{"id":25198,"date":"2024-03-01T08:53:56","date_gmt":"2024-03-01T07:53:56","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?p=25198"},"modified":"2024-03-01T09:20:23","modified_gmt":"2024-03-01T08:20:23","slug":"stanislaw-nyka-lesniczy-z-lubianki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2024\/03\/01\/stanislaw-nyka-lesniczy-z-lubianki\/","title":{"rendered":"Stanis\u0142aw Nyka \u2013 le\u015bniczy z \u0141ubianki"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>
Stanis\u0142aw Nyka; Inowroc\u0142aw, 1938 r.; zdj\u0119cie do legitymacji s\u0142u\u017cbowej<\/figcaption><\/figure>\n
Po publikacji artyku\u0142u o fundatorach kapliczki w lesie \u0141ubianka<\/a> skontaktowa\u0142a si\u0119 ze mn\u0105 pani Agnieszka Bator, krewna jednego z nich – Stanis\u0142awa Nyki – dostarczaj\u0105c wielu interesuj\u0105cych informacji, zdj\u0119\u0107 i materia\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych nieznanych nam wcze\u015bniej los\u00f3w tego le\u015bnika zwi\u0105zanego z Jaminami. Na ich bazie, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci p. Agnieszki, powsta\u0142 niniejszy artyku\u0142.<\/span><\/h5>\n

Stanis\u0142aw Nyka urodzi\u0142 si\u0119 5 kwietnia 1907 r. w Szelejewie (woj. kujawsko-pomorskie), a jego rodzicami byli Feliks i Joanna z Jarz\u0105bkowskich. W 1933 r. uko\u0144czy\u0142 kurs w Pa\u0144stwowej Szkole dla Le\u015bnik\u00f3w w Margoninie i w 1934 r. zosta\u0142 zatrudniony jako gajowy w Nadle\u015bnictwie Osiek (obecnie Nadle\u015bnictwo Cierpiszewo podlegaj\u0105ce Regionalnej Dyrekcji Las\u00f3w Pa\u0144stwowych w Toruniu). W kwietniu 1935 r. awansowa\u0142 na podle\u015bniczego i zosta\u0142 przeniesiony pod Zarz\u0105d Dyrekcji LP w Siedlcach. Najprawdopodobniej przypadki przenoszenia pracownik\u00f3w pomi\u0119dzy dyrekcjami regionalnymi by\u0142y niezwykle rzadkie i mog\u0142y wynika\u0107 np. z braku wakatu na danym stanowisku w rejonie bliskim miejscu zamieszkania lub z osobistej ch\u0119ci zmiany miejsca pracy. Ok. 1938 r. rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 jako le\u015bniczy w \u0141ubiance w nadle\u015bnictwie Jaminy w powiecie augustowskim.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Absolwenci Pa\u0144stwowej Szko\u0142y dla Le\u015bniczych w Margoninie, 1932-1933<\/figcaption><\/figure>\n

Stanis\u0142aw Nyka wraz z innymi le\u015bnikami (tj.: Antonim Samselem gajowym z Ostrze\u0142ka, Boles\u0142awem Andrak\u0105 gajowym z \u0141ubianki oraz Ludwikiem Janikiem gajowym z Rogowa) w 1939 r. ufundowali, w lesie pomi\u0119dzy Jaminami a Wrotkami, kapliczk\u0119 z figur\u0105 Matki Boskiej. Stanis\u0142aw bardzo prze\u017cywa\u0142 fakt, \u017ce zosta\u0142a ona ostrzelana przez \u017co\u0142nierzy sowieckich w czasie wojny, a po powrocie do Polski w latach 60. chcia\u0142 koniecznie odwiedzi\u0107 Jaminy, kt\u00f3re darzy\u0142 ogromnym sentymentem.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Figura Matki Boskiej w lesie \u0141ubianka zniszczona przez Sowiet\u00f3w – zdj\u0119cie z albumu S. Nyki<\/figcaption><\/figure>\n

W 1938 r. jako kawaler z Jamin, o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Helen\u0105 Wejman z Glinna Wielkiego (ur. 1921 r.), c\u00f3rk\u0105 Stanis\u0142awa (w jami\u0144skich ksi\u0119gach parafialnych znajduje si\u0119 wpis dotycz\u0105cy zapowiedzi; \u015blub najprawdopodobniej odby\u0142 si\u0119 w parafii panny m\u0142odej). Zosta\u0142 pozbawiony wolno\u015bci 10 lutego 1940 r. i zes\u0142any wraz z \u017con\u0105 i 7-miesi\u0119cznym synem do miejscowo\u015bci Miel w pow. Czerdy\u0144skim, a nast\u0119pnie do posio\u0142ka Czurocznaja, pow. Krasnowiszerski, Mo\u0142otowska Oblast, gdzie pracowa\u0142 przy wyr\u0119bie lasu. Zwolniony z rob\u00f3t przymusowych 29 sierpnia 1941 r. (podobnie jak Antoni Samsel), uda\u0142 si\u0119 do G\u2019uzoru w Uzbekistanie, gdzie zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 wraz z \u017con\u0105 do 2. Korpusu Polskiego dowodzonego przez gen. W\u0142adys\u0142awa Andersa. Przeszed\u0142 ca\u0142y szlak bojowy, walczy\u0142 m.in. pod Monte Cassino, a po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych zosta\u0142 przerzucony z W\u0142och do Anglii.<\/p>\n

W trakcie zes\u0142ania zmar\u0142 syn Tadzik, a z \u017con\u0105 Helen\u0105 (ma\u0142\u017conk\u00f3w dzieli\u0142a r\u00f3\u017cnica wieku – 14 lat) rozwiedli si\u0119 zaraz po wojnie (Helena prawdopodobnie zosta\u0142a we W\u0142oszech, gdzie ponownie wysz\u0142a za m\u0105\u017c).<\/p>\n

\"\"<\/a>
Stanis\u0142aw Nyka w Obozie Wycieczkowym; Rzym, listopad 1944 r.<\/figcaption><\/figure>\n

W Anglii Stanis\u0142aw podj\u0105\u0142 prac\u0119 (fizyczn\u0105) ale nie s\u0142u\u017cy\u0142 mu tam klimat, dlatego docelowo, w 1951 r., zdecydowa\u0142 si\u0119 pop\u0142yn\u0105\u0107 do USA i osiad\u0142 w Chicago (mia\u0142 tam rodzin\u0119 – Leon Nyka<\/a>). Ci\u0119\u017cko pracowa\u0142 fizycznie, najpierw przy stawianiu konstrukcji budowlanych, potem w fabryce. Za granic\u0105 czu\u0142 si\u0119 jednak samotny, pragn\u0105\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do ojczyzny. Podczas pobytu w USA publikowa\u0142 w polskoj\u0119zycznej prasie (g\u0142. w „Dzienniku Chicagoskim”) felietony, wiersze, aforyzmy o charakterze sentymentalno – przyrodniczym. B\u0119d\u0105c w Chicago za\u0142o\u017cy\u0142 album1<\/sup>, w kt\u00f3rym zbiera\u0142 publikacje prasowe swoich tekst\u00f3w (wraz z adnotacjami gdzie i kiedy ukaza\u0142y si\u0119 drukiem; pierwszy wycinek jego felietonu wydrukowanego w „Dzienniku Chicagoskim” pochodzi z sierpnia 1951 r.). W jednym z jego felieton\u00f3w pt. „Ja\u015bkowa Choinka”\u00a0 pojawi\u0142 si\u0119 tekst – modlitwa, bardzo podobny do utrwalonego w betonie pod figur\u0105 Matki Boskiej w \u0141ubiance (Pob\u0142ogos\u0142aw las i pole, pob\u0142ogos\u0142aw ludzk\u0105 dol\u0119 – Jezusie\u0144ku nasz male\u0144ki<\/em>; na figurze: Pob\u0142ogos\u0142aw las i pole, pob\u0142ogos\u0142aw nasz\u0105 dol\u0119 – Matu\u015b nasza<\/em>).<\/p>\n

\"\"<\/a>
Stanis\u0142aw Nyka w Grant Park w Chicago<\/figcaption><\/figure>\n

Na rok przed powrotem do kraju Stanis\u0142aw zrobi\u0142 \u201ezwiad\u201d – przylecia\u0142 sprawdzi\u0107 jakie panuj\u0105 warunki w ojczy\u017anie rz\u0105dzonej przez komunist\u00f3w i czy da si\u0119 tu \u017cy\u0107. Ostatecznie wr\u00f3ci\u0142 19 grudnia 1959 r. (wg karty repatriacyjnej). Zmar\u0142 na zawa\u0142 mi\u0119\u015bnia sercowego w Gnie\u017anie 28 wrze\u015bnia 1968 r. Pierwotnie spocz\u0105\u0142 na cmentarzu w rodzinnym Kruchowie (gm. Trzemeszno), najprawdopodobniej w mogile, gdzie uprzednio pochowano jego ojca (informacja nie jest potwierdzona).<\/p>\n

Rodzice Stanis\u0142awa: Feliks Nyka i Joanna z Jarz\u0105bkowskich pochodzili z Pa\u0142uk, a ka\u017cde z ich dzieci rodzi\u0142o si\u0119 w innej wsi w okolicach Rogowa w powiecie \u017cni\u0144skim. Feliks zmar\u0142 przed wojn\u0105, a Joanna w momencie wybuchu wojny by\u0142a mocno schorowana i zmar\u0142a jeszcze w 1939 r. Pochowani zostali na cmentarzu parafialnym w Kruchowie; w latach 90. ich szcz\u0105tki zosta\u0142y przewiezione i pochowane w grobowcu rodzinnym w Gnie\u017anie. Stanis\u0142aw Nyka mia\u0142 czworo rodze\u0144stwa, kt\u00f3re do\u017cy\u0142o wieku doros\u0142ego:<\/p>\n

\"\"<\/a>
Stefan Nyka<\/figcaption><\/figure>\n
    \n
  1. Stefan Nyka (ur. 07.12.1898 r. w Ga\u0142\u0119zewie pow. \u017bnin; zamordowany w 1940 r. w Charkowie) – najstarszy z rodze\u0144stwa – informacje o przebiegu jego kariery wojskowej znajduj\u0105 si\u0119 w ksi\u0119dze cmentarnej Cmentarza Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie na Piatichatkach. Odznaczony Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci i Krzy\u017cem Zas\u0142ugi; w 2007 r. w dniach 9-10 listopada na Placu Marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego w Warszawie podczas uroczysto\u015bci pn. „Katy\u0144 Pami\u0119tamy \u2013 Uczcijmy Pami\u0119\u0107 Bohater\u00f3w” kapitan Stefan Nyka zosta\u0142 po\u015bmiertnie awansowany do stopnia majora.<\/li>\n
  2. Stanis\u0142awa Orzechowska z domu Nyka – zm. przed 1937 r. osieracaj\u0105c dwoje dzieci (po jej \u015bmierci m\u0105\u017c zawar\u0142 drugie ma\u0142\u017ce\u0144stwo – z jej siostr\u0105, Salome\u0105). Zosta\u0142a pochowana na parafialnym cmentarzu w Kruchowie (szcz\u0105tki ostatecznie przeniesiono do Gniezna).<\/li>\n
  3. Salomea Orzechowska z domu Nyka (ur. 11.06.1911 r. w Grochowiskach Szlacheckich – Gostomce; zm. 01.05.1989 r. w Gnie\u017anie).<\/li>\n
  4. Sylwester Nyka (ur. 17.09.1914 r. w Grochowiskach Szlacheckich; zm. 13.01.2009 r. w K\u0119pnie).<\/li>\n<\/ol>\n

    O rodze\u0144stwie Nyk\u00f3w mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce \u017cadne z nich nie mia\u0142o \u0142atwego, potulnego charakteru, wr\u0119cz przeciwnie – by\u0142y to osoby silnie dominuj\u0105ce. W rodzinie pokutuje stwierdzenie posiadania \u201enykowskiego genu\u201d w znaczeniu – ambicji, determinacji, pracowito\u015bci i gospodarno\u015bci. Wszyscy trzej synowie Nyk\u00f3w, pomimo pochodzenia z niezamo\u017cnego domu, zyskali wykszta\u0142cenie (w rodzinie panuje prze\u015bwiadczenie, i\u017c pa\u0144stwo Jankowscy z dworu w Kruchowie<\/a> z jakiego\u015b, bli\u017cej nieznanego powodu, pomogli sfinansowa\u0107 nauk\u0119 dw\u00f3ch m\u0142odszych ch\u0142opc\u00f3w). Ostatnio natrafi\u0142am w Internecie na informacje m\u00f3wi\u0105ce o tym, \u017ce w\u0142a\u015bciciele maj\u0105tku w Kruchowie byli zaanga\u017cowani w sprawy spo\u0142eczno – polityczne II Rzeczypospolitej, dbali o krzewienie o\u015bwiaty w\u015br\u00f3d dzieci wiejskich i na pewno wywierali ogromny wp\u0142yw na lokaln\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107. Tak wi\u0119c rzuca to dodatkowe \u015bwiat\u0142o na rodzinne przekazy.<\/p>\n

    Agnieszka Bator<\/p><\/blockquote>\n

    W kolejnych artyku\u0142ach przedstawimy tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Stanis\u0142awa Nyki, g\u0142. w postaci wybranych felieton\u00f3w opisuj\u0105cych pi\u0119kno przyrody – inspirowanych lasem, Puszcz\u0105 Augustowsk\u0105 i Biebrz\u0105 – okolicami, w kt\u00f3rych autor przebywa\u0142 stosunkowo nied\u0142ugo, ale niew\u0105tpliwie zrobi\u0142y na nim niezapomniane wra\u017cenie.<\/span><\/h5>\n