{"id":25949,"date":"2024-05-20T13:56:13","date_gmt":"2024-05-20T11:56:13","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?p=25949"},"modified":"2026-02-11T19:40:12","modified_gmt":"2026-02-11T18:40:12","slug":"cmentarz-staroobrzedowcow-w-wodzilkach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2024\/05\/20\/cmentarz-staroobrzedowcow-w-wodzilkach\/","title":{"rendered":"Cmentarz staroobrz\u0119dowc\u00f3w w Wodzi\u0142kach"},"content":{"rendered":"
\n
\n\t

Wycieczka zorganizowana przez JZI po Suwalszczy\u017anie, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce ponad tydzie\u0144 temu, by\u0142a tak owocna, \u017ce wci\u0105\u017c analizuj\u0119 dane zebrane podczas odwiedzin r\u00f3\u017cnych fascynuj\u0105cych miejsc. Jednym z nich by\u0142y Wodzi\u0142ki, siedziba jednej z czterech parafii Wschodniego Ko\u015bcio\u0142a Staroobrz\u0119dowego. Gor\u0105co zach\u0119cam do wyszukania informacji<\/a> na temat tego od\u0142amu prawos\u0142awia, poniewa\u017c jego historia jest niezwykle interesuj\u0105ca. Pokazuje, jak przywi\u0105zanie do nawet najmniejszych symboli religijnych mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na losy setek tysi\u0119cy ludzi.<\/p>\n

Moje zainteresowanie staroobrz\u0119dowcami rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 kilka lat temu, kiedy spotka\u0142em pani\u0105 Rais\u0119 Jefimow, nie\u017cyj\u0105c\u0105 ju\u017c s\u0105siadk\u0119 mojej te\u015bciowej. Pani Raisa pochodzi\u0142a ze wsi staroobrz\u0119dowc\u00f3w w Gabowych Gr\u0105dach ko\u0142o Augustowa. Niestety, zawierucha II wojny \u015bwiatowej zmusi\u0142a j\u0105 jako kilkuletni\u0105 dziewczynk\u0119 do opuszczenia rodzinnej wsi wraz z matk\u0105. Reszt\u0119 \u017cycia sp\u0119dzi\u0142a poza Gabowymi Gr\u0105dami, g\u0142\u00f3wnie w Augustowie.<\/p>\n

Nasze spotkanie zainspirowa\u0142o mnie do stworzenia ksi\u0105\u017cki - wspomnie\u0144 Raisy Jefimow. Dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy ze Stowarzyszeniem JZI uda\u0142o si\u0119 wyda\u0107 t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 pod tytu\u0142em \u201ePami\u0119tnik z szuflady<\/a>\u201d. Publikacja ta stanowi cenne \u017ar\u00f3d\u0142o informacji i refleksji na temat los\u00f3w staroobrz\u0119dowc\u00f3w w Polsce, a tak\u017ce osobistych do\u015bwiadcze\u0144 jednej z przedstawicielek tej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n

Wracaj\u0105c do Wodzi\u0142ek, warto wspomnie\u0107, \u017ce jako parafia posiadaj\u0105 one cmentarz parafialny, znajduj\u0105cy si\u0119 w pobli\u017cu molenny. Jest to niewielki cmentarz, poniewa\u017c obecnie miejscowa molenna s\u0142u\u017cy zaledwie dziesi\u0119ciu rodzinom staroobrz\u0119dowc\u00f3w. Fotografowanie wszystkich opisanych nagrobk\u00f3w okaza\u0142o si\u0119 stosunkowo \u0142atwe, cho\u0107 ich odczytanie sprawi\u0142o ju\u017c wi\u0119ksze trudno\u015bci. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 inskrypcji (poza jedn\u0105) zosta\u0142a wykonana w j\u0119zyku staro-cerkiewno-s\u0142owia\u0144skim i wczesn\u0105 cyrylic\u0105.<\/p>\n

Na szcz\u0119\u015bcie, moja podstawowa znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka rosyjskiego oraz prostota zapis\u00f3w na nagrobkach pozwoli\u0142y mi na odczytanie wszystkich widocznych tekst\u00f3w. W jednym przypadku musia\u0142em jednak zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 o pomoc do spo\u0142eczno\u015bci. Na kilku bardzo starych kamiennych nagrobkach tekst by\u0142 tak zatarty, \u017ce \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne padaj\u0105ce bezpo\u015brednio na powierzchni\u0119 uniemo\u017cliwia\u0142o odczytanie czegokolwiek ze zdj\u0119\u0107. Dodatkowo, w kilku przypadkach li\u015bcie zaro\u015bli lub kwiaty dekoruj\u0105ce pomniki zas\u0142ania\u0142y fragmenty dat.<\/p>\n

Planuj\u0119 ponownie odwiedzi\u0107 Wodzi\u0142ki, nie tylko po to, aby uzupe\u0142ni\u0107 braki w dokumentacji nagrobk\u00f3w, ale tak\u017ce by podziwia\u0107 zabytkow\u0105 molenn\u0119, stare wiejskie zabudowania oraz pi\u0119kno Suwalskiego Parku Krajobrazowego. Ka\u017cda wizyta w tym miejscu to wyj\u0105tkowa okazja do zg\u0142\u0119biania historii staroobrz\u0119dowc\u00f3w oraz do\u015bwiadczania urok\u00f3w tego malowniczego regionu.<\/p>\n

Ostatecznie uda\u0142o mi si\u0119 opisa\u0107 60 grob\u00f3w, w kt\u00f3rych pochowano 94 osoby. Najstarszy zapisany poch\u00f3wek pochodzi z 1919 roku, a najwcze\u015bniej urodzonymi osobami s\u0105 Pawe\u0142 i Tatiana Nowikowowie, kt\u00f3rzy oboje przyszli na \u015bwiat w 1855 roku. Imiona na nagrobkach pozostawi\u0142em w oryginalnej formie, mimo \u017ce wiele z nich ma polskie odpowiedniki. Wszystkie dane dost\u0119pne s\u0105 (lub za chwil\u0119 b\u0119d\u0105) w wyszukiwarce Geneo<\/a>.<\/p>\n