{"id":22779,"date":"2022-12-19T20:15:13","date_gmt":"2022-12-19T19:15:13","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?p=22779"},"modified":"2022-12-19T22:57:03","modified_gmt":"2022-12-19T21:57:03","slug":"trojaczki-w-jaminach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2022\/12\/19\/trojaczki-w-jaminach\/","title":{"rendered":"Trojaczki w Jaminach"},"content":{"rendered":"

Indeksuj\u0105c akta metrykalne zawarte w ksi\u0119gach urodze\u0144 co jaki\u015b czas mo\u017cna trafi\u0107 na zg\u0142oszenia urodze\u0144 bli\u017ani\u0105t, a nawet trojaczk\u00f3w. Dawniej ka\u017cdy por\u00f3d wi\u0105za\u0142 si\u0119 z du\u017cym ryzykiem i nierzadko ko\u0144czy\u0142 si\u0119 zgonem dziecka, matki lub obojga, a ich los cz\u0119sto w du\u017cym stopniu zale\u017ca\u0142 od wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci mniej lub bardziej do\u015bwiadczonych kobiet \u2013 akuszerek, zwanych babkami. Og\u00f3lnie, poziom umieralno\u015bci oko\u0142oporodowej kobiet we wsiach i miastach Europy na pocz\u0105tku XIX wieku wynosi\u0142 ok. 15-17 zgon\u00f3w matek na 1000 urodze\u0144, a poziom umieralno\u015bci niemowl\u0105t kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 na poziomie 150-350 zgon\u00f3w niemowl\u0105t na 1000 \u017cywych urodze\u0144. Ok. 40-50% dzieci nie do\u017cywa\u0142o 5. roku \u017cycia.[1]<\/span><\/a> W przypadku ci\u0105\u017c mnogich wska\u017aniki te by\u0142y wy\u017csze, a ryzyko komplikacji i powik\u0142a\u0144 \u2013 wielokrotnie wi\u0119ksze. Ci\u0105\u017ce mnogie wyst\u0119powa\u0142y rzadko. Og\u00f3ln\u0105 ocen\u0119 prawdopodobie\u0144stwa wyst\u0119powania ci\u0105\u017c mnogich u ludzi okre\u015bla regu\u0142a Hellina: bli\u017ani\u0119ta = (a) = 1:80 = 1,25% wszystkich ci\u0105\u017c, trojaczki = (a\u00b2) = 1:80\u00b2 = 1:6400 = 0,015% wszystkich ci\u0105\u017c.[2]<\/span><\/a> XIX-wieczne dokumenty wskazuj\u0105 na 2-3-procentowy udzia\u0142 porod\u00f3w mnogich w stosunku do og\u00f3\u0142u porod\u00f3w.[1]<\/span><\/a><\/p>\n

Urodzenia (chrzty) bli\u017aniacze lub trojacze by\u0142y r\u00f3\u017cnie zapisywane w dokumentach: albo w formie jednego wsp\u00f3lnego, albo oddzielnych akt\u00f3w. Ze wzgl\u0119du na du\u017c\u0105 umieralno\u015b\u0107 noworodk\u00f3w do czasu chrztu, zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce zapisywano tylko jedno z dzieci, tzn. to, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142o (zmar\u0142e mog\u0142y by\u0107 wpisane do ksi\u0119gi zgon\u00f3w lub w og\u00f3le nie zosta\u0107 uwzgl\u0119dnione).<\/p>\n

Interesuj\u0105ce wpisy dotycz\u0105ce narodzin trojaczk\u00f3w mo\u017cemy odnale\u017a\u0107 w Ksi\u0119dze Urodze\u0144 z lat 1826-1830 z parafii Jaminy. W dniu 15 sierpnia 1829 r. ks. Tadeusz Borczak chrzci trojaczki urodzone w nocy tego samego dnia. Matk\u0105 jest J\u00f3zefata Gruda z d. Koz\u0142owska (ur. w 1796 r. w Czarnym Lesie). Wg ojca, Bart\u0142omieja Grudy, kt\u00f3ry zg\u0142asza narodziny dzieci, pierwsza, ok. 1 w nocy, urodzi\u0142a si\u0119 Aniela; p\u00f3\u0142 godziny p\u00f3\u017aniej \u2013 Marianna, a ok. 2 w nocy \u2013 Bart\u0142omiej. Marianna umiera po tygodniu, a Bart\u0142omiej dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej. Najsilniejsza z rodze\u0144stwa okazuje si\u0119 Aniela, kt\u00f3ra osi\u0105ga wiek doros\u0142y i w 1849 r. wychodzi za m\u0105\u017c (za Piotra Kowalewskiego), rodzi sze\u015bcioro dzieci \u2013 wszystkie z ci\u0105\u017c pojedynczych \u2013 i umiera w wieku 70 lat w 1899 r. Por\u00f3d trojaczk\u00f3w prze\u017cywa te\u017c matka i cztery lata p\u00f3\u017aniej, w 1833 r. rodzi jeszcze bli\u017ani\u0119ta \u2013 Rozali\u0119 i J\u00f3zef\u0119. J\u00f3zefata umiera w wieku 72 lat w 1868 r.<\/p>\n

[1]<\/span><\/a> Cezary Kuklo \u201eDemografia Rzeczypospolitej przedrozbiorowej\u201d<\/p>\n

[2]<\/span><\/a> https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Ci\u0105\u017ca_wielop\u0142odowa<\/a><\/p>\n