Od jakiego\u015b czasu powraca dyskusja na temat nazwisk \u017byd\u00f3w mieszkaj\u0105cych na obszarach m.in. Suwalszczyzny, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie indeksacji. Spr\u00f3buj\u0119 tym artyku\u0142em wyja\u015bni\u0107 przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n
Do ko\u0144ca XVIII w. \u017bydzi nie posiadali sta\u0142ych nazwisk. Niezale\u017cnie od powod\u00f3w takiego stanu rzeczy, sprawiali tym samym sporo k\u0142opotu swoim w\u0142adzom zwierzchnim. W XVIII w. \u017byd\u00f3w identyfikowano imieniem oraz patronimem z sufiksem \u2011owicz<\/em>, np. Hirsz Wolfowicz<\/em>, Lejba Gierszonowicz<\/em> itp. W podstawach tych patronim\u00f3w le\u017c\u0105 wy\u0142\u0105cznie \u017cydowskie imiona (w podanych przypadkach: Wolf<\/em>, Gerszon<\/em>). Czasami, dodatkowo lub zamiennie z patronimem do identyfikacji wykorzystywano wykonywany zaw\u00f3d, np. Idzko Hirszowicz krawiec<\/em>, Mosze Boruchowicz szynkarz<\/em> itp. Zawody dodawano zapewne z tego powodu, \u017ce liczba imion \u017cydowskich by\u0142a ograniczona i licznie pojawia\u0142y si\u0119 osoby o tych samych imionach i patronimach.<\/p>\n Pod koniec XVIII w. nast\u0105pi\u0142o uproszczenie powy\u017cszego zapisu, mo\u017cna by rzec, uwstecznienie. Zapisy wygl\u0105da\u0142y w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: Lejzor<\/em> syn Izaaka<\/em>, Owsiej<\/em> syn Pejsacha<\/em>. Patronim zanik\u0142 zupe\u0142nie. W dalszym ci\u0105gu czasem dodawano zaw\u00f3d wykonywany, dla bardziej precyzyjnej identyfikacji.<\/p>\n Jeszcze gorzej sytuacja wygl\u0105da\u0142a w przypadku kobiet, co wynika\u0142o z ich sytuacji prawno-spo\u0142ecznej w owych czasach. Najcz\u0119\u015bciej kobieta wyst\u0119puje jako czyja\u015b \u017cona, c\u00f3rka i jest identyfikowana wy\u0142\u0105cznie przy pomocy imienia, np. zrodzony z Lejby Wolfowicza i Sory \u017cony jego. <\/em>Sporadycznie, najcz\u0119\u015bciej w przypadku wd\u00f3w do imienia kobiety dodawano imi\u0119 \u017cyj\u0105cego lyb zmar\u0142ego m\u0119\u017ca, np. Gitla Josielowa<\/em>.<\/p>\n Podsumowuj\u0105c najwa\u017cniejszym elementem w identyfikacji \u017byd\u00f3w by\u0142o imi\u0119. Imi\u0119 wyst\u0119puje zawsze, podczas gdy dodatkowe elementy identyfikacyjne s\u0105 niestabilne i prze\u017cywaj\u0105 r\u00f3\u017cne koleje losu na przestrzeni czasu. Najwi\u0119ksze znaczenie przy nadawaniu imienia mia\u0142a tradycja narodowa. Korzystano z zasob\u00f3w imiennictwa starotestamentowego imion ukszta\u0142towanych na bazie leksykalnej j\u0119zyka hebrajskiego, aramejskiego, akadyjskiego. Tworzono r\u00f3wnie\u017c imiona jidyszowe na bazie j\u0119zyk\u00f3w europejskich, g\u0142\u00f3wnie niemieckiego.<\/p>\n Imiona biblijne wyst\u0119puj\u0105 w r\u00f3\u017cnych obocznych formach fonetycznych, np. biblijne Jakub<\/em> wyst\u0119puje tak\u017ce w postaci Jankiel<\/em>, Icchak<\/em> \u2011 Izaak<\/em>, Mosze<\/em> \u2011 Moj\u017cesz<\/em>, Samuel<\/em> \u2013 Szmul<\/em>.<\/p>\n W praktyce decyduj\u0105ce znaczenie dla upowszechnienia si\u0119 nazwisk mia\u0142o znalezienie si\u0119 spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej pod rz\u0105dami nowo\u017cytnych scentralizowanych monarchii, d\u0105\u017c\u0105cych do obj\u0119cia ich sw\u0105 kontrol\u0105 biurokratyczn\u0105, oraz wymogi stosowanego przez nie prawa. Edykt kr\u00f3la Prus z 1796 r. nakazywa\u0142 \u017bydom przyj\u0105\u0107 nazwiska. Komisje magistrackie nadawa\u0142y \u017bydom nazwiska o niemieckim brzmieniu. Dochodzi\u0142o przy tym do rozmaitych nadu\u017cy\u0107; \u0142adnie brzmi\u0105ce nazwiska kosztowa\u0142y znacznie wi\u0119cej ni\u017c pospolite. Ubogim niejednokrotnie nadawano nazwiska o\u015bmieszaj\u0105ce ich lub pogardliwe. Od 1806 prac\u0119 nad tym zadaniem kontynuowa\u0142a administracja polska, kt\u00f3ra \u2013 rzecz jasna \u2013 sk\u0142ania\u0142a si\u0119 do nadawania nazwisk o polskim brzmieniu. Postanowienie Namiestnika Kr\u00f3lestwa Polskiego z 27 marca 1821 r. nakazywa\u0142o \u017bydom w ci\u0105gu sze\u015bciu miesi\u0119cy zadeklarowa\u0107 i udowodni\u0107 spisami ludno\u015bci u\u017cywane poprzednio imi\u0119 i nazwisko, oraz u\u017cywa\u0107 ich odt\u0105d w niezmienionej formie.<\/p>\n Jako najwa\u017cniejsze przytaczam je poni\u017cej:<\/p>\n W Imieniu Nayia\u015bnieyszego<\/p>\n ALEXANDRA I<\/span><\/p>\n Cesarza Wszech Rossyi<\/p>\n Kr\u00f3la Polskiego etc. etc. etc.<\/p>\n Xi\u0105\u017ce Namiestnik Kr\u00f3lewski w Radzie Stanu.<\/em><\/p>\n Gdy iest przyzwoit\u00e9m, aby i \u017cydzi iak inne klassy mieszka\u0144c\u00f3w mieli sta\u0142e nazwiska, do czego iu\u017c Rz\u0105d Pruski w roku 1797 pod dat\u0105 17. Kwietnia wyda\u0142 stosowne urz\u0105dzenie, na prze\u0142o\u017cenie Komissyi Rz\u0105dow\u00e9y Spraw Wewn\u0119trznych i Policyi stanowiemy co nast\u0119puie:<\/p>\n Artyku\u0142 1.<\/p>\n Ka\u017cdy \u017cyd w Kr\u00f3lestwie Polski\u00e9m zamieszka\u0142y winien p przeci\u0105gu sze\u015bciu miesi\u0119cy od daty og\u0142oszenia ninieysz\u00e9y ustawy deklarowa\u0107 i udowodni\u0107 spisami ludno\u015bci przed urz\u0119dem publicznym swoie imie i nazwisko iakich dot\u0105d u\u017cywa\u0142, i takowe nadal nieodmiennie u\u017cywa\u0107 b\u0119dzie we wszystkich interessach, wraz z potomkami swemi wszelkiego stopnia, co r\u00f3wnie\u017c \u015bci\u0105ga si\u0119 do wd\u00f3w tego\u017c wyznania, niemniey niewiast rozwiedzionych, niezam\u0119\u017cnych, lub w separacyi b\u0119d\u0105cych. Ktokolwiek za\u015b z nich dot\u0105d imienia i nazwiska sta\u0142ego nie mia\u0142, lub udowodni\u0107 nie mo\u017ce, powinien o\u015bwiadczy\u0107 iakie odt\u0105d przyi\u0105\u0107 i nadal u\u017cywa\u0107 b\u0119dzie.<\/p>\n Artyku\u0142 2.<\/p>\n Deklaracye takowe sk\u0142adane b\u0119d\u0105 protok\u00f3larnie w mie\u015bcie Warszawie i w miastach municypalnych przed prezydentami, w innych za\u015b miastach tudzie\u017c z wsi\u00f3w przed Komissarzami Obwodowemi.<\/p>\n Artyku\u0142 3.<\/p>\n Na wpisywanie podobnych deklaracyy b\u0119d\u0119 osobne ksi\u0119gi oprawne i parafowane, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0107 mai\u0105 raz na zawsze iako sta\u0142y dow\u00f3d nazwisk \u017cydowskich i iako \u015brodek kontrolli w razie przest\u0105pienia.<\/p>\n Artyku\u0142 4.<\/p>\n Po przyi\u0119ciu deklaracyi ka\u017cdego \u017cyda, b\u0119dzie mu wydane z ksi\u0119gi urz\u0119dowe \u015bwiadectwo, iakiego wolno mu iest u\u017cywa\u0107 nazwiska; form\u0119 tych \u015bwiadectw przepisze Komissya Rz\u0105dowa Spraw Wewn\u0119trznych i Policyi.<\/p>\n Artyku\u0142 5.<\/p>\n Po up\u0142ynnieniu sze\u015bciu miesi\u0119cy od og\u0142oszenia ninieyszey uchwa\u0142y, nie b\u0119dzie nigdzie przyi\u0119ty \u017caden akt urz\u0119dowy z \u017cydem ani \u017cyd\u00f3wk\u0105, ie\u015bli nie oka\u017c\u0105 w\u0142a\u015bciwemu urz\u0119dowi \u015bwiadectwa, o kt\u00f3r\u00e9m po wy\u017cszym artykule iest mowa.<\/p>\n Do przestrzegania tego przepisu s\u0105 obowi\u0105zani wszyscy Urz\u0119dnicy kraiowi pod odpowiedzialno\u015bci\u0105.<\/p>\n Artyku\u0142 6.<\/p>\n Prze\u0142o\u017ceni tak dot\u0105d zwanych kaha\u0142\u00f3w obowi\u0105zani s\u0105 w swoich gminach dopilnowa\u0107, aby ka\u017cdy \u017cyd w czasie artyku\u0142em 1. oznaczonym z\u0142o\u017cy\u0142 deklaracy\u0105 swego nazwiska i pozyska\u0142 na to \u015bwiadectwo. Gdyby bowiem w przysz\u0142o\u015bci dopu\u015bci\u0142 si\u0119 iakowego nadu\u017cycia, kt\u00f3re z nieposiadania takowego \u015bwiadectwa pochodzi\u0107by mia\u0142o, w tenczas, nietylko on sam, lecz i gmina podlega\u0107 b\u0119d\u0105 odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n Artyku\u0142 7.<\/p>\n Dope\u0142nienie ninieyszego postanowienia, kt\u00f3re w Dzienniku Praw ma byd\u017a umieszczone, wszystkim Komssyom Rz\u0105dowym polecamy.<\/p>\n Dzia\u0142o si\u0119 w Warszawie na posiedzeniu Rady Administracyin\u00e9y d. 27. Mca Marca 1821 roku.<\/p>\n (podpisano) Zai\u0105czek.<\/p>\n Minister Spraw Wewn\u0119trznych i Policyi<\/span><\/p>\n (podpisano) T. Mostowski<\/em><\/span><\/p>\n Radca Sekretarz Stanu Genera\u0142 Brygady<\/span><\/p>\n (podpisano) Kossecki<\/em>.<\/span><\/p>\n Zgodno z orygina\u0142em.<\/span><\/p>\n Radca Sekretarz Stanu Genera\u0142 Brygady<\/span><\/p>\n (podpisano) Kossecki<\/em>.<\/span><\/p>\n Zgodno z Wypisem.<\/em><\/span><\/p>\n Minister Sprawiedliwo\u015bci<\/span><\/p>\n M. Badeni.<\/em><\/span><\/p>\n W zast\u0119pstwie Sekretarza Jeneralnego<\/span><\/p>\n Szef Bi\u00f3ra<\/span><\/p>\n Antoni Podbielski<\/span><\/p>\n Dzie\u0144 og\u0142oszenia d. 30. Kwietnia 1821 roku.<\/p>\n
\n
\n