{"id":14779,"date":"2020-08-26T10:15:49","date_gmt":"2020-08-26T08:15:49","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?p=14779"},"modified":"2021-12-04T19:27:21","modified_gmt":"2021-12-04T18:27:21","slug":"kosciol-p-w-sw-rocha-w-krasnymborze-z-dziejow-swiatyni-i-parafii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/08\/26\/kosciol-p-w-sw-rocha-w-krasnymborze-z-dziejow-swiatyni-i-parafii\/","title":{"rendered":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 p.w. \u015bw. Rocha w Krasnymborze – z dziej\u00f3w \u015bwi\u0105tyni i parafii"},"content":{"rendered":"

W okresie przedrozbiorowym parafia krasnoborska znajdowa\u0142a si\u0119 w dekanacie grodzie\u0144skim diecezji wile\u0144skiej. W tym\u017ce dekanacie wyst\u0119powa\u0142a w spisie ko\u015bcio\u0142\u00f3w na synodzie biskupa Sapiehy w 1669 r.1<\/a><\/sup>, a nast\u0119pnie na synodzie z 1744 r., na kt\u00f3rym szczeg\u00f3\u0142owo wytyczono granice poszczeg\u00f3lnych parafii przez wyszczeg\u00f3lnienie nale\u017c\u0105cych do nich miejscowo\u015bci2<\/a><\/sup>. Od 1799 r. omawiana parafia wesz\u0142a w sk\u0142ad nowo utworzonej diecezji wigierskiej. Od 1818 r. znajdowa\u0142a si\u0119 w diecezji augustowskiej czyli sejne\u0144skiej, od 28 pa\u017adziernika 1925 r. w \u0142om\u017cy\u0144skiej, a od 25 marca 1992 r. nale\u017cy do diecezji e\u0142ckiej. Po od\u0142\u0105czeniu w 1795 r. Grodna do Cesarstwa Rosyjskiego w\u0142a\u015bciwym dekanatem dla parafii Krasnyb\u00f3r by\u0142 zawsze August\u00f3w. W 1895 r. z cz\u0119\u015bci parafii krasnoborskiej wyodr\u0119bniono parafi\u0119 Sztabin3<\/a><\/sup>.<\/p>\n

W 1506 r. kr\u00f3l Aleksander da\u0142 Teodorowi Chreptowiczowi dw\u00f3r w grodzie\u0144skim powiecie nad rzek\u0105 Perstuni\u0105, kt\u00f3ry dzier\u017cy\u0142 przedtem le\u015bniczy grodzie\u0144ski Koleda. Chreptowicz otrzyma\u0142 r\u00f3wnie\u017c Puszcz\u0119 Krasnyb\u00f3r, siano\u017c\u0119ci na rzece Biebrzy oraz Wo\u0142kuszy i puszcz\u0119 przylegaj\u0105c\u0105 do tego dworu w granicach: rzeka Perstu\u0144, b\u0142oto, rzeka Nied\u017awiedzica, granica d\u00f3br Hrynka Chodkowicza Wo\u0142\u0142owicza, Droga Wielka z<\/em> Grodna do rzeki Netty, b\u0142otko Storo\u017cyno, ko\u0142o Rak\u00f3w ko\u0142odzie\u017c<\/em>,4<\/a><\/sup> rzeka Perstu\u0144 i t\u0105 rzek\u0105 do wymienionego dworca5<\/a><\/sup>. W granicach tych powsta\u0142y dobra Lipsk (Ho\u0142ynka)6<\/a><\/sup><\/span><\/a>. Dokument ten milcza\u0142 na temat granic Puszczy Krasnyb\u00f3r. Znamy je dopiero z przywileju Zygmunta I wydanego w roku 1518 potwierdzaj\u0105cego nadanie Aleksandra: poczowszy rekoju Lebiedinoju w reku Bobru, a rekoju Bobru do Osinok, potomu do Czarnoho Lesu, do Studienca Wody,<\/u> do Kaplic, do Wielikoho Lesa, czerez bor do Lipowoho Lesa, do Chomiakowki, do Olszanki reki, kotoraja wpa\u0142a w Wielikije Bo\u0142ota, a tyje bo\u0142ota pryszli do toje\u017c Lebiedinoje reczki<\/em>7<\/a><\/sup>. <\/em>Ten sam kr\u00f3l, aktem wydanym w Kamiennej w roku 1522 nada\u0142 Teodorowi Chreptowiczowi obydwa brzegi rzek Biebrzy i Lebiedzianki oraz pozwoli\u0142, dla lepszego przejazdu z dworu Lipska do puszczy zbudowa\u0107 grobl\u0119 oraz m\u0142yn na rzece Lebiedziance. Przywilej ten znany jest z potwierdzenia danego Jerzemu Chreptowiczowi przez Zygmunta Augusta w 1554 r.8<\/a><\/sup> Kolejny raz granic\u0119 Puszczy Krasnyb\u00f3r opisa\u0142 Zygmunt III w roku 1590: poczowszy rekoju Lebiedinoju w reku Bobru, a rekoju Bobru do Timowa uroczyszcza, a od Timowa do Osinok, od Osinok do Czornoho Lesa, od Czornoho Lesa do Zimnese <\/em>(?) Wody, od tot do Kaplic, od Kaplic do Wielikoho Lesa, od Wielikoho Lesa na bor rube\u017cami starymi, a borom do Lipowoho Lesa, czerez bor do Chomaszowa, z Chomaszowa do Olszanki reczki, kotoraja wpa\u0142a w Wielikije Bo\u0142ota a tyje bo\u0142ota pryszli do toje\u017c Lebiedinoje reki<\/em>9<\/a><\/sup>.<\/em><\/p>\n

\"1.<\/a>
1. Krasnyb\u00f3r i okolice. Fragment Mapy szczeg\u00f3lnej wojew\u00f3dztwa podlaskiego<\/a> (. . .) Karola de Perthees, 1795. AGAD, Zbi\u00f3r Kartograficzny, AK 98.<\/figcaption><\/figure>\n

Postaci\u0105 centraln\u0105 w dziejach d\u00f3br i parafii by\u0142 Adam Iwanowicz Chreptowicz, on to bowiem skolonizowa\u0142 te ziemie i zorganizowa\u0142 tu struktury ko\u015bcielne. Urodzi\u0142 si\u0119 20 grudnia 1557 r. w Siennie10<\/a><\/sup>. By\u0142 synem Iwana i Magdaleny Skumin\u00f3wny11<\/a><\/sup>. Nie piastowa\u0142 wysokich godno\u015bci i urz\u0119d\u00f3w. Na wi\u0119kszo\u015bci dokument\u00f3w podpisywa\u0142 si\u0119 jako podkomorzy nowogr\u00f3dzki, kt\u00f3rym by\u0142 ju\u017c w 1590 r.12<\/a><\/sup> Urz\u0105d ten by\u0142 zatem wysokim urz\u0119dem, ale w kategoriach powiatu. Dawa\u0142 natomiast wgl\u0105d w interesy gospodarcze prowadzone w jego granicach. Z niewiadomych przyczyn (brak czasu?) zrezygnowa\u0142 z tego urz\u0119du w 1600 r.13<\/a><\/sup> Zaszczytn\u0105 funkcj\u0119 otrzyma\u0142 Adam w 1620 r., kiedy wyst\u0119powa\u0142 jako marsza\u0142ek trybunalski14<\/a><\/sup>. Maj\u0105c powa\u017canie i ciesz\u0105c si\u0119 wzorow\u0105 opini\u0105, pos\u0142owa\u0142 na sejmy15<\/a><\/sup>.<\/p>\n

W wyniku dzia\u0142u z bratem w 1583 r. Adam sta\u0142 si\u0119 posiadaczem Sienna i Kupiska. Wkr\u00f3tce jednak po \u015bmierci Iwana otrzyma\u0142 nale\u017c\u0105ce do zmar\u0142ego brata dobra: cz\u0119\u015b\u0107 Szczors, Lipsk i Puszcz\u0119 Krasnyb\u00f3r16<\/a><\/sup>. Du\u017ce dobra wnios\u0142a mu w 1584 r. druga \u017cona Anna Komajewska. By\u0142y to: Wiszniew z folwarkami, Dzitwa, Wo\u0142yma, Kimele, Ponary a dwadzie\u015bcia i p\u00f3\u0142 osm tysi\u0105ca z\u0142otych polskich <\/em>(27 500 z\u0142). W zwi\u0105zku z powy\u017cszymi faktami po 1585 r., Adam rozpocz\u0105\u0142 na du\u017c\u0105 skal\u0119 akcje gospodarcze w\u00a0 swoich w\u0142o\u015bciach.<\/p>\n

Dziedzic przyst\u0105pi\u0142 te\u017c do karczunku i kolonizacji Puszczy Krasnyb\u00f3r. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 ta spotka\u0142a si\u0119 ze sprzeciwem Piotra Wiesio\u0142owskiego, le\u015bniczego grodzie\u0144skiego17<\/a><\/sup>. Jeszcze w 1590 r. kr\u00f3l Zygmunt III specjalnym przywilejem potwierdzi\u0142 Adamowi posiadanie puszczy wraz z ograniczeniem18<\/a><\/sup>. Nast\u0119pnie Piotr Wiesio\u0142owski oskar\u017cy\u0142 Adama Chreptowicza o przekroczenie nadania19<\/a><\/sup>. Kr\u00f3l powo\u0142a\u0142 specjaln\u0105 komisj\u0119, kt\u00f3ra w 1599 r. szczeg\u00f3\u0142owo bada\u0142a granice20<\/a><\/sup>. Komisarze uznali wszystkie przywileje i prawa Adama Chreptowicza do Krasnegoboru za s\u0142uszne, co potwierdzili podpisami i piecz\u0119ciami21<\/a><\/sup>.<\/p>\n

\"2.<\/a>
2. Plan podzia\u0142u parafii krasnobarskiej zaproponowany przez Karola Brzostowskiego. AD\u0141, l\/220.<\/figcaption><\/figure>\n

Sprowadzaj\u0105c do maj\u0105tku nowych osadnik\u00f3w Adam Chreptowicz dokona\u0142 na tym terenie fundacji sakralnych i zorganizowa\u0142 struktur\u0119 ko\u015bcieln\u0105. Wydaje si\u0119, \u017ce pierwsz\u0105 plac\u00f3wk\u0105 obs\u0142uguj\u0105c\u0105 osadnik\u00f3w, przybywaj\u0105cych zapewne z innych d\u00f3br Chreptowicz\u00f3w, by\u0142a parafia obrz\u0105dku wschodniego, podlegaj\u0105ca w\u0142adzy duchownej metropolitalnej22<\/a><\/sup>. Nie do ko\u0144ca pewna jest data jej utworzenia. W akcie z 27 sierpnia 1598 r. uposa\u017caj\u0105cym plebana krasnoborskiego w grunta wsi Osinki czytamy: kt\u00f3ra wioska acz ma w sobie w\u0142\u00f3k 10 wymierzonych, jednak dwie w\u0142\u00f3ki na popa<\/em> greckiego nabo\u017ce\u0144stwa, w tej\u017ce wiosce mieszkaj\u0105cego s\u0105 oddzielone<\/em>23<\/a><\/sup>.<\/em> Jak wynika z powy\u017cszego, parafi\u0119 greck\u0105 w Krasnymborze utworzono wcze\u015bniej ni\u017c katolick\u0105, a wi\u0119c przed 27 sierpnia 1598 r. Najcz\u0119\u015bciej przyjmowan\u0105 dat\u0105 powstania parafii obrz\u0105dku wschodniego jest 1513 r.24<\/a><\/sup> Datacja ta jest jednak ma\u0142o przekonywaj\u0105ca ze wzgl\u0119du na p\u00f3\u017aniejsz\u0105 kolonizacj\u0119 tego obszaru, kt\u00f3ry do czas\u00f3w Adama Chreptowicza porasta\u0142a g\u0119sta puszcza25<\/a><\/sup>. Wydaje si\u0119 zatem, \u017ce powsta\u0142a ona niewiele wcze\u015bniej ni\u017c katolicka.<\/p>\n

Drug\u0105 struktur\u0105 ko\u015bcieln\u0105, kt\u00f3ra zawdzi\u0119cza\u0142a swe powstanie dzia\u0142alno\u015bci kolonizacyjnej Adama by\u0142a parafia katolicka. Funduj\u0105c 27 sierpnia 1598 r. parafi\u0119 Adam Chreptowicz wraz z \u017con\u0105 Ann\u0105 w wystawionym przywileju szczeg\u00f3\u0142owo opisa\u0142 jej uposa\u017cenie26<\/a><\/sup><\/span><\/a>. Dokument ten wymienia\u0142 pierwsze wsie powsta\u0142e na nowo kolonizowanym obszarze, podawa\u0142 liczb\u0119 w\u0142\u00f3k ka\u017cdego sio\u0142a, co \u015bwiadczy\u0142o o przeprowadzonej ju\u017c w tym czasie pomiarze.<\/p>\n

\"3.<\/a>
3. Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. Rocha w Krasnymborze. (W zbiorach ROBiDZ Bia\u0142ystok. Wszystkie zdj\u0119cia wykona\u0142a A. Kulak w 2007 r.).<\/figcaption><\/figure>\n
\"4.<\/a>
4. Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. Rocha w Krasnymborze. (W zbiorach ROBiDZ Bia\u0142ystok).<\/figcaption><\/figure>\n

Opr\u00f3cz parafii prawos\u0142awnej, obs\u0142ugiwanej przez uposa\u017conego w dwie w\u0142\u00f3ki popa oraz parafii katolickiej, kt\u00f3r\u0105 administrowa\u0142 pleban krasnoborski Adam Chreptowicz wybudowa\u0142 na prze\u0142omie XVI i XVII wieku (dok\u0142adna datacja nie jest znana) cerkiew i klasztor, gdzie osadzi\u0142 mnich\u00f3w obrz\u0105dku wschodniego27<\/a><\/sup>. Kiedy przybyli tu mnisi i czy byli to jeszcze prawos\u0142awni (przed 1596 r.), czy ju\u017c unici, r\u00f3wnie\u017c nie da si\u0119 precyzyjnie okre\u015bli\u0107. Wi\u0119cej danych wskazuje na unit\u00f3w28<\/a><\/sup>. W 1627 r. Adam Chreptowicz da\u0142 zamian\u0119 funduszu bazylianom krasnoborskim, poniewa\u017c w wyniku morowego powietrza, kt\u00f3re nawiedzi\u0142o dobra krasnoborskie wszyscy poddani monasterscy wymarli. <\/em>W zwi\u0105zku z tym Adam nada\u0142 im fundacj\u0119 w Nowogr\u00f3dku, dok\u0105d wyszli zakonnicy. Lecz aby cerkiew krasnoborska nie pozostawa\u0142a bez uposa\u017cenia ufundowa\u0142 przy niej trzy w\u0142\u00f3ki ziemi. Oddzielnie wystawi\u0142 w miasteczku Osinkach (Sztabin) cerkiew, przy kt\u00f3rej nada\u0142 dom na mieszkanie parochowi29<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Fundusz parafii katolickiej w 1598 r. ustanawia\u0142 trzy jarmarki: na dzie\u0144 Zwiastowania Panny Marii (25 III), na dzie\u0144 Nawr\u00f3cenia \u015awi\u0119tego Paw\u0142a (25 I) i trzeci w dniu \u015awi\u0119tego Bart\u0142omieja (24 VIII), kt\u00f3rych trzech jarmark\u00f3w wszystkie po\u017cytki i dochody temu pomienionemu ko\u015bcio\u0142owi i plebanowi jego wiecznie oddajemy<\/em>30<\/a><\/sup><\/span><\/a>.<\/em> Opr\u00f3cz dochod\u00f3w z jarmark\u00f3w przywilej stanowi\u0142: Dw\u00f3r przy tym ko\u015bciele na mieszkanie plebanowi, przy kt\u00f3rym dworze post\u0119pujemy i oddzielamy temu\u017c plebanowi, na sady, ogrody i na zasiewanie jarzyn, roli mi\u0119dzy paszni\u0105 dworn\u0105 na 5 beczek, mianowicie pocz\u0105wszy r\u00f3wno z paszni\u0105 dworn\u0105, a\u017c do rzeki Lebiedziny, w kt\u00f3rej rzece, ten\u017ce pleban wolne \u0142owienie wszelkich ryb, gdzie i czym b\u0119dzie chcia\u0142, zawsze mie\u0107 b\u0119dzie. Do tego na ten\u017ce ko\u015bci\u00f3\u0142 i plebany jego wiecznymi czasy darujemy, funduj\u0119 wiosk\u0119 osobliw\u0105 Osinki nazwan\u0105, kt\u00f3ra w tym po\u0142o\u017ceniu le\u017cy: z jednej strony przy granicy sio\u0142a mego Krasnoborskiego, z drugiej strony przy granicy sio\u0142a mego Kamienia, z trzeciej strony przy granicy bojarzyna mego Dyla, a z czwartej strony granicy rzeka Bobra, z kt\u00f3rej wolne \u0142owienie ryb plebanom ko\u015bcio\u0142a pomienionego, tym\u017ce sposobem jako z rzeki Lebiedzinej, na ka\u017cdy czas zostawujemy, kt\u00f3ra wioska, acz ma w sobie w\u0142\u00f3k 10 wymierzonych, jednak dwie w\u0142\u00f3ki na popa greckiego nabo\u017ce\u0144stwa, w tej\u017ce wiosce mieszkaj\u0105cego s\u0105 oddzielone, a 8 w\u0142\u00f3k na plebana wzwy\u017c pomienionego wiecznie przychodzi. Nadto da\u0144 korcow\u0105 albo pokorczewsczyzn\u0119 \u017cytni\u0105 po wszystkich sio\u0142ach i poddanych tego\u017c imienia mego krasnoborskiego, na wychowanie pleban\u00f3w ko\u015bcio\u0142a rzeczonego na wieczno\u015b\u0107 funduj\u0119 i post\u0119puj\u0119. Mianowicie z sio\u0142a Przekopu z w\u0142\u00f3k 27, z sio\u0142a Jasionowa z w\u0142\u00f3k 30, z sio\u0142a Krasnoborki z w\u0142\u00f3k 30, z sio\u0142a Kamienia z w\u0142\u00f3k 24, z sio\u0142a Kunice z w\u0142\u00f3k 15, z sio\u0142a Cisowa z w\u0142\u00f3k 15, z sio\u0142a Lebiedziny z w\u0142\u00f3k 30, tak\u017ce od bojar\u00f3w moich na imi\u0119 od Dyla z w\u0142\u00f3k 5, od Iwana Tokacza z w\u0142\u00f3k 5, od Andrzeja z w\u0142\u00f3k 5, od Fiedora Wilamonowicza z w\u0142\u00f3k 2, z kt\u00f3rych wszystkich si\u00f3\u0142, z poddanych bojar moich pomienionych, z ka\u017cdej w\u0142\u00f3ki na ka\u017cdy rok po korcu \u017cyta plebanowi ko\u015bcio\u0142a naszego, nowo od nas fundowanego na wieczno\u015b\u0107 przychodzi\u0107 ma. Do tego jeszcze wzwy\u017c pomienionych w\u0142\u00f3kach pleba\u0144skich jest rzeczka nazwana Krzywa, na kt\u00f3rej wolno b\u0119dzie plebanowi, je\u015bli zechce, staw zaj\u0105\u0107 i m\u0142yn na nim wed\u0142ug upodobania swojego zbudowa\u0107, czego na sw\u00f3j po\u017cytek wiecznie u\u017cywa\u0107 ma. A osobliwie z barci, kt\u00f3re by na tych grunciech pleba\u0144skich by\u0142y, wszystek mi\u00f3d na samego plebana przychodzi\u0107 ma, a z wioski na ko\u015bci\u00f3\u0142 fundowanej, tedy z tymi poddanymi pleba\u0144skimi po po\u0142owicy; wygon byd\u0142a do boru mojego plebanowi zawsze ma by\u0107 wolny. Drwa tak\u017ce plebanowi naszemu na wszelk\u0105 potrzeb\u0119 pleba\u0144sk\u0105 zawsze bra\u0107 wolno b\u0119dzie tam gdzie na m\u00f3j dw\u00f3r bra\u0107 b\u0119d\u0105. Nadto jeszcze z ka\u017cdej w\u0142\u00f3ki po wszystkich wsiach tego imienia mego ksi\u0119dzu plebanowi ko\u015bcio\u0142a pomienionego kol\u0119dy po 3 grosze, a w\u0142oczebnego<\/em>31<\/a><\/sup> tak\u017ce po 3 grosze litewskich, ka\u017cdego roku wiecznymi czasy przychodzi\u0107 ma, jako i wszelkie insze przychody ko\u015bcielne, kt\u00f3re wed\u0142ug zwyczaj\u00f3w powszechnych, katolickich, kap\u0142anom przynale\u017c\u0105, te wszystkie od poddanych moich pomienionych, plebanom ko\u015bcio\u0142a naszego krasnoborskiego przychodzi\u0107 maj\u0105<\/em>32<\/a><\/sup>.<\/em><\/p>\n

Na przyznanych sobie w\u0142\u00f3kach wyodr\u0119bnionych z Osinek (Sztabin), przez kt\u00f3re przep\u0142ywa\u0142a rzeczka Krzywa, pleban za\u0142o\u017cy\u0142 wie\u015b i folwark, kt\u00f3re wzi\u0119\u0142y nazw\u0119 od tego cieku wodnego, jak wynika to z p\u00f3\u017aniejszych dokument\u00f3w. Nast\u0119pnie po zamianie funduszu (o czym ni\u017cej), w\u0142\u00f3ki te w\u0142\u0105czono w obr\u0119b Osinek, bo przesta\u0142a w dokumentach funkcjonowa\u0107 nazwa Krzywa. Zamiana ta nast\u0105pi\u0142a w 1627 r.33<\/a><\/sup> Adam Chreptowicz tak t\u0142umaczy\u0142 powody zamiany uposa\u017cenia parafialnego: i\u017c naprz\u00f3d ta wie\u015b Krzywa by\u0142a odleg\u0142a we dw\u00f3ch milach od ko\u015bcio\u0142a krasnoborskiego, od plebanii tak\u017ce, i meszne z pokorczewsczyzn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 dla rozchodzenia si\u0119, cz\u0119\u015bci\u0105 te\u017c dla ub\u00f3stwa poddanych, nie oddawania nie zawsze ksi\u0119\u017cy pleban\u00f3w dochodzi\u0142a, dla czego s\u0142usznego wychowania ksi\u0105dz pleban mie\u0107 nie m\u00f3g\u0142. Przeto ja, Adam Chreptowicz, za wol\u0105, rozkazaniem i konsensem w radzie przewielebnego a z tego \u015bwiata zesz\u0142ego jm. ksi\u0119dza Benedykta Wojny, biskupa wile\u0144skiego, uczyni\u0142em odmian\u0119 gruntuj\u0105c aby zawsze wychowanie lepsze mia\u0142 ka\u017cdy pleban przy ko\u015bciele krasnoborskim mieszkaj\u0105cy, to jest miasto tej wsi Krzywe,j w kt\u00f3rej by\u0142o 8 w\u0142\u00f3k nada\u0142em odmian\u0105 wie\u015b Lebiedzin\u0119 niedaleko ko\u015bcio\u0142a tak\u017ce w\u0142\u00f3k osiad\u0142ych 8, na kt\u00f3rych w\u0142okach o\u015bmiu, poddanych dwadzie\u015bcia i cztery, a miasto meszny i pokorczewsczyzny w tej\u017ce ko\u0144cu Lebiedziny da\u0142em folwark do kt\u00f3rego w\u0142\u00f3k 4 dostatecznie wymierzone, w kt\u00f3rym folwarku na ka\u017cd\u0105 zmian\u0119 po 40 beczek \u017cyta sia\u0107 si\u0119 mo\u017ce, co wszystko pospo\u0142u ograniczy\u0107 kaza\u0142em te w\u0142\u00f3k 12, wiosk\u0119 pospo\u0142u z folwarkiem, pocz\u0105wszy od rzeki Lebiedziny do ko\u0144ca mostu, kt\u00f3ry na rzece Wcieklinie <\/em>(W\u015bciekli\u017anie?) ze wsi Lebiedziny do ko\u015bcio\u0142a id\u0105c, kt\u00f3rego ograniczenia i kopc\u00f3w osypanie tak paszni folwarkowej pleba\u0144skiej jako i poddanych pleba\u0144skich, da\u0142em osobliwy list ksi\u0119dzu plebanowi ko\u015bcio\u0142a krasnoborskiego przy tym funduszu, a osobliwie nada\u0142em gruntu przy ko\u015bciele z cmentarzem, plebani\u0105 i ogrodami morg\u00f3w 5, pocz\u0105wszy od drogi, kt\u00f3ra idzie ze dworu do wsi Lebiedziny\u00a0 <\/em>(\u2026) przy granicy cerkiewnej podle sadzawek pleba\u0144skich do rzeki Lebiedziny, z drug\u0105 stron\u0119 do tej\u017ce drogi \u015bciank\u0105 od granice dwornego pola, do tej\u017ce rzeki Lebiedziny, tak\u017ce i siano\u017c\u0119ci od Czarnego Lasu z jedn\u0105 stron\u0119 granice kr\u00f3la JM a z drug\u0105 stron\u0119 siano\u017c\u0119ci \u015bwieszczennika mojego osi\u0144skiego tak na folwark pleba\u0144ski, jako i poddanych pleba\u0144skich nada\u0142em morg\u00f3w 20. Do tego drwa z puszczy mojej krasnoborskiej tam gdzie na dw\u00f3r krasnoborski bra\u0107 b\u0119d\u0105, pozwalam wolne na w\u0142asn\u0105 potrzeb\u0119 pleba\u0144sk\u0105, tak\u017ce i mliwo wolne w m\u0142ynie moim przez dawania miarki na w\u0142asn\u0105 potrzeb\u0119 tego\u017c ksi\u0119dza plebana krasnoborskiego. Osobliwie ze wszystkich jarmark\u00f3w kt\u00f3rekolwiek przy tym ko\u015bciele bywaj\u0105, wszelkie po\u017cytki ksi\u0119dzom plebanom nale\u017ce\u0107 maj\u0105. Nadto na rzece Bobrzy temu\u017c ksi\u0119dzu plebanowi pozwalam wolne \u0142owienie ryb r\u00f3\u017cnemi siatkami okrom trihubiej i niewodu, kt\u00f3re to grunty wy\u017c mianowane do tego ko\u015bcio\u0142a krasnoborskiego ode mnie dawno fundowane, a teraz t\u0105 odmian\u0105 ugruntowane, aprobowane, i zagraniczone wiecznemi czasy funduj\u0119, umacniam i tak mie\u0107 chc\u0119, aby po wszystkie potomne czasy nigdy nie naruszone i odejmowane nie by\u0142y i gdzie\u017cby kt\u00f3rykolwiek potomek albo posesor tego imienia krasnoborskiego, jak\u0105kolwiek krzywd\u0119 ks. plebanom ko\u015bcio\u0142a krasnoborskiego czyni\u0142, tedy na ka\u017cdego takowego jako fundator zak\u0142adam z\u0142otych polskich 1000 zar\u0119ki do jakiegokolwiek prawa a mianowicie do Trybuna\u0142u Duchownego pozwa\u0107 forum daj\u0119, jednak to zap\u0142aciwszy do tego ko\u015bcio\u0142a krasnoborskiego, wiecznemi czasy nale\u017ce\u0107 ma zawsze. A ksi\u0119dza plebana nie insza powinno\u015b\u0107 ma by\u0107 tylko \u017ceby w tym ko\u015bciele za dusz\u0119 nas fundator\u00f3w Pana Boga prosili. Obawiaj\u0105c si\u0119 za\u015b tego, aby kt\u00f3ry posesor heretykiem nie by\u0142, zaczym i o ko\u015bci\u00f3\u0142 ma\u0142o dbaj\u0105c po zej\u015bciu pleba\u0144skim inszego nie podawa\u0142, za czym by chwa\u0142a Bo\u017ca w tym ko\u015bciele wakowa\u0107 musia\u0142a, tedy gdyby kt\u00f3ry z potomk\u00f3w lub posesor\u00f3w heretykiem pokaza\u0142 si\u0119, zarazem potomkom i posesorom kolacja od tego czasu ustaje, ale to wk\u0142adam na jm. ks. biskupa wile\u0144skiego na ten czas b\u0119d\u0105cego, a gdzie\u017cby przez staro\u015b\u0107 ko\u015bci\u00f3\u0142 ten upad\u0142 lub poprawy potrzebowa\u0142, tedy z puszczy mej krasnoborskiej pozwalam drzewa tak na popraw\u0119 starego, jako i na zbudowanie nowego ile potrzeba b\u0119dzie wymaga\u0142a.<\/em><\/p>\n

Podpisy do aktu z\u0142o\u017cyli: Adam Chreptowicz, Fiedor Protasewicz, podwojewodzi nowogr\u00f3dzki, Albrycht Chreptowicz, Micha\u0142 Chreptowicz.<\/p>\n

Do pracy na rzecz parafii zobowi\u0105zani byli poddani: Leon Siemionowicz, wo\u0142y ma,<\/em> J\u0119drzej Marcinowicz, Marcin Bernat, Tomasz Trochimczyk, J\u0119drzej Chrisztojkowicz, Matys Lenczyk. Powinno\u015bci ich okre\u015blano jak nast\u0119puje: Z \u0107wierci 2 dni robi\u0107 a trzeci dzie\u0144 czasu \u017cniwa za pa\u0144skim chlebem. Dziak\u0142o. Z w\u0142\u00f3ki beczka \u017cyta, beczka owsa, z\u0142otych 2, g\u0119\u015b i kap\u0142on. Jajec 20. Podwoda za pa\u0144skim chlebem dok\u0105d po\u015bl\u0105.<\/em><\/p>\n

Z polecenia Adama Chreptowicza Marcin Rz\u0105dziewski wytyczy\u0142 grunta w Lebiedzinie przynale\u017cne parafii: Naprz\u00f3d pierwsza granica g\u0142\u00f3wna poczyna si\u0119 od rzeki Lebiedziny nad kt\u00f3r\u0105 rzek\u0105 folwark pleba\u0144ski i sio\u0142o Lebiedzina, a idzie bokiem do tego gruntu Wcieklina pocz\u0105wszy od rzeki zwy\u017c mianowanej Lebiedziny podle trzech poletk\u00f3w pleba\u0144skich a\u017c do ko\u0144ca trzeciego poletka pleba\u0144skiego, t\u0105\u017c rzeczk\u0105 Wcieklin\u0105 <\/em>(W\u015bcieklin\u0105) zawiedziona w ko\u0144cu ostatniego poletka od tej rzeczki Wciekliny posz\u0142a \u015bciana prostym trybem na sznur\u00f3w 3, tam jest kopiec zakopany, na rogu kt\u00f3rej \u015bciany zakopany i prostym trybem <\/em>(\u2026) Boku drugiego, na kt\u00f3rej \u015bcianie kopc\u00f3w jest 2, to jest po\u015br\u00f3d \u015bciany a drugi na rogu podle przydatku temu\u017c sio\u0142u nale\u017c\u0105cemu <\/em>(\u2026)34<\/a><\/sup>. Rejestr dym\u00f3w d\u00f3br duchowie\u0144stwa katolickiego diecezji wile\u0144skiej z 1653 r. odnotowa\u0142, \u017ce z 8 dym\u00f3w nale\u017c\u0105cych do parafii krasnoborskiej zap\u0142acono 12 z\u014235<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Pierwszy parafialny ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 ko\u015bcio\u0142em drewnianym w przeciwie\u0144stwie do ko\u015bcio\u0142a zakonnego, kt\u00f3rym opiekowali si\u0119 bazylianie i kt\u00f3ry pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 mauzoleum rodowego Chreptowicz\u00f3w. Badacze cz\u0119sto mylili ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny z ko\u015bcio\u0142em zakonnym \u2013 murowanym36<\/a><\/sup>. W 1627 r. Adam Chreptowicz wyra\u017anie stwierdza\u0142: I\u017c w roku 1598 miesi\u0105ca Augusta dnia 27 w imieniu moim krasnoborskim Przekopie w powiecie grodzie\u0144skim le\u017c\u0105cym, zbudowawszy ko\u015bci\u00f3\u0142 drewniany za\u0142o\u017cenia Zwiastowania Panny Maryiej Naj\u015bwi\u0119tszej Dziewice, wzgl\u0119dem wi\u0119kszego o\u0142tarza, a wzgl\u0119dem mniejszych o\u0142tarz\u00f3w Nawr\u00f3cenia Paw\u0142a, a na drugim \u015bw. Bart\u0142omieja<\/em>37<\/a><\/sup>. <\/em>Tak\u017ce w 1661 r. Samuel Chreptowicz wyra\u017anie odr\u00f3\u017cni\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 murowany zakonny od ko\u015bcio\u0142a parafialnego, kt\u00f3ry by\u0142 drewniany38<\/a><\/sup>. Trudno powiedzie\u0107, czy wybudowana w ko\u0144cu XVI wieku \u015bwi\u0105tynia przetrwa\u0142a wojny po\u0142owy XVII wieku i czy wizytacja z 1662 r. opisywa\u0142a t\u0119 pierwsz\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119. Z opisu tego niewiele mo\u017cna wnioskowa\u0107 na temat architektury obiektu, wi\u0119cej natomiast na temat wyposa\u017cenia. Wiemy, \u017ce na maj\u0105tek ruchomy ko\u015bcio\u0142a sk\u0142ada\u0142 si\u0119 m.in. Kielich srebrny z\u0142ocisty wszystek z patyn\u0105 tak\u0105\u017c, staro\u015bwieckiej roboty od fundatora z herbami jego. Kielich srebrny wszystek z\u0142ocisty z patyn\u0105 tak\u0105\u017c od ksi\u0119dza Wita S\u0142u\u017cewskiego. Kielich srebrny <\/em>(\u2026) z patyn\u0105 bia\u0142\u0105, kt\u00f3re to po\u015bledniejsze 2 kielichy s\u0105 poz\u0142ocane proprio sumptu moderni parochi Laurenty Szlaszynski. Puszka srebrna wielka, ab intra z\u0142ocista in qua sacrum Eucharystia desuper Passio Crucifixi. Monstrantia srebrna dostatnia z wie\u017cyczkami trzema, cyrku\u0142 w promieni, melchizedek z\u0142ocisty. <\/em>Opisuj\u0105c dalej srebrne wyposa\u017cenie wizytator stwierdza\u0142, \u017ce to wszystko srebro za pieni\u0105dze ksi\u0119dza Wita S\u0142u\u017cewskiego olim plebana krasnoborskiego sprawowane.<\/em><\/p>\n

\"5.<\/a>
5. O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny \u015bw. Rocha w ko\u015bciele pw. \u015bw. Rocha w Krasnymborze (w zbiorach ROBiDZ Bia\u0142ystok).<\/figcaption><\/figure>\n

Przyby\u0142o na obraz Panny Naj\u015bwi\u0119tszej Cz\u0119stochowskiej naprz\u00f3d korona na g\u0142ow\u0119 Panny Naj\u015bwi\u0119tszej, serce srebrne, sceptrum srebrne, item tabliczka srebrna. Item gwiazd srebrnych 7. Nad wizerunkiem Jezusa korona srebrna item iglica srebrna. Krzy\u017cyk srebrny na \u0142a\u0144cuszkach, pier\u015bcionk\u00f3w 3, jeden z\u0142oty, a srebrnych 2. Krzy\u017cyk\u00f3w 3.<\/em><\/p>\n

W\u015br\u00f3d parametr\u00f3w liturgicznych wymieniano m.in. welu at\u0142asu bia\u0142ego z listewk\u0105 woko\u0142o r\u00f3\u017cnym jedwabiem elegantir szyt\u0105 <\/em>(\u2026) z herbami kolatora et consortis z literami O. CH. A. K. z rokiem 1634<\/em>39<\/a><\/sup>.<\/em> Zapewne litery te nale\u017cy odczyta\u0107 jako inicja\u0142y Ostafieja (Eustachy) Chreptowicza i jego \u017cony Anny z Kurzenieckich, kt\u00f3rzy w\u0142a\u015bnie w tym czasie byli kolatorami ko\u015bcio\u0142a40<\/a><\/sup>. Wymieniano te\u017c szerzynk\u0119 r\u0105bkow\u0105 z blaszk\u0105 z\u0142ot\u0105 i napisem Halszka Chreptowicz\u00f3wna41<\/a><\/sup>. Fundatork\u0105 jej by\u0142a zapewne El\u017cbieta c\u00f3rka Adama Chreptowicza, kt\u00f3ra w r. 1603 wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Filona Kopcia marsza\u0142ka lidzkiego42<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Od ostatniej wizytacji przyby\u0142o herb\u00f3w 6 na adamaszku lazurowym do tego ko\u015bcio\u0142a krasnoborsakiego od jm. s\u0142awnej pami\u0119ci pana Adama Chreptowicza fundatora ko\u015bcio\u0142a tego\u017c, podkomorzego nowogr\u00f3dzkiego.<\/em> Ko\u0144cz\u0105c opis ko\u015bcio\u0142a wizytator stwierdza\u0142: Na ostatek w tyle ko\u015bcio\u0142a z zamkiem wn\u0119trznym na zawiasach i z k\u0142\u00f3dk\u0105 drzwi. Zakrystia z zamkiem i k\u0142\u00f3dk\u0105. Skrzynia dla srebra zamczysta, szafek dwie, jedna dla aparat\u00f3w, druga dla srebra. Kazalnica ze czterema Ewangelistami rzezanemi i pomalowanemi. Krucyfiks po\u015br\u00f3d ko\u015bcio\u0142a. Pozytyw z o\u015bmi\u0105 g\u0142os\u00f3w malowany, \u0142awki, spowiednica, krata przed o\u0142tarzem z balasami malowanemi. Pawiment przed o\u0142tarzem sadzony. Obraz\u00f3w apostolskich 11<\/em> (by\u0107 mo\u017ce chodzi o pozosta\u0142o\u015bci ikonostasu z dawnej cerkwi)43<\/a><\/sup>, pasja nad zakrysti\u0105. Ch\u00f3r porz\u0105dny. Cmentarz dobrze ogrodzony, ko\u015bci\u00f3\u0142 wszystek gontami pokryty sumptu et opera moderni parochi Laurenty Szlaszy\u0144ski. O\u0142tarz\u00f3w 3.<\/em><\/p>\n

Na dzwonnicy by\u0142o trzy dzwony: jeden wi\u0119kszy, drugi \u015bredni, trzeci ma\u0142y<\/em>41<\/a><\/sup>.<\/em><\/p>\n

Obok ko\u015bcio\u0142a sta\u0142a plebania do kt\u00f3rej prowadzi\u0142y\u00a0 wrota wielkie z furtk\u0105 sumptu moderni parochi Laurenty Szlaszynski dranicami pobito.<\/em> Sam\u0105 plebani\u0119 opisywano jak nast\u0119puje: Dom nowy, przy nim sie\u0144 tak\u017ce dranicami pobito, do tej sieni drzwi na zawiasach i z wrzeci\u0105dzami. Z tej sieni \u015bwietlica sto\u0142owa, do niej drzwi na zawiasach i za zaszczepk\u0105, \u0142aw w niej wielkich dwie, st\u00f3\u0142, okien w o\u0142\u00f3w 3, piec zielony, przy tym piecu kominek murowany niski. Z tej\u017ce izby komora, do niej drzwi na zawiasach z wrzeci\u0105dzem, w tej komorze okien dwie sumptu moderni parochi, s\u0142u\u017cby dwie, jedna w komorze, druga w \u015bwietlicy.<\/em><\/p>\n\n\n\n
\n

\"6.<\/a>
6. O\u0142tarz boczny \u015bw. Kazimierza w ko\u015bciele pw. \u015bw. Rocha w Krasnymborze (w zbiorach ROBiDZ Bia\u0142ystok).<\/figcaption><\/figure><\/td>\n
\n

\"7.<\/a>
7. O\u0142tarz boczny z wizerunkiem Pana Jezusa w Ogr\u00f3jcu w ko\u015bciele pw. \u015bw. Rocha w Krasnymbo\u00adrze (w zbiorach ROBiDZ Bia\u0142ystok).<\/figcaption><\/figure><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Przy plebani sta\u0142a stajenka dla koni, piwnica ze skoblami, dom stary, przy kt\u00f3rym stajnia dla koni i dla woz\u00f3w. Odryna dla zachowania zbo\u017ca. Za plebani\u0105 nad sadzawkami pustemi browar, oznica, \u0142a\u017ania ze wszystkiemi statkami drzewianemi to sumptu moderni parochi.<\/em><\/p>\n

Do folwarku pleba\u0144skiego w Lebiedzinie prowadzi\u0142y wrota wjezdne na biegunach<\/em>, z furtk\u0105 dranicami oszcz\u0119dnie pobite. Sta\u0142a tu szopa wozowa<\/em>, piekarnia z kom\u00f3rk\u0105 i drzwiami porz\u0105dnie postawiona<\/em>. Przeselnik nowo postawiony, w kt\u00f3rym prz\u0119se\u0142 czworo<\/em>. Chlew, stajnie dwie z przegrodami i chlewk\u00f3w ma\u0142ych 3 dla r\u00f3\u017cnej \u017cywiny<\/em>. Obora przy tym porz\u0105dnie ogrodzona.<\/em> Za tym budowaniem ogr\u00f3d do warzywa porz\u0105dnie ogrodzony i ogr\u00f3dek\u00a0 w podw\u00f3rzu; przy tym ogr\u00f3dku studnia porz\u0105dna<\/em>.<\/p>\n

Gumno stare z dwiema zasiekami i zamkami porz\u0105dnymi. Gumno drugie wielkie z dwiema zasiekami, przy nim stodo\u0142a nowo zbudowana z zamkami dobremi, a przy tych gumnach plewnia i brog. Te gumna porz\u0105dnie ogrodzone. Spichlerz nowy i z zamkiem do sypania zbo\u017ca z zasiekami czterema i z wszelkim sprz\u0119tem do chowania zbo\u017ca, dekiem pokryty z zamkiem wn\u0119trznym i k\u0142\u00f3dk\u0105. Przy tym spichlerzu wozownia porz\u0105dnie zrobiona, od kt\u00f3rej wozowni wszystek folwark robot\u0105 ciesielsk\u0105 dylami jest porz\u0105dnie ogrodzony. W tym\u017ce folwarku sienki dwie z komorami i z zaszczepkami. Serniczek w po\u015brodku podw\u00f3rza na s\u0142upie.<\/em><\/p>\n

Przy podaniu plebani ksi\u0119dzu Szlaszy\u0144skiemu po \u015bmierci ksi\u0119dza S\u0142u\u017cewskiego naliczono w budynkach: kr\u00f3w z ciel\u0119tami \u2013 3, kr\u00f3w bez ciel\u0105t -.3, roczniak\u00f3w troje, \u015bwi\u0144 dwoje.<\/em><\/p>\n

Wizytator stwierdza\u0142, \u017ce fundatorzy nadali parafii ksi\u0119gi pobo\u017cne, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych by\u0142y: Biblia Jakuba Wujka, kazania Fabiana Birkowskiego, Postyla Wujkowa na niedziel\u0119, Kazania przygodne ksi\u0119dza Piotra Skargi<\/em>44<\/a><\/sup>.<\/p>\n

W kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 ju\u017c w bardzo z\u0142ym stanie, bowiem ksi\u0105dz Kurczewski podaj\u0105c stan ko\u015bcio\u0142\u00f3w parafialnych na podstawie wizytacji z lat 1674-1676 zapisa\u0142: Krasnyb\u00f3r, ko\u015bci\u00f3\u0142 drewniany, grozi ruin\u0105<\/em>45<\/a><\/sup>.<\/em><\/p>\n

Wiemy, \u017ce kolejna drewniana \u015bwi\u0105tynia zosta\u0142a wybudowana w 1740 r.46<\/a><\/sup> Wznie\u015bli j\u0105 potomkowie Andrzeja Chreptowicza. Andrzej Chreptowicz by\u0142 synem Samuela i Konstancji z Dolskich. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi\u0142a z 1682 r., kiedy kwitowa\u0142 z zastawnej sumy Karola Dolskiego. Wydaje si\u0119, \u017ce w tym czasie musia\u0142 by\u0107 Andrzej cz\u0142owiekiem dojrza\u0142ym47<\/a><\/sup>. By\u0142 on chor\u0105\u017cym starodubowskim, rotmistrzem JKM roty pancernej.<\/em> Bra\u0142 udzia\u0142 w walkach zwi\u0105zanych z wojn\u0105 p\u00f3\u0142nocn\u0105, a nawet ufundowa\u0142 chor\u0105giew pancern\u0105, jak wynika z dekretu (1708 r. z \u0141ozdziej) J\u00f3zefa Franciszka Sapiehy, genera\u0142-majora wojsk litewskich. Chor\u0105\u017cym tej chor\u0105gwi by\u0142 Piotr Wilczek, kasztelanic smole\u0144ski48<\/a><\/sup>. Wyst\u0119powa\u0142 te\u017c z tytu\u0142em pu\u0142kownika JKM49<\/a><\/sup>. Andrzej Chreptowicz podpisa\u0142 si\u0119 w 1732 r. pod instrukcj\u0105 sejmiku dan\u0105 pos\u0142om grodzie\u0144skim na sejm ekstraordynaryjny50<\/a><\/sup>. Umar\u0142 w 1736 r. Od tego czasu w dokumentach wyst\u0119powali wy\u0142\u0105cznie jego synowie, a o nim nie by\u0142o \u017cadnych informacji51<\/a><\/sup>.<\/p>\n

\u017bon\u0105 Andrzeja by\u0142a Joanna Chodakowska, z kt\u00f3r\u0105 pozostawi\u0142 liczne potomstwo. Joachim Chreptowicz wspomina\u0142 o sze\u015bciu synach Andrzeja, nie wymieniaj\u0105c ich imion. Wszyscy zeszli bezpotomnie. Uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 nast\u0119puj\u0105cych potomk\u00f3w Andrzeja: Antoni, Dominik, Samuel, Marcin, Franciszek, Jacek oraz c\u00f3rki El\u017cbieta i Izabela52<\/a><\/sup>. To synowie Andrzeja, kt\u00f3rzy dziedziczyli po ojcu dobra byli fundatorami nowego ko\u015bcio\u0142a53<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Wizytacja z 1756 r. tak opisywa\u0142a \u015bwi\u0105tyni\u0119: Ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny krasnoborski nowy, dobry ze wszystkimi do siebie przynale\u017cno\u015bciami, drewniany, fundowany sumptu wielm. ich. pan\u00f3w Chreptowicz\u00f3w, chor\u0105\u017cych starodubowskich, kolator\u00f3w tego\u017c ko\u015bcio\u0142a. <\/em>Chreptowiczowie na budow\u0119 przeznaczyli te\u017c kwot\u0119 ze sprzeda\u017cy monstrancji, na co mieli zezwolenie biskupa wile\u0144skiego. Dach tego ko\u015bcio\u0142a gontami dobrze pokryty. Sufit i posadzka z tarcic u\u0142o\u017cona. <\/em>(\u2026) Ch\u00f3r w nim znajduj\u0105cy si\u0119 bez pozytywu, lubo antiquo tempore by\u0142 pozytyw stoj\u0105cy, przez dawno\u015b\u0107 i niepokrycie starego ko\u015bcio\u0142a zrujnowa\u0142 si\u0119, rozebrany le\u017cy pod o\u0142tarzem wielkim<\/em>54<\/a><\/sup>.<\/em><\/p>\n

By\u0142y tu trzy o\u0142tarze: pierwszy o\u0142tarz wielki, stolarsk\u0105 robot\u0105 excepto ram\u00f3w zrobiony z dwiema kondygnacjami. <\/em>W pierwszej kondygnacji by\u0142a statua wielka <\/em>Chrystusa na krzy\u017cu w ramach z\u0142otem adornowanych. <\/em>W drugiej kondygnacji za\u015b znajdowa\u0142 si\u0119 obraz Matki Boskiej. Drugi o\u0142tarz \u015bw. Jana Chrzciciela roboty stolarskiej bez \u017cadnych farb sam przez si\u0119, przy kt\u00f3rym ambona dobra, nowa i baptysterium zwyczajnym sposobem adornowane.<\/em> Trzeci o\u0142tarz Zwiastowania Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny, drewniany, wykonany w spos\u00f3b ozdobny54<\/a><\/sup>.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d wyposa\u017cenia znajdowa\u0142a si\u0119 m.in. monstrancja srebrna pstro poz\u0142ocista, puszka srebrna intro poz\u0142ocista, kielich srebrny suto z\u0142ocisty staro\u015bwieckiej roboty z koronk\u0105 i per modua z paten\u0105 poz\u0142ocist\u0105, puszka ma\u0142a srebrna do chorych.<\/em><\/p>\n

Opr\u00f3cz tego naliczono tu: tabliczek srebrnych ex voto ofiarowanych z n\u00f3\u017ck\u0105 jedn\u0105 i sercami 5 ad presens znajduje 13, a w dawnym inwentarzu przy podaniu tej plebanii specyfikacyiej tabliczek 15. Ber\u0142o srebrne od o\u0142tarza Naj\u015bwi\u0119tszej Panny, gwiazdeczek ma\u0142ych 5, nerka i kawa\u0142ek srebra zlewanego na \u0142at jeden, \u017ce tego teraz niedostaje <\/em>t\u0142umaczy\u0142 si\u0119 ks. Kossakowski, i\u017c ber\u0142a, pi\u0119ciu gwiazd nie widzia\u0142em i o nim nie wiem <\/em>(\u2026) \u00a0za\u015b dwie brakuj\u0105ce tabliczki i kawa\u0142ek srebra pos\u0142u\u017cy\u0142y do sprawienia puszki dla chorych<\/em> i napraw\u0119 kielicha. Na obrazie Naj\u015bwi\u0119tszej Panny procesjonalnym <\/em>znajdowa\u0142y\u00a0 si\u0119 3 korony srebrne, z nich jedna wielka. Korpus ma\u0142e srebrne Crucifixi Christi od dawnej monstrancji.<\/em><\/p>\n

W ko\u015bciele znajdowa\u0142 si\u0119 konfesjona\u0142 i \u0142awki dla ludzi stolarsk\u0105 robot\u0105 robione. <\/em>Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 oparkaniony cz\u0119\u015bci\u0105 z dyl\u00f3w dartych, cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cerdziami.<\/em> Na cmentarzu sta\u0142a dzwonnica okre\u015blana jako nowa jeszcze, ani tarcicami obita, ani pokryta<\/em>, na kt\u00f3rej by\u0142o dzwonk\u00f3w 2, trzeci na ko\u015bciele w kopule.<\/em><\/p>\n

Obok ko\u015bcio\u0142a sta\u0142a plebania cz\u0119\u015bci\u0105 deskowaniem i \u017cerdziami ogrodzona, cz\u0119\u015bci\u0105 bez p\u0142otu.<\/em> Dobra jeszcze, nie bardzo dawno fundowana, dranicami pokryta, posadzka i sufit z tarcic, w kt\u00f3rej plebanii izba z alkierzem i spi\u017carni\u0105, przy kuchni przez sie\u0144 izba czeladna z komor\u0105, wszystkie drzwi na zawiasach \u017celaznych z zaszczepkami i klamkami.<\/em> Okna proste w drzewo i piecy proste reperacji potrzebuj\u0105ce. Sto\u0142\u00f3w 2, sto\u0142k\u00f3w 6, siekiera jedna, w\u00f3z jeden.<\/em><\/p>\n

By\u0142 tu te\u017c spichlerz okre\u015blany jako dobry, <\/em>posiadaj\u0105cy drzwi na zawiasach \u017celaznych.<\/em> Sta\u0142a przy nim stajnia, kt\u00f3ra reperacji potrzebuje <\/em>oraz stara plebania, kt\u00f3ra ze wszystkim wali si\u0119, opada.<\/em> By\u0142y tu te\u017c chlew czyli obora stara przy wrotach, piwnica na warzywo stara, do zachowania jarzyn niezgodna.<\/em><\/p>\n

Przy plebani sta\u0142 szpital dla ubogich, kt\u00f3rych ma\u0142o<\/em>54<\/a><\/sup>.<\/em><\/p>\n

Nadany w XVII wieku przez Chreptowicz\u00f3w folwark w Lebiedzinie opisywano w 1756 r. nast\u0119puj\u0105co: Folwark od ko\u015bcio\u0142a za brodami i mostkami o p\u00f3\u0142 mili nazwany Lebiedzin, maj\u0105cy w sobie wed\u0142ug funduszu otrzymanego w dobrach dziedzicznych jmpp. Chreptowicz\u00f3w w\u0142\u00f3k 12, przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 b\u0142otami, bagnami, lasami nieu\u017cytemi zaros\u0142e, tylko pola do zasiewu zgodnego kawa\u0142y znajduj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy borem na tych w\u0142\u00f3kach Lebiedzin. Budynek folwarkowy stary, bez okien i bez drzwi, do sieni inne drzwi na biegunach drewnianych bez klamki i zaszczepek, pusty i w nim nikt nie mieszka.<\/em><\/p>\n

Gumno jedno wi\u0119ksze, drugie na stronie prawej mniejsze lubo za posesji jm. ks. Kossakowskiego fundowane, jednak przez dawno\u015b\u0107 czasu reperacji potrzebuje, przy gumnie wi\u0119kszym stajnia stara.<\/em><\/p>\n

Do pos\u0142ugi przy tym folwarku zobowi\u0105zanych by\u0142o dziesi\u0119ciu gospodarzy przychodnich alias ogrodnik\u00f3w, <\/em>kt\u00f3rzy byli lud\u017ami lu\u017anymi (a nie dziedzicznymi poddanymi d\u00f3br karasnoborskich) ka\u017cdy z nich ze swoim sprz\u0119\u017cajem na tydzie\u0144 dni 2 na swoim chlebie pa\u0144szczyzny odbywa. Jeden tylko poddany wieczny, dziedziczny imieniem Szymon Andrejczyk trzyma syn\u00f3w trzech, c\u00f3rek dwie, koni par\u0119 jedn\u0105, wo\u0142\u00f3w par\u0119, kr\u00f3w dwie, owiec 10, \u015bwi\u0144 6 i wed\u0142ug zwyczaju na tydzie\u0144 pa\u0144szczyzny robi dni 6 to jest sam dni 3, sama dni 3.<\/em><\/p>\n

W folwarku lebiedzi\u0144skim uprawiano: \u017cyto, j\u0119czmie\u0144, i owies. W zabudowaniach gospodarczych naliczono: krow\u0119 z ciel\u0119tami, nieuk\u00f3w w trzecim roku\u00a0 3, \u015bwi\u0144 doros\u0142ych 5, owiec 5. Skromno\u015b\u0107 tego inwentarza wynika\u0142a z faktu, \u017ce jak stwierdza\u0142 ks. Kossakowski niedawno mu byd\u0142o wydech\u0142o<\/em>54<\/a><\/sup>.<\/p>\n

W 2. po\u0142. XVIII wieku w\u0142a\u015bcicielem d\u00f3br i kolatorem parafii sta\u0142 si\u0119 Joachim Chreptowicz, jeden z najbogatszych i najpot\u0119\u017cniejszych magnat\u00f3w w owym czasie. Pe\u0142ni\u0105c funkcje kanclerskie prowadzi\u0142 rozleg\u0142\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 dyplomatyczn\u0105 i polityczn\u010555<\/a><\/sup>. Bra\u0142 te\u017c Chreptowicz czynny udzia\u0142 w wewn\u0119trznym \u017cyciu politycznym Rzeczypospolitej. W\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w ruch reformy i naprawy kraju, wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 prawo (praca przy kodeksie Zamoyskiego), dzia\u0142a\u0142 w Komisji Edukacji Narodowej. By\u0142 wybitnym fizjokrat\u0105 reformuj\u0105cym zgodnie z duchem czasu swoje dobra, gdzie zaprowadza\u0142 najnowocze\u015bniejsze metody gospodarowania. Joachim Chreptowicz zajmowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce nauk\u0105 i literatur\u010556<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Historyk Jerzy Wi\u015bniewski twierdzi\u0142, \u017ce Joachim Chreptowicz wszed\u0142 w posiadanie Krasnegoboru przed 1764 r.57<\/a><\/sup> Mia\u0142o to miejsce troch\u0119 wcze\u015bniej, jak wynika ze \u017ar\u00f3de\u0142, m. in. z prawa donacyjnego z 1757 r. przyznanego w magdeburgii lipskiej od jmp. Antoniego Chreptowicza, chor\u0105\u017cego starodubowskiego, starosty trylewskiego na te\u017c dobra Krasnyb\u00f3r, spadkiem naturalnej sukcesji po braciach rodzonych Marcinie i Franciszku Chreptowiczach jemu dosta\u0142e, jmp. Karolowi Chreptowiczowi, pisarzowi ziemskiemu grodzie\u0144skiemu dane, a po\u015bledniej od tego\u017c jm. osobliwym przyznanym zapisem jmp. podkanclerzemu WKL na on czas stolnikowi nowogr\u00f3dzkiemu ust\u0105pione. <\/em>Inny dokument to zapis matki Jana Chreptowicza, chor\u0105\u017cyca starodubowskiewgo – Eleonory z \u017babickich 1-o v. Bukowskiej, genera\u0142 majorowej wojsk koronnych, 2-o v. Marcinowej Chreptowiczowej, chor\u0105\u017cyny starodubowskiej, kt\u00f3rym w 1757 r. kwitowa\u0142a Joachima Chreptowicza z sumy do\u017cywocia 45000 tynf\u00f3w i wszelkich do d\u00f3br Krasnegoboru regulowanych pretensji<\/em>58<\/a><\/sup>. <\/em>Ze stycznia 1760 r. pochodzi\u0142 pierwszy dokument, wystawiony przez Joachima Chreptowicza, dotycz\u0105cy d\u00f3br krasnoborskich, nakazuj\u0105cy wyp\u0142aca\u0107 co roku 1000 z\u0142 plebanowi krasnoborskiemu ks. Szymonowi Le\u0144czewskiemu z maj\u0119tno\u015bci Lebiedzin59<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Taryfa dym\u00f3w powiatu grodzie\u0144skiego z 1775 r. stwierdza\u0142a, \u017ce parafia krasnoborska posiada\u0142a 8 dym\u00f3w ziemskich60<\/a><\/sup>.<\/p>\n

W latach 80 – tych XVIII wieku wykonano szczeg\u00f3\u0142owe opisy parafii diecezji wile\u0144skiej. Jeden z nich dotyczy\u0142 omawianej parafii, a sporz\u0105dzony zosta\u0142 przez plebana krasnoborskiego Szymona Le\u0144czewskiego61<\/a><\/sup>. Wynika z niego, \u017ce w roku 1784 do parafii nale\u017ca\u0142y nast\u0119puj\u0105ce wsie: Balinka, Budy, Cis\u00f3w, D\u0142ugie, Hruskie, Huta, Jan\u00f3wek, Jastrz\u0119bna, Jasionowo, Kopiec, Koziaszyja karczma, Krasnyb\u00f3r, Krasnoborki, Kry\u0142atka, Lebiedzin, Nowawie\u015b, Sosnowo, Sztabin61<\/a><\/sup>.<\/p>\n

O\u015brodek duszpasterski w Krasnymborze, obs\u0142ugiwa\u0142 te\u017c wiernych z s\u0105siednich plac\u00f3wek. I tak w latach 1760-1785 w ksi\u0119dze chrzt\u00f3w cz\u0119sto pojawia\u0142y si\u0119 takie miejscowo\u015bci jak: Domuraty, Jaminy, Ostr\u00f3wek, P\u0142askie, Ciemne, Ma\u0142owista, Kolnica, Horodnianka62<\/a><\/sup>. By\u0142o to zapewne spowodowane blisko\u015bci\u0105 ko\u015bcio\u0142a krasnoborskiego. Zadziwia jednak wyst\u0119powanie wiernych parafii jami\u0144skiej i to z samych Jamin, gdzie przecie\u017c funkcjonowa\u0142 ju\u017c ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n

Uposa\u017ceniem pleban\u00f3w pozostawa\u0142 nadal folwark w Lebiedzinie, kt\u00f3ry w 1784 r. zosta\u0142 tak opisany przez ksi\u0119dza Le\u0144czewskiego: Lebiedzin folwarczek mizerny, trzech tylko ogrodnik\u00f3w maj\u0105cy w sobie, do ko\u015bcio\u0142a parafialnego krasnoborsiego nale\u017c\u0105cy, a kilka dom\u00f3w, karczma i rudnia w tym\u017ce Lebiedzinie znajduj\u0105ce si\u0119 nale\u017c\u0105 do jw. jmp. Chreptowicza, na wschodzie letnim, p\u00f3\u0142 \u0107wierci mili<\/em>.63<\/a><\/sup> Z tego powodu t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 wsi nazwano Lebiedzin Ksi\u0119\u017cy64<\/a><\/sup>.<\/p>\n

W 1789 r. pleban krasnoborski ks. Kazimierz Poziarowski na ofiar\u0119 dziesi\u0105tego grosza zaprzysi\u0105g\u0142 27 z\u0142 i 19 gr. W nocie zaznaczono, \u017ce ten\u017ce pleban subsidi charitativi na rok po z\u0142 28 p\u0142aci<\/em>65<\/a><\/sup>.<\/em><\/p>\n

Tabela dym\u00f3w rolniczych w powiecie grodzie\u0144skim znajduj\u0105cych si\u0119, ostatni\u0105 taryf\u0105 zaj\u0119tych do wybierania rekrut\u00f3w pod\u0142ug ni\u017cej dla wiadomo\u015bci Komisji Porz\u0105dkowej sporz\u0105dzona roku 1794 miesi\u0105ca maja 25 dnia<\/em> wymienia\u0142a dobra duchowne plebani krasnoborskiej w liczbie czterech dym\u00f3w ziemskich66<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Jerzy Wi\u015bniewski s\u0105dzi\u0142, \u017ce w 1790 r. Joachim przekaza\u0142 Krasnyb\u00f3r w posagu swojej c\u00f3rce Ewie, \u017conie Micha\u0142a Brzostowskiego, starosty mi\u0144skiego67<\/a><\/sup>. Istniej\u0105 jednak \u017ar\u00f3d\u0142a, kt\u00f3re dowodz\u0105, i\u017c mia\u0142o to miejsce znacznie p\u00f3\u017aniej. Taryfa d\u00f3br ziemskich z 1790 r. wymienia\u0142a dobra ziemskie Krasnyb\u00f3r Chreptowicza, licz\u0105ce (opr\u00f3cz Sztabina, kt\u00f3ry by\u0142 miasteczkiem) 13 wsi i 146 dym\u00f3w czynszowych. Charakterystyczne, \u017ce nie by\u0142o tu w og\u00f3le dym\u00f3w ci\u0105g\u0142ych. W Bibliotece Litewskiej Akademii Nauk zachowa\u0142y si\u0119 listy Joachima Chreptowicza z lat 1784-1793, z kt\u00f3rych wynika, \u017ce w tym czasie by\u0142 on w\u0142a\u015bcicielem omawianych d\u00f3br. I tak list datowany 9 lutego 1793 r. m\u00f3wi\u0142 o wysy\u0142aniu przez niego do Grodna kamieni z Krasnegoboru do zaprawy wielkiego pieca<\/em>68<\/a><\/sup>.<\/em> Tabela dym\u00f3w z 1794 r. wykazywa\u0142a dobra Krasnyb\u00f3r nale\u017c\u0105ce do Joachima, z kt\u00f3rych 145 dym\u00f3w ziemskich i ze Sztabina maj\u0105cego (opr\u00f3cz \u017cydowskich) 14 dym\u00f3w miejskich nale\u017ca\u0142o wystawi\u0107 odpowiedni\u0105 liczb\u0119 rekrut\u00f3w69<\/a><\/sup>. Z lat 1799-1801 pochodzi\u0142o 9 list\u00f3w Joachima Chreptowicza, by\u0142ego kanclerza wielkiego litewskiego skierowanych do Kownackiego w Bia\u0142ymstoku. Jak czytamy, adresat zdoby\u0142 sobie takie zaufanie, \u017ce wybitny statysta szuka jego doradztwa w sprawach prawno-maj\u0105tkowych, \u015bci\u015blej dotycz\u0105cych d\u00f3br Chreptowiczowych Krasnyb\u00f3r mi\u0119dzy rzekami: Biebrz\u0105, Nett\u0105 i Lebiedziank\u0105<\/em>70<\/a><\/sup>.<\/em> Z list\u00f3w tych dowiadujemy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Joachim zamierza\u0142 wydzier\u017cawi\u0107 te dobra A. C. Holschemu, dyrektorowi regencji pruskiej71<\/a><\/sup>. Trudno wi\u0119c dok\u0142adnie okre\u015bli\u0107, kiedy Krasnyb\u00f3r sta\u0142 si\u0119 realn\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 rodziny Brzostowskich. By\u0107 mo\u017ce pocz\u0105tkowo by\u0142 zabezpieczeniem posagu Ewy Chreptowicz\u00f3wny lub zosta\u0142 jej przekazany z zachowaniem praw do\u017cywotnich Joachima72<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Synem Ewy i Micha\u0142a Hieronima Brzostowskich by\u0142 Karol Brzostowski (1796-1854), jeden z najwybitniejszych ludzi epoki, \u017co\u0142nierz, ziemianin, wybitny reformator spo\u0142eczny i gospodarczy, tw\u00f3rca s\u0142awnej Rzeczpospolitej Sztabi\u0144skiej73<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Hrabia Brzostowski podj\u0105\u0142 pr\u00f3b\u0119 powo\u0142ania samodzielnej plac\u00f3wki parafialnej w Sztabinie chc\u0105c wydzieli\u0107 j\u0105 z parafii krasnoborskiej nawet kosztem likwidacji s\u0105siedniej parafii jami\u0144skiej. Kierowa\u0142y nim czysto pragmatyczne pobudki. Siedzib\u0105 hrabiego by\u0142 Cis\u00f3w a on sam ucz\u0119szcza\u0142 do ko\u015bcio\u0142a sztabi\u0144skiego. Sztabin by\u0142 najludniejszym o\u015brodkiem d\u00f3br i po\u0142o\u017cony by\u0142 w ich centrum. Mieszkali tutaj rzemie\u015blnicy i kupcy. Miejscowo\u015b\u0107 posiada\u0142a te\u017c obszerny ko\u015bci\u00f3\u0142. Do nowo powsta\u0142ej parafii sztabi\u0144skiej mia\u0142y zosta\u0107 (wed\u0142ug Brzostowskiego) przy\u0142\u0105czone wsie jami\u0144skie. Wywi\u0105za\u0142a si\u0119 korespondencja mi\u0119dzy w\u0142a\u015bcicielem d\u00f3br a kuri\u0105 diecezjaln\u0105. Hrabia chcia\u0142 jedynie usankcjonowa\u0107 stan rzeczywisty.<\/p>\n

W 1828 r. pleban krasnoborski ks. Antoni Wiszowaty, kt\u00f3ry sprzeciwia\u0142 si\u0119 planom hrabiego w tym wzgl\u0119dzie, otrzyma\u0142 polecenie od biskupa, by wyda\u0142 aparaty podominika\u0144skie <\/em>do ko\u015bcio\u0142a w Sztabinie. By\u0142y to: monstrancja srebrna wyz\u0142acana, kielich srebrny z paten\u0105, kapa czerwona adamaszkowa, 6 ornat\u00f3w (wszystkich by\u0142o 17), o\u0142tarzyk procesyjny, 2 baldachimy, 2 proporce i chor\u0105giew. Wyja\u015bni\u0142o si\u0119 przy okazji, \u017ce klasztor ucierpia\u0142 wcze\u015bniej wskutek kradzie\u017cy, a jeden z ksi\u0119\u017cy wzi\u0105\u0142 z niego msza\u0142. Ta decyzja wzburzy\u0142a proboszcza krasnoborskiego. Ksi\u0105dz Wiszowaty stwierdza\u0142, \u017ce w\u015br\u00f3d cenno\u015bci wzi\u0119tych z ko\u015bcio\u0142a podominika\u0144skiego znalaz\u0142y si\u0119 same kosztowne sprz\u0119ty, gdzie przed O\u0142tarzem \u0141askawej Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny w ofierze z\u0142o\u017cone by\u0142y<\/em>74<\/a><\/sup><\/span><\/a>.<\/p>\n

Biskup augustowski w 1828 r. potwierdzi\u0142, \u017ce opowiada si\u0119 za utworzeniem filii w Sztabinie bez istotnych zmian granic mi\u0119dzy parafi\u0105 krasnoborsk\u0105 i jami\u0144sk\u0105. Uznano, \u017ce do Krasnegoboru ci\u0105\u017c\u0105: Krasnoborki, Kamie\u0144, dw\u00f3r cisowski, Kry\u0142atka, D\u0142ugie, Lebiedzin i wsie skarbowe (narodowe): Jastrz\u0119bna, Balinka, Hruskie, Komasz\u00f3wka; do Sztabina: Kunicha, Jan\u00f3wek, Karoliny, Ewy, Kopiec, Sosnowo, Budy, Kolnica Wielka, Kolnica Ma\u0142a, Kobyli K\u0105t, Promiski, Huta Sztabi\u0144ska, osady: Pogorza\u0142e, Fiedorowizna, Chomaszewo, Podcis\u00f3wek, Stara Huta. Nie zako\u0144czy\u0142o to jednak d\u0142ugotrwa\u0142ych spor\u00f3w, kt\u00f3re ci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 jeszcze latami. H<\/p>\n

\u015amier\u0107 hrabiego, polityka w\u0142adz carskich wobec Polak\u00f3w i Ko\u015bcio\u0142a po Powstaniu Styczniowym pokrzy\u017cowa\u0142a plany powstania samodzielnej parafii w Sztabinie75<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Z 1819 r. a wi\u0119c z pocz\u0105tk\u00f3w panowania Karola Brzostowskiego\u00a0 w dobrach pochodzi\u0142a wizytacja ko\u015bcio\u0142a parafialnego krasnoborskiego, wzniesionego przez Chreptowicz\u00f3w, kt\u00f3ra tak go opisywa\u0142a: Ko\u015bci\u00f3\u0142 z drzewa kostkowego, w w\u0119gie\u0142 wybudowany, gontami pokryty z trzech stron, a z czwartej za\u015b s\u0142om\u0105. D\u0142ugo\u015bci \u0142okci warszawskich 37, szeroko\u015bci 15, stary, potrzebuj\u0105cy nowego podmurowania, opierzenia i wewn\u0105trz pod\u0142ogi nowej u\u0142o\u017cenia.<\/em><\/p>\n

Obok ko\u015bcio\u0142a sta\u0142 domek na gruncie funduszowym, z drzewa w w\u0119gie\u0142 wystawiony przez ubog\u0105 kobiet\u0119, kt\u00f3ra czasami us\u0142uguje ko\u015bcio\u0142owi, <\/em>(\u2026) o jednej izbie z komor\u0105, dobry.<\/em><\/p>\n

W tym czasie proboszcz opu\u015bci\u0142 plebani\u0119 w Krasnymborze i zamieszka\u0142 na sta\u0142e w swoim folwarku w Lebiedzinie, gdzie wzniesiono now\u0105 plebani\u0119. Plebania z drzewa w w\u0119gie\u0142 wybudowana, s\u0142om\u0105 pokryta d\u0142ugo\u015bci 13, szeroko\u015bci 12 <\/em>[\u0142okci warszawskich] o jednej izbie z alkierzami i komor\u0105, w tyle kt\u00f3rej jest sklepik z kamieni wymurowany. Nowa, dobra, gdy\u017c w niedawnym czasie przez tera\u017aniejszego proboszcza kosztem w\u0142asnym jego wybudowana.<\/em><\/p>\n

Opr\u00f3cz plebani w sk\u0142ad zabudowa\u0144 folwarcznych wchodzi\u0142: dom dla czeladzi z drzewa w w\u0119gie\u0142 wybudowany, dranicami pokryty d\u0142. 21, szer. 13\u00a0 <\/em>[\u0142okci warszawskich], o dw\u00f3ch izbach z komorami tak\u017ce dwoma dobry, <\/em>spichrz z drzewa w w\u0119gie\u0142 wybudowany, s\u0142om\u0105 pokryty d\u0142. 15, szer. 12 \u0142okci warszawskich, okre\u015blany jako dobry, stodo\u0142a z drzewa w w\u0119gie\u0142 wybudowana <\/em>pod dachem s\u0142omianym o d\u0142. 30, szer. 13 \u0142okci, r\u00f3wnie\u017c okre\u015blana jako dobra, stodo\u0142a druga z drzewa w w\u0119gie\u0142 wybudowana, s\u0142om\u0105 pokryta d\u0142. 40, szer. 13<\/em>[\u0142okci] dobra, chlewy i stajnia budowana w w\u0119gie\u0142 w jednym ci\u0105gu wybudowane, gontami pokryte.<\/em><\/p>\n

Do parafii nale\u017ca\u0142o wiosek 20 , dw\u00f3r 1 i osad 6, w kt\u00f3rych znajduje si\u0119 m\u0119\u017cczyzn doros\u0142ych 832, kobiet 821, nie doros\u0142ych m\u0119\u017cczyzn 338, kobiet 344.<\/em> Ca\u0142a ludno\u015b\u0107 parafii liczy\u0142a 2335 dusz. Wizytator zaleca\u0142 wykona\u0107 w ko\u015bciele nowe podmurowanie, ko\u017cuchowanie, pokrycie jednej strony dachu gontami oraz u\u0142o\u017cenie pod\u0142ogi tak w ko\u015bciele, jako i w zakrystii76<\/a><\/sup>.<\/p>\n

\"8.<\/a>
8. Ko\u015bci\u00f3\u0142 pozakonny pw. Zwiastowania NMP w Krasnymborze (w zbiorach ROBiDZ Bia\u0142ystok).<\/figcaption><\/figure>\n

W 1819 r. parafia posiada\u0142a we wsi Krasnyb\u00f3r 5 morg\u00f3w pola, 3 morgi \u0142\u0105ki, 6 morg\u00f3w ogrod\u00f3w. Natomiast we wsi Lebiedzin pleban krasnoborski dysponowa\u0142 nast\u0119puj\u0105cym area\u0142em: 12 w\u0142\u00f3k i 29 morg\u00f3w pod pola uprawne i 15 morg\u00f3w \u0142\u0105k. Opr\u00f3cz ziem uprawnych, \u0142\u0105k i ogrod\u00f3w, parafia posiada\u0142a 5 w\u0142\u00f3k lasu. Proboszcz m\u00f3g\u0142 te\u017c korzysta\u0107 z las\u00f3w dworskich wedle swych potrzeb77<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Mieszka\u0144cy wsi Lebiedzin zobowi\u0105zani byli do odrabiania pa\u0144szczyzny na rzecz parafii. Wynosi\u0142a ona 600 dni sprz\u0119\u017cajnych i 258 pieszych78<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Po wyga\u015bni\u0119ciu klasztoru dominika\u0144skiego (po 1825 roku) parafia przej\u0119\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 jego uposa\u017cenia: budynek klasztorny i gospodarcze, ziemi\u0119 oraz zapisan\u0105 sum\u0119 20 000 z\u0142, z kt\u00f3rej procent roczny wynosi\u0142 1000 z\u0142.<\/p>\n

Dok\u0142adniejsze informacje dotycz\u0105ce zamo\u017cno\u015bci parafii pochodz\u0105 dopiero z 1828 r. Wed\u0142ug tych danych doch\u00f3d parafii z grunt\u00f3w, \u0142\u0105k, propinacji, dziesi\u0119ciny wynosi\u0142, po odliczeniu wydatk\u00f3w, czystej intraty 911 29 z\u0142. Z tego najwi\u0119cej dochodu przynosi\u0142a propinacja. W\u015br\u00f3d trzynastu parafii dekanatu augustowskiego Krasnyb\u00f3r plasowa\u0142 si\u0119 pod wzgl\u0119dem zamo\u017cno\u015bci na sz\u00f3stym miejscu79<\/a><\/sup>.<\/p>\n

\"9.Wn\u0119trze<\/a>
9.Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a pozakonnego pw. Zwiastowania NMP w Krasnymborze (w zbiorach ROBiDZ Bia\u0142ystok).<\/figcaption><\/figure>\n

W 1821 ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny by\u0142 ju\u017c zniszczony w takim stopniu, \u017ce hr. Brzostowski obawia\u0142 si\u0119 o bezpiecze\u0144stwo wiernych. W osiem lat p\u00f3\u017aniej ko\u015bci\u00f3\u0142 nie nadawa\u0142 si\u0119 do przebudowy, rozebrano go wi\u0119c w 1830 r. a nabo\u017ce\u0144stwa od tej pory odbywa\u0142y si\u0119 w ko\u015bciele poklasztornym. Wtedy te\u017c zapewne nadano mu wezwanie Zwiastowania NMP, a zatem wezwanie ko\u015bcio\u0142a parafialnego, kt\u00f3rego rol\u0119 zacz\u0105\u0142 spe\u0142nia\u0107. Jeszcze pod koniec wieku XVIII nosi\u0142 bowiem wezwanie \u015bw. Katarzyny Siene\u0144skiej80<\/a><\/sup>. Ma\u0142y ko\u015bci\u00f3\u0142 pozakonny nie m\u00f3g\u0142 sprosta\u0107 potrzebom parafian, zatem w 1870 r. pobudowano na cmentarzu kaplic\u0119 pod wezwaniem \u015bw. Rocha. Tam te\u017c przeniesiono nabo\u017ce\u0144stwa niedzielne i \u015bwi\u0105teczne. Chocia\u017c wizytacje z lat 1873 -1900 nadal uwa\u017ca\u0142y za parafialny ko\u015bci\u00f3\u0142 pozakonny, kaplica \u015bw. Rocha od samego pocz\u0105tku pe\u0142ni\u0142a rol\u0119 \u015bwi\u0105tyni parafialnej i tak jest do dnia dzisiejszego81<\/a><\/sup><\/span><\/a>.<\/p>\n\n\n\n
\n

\"10.<\/a>
10. Przedstawienie cudownego wizerunku Matki Boskiej Krasnobarskiej wykonane w 1675 roku.<\/figcaption><\/figure><\/td>\n
\n

\"11.<\/a>
11. Cudowny obraz Matki Boskiej Krasnoborskiej (stan obecny).<\/figcaption><\/figure><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Wizytacja z 1873 stwierdza\u0142a, \u017ce w tym roku administratorem parafii by\u0142 ks. Pawe\u0142 Krzypkowski po usuni\u0119tym na mocy dekretu s\u0105du biskupiego poprzednim proboszczu Janie Zalewskim. Po kasacie dominikan\u00f3w i wyga\u015bni\u0119ciu klasztoru w latach 20 \u2013 tych XIX wieku oraz kasacie maj\u0105tk\u00f3w ko\u015bcielnych, proboszcz zamieszka\u0142 w budynku dawnego klasztoru, kt\u00f3ry tak opisywa\u0142a wy\u017cej wspomniana wizytacja: Klasztor podominika\u0144ski z ceg\u0142y na wapno k\u0142adzionej murowany, ca\u0142y s\u0142om\u0105 pokryty, s\u0142u\u017cy do pomieszczenia miejscowego ksi\u0119dza i jego czeladzi. Trzyma d\u0142ugo\u015bci \u0142okci warszawskich 38 \u00bd, szeroko\u015bci 17. Znajduje si\u0119 w nim celek zakonnych 13, drzwi 18 na zawiasach \u017celaznych, z tych 7 zamkami opatrzone. Okien 15, pr\u00f3cz tego jest jeszcze 6 okien dubeltowych i 3 okna okiennicami opatrzone, piec\u00f3w 6. <\/em>(\u2026) W dziewi\u0119ciu celach znajduje si\u0119 pod\u0142oga z tarcic u\u0142o\u017cona, z nich w jednej nowa u\u0142o\u017cona w inszych za\u015b pod\u0142ogi niema. Nadto w kuchni znajduje si\u0119 piekarnik i kuchnia angielska urz\u0105dzona przez ks. Zalewskiego. Nad ca\u0142ym domem znajduje si\u0119 pu\u0142ap z desek, tudzie\u017c pod dwoma celami piwnica z ceg\u0142y murowana. W og\u00f3lno\u015bci ca\u0142y ten dom znajduje si\u0119 w do\u015b\u0107 dobrym stanie pr\u00f3cz okien i piec\u00f3w, kt\u00f3re potrzebuj\u0105 ju\u017c to reperacji, ju\u017c to na nowo przerobienia. <\/em>Wszystkie zabudowania gospodarcze by\u0142y drewniane.<\/p>\n

Cmentarz grzebalny by\u0142 obwiedziony p\u0142otem z kamienia, kt\u00f3ry w tym czasie by\u0142 zupe\u0142nie zrujnowany. Na wej\u015bcie do tego cmentarza urz\u0105dzona jest brama \u017celazna, dzi\u015b zepsuta.<\/em> Wizytacja ta po raz pierwszy opisywa\u0142a wybudowan\u0105 na cmentarzu kaplic\u0119- dzisiejszy ko\u015bci\u00f3\u0142 p.w. \u015bw. Rocha – w spos\u00f3b nast\u0119puj\u0105cy: Na tym cmentarzu przez fundator\u00f3w J\u00f3zefa Mikuty i dzi\u015b ju\u017c nie\u017cyj\u0105cego Kazimierza Szostaka jako g\u0142\u00f3wnych dobrodziej\u00f3w z wsp\u00f3\u0142udzia\u0142em dalszych parafian tego\u017c ko\u015bcio\u0142a lat temu 3 pobudowana zosta\u0142a kaplica z kamienia, na wapno, d\u0142ugo\u015bci \u0142okci 27, szeroko\u015bci 18 i wysoko\u015bci 11, kaplica ta pokryta dach\u00f3wk\u0105 holenderk\u0105, sufit i pod\u0142oga u\u0142o\u017cona z desek sosnowych. Znajduje si\u0119 w niej 3 o\u0142tarze z mensami bez portatyl\u00f3w. W wi\u0119kszym o\u0142tarzu umieszczony jest obraz \u015bw. Rocha w ramach z\u0142oconych p\u0119dzla dobrego, w bocznym o\u0142tarzu, po prawej stronie, znajduje si\u0119 obraz kl\u0119cz\u0105cego Pana Jezusa w Ogr\u00f3jcu w ramach z\u0142oconych znacznej wielko\u015bci, p\u0119dzla dobrego, w o\u0142tarzu po lewej stronie umieszczony jest obraz z wyobra\u017ceniem kl\u0119cz\u0105cego \u015bw. Kazimierza i Matki Boskiej, podobnie\u017c w ramach z\u0142oconych, dosy\u0107 znacznej wielko\u015bci, ju\u017c pod tym obrazem jest mniejszy obraz z wyobra\u017ceniem Pana Jezusa krzy\u017c nios\u0105cego, podobnie\u017c w ramach z\u0142oconych p\u0119dzla dobrego, wszystkie te obrazy sprawione s\u0105 staraniem ks. Zalewskiego i parafian. W kaplicy tej znajduje si\u0119 ambona, \u0142awek dwie, zakrystia i skarbiec. W zakrystii mensa do sk\u0142adania aparat\u00f3w o trzech szufladach, urz\u0105dzony ch\u00f3r z galeri\u0105 z drzewa zrobionego, na ch\u00f3rze znajduje si\u0119 ma\u0142y organik, dzi\u015b potrzebuje reperacji. W ca\u0142ej kaplicy znajduje si\u0119 czworo drzwi, z tych jedne frontowe dwuskrzyd\u0142owe, troje pojedyncze, wszystkie s\u0105 przyzwoicie okute i opatrzone zamkami. Okien wi\u0119kszych 10 na bocznych \u015bcianach. Nad o\u0142tarzem za\u015b i nad ch\u00f3rem w szczytach 6 mniejszych, wszystkie okna bez okucia poprzybijane \u0107wieczkami. Znajduje si\u0119 jeszcze opr\u00f3cz tego 2 okienka; jedno w zakrystii i drugie w skarbcu opatrzone \u017celaznemi kratkami.<\/em><\/p>\n

Po przej\u015bciu maj\u0105tk\u00f3w duchownych na skarb pa\u0144stwa, proboszcz dysponowa\u0142 niewielka ilo\u015bci\u0105 ziemi, ogrodem oraz sadem, a przy tym pobiera\u0142 pensj\u0119 w wysoko\u015bci 300 rubli srebrem.<\/p>\n

Archiwum parafialne sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z 77 ksi\u0105g metrycznych: ksi\u0105g urodzonych -31, zmar\u0142ych 22, za\u015blubionych \u2013 2482<\/a><\/sup><\/span><\/a>.<\/p>\n

Du\u017ce zmiany w parafii nast\u0105pi\u0142y w 1875 r. wraz z kasat\u0105 Ko\u015bcio\u0142a unickiego na terenach Kr\u00f3lestwa Polskiego, czemu towarzyszy\u0142y te\u017c zmiany w strukturach parafii katolickich. W tym\u017ce roku bowiem skasowano parafi\u0119 w Lipsku, a wiernych przy\u0142\u0105czono do Krasnegoboru. Ze zlikwidowanego ko\u015bcio\u0142a lipskiego przewieziono tu te\u017c sprz\u0119ty ko\u015bcielne, kt\u00f3re odnotowywa\u0142a wizytacja z 1877 r.: Obraz\u00f3w \u015bw. Ewangelist\u00f3w -4, Stacje M\u0119ki Pana Jezusa \u2013 14, obraz Wieczerzy Pa\u0144skiej, krzy\u017c \u017celazny z figur\u0105 poz\u0142acan\u0105 na postumencie, 3 dzwony \u015bredniej wielko\u015bci. <\/em>Przewieziono te\u017c ksi\u0119gi akt stanu cywilnego (tak\u0105 rol\u0119 spe\u0142nia\u0142y w\u00f3wczas akta metrykalne) i bibliotek\u0119. W samym ko\u015bciele przez ostatnie cztery lata zbyt wiele si\u0119 nie zmieni\u0142o poza organami: Na ch\u00f3rze znajduje si\u0119 ma\u0142y organik usuni\u0119ty na stron\u0119, w miejsce tego ustawiony organ o o\u015bmiu g\u0142osach przywieziony z lipskiego ko\u015bcio\u0142a.<\/em><\/p>\n

Naprawiono ogrodzenie cmentarne oraz wiod\u0105c\u0105 na cmentarz bram\u0119: Cmentarz grzebalny oko\u0142o czterech morg\u00f3w gruntu zawieraj\u0105cy, oprowadzony parkanem z kamienia na glin\u0119 murowany w roku zesz\u0142ym, z bram\u0105 podw\u00f3jn\u0105 z nale\u017cytem okuciem, olejno<\/em>.<\/p>\n

Na u\u017cytek proboszcza pozostawa\u0142o tylko 6 morg\u00f3w gruntu dobrego, opatrzonego p\u0142otem z \u017cerdzi dartych w cz\u0119\u015bciach z oblak\u00f3w, w ma\u0142ej tylko cz\u0119\u015bci pozostaje bez ogrodzenia. Tu\u017c przy plebani znajduje si\u0119 ogr\u00f3dek fruktowy, w kt\u00f3rym jest kilka drzewek owocowych, a i te skutkiem mroz\u00f3w zosta\u0142y uszkodzone tak, \u017ce ledwie kilka sztuk, kt\u00f3re mog\u0105 rodzi\u0107 owoce. W tym\u017ce samym ogr\u00f3dku posadzonych m\u0142odych drzewek owocowych szczepionych sztuk 25, w roku 1875 staraniem ks. Jasi\u0144skiego zasadzone. Ogr\u00f3dek ten obwiedziony jest od strony traktu wiod\u0105cego do Jastrz\u0119biej ostroko\u0142em, z przeciwnej za\u015b strony zas\u0142oni\u0119ty budowlami ekonomicznymi do proboszcza nale\u017c\u0105cy.<\/em> Administratorem parafii by\u0142 w tym czasie ks. Micha\u0142 Bludzi\u0144ski83<\/a><\/sup>.<\/p>\n

\"12.<\/a>
12. Pomnik Wiktorii z Wierzbickich Rymaszewskiej na cmentarzu parafialnym w Krasnymborze (w zbiorach ROBiDZ Bia\u0142ystok).<\/figcaption><\/figure>\n

Istotne zmiany w parafii nast\u0105pi\u0142y wraz z wyodr\u0119bnieniem si\u0119 parafii Sztabin. Po 1875 r. proboszcz w Krasnymborze obs\u0142ugiwa\u0142 ponad 7000 wiernych, a wikariusz w Sztabinie 3650. Podj\u0119to wi\u0119c starania o utworzenie nowej parafii w Sztabinie. Pierwsz\u0105 pro\u015bb\u0119 mieszka\u0144cy wsi oko\u0142o sztabi\u0144skich skierowali do w\u0142adz ko\u015bcielnych w 1876 r. Wobec braku rezultatu wys\u0142ano kolejne pisma. Dopiero dnia 18 stycznia 1895 r. Ministerstwo Spraw Wewn\u0119trznych w Petersburgu powiadomi\u0142o warszawskiego genera\u0142 gubernatora, a ten w\u0142adz\u0119 diecezjaln\u0105 w Sejnach, i\u017c pozwoli\u0142o prowadzi\u0107 ksi\u0119gi metrykalne wikariuszowi ze Sztabina dla nast\u0119puj\u0105cych wsi: Budziski, Czarny Gr\u0105d, Ewy, Fiodorowizna, Huta, Jan\u00f3wek, Kamie\u0144, Karoliny, Kobyli K\u0105t, Kopiec, Krasnoborki, Kunicha, Motu\u0142ka, Podcis\u00f3wek, Promiski, Przechodki, Sosnowo, Suchy Gr\u0105d i Sztabin. 6 marca 1895 r. administrator diecezji ks. Pawe\u0142 Krajewski podpisa\u0142 dekret o utworzeniu samodzielnej parafii Sztabin. W 1896 r. do\u0142\u0105czono do nowo powsta\u0142ej parafii folwarki Cis\u00f3w i Popowszczyzn\u0119 oraz wioski: Budy, Cegielni\u0119, Komaszewo, Podg\u00f3rze, Pogorza\u0142e, Zielone, \u017bmojdak. Pierwszym proboszczem parafii Sztabin by\u0142 ks. Szymon B\u0142a\u017canis. Pracowa\u0142 tu w latach 1882-1896 pocz\u0105tkowo jako wikariusz. Zmar\u0142 17 stycznia 1897 r.84<\/a><\/sup><\/span><\/a><\/p>\n

Wed\u0142ug wizytacji z 1900 r. w architekturze ko\u015bcio\u0142a krasnoborskiego ani w jego wyposa\u017ceniu nie zasz\u0142y jakie\u015b istotne zmiany. Za parafialny nadal uwa\u017cano ko\u015bci\u00f3\u0142 zakonny a \u015bwi\u0105tyni\u0119 p.w. \u015bw. Rocha nazywano kaplic\u0105, chocia\u017c to tutaj ju\u017c od lat 70-tych XIX w. odprawiano g\u0142\u00f3wne nabo\u017ce\u0144stwa85<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Istotne zmiany w wygl\u0105dzie \u015bwi\u0105tyni nast\u0105pi\u0142y w latach 80-tych XX wieku. W 1984 r. bowiem rozpocz\u0119to rozbudow\u0119 kaplicy o krucht\u0119 wraz z sygnaturk\u0105 wed\u0142ug projektu architekt\u00f3w J. G\u00f3rnik-Niemiec i A. Szulca. Prace trwa\u0142y do 1990 r., a w 1991\u00a0 rozpocz\u0119to remont wn\u0119trza kaplicy86<\/a><\/sup>.<\/p>\n

\u015awi\u0105tynia wzniesiona jest w stylu eklektycznym z kamienia polnego na zaprawie gliniano-wapiennej, a niekt\u00f3re detale wykonano z ceg\u0142y. Konstrukcje dachu, strop oraz ch\u00f3r wykonane z drewna. Obiekt jest przyk\u0142adem ko\u015bcio\u0142a halowego, tr\u00f3jnawowego z prezbiterium. Posiada dwie zakrystie rozmieszczone symetrycznie po obu stronach prezbiterium. Nad zakrysti\u0105 znajduj\u0105 si\u0119 dwie empory. Sakralny charakter obiektu podkre\u015bla ma\u0142a wie\u017cyczka nad krucht\u0105 konstrukcji drewnianej, pokryta blach\u010587<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Wewn\u0105trz \u015bwi\u0105tyni znajduj\u0105 si\u0119 trzy o\u0142tarze. W o\u0142tarzu g\u0142\u00f3wnym widnieje wizerunek \u015bw. Rocha,\u00a0 w bocznych za\u015b: po lewej stronie \u015bw. Kazimierza a po prawej Pana Jezusa w Ogr\u00f3jcu. Obrazy te pochodz\u0105 z XIX wieku i znajduj\u0105 si\u0119 w ko\u015bciele od momentu jego powstania.<\/p>\n

Duchowie\u0144stwo<\/strong><\/h4>\n

Jak wynika z najstarszych zachowanych dokument\u00f3w archiwalnych by\u0107 mo\u017ce pierwszym proboszczem krasnoborskim by\u0142 ks.<\/strong> Wit S\u0142u\u017cewski,<\/strong> a po nim ju\u017c przed 1660 r. (lecz nie wiadomo jak d\u0142ugo) pracowa\u0142 ks.<\/strong> Laurenty Szlaszy\u0144ski<\/strong>88<\/a><\/sup>. Ciekawa wzmianka o kap\u0142anie krasnoborskim znanym z imienia i nazwiska pochodzi te\u017c z 2. po\u0142. XVII wieku i dotyczy po\u015bwiadczenia cudu, jaki mia\u0142 miejsce w Krasnymborze przed obrazem Matki Boskiej R\u00f3\u017canostockiej, kt\u00f3ry znalaz\u0142 tu schronienie przed najazdem moskiewskim. Odno\u015bny fragment r\u00f3\u017canostockiej ksi\u0119gi cud\u00f3w brzmi: Przy\u015bwiadcza to samo z w\u0142asnego do\u015bwiadczenia i nasz ks. Aleksander Milanowski<\/strong> kapelan wjejmp. Chreptowiczowej, podkomorzynej nowogr\u00f3dzkiej, kiedy takowe o tym pod sumieniem w roku 1660, miesi\u0105ca lipca dnia 12 daje na pi\u015bmie \u015bwiadectwo: Ja ks. Aleksander Milanowski b\u0119d\u0105c kapelanem w Krasnymborze u wjejmp. podkomorzynej nowogr\u00f3dzkiej Chreptowiczowej, gdy Obraz Naj\u015bwi\u0119tszej Panny Ro\u017canostockiej z Ro\u017canegostoku do ko\u015bcio\u0142a krasnoborskiego dla niepokoj\u00f3w przeniesiono, \u017ce Twarz Obrazu du\u017co zapylona by\u0142a, chustk\u0105 j\u0105 swoj\u0105 z tego py\u0142u i kurzawy otar\u0142em; za kt\u00f3rym otarciem barzo wdzi\u0119czn\u0105 wonno\u015b\u0107 uczu\u0142em, a nie tylko ja sam, ale i wjejmp. Chreptowiczowa, podkomorzyna nowogr\u00f3dzka pod ten czas przytomna z wiel\u0105 innych dwornych swoich tym samym z nieba cudownie zniesionym zapachem ukontentowana zosta\u0142a<\/em>89<\/a><\/sup>.<\/em><\/p>\n

Na podstawie nik\u0142ych wzmianek \u017ar\u00f3d\u0142owych, uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 nazwiska ksi\u0119\u017cy pracuj\u0105cych w parafii krasnoborskiej, pocz\u0105wszy od XVIII wieku.<\/p>\n

W 1701 r. proboszczem by\u0142 ks. Boles\u0142awski,<\/strong> o czym m\u00f3wi pozew s\u0105dowy Andrzeja Chreptowicza51<\/a><\/sup>. W 1717 r. funkcj\u0119 plebana pe\u0142ni\u0142 ks. Kulikowski<\/strong>33<\/a><\/sup>.<\/strong> Z inwentarza roku 1756, dowiadujemy si\u0119 o odej\u015bciu na inn\u0105 plac\u00f3wk\u0119 dotychczasowego proboszcza ks.<\/strong> Andrzeja Kossakowskiego<\/strong>51<\/a><\/sup>.<\/strong> Przed 1760 rokiem przyszed\u0142 tu ks. Szymon Le\u0144czewski<\/strong>, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 prowadzi\u0107 od tego roku zachowane ksi\u0119gi metrykalne90<\/a><\/sup>. By\u0142 on autorem opisu parafii sporz\u0105dzonego w 1784 r.91<\/a><\/sup> Od 1788 do 1789 r. obowi\u0105zki plebana krsnoborskiego pe\u0142ni\u0142 ks. Kazimierz Poziarowski<\/strong>90<\/a><\/sup>.<\/strong> Na kr\u00f3tko zast\u0105pi\u0142 go ks. Adolf Grabowski<\/strong>, po czym d\u0142ugie lata, to jest do 1835 r., plebanem krasnoborskim by\u0142 ks.<\/strong> Antoni Wiszowaty<\/strong>90<\/a><\/sup>.<\/strong> Nast\u0119pnie pracowali tu proboszczowie i wikariusze po\u015bwiadczeni w kolejnych latach:<\/p>\n