\u0142 w programach operowych NBC, a tak\u017ce prowadzi\u0142 polskie audycje w rozg\u0142o\u015bni WAAT w Jersey City.<\/p>\n

W dniu jego \u015bmierci, 20 maja, dyrektor generalny WHOM, Joseph Lang, odda\u0142 mu ho\u0142d, odwo\u0142uj\u0105c wszystkie sponsorowane polskie programy na cztery godziny. W tym czasie na antenie emitowano wy\u0142\u0105cznie muzyk\u0119 \u017ca\u0142obn\u0105. Stacja przeprowadzi\u0142a r\u00f3wnie\u017c transmisj\u0119 nabo\u017ce\u0144stwa pogrzebowego, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 23 maja w ko\u015bciele \u015bw. Antoniego w Jersey City.<\/p>\n

Leona Cieciucha \u017cegnaj\u0105 \u017cona oraz troje dzieci.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Od pocz\u0105tku<\/h4>\n
\n
\n
\n
\n

Leon Cieciuch urodzi\u0142 si\u0119 9 pa\u017adziernika 1901 roku w Jersey City jako syn polskich emigrant\u00f3w. Jego ojciec, Franciszek Cieciuch, pochodzi\u0142 z Kapic, natomiast matka, Marianna z domu Noruk \u2013 z Wo\u017anejwsi. Rodzinne korzenie i historia emigracji odegra\u0142y wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w jego \u017cyciu.<\/p>\n<\/div>\n

\n
\"\"<\/a>
Indeks urodzonych w Jersey City z 1901 r., na kt\u00f3rych widnieje Leon Cieciuch; domena publiczna<\/figcaption><\/figure>\n

\"\"\"\"\"\"\"\"<\/p>\n

Opowie\u015b\u0107 o losach rodziny Cieciuch\u00f3w splata si\u0119 z histori\u0105 dw\u00f3ch innych rod\u00f3w: Or\u0142owskich i Noruk\u00f3w. Wszystko zaczyna si\u0119 jeszcze w Polsce, gdzie dorasta\u0142y wcze\u015bnie osierocone dzieci: Franciszek i Anna Cieciuchowie, Edward, Paulina i Boles\u0142aw Or\u0142owscy z Kapic oraz Wiktor, Marianna i Jan Norukowie z Wo\u017anejwsi. M\u0142odzi ludzie, wychowani w trudnych warunkach, podejmuj\u0105 si\u0119 pracy przy budowie fort\u00f3w w Osowcu w latach 70. i 80. XIX wieku, szukaj\u0105c sposobu na popraw\u0119 swojego losu.<\/p>\n

Pod koniec lat 80. XIX wieku cz\u0119\u015b\u0107 z decyduje si\u0119 na emigracj\u0119 do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Jako pierwszy wyje\u017cd\u017ca Franciszek Cieciuch \u2013 w 1888 roku. Dwa lata wcze\u015bniej po\u015blubi\u0142 Mariann\u0119 Noruk, a w 1886 roku w Wo\u017anejwsi przyszed\u0142 na \u015bwiat ich syn J\u00f3zef, najstarszy brat Leona.<\/p>\n

W tym samym czasie losy pozosta\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w rodzin potoczy\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cnie. W 1887 roku Paulina Or\u0142owska wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Wiktora Noruka i pozosta\u0142a w Polsce. Razem anga\u017cowali si\u0119 w pomoc innym \u2013 opiekowali si\u0119 dzie\u0107mi pozostawionymi przez emigrant\u00f3w, wychowywali tak\u017ce nie\u015blubne dziecko Marianny (przyrodni\u0105 siostr\u0119 Leona) oraz wspierali organizacyjnie wyjazdy do Ameryki.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c bracia Or\u0142owscy podj\u0119li decyzj\u0119 o emigracji. Edward p\u0142ynie do USA w 1889 roku, jednak po pewnym czasie wr\u00f3ci do kraju i \u2013 za namow\u0105 siostry \u2013 pozostanie w Polsce. Jego brat Boles\u0142aw wyrusza za ocean rok p\u00f3\u017aniej. W pa\u017adzierniku 1891 roku \u017ceni si\u0119 w Ameryce z Ann\u0105 Cieciuch, siostr\u0105 Franciszka. Boles\u0142aw podejmuje prac\u0119 w koncernie Standard Oil<\/span><\/span>, w g\u0142\u00f3wnej rafinerii nale\u017c\u0105cej do Johna D. Rockefellera <\/span><\/span>w Bayonne w stanie New Jersey.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\"\"<\/a>
Akt \u015blubu Franciszka Cieciucha i Marianny Noruk; Rajgr\u00f3d, 1886 r.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n

Franciszek Cieciuch, ojciec Leona, osiedla si\u0119 w Jersey City, gdzie pocz\u0105tkowo pracuje w dokach. Dzi\u0119ki determinacji i ci\u0119\u017ckiej pracy po kilku latach awansuje na kapitana barki w\u0119glowej. Wkr\u00f3tce sprowadza do Stan\u00f3w Zjednoczonych swoj\u0105 \u017con\u0119, dziecko oraz siostr\u0119 Ann\u0119. Kolejne dzieci przychodz\u0105 ju\u017c na \u015bwiat w Ameryce, gdzie rodzina stopniowo buduje stabilne \u017cycie.<\/p>\n

Mimo trudnych pocz\u0105tk\u00f3w m\u0142odzi emigranci przywi\u0105zuj\u0105 ogromn\u0105 wag\u0119 do edukacji swoich dzieci. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ko\u0144czy lokalne uczelnie, a cz\u0119\u015b\u0107 decyduje si\u0119 na studia prawnicze - szczeg\u00f3lnie widoczne by\u0142o to w\u015br\u00f3d braci Cieciuch\u00f3w. Franciszek (Frank) pracuje jako detektyw, W\u0142adys\u0142aw (Walter) zostaje oficerem policji i osi\u0105ga stopie\u0144 inspektora, natomiast Aleksander robi karier\u0119 jako prawnik i polityk, dochodz\u0105c do stanowiska w legislaturze stanowej.<\/p>\n

Niekt\u00f3rzy z nich bior\u0105 r\u00f3wnie\u017c udzia\u0142 w I wojnie \u015bwiatowej. Aleksander Cieciuch zostaje kilkakrotnie ranny, pada ofiar\u0105 ataku z u\u017cyciem broni chemicznej, i po powrocie, podupada na zdrowiu umieraj\u0105c przedwcze\u015bnie w wieku 42 lat w 1939 r.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Frank Cieciuch z \u017con\u0105 Sophie Zamoyski; domena publiczna<\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a>
Aleksander Cieciuch<\/figcaption><\/figure>\n

O braciach Cieciuchach w gazetach (t\u0142umaczenie przez AI)<\/h4>\n