{"id":2396,"date":"2017-08-19T05:56:57","date_gmt":"2017-08-19T03:56:57","guid":{"rendered":"http:\/\/jzi.org.pl\/?p=2396"},"modified":"2025-05-17T10:54:29","modified_gmt":"2025-05-17T08:54:29","slug":"wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2017\/08\/19\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\/","title":{"rendered":"Wspomnienia Zygmunta Szczud\u0142o \u2013 1 \u2013 Na okopach"},"content":{"rendered":"
\n
\n\t

Na pocz\u0105tku lipca 1944 roku Micha\u0142 Buchowski[1]<\/a>, \u00f3wczesny so\u0142tys Gawienianc przywi\u00f3z\u0142 z gminy rozkaz, aby wszyscy mieszka\u0144cy wsi, pod kar\u0105 \u015bmierci, bez r\u00f3\u017cnicy \u2013 m\u0142odzi czy starzy, kobiety czy m\u0119\u017cczy\u017ani, je\u015bli s\u0105 zdrowi i zdolni do kopania okop\u00f3w zg\u0142osili si\u0119 z \u0142opatami na okres 2 tygodni. W pierwszym dniu z Gawienianc nikt si\u0119 nie zg\u0142osi\u0142. Przez noc przesiedzieli\u015bmy w lesie na gr\u0105dzie[2]<\/a>. Nie mieli\u015bmy wiadomo\u015bci jak szybko posuwa si\u0119 front wschodni i ile jeszcze czasu b\u0119dziemy musieli siedzie\u0107 w lesie, za co grozi\u0142a kara \u015bmierci. Na drugi dzie\u0144 zmi\u0119kli\u015bmy i poszli\u015bmy do Starego Folwarku. Sta\u0142o tam ca\u0142e dow\u00f3dztwo i kuchnia polowa, ale nie zale\u017ca\u0142o nam na niej, gdy\u017c mieli\u015bmy z domu \u017cywno\u015bci na kilka dni. Kopali\u015bmy rowy w lesie, nad jeziorem. Ka\u017cdego dnia po nocy ludzi ubywa\u0142o. Uciekali przewa\u017cnie ludzie m\u0142odzi, wydosta\u0142a si\u0119 z tego r\u00f3wnie\u017c moja p\u00f3\u017aniejsza \u017cona. Niekt\u00f3rzy na drugi brzeg przep\u0142ywali jezioro na r\u00f3\u017cnych klockach. Innej mo\u017cliwo\u015bci ucieczki nie by\u0142o, gdy\u017c przez most przechodzi\u0142o du\u017co wojska. Po kilku dniach pojawi\u0142a si\u0119 wiadomo\u015b\u0107, \u017ce gestapowcy powiesili dw\u00f3ch Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy pr\u00f3bowali ucieka\u0107. Jeden z nich pochodzi\u0142 z koloni Sejny. W\u015br\u00f3d ludno\u015bci powsta\u0142a panika. Przy sztabie by\u0142 lekarz \u2013 mo\u017ce jaki\u015b Mazur, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142 po polsku. Ludzie m\u0142odzi udaj\u0105cy chorych szli do niego z pro\u015bb\u0105 o wydanie przepustki do domu, po zmian\u0119 bielizny. By\u0107 mo\u017ce lekarz ten ju\u017c przewidywa\u0142, \u017ce Niemcy zbli\u017caj\u0105 si\u0119 do kapitulacji i dlatego by\u0142 Polakom przychylny. Dlatego i ja po dw\u00f3ch tygodniach pobytu na okopach spr\u00f3bowa\u0142em za\u0142atwi\u0107 sobie przepustk\u0119 na wymian\u0119 bielizny dla siebie i ojca, kt\u00f3ry zostawa\u0142 przy kopaniu. Lekarz da\u0142 mi przepustk\u0119 na dwa dni. By\u0142 tam ze mn\u0105 kolega z Bir\u017cy\u0144, Henryk D\u0105browski (syn Antoniego i Anny Moroz). Obaj szli\u015bmy szos\u0105 przez most i nikt nas nie zatrzyma\u0142, mimo \u017ce by\u0142o du\u017co wojska. Kiedy dotarli\u015bmy do Krasnopola, nagle z urz\u0119du wyszed\u0142 jaki\u015b urz\u0119dnik i za\u017c\u0105da\u0142 przepustek. Po sprawdzeniu pozwoli\u0142 i\u015b\u0107 dalej.<\/p>\n

Gdyby\u015bmy ich nie mieli, by\u0107 mo\u017ce spotka\u0142by nas los, o jakim wspomnia\u0142em wcze\u015bniej. W Sejnach w tym czasie by\u0142o du\u017co Ukrai\u0144c\u00f3w \u2013 wida\u0107 by\u0142o, \u017ce zbli\u017ca\u0142 si\u0119 front. Um\u00f3wi\u0142em si\u0119 z koleg\u0105, \u017ce je\u015bli on nie b\u0119dzie wraca\u0142 z powrotem, to i ja nie p\u00f3jd\u0119. Mia\u0142em zamiar nie wraca\u0107, ale matka namawia\u0142a mnie, boj\u0105c si\u0119, \u017ce Niemcy z zemsty spal\u0105 budynki. Wszystko teraz zale\u017ca\u0142o od kolegi z Bir\u017cy\u0144. Czeka\u0142em na jego powr\u00f3t. Znaj\u0105c jego rodzin\u0119, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017cano w okolicy za o\u015bwiecon\u0105 i znaj\u0105c\u0105 si\u0119 na polityce, liczy\u0142em na to, \u017ce go ju\u017c nie wyprawi\u0105. Jednak moje nadzieje si\u0119 nie spe\u0142ni\u0142y \u2013 na drugi dzie\u0144 przyszed\u0142 i namawia\u0142 mnie do powrotu. Matka zapakowa\u0142a mi bielizn\u0119 dla ojca i wyruszyli\u015bmy z powrotem. Ja jednak szed\u0142em z nadziej\u0105, \u017ce zawioz\u0119 ojcu bielizn\u0119 i b\u0119d\u0119 stara\u0142 si\u0119 o jak\u0105\u015b okazj\u0119 do powrotu. Po powrocie na okopy nale\u017ca\u0142o zwr\u00f3ci\u0107 przepustk\u0119. Tak te\u017c uczyni\u0142em. Gdy poda\u0142em j\u0105 lekarzowi, ten z ironicznym u\u015bmiechem spojrza\u0142 na mnie i spyta\u0142, czy matka by\u0142a rada. By\u0107 mo\u017ce takich przypadk\u00f3w by\u0142o ma\u0142o, \u017ceby kto\u015b wraca\u0142.<\/p>\n

<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

Read More<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na pocz\u0105tku lipca 1944 roku Micha\u0142 Buchowski[1], \u00f3wczesny so\u0142tys Gawienianc przywi\u00f3z\u0142 z gminy rozkaz, aby wszyscy mieszka\u0144cy wsi, pod kar\u0105 \u015bmierci, bez r\u00f3\u017cnicy \u2013 m\u0142odzi czy starzy, kobiety czy m\u0119\u017cczy\u017ani, je\u015bli s\u0105 zdrowi i zdolni do kopania okop\u00f3w zg\u0142osili si\u0119 z \u0142opatami na okres 2 tygodni. W pierwszym dniu z Gawienianc nikt si\u0119 nie zg\u0142osi\u0142. […]<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":2400,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"h5ap_radio_sources":[],"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1,286],"tags":[],"class_list":["post-2396","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-jzi","category-ludzie"],"yoast_head":"\nWspomnienia Zygmunta Szczud\u0142o \u2013 1 \u2013 Na okopach - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Wspomnienia Zygmunta Szczud\u0142o ze wsi Gawieniance z okresu II Wojny \u015awiatowej. Fragment dotyczy przymusowych prac ludno\u015bci polskiej przy kopaniu okop\u00f3w.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2017\/08\/19\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wspomnienia Zygmunta Szczud\u0142o - 1 - Na okopach\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Do poczytania na weekend. Nowy cz\u0142onek stowarzyszenia, Andrzej Szczud\u0142o przedstawia pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wspomnie\u0144 swojego ojca, Zygmunta, z okresu II Wojny \u015awiatowej. Polecamy - interesuj\u0105ca lektura! Na pocz\u0105tku lipca 1944 roku Micha\u0142 Buchowski, \u00f3wczesny so\u0142tys Gawienianc przywi\u00f3z\u0142 z gminy rozkaz, aby wszyscy mieszka\u0144cy wsi, pod kar\u0105 \u015bmierci, bez r\u00f3\u017cnicy \u2013 m\u0142odzi czy starzy, kobiety czy m\u0119\u017cczy\u017ani, je\u015bli s\u0105 zdrowi i zdolni do kopania okop\u00f3w zg\u0142osili si\u0119 z \u0142opatami na okres 2 tygodni. W pierwszym dniu z Gawienianc nikt si\u0119 nie zg\u0142osi\u0142. Przez noc przesiedzieli\u015bmy w lesie na gr\u0105dzie. Nie mieli\u015bmy wiadomo\u015bci jak szybko posuwa si\u0119 front wschodni i ile jeszcze czasu b\u0119dziemy musieli siedzie\u0107 w lesie, za co grozi\u0142a kara \u015bmierci. Na drugi dzie\u0144 zmi\u0119kli\u015bmy i poszli\u015bmy do Starego Folwarku. Sta\u0142o tam ca\u0142e dow\u00f3dztwo i kuchnia polowa, ale nie zale\u017ca\u0142o nam na niej, gdy\u017c mieli\u015bmy z domu \u017cywno\u015bci na kilka dni. Kopali\u015bmy rowy w lesie, nad jeziorem. Ka\u017cdego dnia po nocy ludzi ubywa\u0142o. Uciekali przewa\u017cnie ludzie m\u0142odzi, wydosta\u0142a si\u0119 z tego r\u00f3wnie\u017c moja p\u00f3\u017aniejsza \u017cona.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2017\/08\/19\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-08-19T03:56:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-05-17T08:54:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/img_5997582f56c51.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"720\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"960\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Zygmunt Szczud\u0142o\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Zygmunt Szczud\u0142o\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2017\\\/08\\\/19\\\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2017\\\/08\\\/19\\\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Zygmunt Szczud\u0142o\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/5dd46bdf43ca57ba02e981d4d76ed25c\"},\"headline\":\"Wspomnienia Zygmunta Szczud\u0142o \u2013 1 \u2013 Na okopach\",\"datePublished\":\"2017-08-19T03:56:57+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-17T08:54:29+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2017\\\/08\\\/19\\\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\\\/\"},\"wordCount\":2585,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2017\\\/08\\\/19\\\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/08\\\/img_5997582f56c51.jpeg\",\"articleSection\":[\"JZI\",\"Ludzie\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2017\\\/08\\\/19\\\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2017\\\/08\\\/19\\\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2017\\\/08\\\/19\\\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\\\/\",\"name\":\"Wspomnienia Zygmunta Szczud\u0142o \u2013 1 \u2013 Na okopach - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2017\\\/08\\\/19\\\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2017\\\/08\\\/19\\\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/08\\\/img_5997582f56c51.jpeg\",\"datePublished\":\"2017-08-19T03:56:57+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-17T08:54:29+00:00\",\"description\":\"Wspomnienia Zygmunta Szczud\u0142o ze wsi Gawieniance z okresu II Wojny \u015awiatowej. Fragment dotyczy przymusowych prac ludno\u015bci polskiej przy kopaniu okop\u00f3w.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2017\\\/08\\\/19\\\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2017\\\/08\\\/19\\\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2017\\\/08\\\/19\\\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/08\\\/img_5997582f56c51.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/08\\\/img_5997582f56c51.jpeg\",\"width\":720,\"height\":960},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2017\\\/08\\\/19\\\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Wspomnienia Zygmunta Szczud\u0142o \u2013 1 \u2013 Na okopach\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"width\":931,\"height\":990,\"caption\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/5dd46bdf43ca57ba02e981d4d76ed25c\",\"name\":\"Zygmunt Szczud\u0142o\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b874b6daa595801b6484a7ade4a1a645f421412cefd23da39eca9f3c49cbaaf0?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b874b6daa595801b6484a7ade4a1a645f421412cefd23da39eca9f3c49cbaaf0?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b874b6daa595801b6484a7ade4a1a645f421412cefd23da39eca9f3c49cbaaf0?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Zygmunt Szczud\u0142o\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/author\\\/zygmunt-szczudlo\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wspomnienia Zygmunta Szczud\u0142o \u2013 1 \u2013 Na okopach - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","description":"Wspomnienia Zygmunta Szczud\u0142o ze wsi Gawieniance z okresu II Wojny \u015awiatowej. Fragment dotyczy przymusowych prac ludno\u015bci polskiej przy kopaniu okop\u00f3w.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2017\/08\/19\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Wspomnienia Zygmunta Szczud\u0142o - 1 - Na okopach","og_description":"Do poczytania na weekend. Nowy cz\u0142onek stowarzyszenia, Andrzej Szczud\u0142o przedstawia pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wspomnie\u0144 swojego ojca, Zygmunta, z okresu II Wojny \u015awiatowej. Polecamy - interesuj\u0105ca lektura! Na pocz\u0105tku lipca 1944 roku Micha\u0142 Buchowski, \u00f3wczesny so\u0142tys Gawienianc przywi\u00f3z\u0142 z gminy rozkaz, aby wszyscy mieszka\u0144cy wsi, pod kar\u0105 \u015bmierci, bez r\u00f3\u017cnicy \u2013 m\u0142odzi czy starzy, kobiety czy m\u0119\u017cczy\u017ani, je\u015bli s\u0105 zdrowi i zdolni do kopania okop\u00f3w zg\u0142osili si\u0119 z \u0142opatami na okres 2 tygodni. W pierwszym dniu z Gawienianc nikt si\u0119 nie zg\u0142osi\u0142. Przez noc przesiedzieli\u015bmy w lesie na gr\u0105dzie. Nie mieli\u015bmy wiadomo\u015bci jak szybko posuwa si\u0119 front wschodni i ile jeszcze czasu b\u0119dziemy musieli siedzie\u0107 w lesie, za co grozi\u0142a kara \u015bmierci. Na drugi dzie\u0144 zmi\u0119kli\u015bmy i poszli\u015bmy do Starego Folwarku. Sta\u0142o tam ca\u0142e dow\u00f3dztwo i kuchnia polowa, ale nie zale\u017ca\u0142o nam na niej, gdy\u017c mieli\u015bmy z domu \u017cywno\u015bci na kilka dni. Kopali\u015bmy rowy w lesie, nad jeziorem. Ka\u017cdego dnia po nocy ludzi ubywa\u0142o. Uciekali przewa\u017cnie ludzie m\u0142odzi, wydosta\u0142a si\u0119 z tego r\u00f3wnie\u017c moja p\u00f3\u017aniejsza \u017cona.","og_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2017\/08\/19\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\/","og_site_name":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/","article_published_time":"2017-08-19T03:56:57+00:00","article_modified_time":"2025-05-17T08:54:29+00:00","og_image":[{"width":720,"height":960,"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/img_5997582f56c51.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Zygmunt Szczud\u0142o","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Zygmunt Szczud\u0142o","Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2017\/08\/19\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2017\/08\/19\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\/"},"author":{"name":"Zygmunt Szczud\u0142o","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/person\/5dd46bdf43ca57ba02e981d4d76ed25c"},"headline":"Wspomnienia Zygmunta Szczud\u0142o \u2013 1 \u2013 Na okopach","datePublished":"2017-08-19T03:56:57+00:00","dateModified":"2025-05-17T08:54:29+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2017\/08\/19\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\/"},"wordCount":2585,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2017\/08\/19\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/img_5997582f56c51.jpeg","articleSection":["JZI","Ludzie"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2017\/08\/19\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2017\/08\/19\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2017\/08\/19\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\/","name":"Wspomnienia Zygmunta Szczud\u0142o \u2013 1 \u2013 Na okopach - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2017\/08\/19\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2017\/08\/19\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/img_5997582f56c51.jpeg","datePublished":"2017-08-19T03:56:57+00:00","dateModified":"2025-05-17T08:54:29+00:00","description":"Wspomnienia Zygmunta Szczud\u0142o ze wsi Gawieniance z okresu II Wojny \u015awiatowej. Fragment dotyczy przymusowych prac ludno\u015bci polskiej przy kopaniu okop\u00f3w.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2017\/08\/19\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2017\/08\/19\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2017\/08\/19\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\/#primaryimage","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/img_5997582f56c51.jpeg","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/img_5997582f56c51.jpeg","width":720,"height":960},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2017\/08\/19\/wspomnienia-zygmunta-szczudlo-1-na-okopach\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wspomnienia Zygmunta Szczud\u0142o \u2013 1 \u2013 Na okopach"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","name":"Jaminy Indexing Team","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jzi.org.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization","name":"Jaminy Indexing Team","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","width":931,"height":990,"caption":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/person\/5dd46bdf43ca57ba02e981d4d76ed25c","name":"Zygmunt Szczud\u0142o","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b874b6daa595801b6484a7ade4a1a645f421412cefd23da39eca9f3c49cbaaf0?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b874b6daa595801b6484a7ade4a1a645f421412cefd23da39eca9f3c49cbaaf0?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b874b6daa595801b6484a7ade4a1a645f421412cefd23da39eca9f3c49cbaaf0?s=96&d=mm&r=g","caption":"Zygmunt Szczud\u0142o"},"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/author\/zygmunt-szczudlo\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/img_5997582f56c51.jpeg","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2396","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2396"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2396\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2400"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2396"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2396"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2396"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}