{"id":25560,"date":"2024-04-02T21:33:42","date_gmt":"2024-04-02T19:33:42","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?p=25560"},"modified":"2024-04-03T10:29:35","modified_gmt":"2024-04-03T08:29:35","slug":"akt-znania-z-augustowa-czyli-w-grupie-razniej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2024\/04\/02\/akt-znania-z-augustowa-czyli-w-grupie-razniej\/","title":{"rendered":"Akt znania z Augustowa, czyli w grupie ra\u017aniej"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
\n
\n

Nie zachowa\u0142y si\u0119 \u017cadne metryki cywilne z Augustowa z lat 1808-1825, ani te\u017c \u017cadne aneksy do akt\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144stw z tej\u017ce gminy z tego samego okresu. Z tego powodu szczeg\u00f3lnie cieszy fakt odkrycia aktu znania spisanego w Augustowie i w\u0142\u0105czonego do akt parafii Wigry.<\/p>\n

Czym by\u0142y akty znania? By\u0142y to urz\u0119dowe dokumenty wprowadzone w 1808 roku wraz z ca\u0142ym system prawnym opartym na Kodeksie Napoleona. \u00d3wczesne przepisy prawa wymaga\u0142y przedstawienia przed zawarciem ma\u0142\u017ce\u0144stwa odpisu aktu urodzenia (metryki), kt\u00f3ry stanowi\u0142 podstawowy w\u00f3wczas dokument identyfikuj\u0105cy osob\u0119, uprawniaj\u0105cy do podejmowania czynno\u015bci prawnych, a w wypadku niemo\u017cno\u015bci jego dostarczenia zarz\u0105dza\u0142y konieczno\u015b\u0107 sporz\u0105dzenia aktu znania przez urz\u0119dnika stanu cywilnego na wniosek zainteresowanego. Brak metryki m\u00f3g\u0142 by\u0107 spowodowany nieodnotowaniem urodzenia w ksi\u0119gach metrykalnych, zniszczeniem ksi\u0105g b\u0105d\u017a trudno\u015bci\u0105 jej uzyskania, spowodowan\u0105 znaczn\u0105 odleg\u0142o\u015bci\u0105 miejsca zamieszkania przysz\u0142ego ma\u0142\u017conka od miejsca chrztu czy te\u017c konieczno\u015bci\u0105 przekroczenia granicy mi\u0119dzy zaborami, tzw. kordonu, w celu jej pozyskania.<\/p>\n

Przyjrzyjmy si\u0119 teraz przyk\u0142adowemu aktowi znania sporz\u0105dzonemu w Augustowie, o kt\u00f3rym mowa w pierwszym akapicie:<\/p>\n

Dzia\u0142o si\u0119 w mie\u015bcie Jego Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci Augustowie sto\u0142ecznym Powiatu D\u0105browskiego Departamencie \u0141om\u017cy\u0144skim dnia 2 grudnia 1809 o godzinie 3 po po\u0142udniu<\/em><\/p>\n

Stosownie do dekretu Jego Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci Saskiego Ksi\u0119cia Warszawskiego z daty w Warszawie dnia 18 marca wedle artyku\u0142\u00f3w 70 i 71 w Dzienniku Praw Dziesi\u0105tym przede mn\u0105 Burmistrzem Miasta narodowego Augustowa stan\u0119\u0142a osobi\u015bcie Marianna niegdy Mateusza i \u017cyj\u0105cej El\u017cbiety z Kowalewskich Pejk\u00f3w ma\u0142\u017conk\u00f3w c\u00f3rka w mie\u015bcie Olicie urodzona i tam\u017ce niegdy Jakubowi Paw\u0142owiczowi za\u015blubiona i z tym \u017ce jako i matk\u0105 \u017cyj\u0105c\u0105 do wsi S\u0142upia amtu parafii wigierskiej przyby\u0142a i od lat 18 tak z m\u0119\u017cem jako i po zej\u015bciu w tej\u017ce wsi zamieszka\u0142a lat 40 wieku swego maj\u0105ca wdowa doprasza\u0142a si\u0119 nie maj\u0105c potrzebnej do aktu \u015blubu metryki urodzenia swego i onej dla odleg\u0142o\u015bci miejsca i Kordonu Rosyjskiego wydosta\u0107 nie mog\u0105c [???] akt znania czyli wiadomo\u015bci publicznej by\u0142 wydany w kt\u00f3rym to jest dw\u00f3ch \u015bwiadk\u00f3w dope\u0142niaj\u0105c nakaz Prawa stawi\u0142a przede mn\u0105 jako to uczciwych Walentego Sura\u017cy\u0144skiego i Piotra Majsiewicza gospodarz\u00f3w [we] wsi S\u0142upia dobrze osiad\u0142ych maj\u0105cych lat wieku swego blisko 50, kt\u00f3rzy to \u015bwiadkowie osobi\u015bcie stan\u0105wszy takowe \u015bwiadectwo przysi\u0119g\u0105 stwierdzi\u0107 o\u015bwiadczaj\u0105c \u017ce pomienion\u0105 Jakubow\u0105 Paw\u0142owiczow\u0105 wdow\u0105 przyznali i\u017c ona dobrze jest im znajoma w mie\u015bcie Olicie z niegdy Mateusza i \u017cyj\u0105cej El\u017cbiety z Kowalewskich Pejk\u00f3w ma\u0142\u017conk\u00f3w urodzona, niegdy Jakubowi Paw\u0142owiczowi za\u015blubiona i z tym\u017ce jako i \u017cyj\u0105ca matka do wsi S\u0142upia przyby\u0142a w tej\u017ce wsi tak za \u017cycia m\u0119\u017ca jako i po zej\u015bciu lat 18 zamieszka\u0142a tak w sposobie \u017cycia swego jako i obyczaj\u00f3w \u017cadnemu nie podlega podwa\u017ceniu i takowe \u015bwiadectwo podpisali Walenty Sura\u017cy\u0144ski nieumiej\u0119tny pisma xxx Piotr Majsiewicz nieumiej\u0119tny pisma xxx Marianna Jakubowa Paw\u0142owiczowa wdowa nieumiej\u0119tna pisma takowe \u015bwiadectwo ni\u017cej podpisany Miasta Narodowego Burmistrz za wy\u017cej wyra\u017con\u0105 Jakubow\u0105 Paw\u0142owiczow\u0105 wdow\u0119 wydane przysi\u0105g\u0142szy niniejszy Akt Znania czyli Wiadomo\u015bci Publicznej wraz z Asesorem Miasta Augustowa pi\u00f3ro trzymaj\u0105cym podpisali\u015bmy Tomasz Michniewicz Burmistrz r\u0119k\u0105 w\u0142asn\u0105 Szymon Kazimierz Dmochowski r\u0119k\u0105 w\u0142asn\u0105<\/em><\/p>\n

Z akt znania Policji Augustowskiej wypisano i wydano Dmochowski Asesor<\/em><\/p>\n

Takowy akt znania z godnie z prawem [???] za\u015bwiadczam Data w Augustowie dnia 3 grudnia 1809 Tadeusz Wo\u0142\u0142owicz Notariusz Powiatu D\u0105browskiego<\/em><\/p>\n

S\u0105d Pokoju Powiatu D\u0105browskiego niniejszy Akt Znania czyli Wiadomo\u015bci Publicznej ze przedstawienia notariusza publicznego aprobuj\u0119 – data w Augustowie dnia 3 grudnia 1809 roku M. Humnicki Pods\u0119dek S\u0105du Pokoju<\/em>
\n<\/span><\/p>\n

Tutaj powodem wnioskowania o akt znania w zast\u0119pstwie metryki urodzenia by\u0142a odleg\u0142o\u015b\u0107 obecnego miejsca zamieszkania Marianny Paw\u0142owiczowej (wie\u015b S\u0142upia) od miejsca urodzenia (Olita) oraz konieczno\u015b\u0107 przekroczenia granicy mi\u0119dzy zaborami w celu dotarcia do dysponenta ksi\u0105g urodzonych w parafii Olita. Te powody bez w\u0105tpienia uzasadnia\u0142y podj\u0119cie decyzji o skorzystaniu z procedury sporz\u0105dzenia aktu znania. Ten konkretny dokument sporz\u0105dzi\u0142 burmistrz miasta Augustowa Tomasz Michniewicz r\u0119k\u0105 pisarza (asesora) Szymona Dmochowskiego. Nast\u0119pnie autentyczno\u015b\u0107 dokumentu zosta\u0142a potwierdzona notarialnie, a pe\u0142n\u0105 moc prawn\u0105 uzyska\u0142 po aprobacie S\u0105du Pokoju w\u0142a\u015bciwego dla miejsca sporz\u0105dzenia, czyli w tym wypadku S\u0105d Pokoju Powiatu D\u0105browskiego.<\/p>\n

Co do drugiej cz\u0119\u015bci podtytu\u0142u, mimo s\u0142abej jako\u015bci dost\u0119pnego skanu, uda\u0142o mi si\u0119 samodzielnie odczyta\u0107 znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tekstu, ale nie ca\u0142o\u015b\u0107. Dodatkowo, poprawki i nadpisy sprawi\u0142y, \u017ce odczytanie by\u0142o utrudnione, a tak\u017ce w ko\u0144cowej cz\u0119\u015bci zmieniaj\u0105ce si\u0119 style pisma (np. asesor, notariusz, pods\u0119dek). Niemniej jednak, w ostatecznej wersji, praktycznie ca\u0142y dokument zosta\u0142 skutecznie odczytany, g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki wsp\u00f3lnemu wysi\u0142kowi grupy pasjonat\u00f3w z JZI, a konkretnie byli to: Iwona Truszkowska, Gra\u017cyna Feltynowska, Zbyszek Mierzejewski oraz Marek Bartoszewicz. Serdeczne podzi\u0119kowania nale\u017c\u0105 si\u0119 im wszystkim! Zawsze wierzy\u0142em, \u017ce praca grupowa jest skuteczniejsza ni\u017c suma wysi\u0142k\u00f3w jednostki, a sukces w odczytaniu tego dokumentu jest tego doskona\u0142ym przyk\u0142adem.<\/p>\n