![\"\"](\"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/T.-Borczak_akt-zgonu.jpg\")
<\/a><\/p>\nCo wiemy o ksi\u0119dzu Tadeuszu Borczaku?<\/h4>\n
W naszej wyszukiwarce Geneo, w latach 1794 i 1798 wymieniony jest on w aktach urodze\u0144 parafii Jeleniewo jako \u201ewikary przero\u015blski\u201d, nast\u0119pnie odnajdujemy jego nazwisko w aktach \u015blubu z 1821 r. tej\u017ce parafii.<\/p>\n
W Dzienniku Urz\u0119dowym Wojew\u00f3dztwa Augustowskiego wydanym w Suwa\u0142kach dnia 3 lutego 1821 r. (str. 40) znajdujemy informacj\u0119 o egzaminach duchowych z 1820 r., po kt\u00f3rych ks. Tadeusz Borczak mo\u017ce zosta\u0107 mianowany na proboszcza. Natomiast w opracowaniu Witolda Jemielity pt. \u201eParafialne szko\u0142y elementarne w Guberni Augustowskiej (1815-1848)\u201d (Rocznik Bia\u0142ostocki, 12, 1974, s. 258) ksi\u0105dz T. Borczak wymieniony jest jako nauczyciel szko\u0142y elementarnej w Przero\u015bli. W okresie Ksi\u0119stwa Warszawskiego i Kr\u00f3lestwa Polskiego szko\u0142a elementarna zwi\u0105zana by\u0142a z parafi\u0105.<\/p>\n
Ks. T. Borczak w parafii Jaminy<\/h4>\n
Dok\u0142adnej informacji lub podanej wprost daty przybycia do Jamin nie odnotowali\u015bmy, ale mo\u017cna domniemywa\u0107, \u017ce by\u0142 to rok 1826. W tym w\u0142a\u015bnie roku posad\u0119 nauczyciela szko\u0142y elementarnej w Przero\u015bli obj\u0105\u0142 ks. Dawid Szpey, a w zindeksowanych przez nasz Zesp\u00f3\u0142 aktach urodze\u0144 parafii Jaminy, od pocz\u0105tku 1826 r., ks. T. Borczak podpisuje si\u0119 jako administrator parafii. W ksi\u0119dze \u015blub\u00f3w, metryki z tego okresu podpisuje w zast\u0119pstwie za ks. Kleyna.<\/p>\n
Kiedy 13 czerwca 1826 r. w wieku 47 lat umiera w Jaminach pochodz\u0105cy ze \u017bmudzi ks. Melchior Kleyn, akt jego zgonu, w zast\u0119pstwie za ks. Pu\u0142awskiego, podpisuje ks. Borczak. Podpisuje si\u0119 on w ksi\u0119gach parafii Jaminy w ten sam spos\u00f3b do ko\u0144ca wrze\u015bnia 1826 r., a od pa\u017adziernika 1826 r., ju\u017c jako proboszcz. Na podstawie metryk zindeksowanych przez JZI, mo\u017cna podwa\u017cy\u0107 informacj\u0119 opublikowan\u0105 przez Aleksandra Po\u0142uja\u0144skiego w \u201eW\u0119dr\u00f3wkach po Gubernji Augustowskiej w celach naukowych odbytych\u201d z 1859 r. (str. 194), \u017ce ks. Tadeusz Borczak zosta\u0142 proboszczem jami\u0144skim dopiero w roku 1834 r.<\/p>\n
Wspomniane wcze\u015bniej opracowanie W. Jemielity \u201eParafialne szko\u0142y elementarne\u2026\u201d \u00a0zawiera nazwisko Borczak – nauczyciela szko\u0142y elementarnej w Jaminach w roku 1829. Ucz\u0119szcza\u0142o w\u00f3wczas do niej 13 dzieci oraz dalsze 57 dzieci w Jaziewie i Mogilnicach. By\u0107 mo\u017ce imi\u0119 J\u00f3zef, odnosz\u0105ce si\u0119 do ksi\u0119dza w wy\u017cej wymienionym opracowaniu, zosta\u0142o podane b\u0142\u0119dnie. Kto wie, czy omy\u0142ka nie nast\u0105pi\u0142a np. przy odczytywaniu odr\u0119cznego pisma, kiedy u\u017cyto tylko pierwszej litery imienia i zamiast \u201eT\u201d odczytano \u201eJ\u201d i zapisano domy\u015blnie imi\u0119 J\u00f3zef?<\/p>\n
W latach 1830-1831 ks. T. Borczaka zast\u0119puje ks. Julian Kosakowski. Natomiast w Rocznikach Humanistycznych (Tom XXVIII, zeszyt 2 \u2013 1980, str. 96), Jan Zi\u00f3\u0142ek w artykule \u201ePatriotyczna postawa duchowie\u0144stwa w czasie Powstania 1830-1831 roku” wspomina o aresztowaniu proboszcza parafii Jaminy pod zarzutem wsp\u00f3\u0142pracy z partyzantami. Najwyra\u017aniej wskutek takiej postawy, duchowny zostaje zes\u0142any na Sybir, do miejscowo\u015bci Wiatka. Notka z jego nazwiskiem umieszczona jest w opracowaniu: \u201ePoczet skaza\u0144c\u00f3w na Sybir do gubernii tylko Wiatskiej z powstania roku 1830-31\u201d (Krak\u00f3w 1867 r.; str.\u00a0 6). Uwolniony w maju 1832 r. wraca do Jamin, co potwierdzone jest jego podpisami w ksi\u0119gach parafialnych ju\u017c w 1833 r. Nazwisko ks. Borczaka, jako proboszcza tej\u017ce parafii, widnieje jeszcze do listopada 1839.<\/p>\n
Zastanawiaj\u0105cy jest akt ma\u0142\u017ce\u0144stwa, spisany dnia 2 marca 1840 r. w ksi\u0119gach jami\u0144skich. \u015alubu udzieli\u0142 ks. Romuald Truszkowski, obecny w parafii Jaminy od po\u0142owy 1839 r. W akcie odczytujemy, \u017ce ks. T. Borczak by\u0142 \u015bwiadkiem na \u015blubie wielmo\u017cnego J\u00f3zefa Foxa z Augustowa, pochodz\u0105cego z Galicji budowniczego m.in. augustowskiej synagogi, kirchy ewangelickiej i ko\u015bcio\u0142a. Artyku\u0142 o J. Foxie napisa\u0142 Daniel Paczkowski.<\/a><\/p>\n Na tym akcie ko\u0144czy si\u0119 nasza wiedza na temat dalszej pos\u0142ugi kap\u0142a\u0144skiej ks. Tadeusza Borczaka w parafii Jaminy.<\/p>\n Odnaleziony kilka dni temu akt zgonu ks. T. Borczaka w parafii Liszkowo przenosi nas na teren obecnej Litwy.<\/p>\n Liszkowo (lit. Li\u0161kiava) to niewielka wie\u015b, po\u0142o\u017cona na wysokim, lewym brzegu Niemna, niespe\u0142na 9 km od znanej miejscowo\u015bci uzdrowiskowej Druskienniki. Dawniej miejscowo\u015b\u0107 ta znajdowa\u0142a si\u0119 w powiecie sejne\u0144skim, w Guberni Augustowskiej. Na pocz\u0105tku XVIII w. ulokowano tam ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Tr\u00f3jcy wzorowany na ko\u015bciele sakramentek z warszawskiego Nowego Miasta i klasztor dominikan\u00f3w, do kt\u00f3rego sprowadzono zakonnik\u00f3w z Sejn.<\/p>\n Po III rozbiorze Polski, kt\u00f3rego granic\u0105 by\u0142a rzeka Niemen, ten fragment I Rzeczpospolitej przypad\u0142 w udziale Prusom. W\u0142adze pruskie zamkn\u0119\u0142y klasztor i zamieni\u0142y go na wi\u0119zienie dla ksi\u0119\u017cy, a ko\u015bci\u00f3\u0142 w 1812 r. zamieniono na parafialny. Dopiero po wojnach napoleo\u0144skich Liszkowo znalaz\u0142o si\u0119 w zaborze rosyjskim. W latach 1836-1849 w podominika\u0144skim klasztorze urz\u0105dzono Instytut Ksi\u0119\u017cy Demeryt\u00f3w z Kr\u00f3lestwa Polskiego. \u00a0W warunkach prawie wi\u0119ziennych, w celach resocjalizacji przebywali demeryci, tzw. ksi\u0119\u017ca zdro\u017cni, skazani na pokut\u0119 w odosobnieniu, za wykroczenie przeciw moralno\u015bci. Do domu poprawczego trafiali g\u0142\u00f3wnie ksi\u0119\u017ca z powodu niemoralnego prowadzenia si\u0119, pija\u0144stwa, wykrocze\u0144 przeciw powo\u0142aniu i obowi\u0105zkom ko\u015bcielnym, itp. Nadz\u00f3r nad nimi sprawowany by\u0142 przez w\u0142adze \u015bwieckie i ko\u015bcielne.<\/p>\n Odnaleziony akt zgonu ks. T. Borczka, datowany na rok 1844 potwierdza, \u017ce, niestety, nie by\u0142a to kolejna po Jaminach parafia, kt\u00f3r\u0105 obj\u0105\u0142 jako proboszcz… \u015awiadkowie zg\u0142aszaj\u0105cy zgon, wymienieni w dokumencie, pe\u0142nili funkcj\u0119 biuralisty i od\u017awiernego, obydwaj oficjali\u015bci (urz\u0119dnicy) Instytutu Liszkowskiego.<\/p>\n W marcu 1849 r. wi\u0119zienie przeniesiono i ksi\u0119\u017cy demeryt\u00f3w osadzono na \u015aw. Krzy\u017cu. Obecnie w podziemiach ko\u015bcio\u0142a urz\u0105dzone jest\u00a0 Muzeum Dziedzictwa Liturgicznego XVIII-XX w., a w budynku poklasztornym Centrum Kultury. Latem organizowane s\u0105 rejsy statkiem po Niemnie z Druskiennik do Liszkowa, gdzie w czasie 1,5-godzinnego postoju mo\u017cna zwiedzi\u0107 dawne za\u0142o\u017cenie klasztorne z bogatym wn\u0119trzem \u00a0p\u00f3\u017anobarokowego ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n Ciekawe jest fakt, \u017ce pochodz\u0105ce z I po\u0142owy XIX w. stacje drogi krzy\u017cowej w ko\u015bciele w Jeleniewie, czyli w pierwszej parafii ks. T. Borczaka, s\u0105 tak bardzo podobne do tych, kt\u00f3re mo\u017cna zobaczy\u0107 w ko\u015bciele w Liszkowie.<\/p>\n W dniu 178. rocznicy \u015bmierci proboszcza jami\u0144skiego, wspominamy ks. Tadeusza Borczaka. Za jakie przewinienia zosta\u0142 osadzony w Liszkowie, w miejscu, gdzie zako\u0144czy\u0142 sw\u00f3j \u017cywot? Czy ma to co\u015b wsp\u00f3lnego z osob\u0105 J\u00f3zefa Foxa, na kt\u00f3rego \u015blubie by\u0142 \u015bwiadkiem? By\u0107 mo\u017ce karty historii ods\u0142oni\u0105 przed nami i takie informacje\u2026<\/p>\nKs. Tadeusz Borczak w Liszkowie<\/h4>\n