Ksi\u0119ga urodze\u0144 (chrzt\u00f3w) z lat 1682-1700 to najstarsza zachowana ksi\u0119ga z parafii Sejny. Brak jest spisu czy podsumowania ca\u0142o\u015bciowego ksi\u0119gi, wi\u0119c dopiero indeksacja ujawni\u0142a \u017ce w ksi\u0119dze znajduj\u0105 si\u0119 1273 wpisy, wszystkie w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim. Kilka urodze\u0144 bli\u017ani\u0105t odnotowano pod jednym aktem. Zanotowano 664 urodzenia ch\u0142opc\u00f3w i 606 urodze\u0144 dziewczynek. P\u0142ci trojga dzieci (a tak\u017ce ich imion) nie uda\u0142o mi si\u0119 zidentyfikowa\u0107 ze wzgl\u0119du na braki we wpisach lub nieczytelno\u015b\u0107 samego zapisu.<\/p>\n
By\u0142a to jedna z najtrudniejszych ksi\u0105g kt\u00f3re indeksowa\u0142em. A mo\u017ce w og\u00f3le najtrudniejsza? Oto przyczyny.<\/p>\n
J\u0119zyk \u0142aci\u0144ski nie jest moj\u0105 mocn\u0105 stron\u0105. Mimo to, je\u015bli zapisy s\u0105 wyra\u017ane i czytelne, z indeksacj\u0105 radz\u0119 sobie w miar\u0119 dobrze, a w\u0105tpliwo\u015bci rozwiewam zadaj\u0105c pytania w r\u00f3\u017cnych grupach dyskusyjnych. Niestety znakomita wi\u0119kszo\u015b\u0107 ksi\u0119gi by\u0142a prowadzona niechlujnie, a znaczna cz\u0119\u015b\u0107 zapis\u00f3w nie by\u0142a wykonywana atramentem lecz o\u0142\u00f3wkiem kopiowym. Te po kilkuset latach mocno wyblak\u0142y, a niekt\u00f3re istotnie si\u0119 rozmaza\u0142y czyni\u0105c proces rozczytywania niezwykle uci\u0105\u017cliwym. Niechlujno\u015b\u0107 zapis\u00f3w skutkowa\u0142a brakiem dat, miejscowo\u015bci czy imion lub nazwisk w bardzo wielu wpisach, co na pewno nie u\u0142atwi poszukiwania przodk\u00f3w osobom z tego regionu.<\/p>\n
Ci\u0119\u017cko te\u017c by\u0142o przyzwyczai\u0107 si\u0119 do konkretnego charakteru pisma. Mimo tego i\u017c zapisuj\u0105cy ani razu si\u0119 nie przedstawiali, nie potrzeba mie\u0107 grafologicznych umiej\u0119tno\u015bci, aby stwierdzi\u0107 i\u017c jedna osoba zapisywa\u0142a kilka, kilkana\u015bcie metryk, po czym pi\u00f3ro, b\u0105d\u017a o\u0142\u00f3wek przejmowa\u0142 kto\u015b zupe\u0142nie inny.<\/p>\n
Parafia sejne\u0144ska le\u017cy na pograniczu polsko-litewskim. Zamieszkuj\u0105ce j\u0105 pod koniec XVII wieku osoby pos\u0142ugiwa\u0142y si\u0119 b\u0105d\u017a j\u0119zykiem polskim, b\u0105d\u017a litewskim lub te\u017c mieszank\u0105 obu. To samo dotyczy\u0142o licznych zapisuj\u0105cych. Nak\u0142adaj\u0105c dodatkowo na t\u0119 sytuacj\u0119 geograficzn\u0105 fakt, \u017ce nazwiska nie by\u0142y w pe\u0142ni ukszta\u0142towane otrzymujemy pe\u0142ne spektrum zapisu nazwiska tej samej osoby, czasem w kilkunastu wersjach: z polskimi lub litewskimi ko\u0144c\u00f3wkami, z innym uk\u0142adem samog\u0142osek lub sp\u00f3\u0142g\u0142osek lub wr\u0119cz zawieraj\u0105ce elementy charakterystyczne dla gwar lub wad wymowy b\u0105d\u017a to stawaj\u0105cych przy spisywaniu aktu, b\u0105d\u017a samego zapisuj\u0105cego.<\/p>\n
Parafia sejne\u0144ska pod koniec XVII wieku by\u0142a znacznie rozleglejsza ni\u017c cho\u0107by po 1744 r. kiedy to Synod Diecezji Wile\u0144skiej ustali\u0142 jej nowe granice. Ponadto przy chrzcielnicy sejne\u0144skiej pojawia\u0142o si\u0119 wiele os\u00f3b tymczasowo zamieszkuj\u0105cych w tym rejonie b\u0105d\u017a podr\u00f3\u017cuj\u0105cych przez Sejny, kt\u00f3re le\u017ca\u0142y na szlaku pomi\u0119dzy \u017bmudzi\u0105 a Mazowszem. W\u015br\u00f3d rodzic\u00f3w i chrzestnych by\u0142y osoby zamieszkuj\u0105ce rudnie, osady osocznik\u00f3w, smolarzy czy m\u0142yny. Ka\u017cda z nich mia\u0142a swoj\u0105 nazw\u0119 lecz z biegiem lat utraci\u0142y swoje znaczenie, wyludni\u0142y si\u0119 i pr\u00f3\u017cno ich szuka\u0107 czy to na p\u00f3\u017aniejszych mapach czy w r\u00f3\u017cnych spisach miejscowo\u015bci. Ma\u0142o tego \u2013 spo\u015br\u00f3d miejscowo\u015bci, kt\u00f3re przetrwa\u0142y wiele nosi\u0142o nieco inne nazwy ni\u017c p\u00f3\u017aniej, a mo\u017ce r\u00f3\u017cne osoby (miejscowe, przybysze) w r\u00f3\u017cnoraki spos\u00f3b je nazywali.<\/p>\n
Najstarszy wpis widniej\u0105cy w ksi\u0119dze ma dat\u0119 6 sierpnia 1682 r., ale pr\u00f3\u017cno go szuka\u0107 na pierwszej stronie! Znajduje si\u0119 on na stronie 123! Najwyra\u017aniej ksi\u0119ga by\u0142a rozebrana (a mo\u017ce rozpad\u0142a si\u0119) i w procesie renowacji ponownie zosta\u0142a z\u0142o\u017cona w obecne, tekturowe ok\u0142adki i p\u0142\u00f3cienny grzbiet. Niestety podczas prac introligatorskich nie ustrze\u017cono si\u0119 od b\u0142\u0119d\u00f3w i cz\u0119\u015b\u0107 pocz\u0105tkowych stron wklejono w \u015brodek. Pr\u00f3\u017cno te\u017c szuka\u0107 w ksi\u0119dze wpis\u00f3w z okresu od pa\u017adziernika 1693 do stycznia 1698. Nie jest dla mnie jasne, czy ten fragment zosta\u0142 zniszczony jeszcze przed opraw\u0105 ksi\u0119gi, czy zosta\u0142 oprawiony osobno i nie przetrwa\u0142 do dzisiejszego dnia. Po oprawie strony i wpisy ponumerowano fioletowym atramentem.<\/p>\n
Og\u00f3lnie ksi\u0119ga przetrwa\u0142a w do\u015b\u0107 dobrym stanie. Mo\u017cna ponownie wzi\u0105\u0107 j\u0105 pod lup\u0119 i poprawia\u0107\/ujednolica\u0107 poszczeg\u00f3lne wpisy czy nazwiska. Genealogom b\u0119dzie ci\u0119\u017cko odszuka\u0107 w niej swoich przodk\u00f3w ze wzgl\u0119du na luki i sk\u0105po\u015b\u0107 zapis\u00f3w, ale na pewno jest to bezcenny zestaw informacji dla badaczy regionu i mi\u0142o\u015bnik\u00f3w historii lokalnej.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ksi\u0119ga urodze\u0144 (chrzt\u00f3w) z lat 1682-1700 to najstarsza zachowana ksi\u0119ga z parafii Sejny. Brak jest spisu czy podsumowania ca\u0142o\u015bciowego ksi\u0119gi, wi\u0119c dopiero indeksacja ujawni\u0142a \u017ce w ksi\u0119dze znajduj\u0105 si\u0119 1273 wpisy, wszystkie w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim. Kilka urodze\u0144 bli\u017ani\u0105t odnotowano pod jednym aktem. Zanotowano 664 urodzenia ch\u0142opc\u00f3w i 606 urodze\u0144 dziewczynek. P\u0142ci trojga dzieci (a tak\u017ce […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":22819,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"h5ap_radio_sources":[],"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[338],"tags":[],"class_list":["post-22818","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genealogiczne-znalezisko-dnia"],"yoast_head":"\n