{"id":14487,"date":"2020-07-07T16:13:21","date_gmt":"2020-07-07T14:13:21","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?p=14487"},"modified":"2022-09-22T13:28:32","modified_gmt":"2022-09-22T11:28:32","slug":"produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/07\/07\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\/","title":{"rendered":"Alcohol Production and Distribution in the Rural August\u00f3w District in the 19th Century"},"content":{"rendered":"

Moje zainteresowanie tym obszarem zacz\u0119\u0142o si\u0119, gdy odkry\u0142em, \u017ce dw\u00f3ch moich przodk\u00f3w, Stanis\u0142aw Szoci\u0144ski, mieszkaj\u0105cy w Rogowie i Jan S\u0142omka z Dziekanowic, obaj w wojew\u00f3dztwie pozna\u0144skim, wymieniono jako karczmarzy, w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim tabernator<\/em>. Pomy\u015bla\u0142em, \u017ce to fascynuj\u0105ce, poniewa\u017c sam ca\u0142kiem dobrze znam \u017cycie barowe – obrazy i d\u017awi\u0119ki, aspekty towarzyskie i spo\u0142eczne oraz, oczywi\u015bcie, napoje wyskokowe. To wszystko od d\u0142u\u017cszego czasu jest cz\u0119\u015bci\u0105 mojego \u017cycia. Dowiaduj\u0105c si\u0119, \u017ce mam w tej bran\u017cy kilku przodk\u00f3w, \u017cycie zatoczy\u0142o ko\u0142o.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku lat 90-tych bada\u0142em ga\u0142\u0105\u017a mojej rodziny Orbik w parafii Barg\u0142\u00f3w Ko\u015bcielny, kt\u00f3rej zaj\u0119ciem by\u0142a funkcja strzelca las\u00f3w<\/em>. Zaowocowa\u0142o to ciekawym artyku\u0142em o zawodach le\u015bnych 1<\/a><\/sup>. Przygotowuj\u0105c ten artyku\u0142, zauwa\u017cy\u0142em sporo zawod\u00f3w pozarolniczych w tej przecie\u017c rolniczej spo\u0142eczno\u015bci 2<\/a><\/sup>. Przede wszystkim bada\u0142em zapisy chrzt\u00f3w w latach 1855\u20131867, aby sprawdzi\u0107, jakie inne zawody istnia\u0142y i czy niekt\u00f3re zawody rolnicze, takie jak gospodarz<\/em>, pok\u0105tnik<\/em> czy lu\u017aniak<\/em>, uleg\u0142y zmianom po emancypacji polskiego ch\u0142opstwa w 1862 r. W tamtym czasie baza danych Geneteki zawiera\u0142a sporadyczne infomacje o zawodzie, i to tylko ojca, przeczyta\u0142em ka\u017cdy zapis chrztu ze wspomnianego okresu. To by\u0142 bardzo czasoch\u0142onny proces.<\/p>\n

Spo\u015br\u00f3d wielu r\u00f3\u017cnych zawod\u00f3w pozarolniczych fascynowa\u0142o mnie poznanie sieci produkcji i dystrybucji alkoholu w r\u00f3\u017cnych posiad\u0142o\u015bciach i wioskach. Byli gorzelni\/gorzelnicy<\/em>, piwowarowie<\/em>, karczmarze<\/em>, szynkarze<\/em>, winnicy<\/em> i propinatorzy<\/em>. By\u0142o te\u017c mn\u00f3stwo zawod\u00f3w pomocniczych, takich jak m\u0142ynarze<\/em>, bednarze<\/em> i kotlarze<\/em>. Manufaktury zwi\u0105zane z produkcj\u0105 alkoholu znajdowa\u0142y si\u0119 w pobli\u017cu najwi\u0119kszych dwor\u00f3w, a gospody i tawerny rozsiane by\u0142y po wsiach.<\/p>\n

\"Typowa<\/a>
Typowa polska karczma 3<\/a><\/sup>.<\/figcaption><\/figure>\n

Zaskoczy\u0142o mnie, \u017ce wszyscy zaanga\u017cowani w produkcj\u0119 alkoholu w tych latach byli chrze\u015bcijanami. Przez lata, zaspokajaj\u0105c ciekawo\u015b\u0107 o ojczy\u017anie moich przodk\u00f3w, przeczyta\u0142em wiele ksi\u0105\u017cek historycznych o Polsce, a tak\u017ce te z dzie\u0142 literatury pi\u0119knej, kt\u00f3re mog\u0142em znale\u017a\u0107 w j\u0119zyku angielskim. W tych ksi\u0105\u017ckach karczmarzami zawsze byli \u017bydzi. Ale dlaczego inaczej by\u0142o w parafii sk\u0105d pochodz\u0105 moi przodkowie? W 2012 r. skontaktowa\u0142em si\u0119 z koordynatorem indeksacji zasob\u00f3w metrykalnych parafii Barg\u0142\u00f3w Ko\u015bcielny dla Geneteki, Bartoszem Choroszewskim, i zapyta\u0142em go, czy podzieli si\u0119 arkuszem kalkulacyjnym zawieraj\u0105cym wszystkie osoby zwi\u0105zane z produkcj\u0105 i dystrybucj\u0105 alkoholu, co uprzejmie zrobi\u0142. Dane pokaza\u0142y, \u017ce od 1807 do 1812 r. to \u017bydzi byli dzier\u017cawcami karczm i tawern. Po tym czasie termin dzier\u017cawca znikn\u0105\u0142, podobnie arendarz karczmy<\/em>, a pojawi\u0142y si\u0119 okre\u015blenia karczmarz<\/em> i szynkarz<\/em>. Czyta\u0142em kiedy\u015b, \u017ce rz\u0105d zakaza\u0142 \u017bydom prowadzenia takich plac\u00f3wek, g\u0142\u00f3wnie z powodu antysemickiej polemiki, \u017ce \u017cydowscy karczmarze rujnuj\u0105 polskiego ch\u0142opa, namawiaj\u0105c go do nadu\u017cywania alkoholu, a nast\u0119pnie rujnuj\u0105c finansowo poprzez oszustwo i podst\u0119p 4<\/a><\/sup>. Usatysfakcjonowany tym wyja\u015bnieniem, zagadnienie od\u0142o\u017cy\u0142em na bok, maj\u0105c nadziej\u0119, \u017ce kiedy\u015b g\u0142\u0119biej wejd\u0119 w ten temat.<\/p>\n

W mi\u0119dzyczasie przeczyta\u0142em kilka ksi\u0105\u017cek o \u017bydach w polskiej literaturze: Stranger in Our Midst: Images of the Jew in Polish Literature<\/em>, autorstwa Harolda B. Segela 5<\/a><\/sup> i The Jewish Tavern Keeper and His Tavern in Nineteenth-century Polish Literature<\/em>, autorstwa Magdaleny Opalskiej 6<\/a><\/sup>. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce potwierdzaj\u0105 wspomniane uprzedzenia, za wyj\u0105tkiem Jankiela, dzier\u017cawcy karczm w Panu Tadeuszu Mickiewicza, kt\u00f3ry zosta\u0142 opisany jako dobry, uczciwy i patriotyczny \u017byd 7<\/a><\/sup>. W zesz\u0142ym roku naby\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 Yankel’s Tavern: Jewish Liquor & Life in the Kingdom of Poland<\/em> napisana przez Glenna Dynnera. To by\u0142 dla mnie prze\u0142omowy moment i pomog\u0142o mi g\u0142\u0119biej zrozumie\u0107 zagadnienie. Zamiast polega\u0107 wy\u0142\u0105cznie na polskiej literaturze nie\u017cydowskiej, Dynner bada\u0142 indywidualne wnioski o koncesje na alkohol w dokumentach skarbowych z polskich archiw\u00f3w, a tak\u017ce pro\u015bby o porady dotycz\u0105ce spraw alkoholowych z archiw\u00f3w rabinicznych 8<\/a><\/sup>. W ten spos\u00f3b rysuje si\u0119 zupe\u0142nie inny obraz tego, co naprawd\u0119 dzia\u0142o si\u0119 w dziedzinie produkcji i dystrybucji alkoholu, wzgl\u0119dem \u017ar\u00f3de\u0142 w literaturze czy oficjalnych statystyk i ustawodawstwa \u00f3wczesnego rosyjskiego rz\u0105du.<\/p>\n

<\/p>\n

Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce jest to skomplikowany i dra\u017cliwy temat, a pe\u0142ne wyja\u015bnienie wykracza poza zakres tego artyku\u0142u. Licz\u0119, \u017ce uda mi si\u0119 przedstawi\u0107 uproszczony opis sytuacji i powi\u0105\u017c\u0119 go z danymi, kt\u00f3re wyodr\u0119bni\u0142em z rejestr\u00f3w stanu cywilnego prowadzonych przez parafi\u0119 Barg\u0142\u00f3w Ko\u015bcielny i okoliczne parafie we wsp\u00f3\u0142czesnej p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Polsce. Aby g\u0142\u0119biej i dok\u0142adniej zrozumie\u0107 zagadnienie, bardzo polecam ksi\u0105\u017ck\u0119 Dynnera.<\/p>\n

[pomini\u0119ty akapit]<\/p>\n

W tamtych czasach gospody by\u0142y wa\u017cnym dla kraju obszarem gospodarki. Po\u0142o\u017cone wzd\u0142u\u017c szlak\u00f3w komunikacyjnych i mniejszych dr\u00f3g by\u0142y miejscami, w kt\u00f3rych podr\u00f3\u017cni mogli zatrzyma\u0107 si\u0119 i zje\u015b\u0107 posi\u0142ek, zaspokoi\u0107 pragnienie, nakarmi\u0107 i zluzowa\u0107 konie oraz dosta\u0107 \u0142\u00f3\u017cko na noc. By\u0142y wr\u0119cz niezb\u0119dne dla podr\u00f3\u017cnik\u00f3w, kt\u00f3rzy musieli przerwa\u0107 podr\u00f3\u017c na kilka godzin lub dni, kiedy pogoda sprawia\u0142a, \u017ce drogi stawa\u0142y si\u0119 nieprzejezdne. By\u0142y to tak\u017ce miejsca, w kt\u00f3rych miejscowi ch\u0142opi mogli pi\u0107 i pociesza\u0107 si\u0119, a tak\u017ce otrzymywa\u0107 najnowsze wiadomo\u015bci. By\u0142y to r\u00f3wnie\u017c miejsca, w kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o uzyska\u0107 porady prawne, dokona\u0107 transakcji i zabezpieczy\u0107 po\u017cyczki na zakup ziemi, budow\u0119 domu lub op\u0142acenie podatk\u00f3w.<\/p>\n

W\u0142a\u015bciciele i dzier\u017cawcy d\u00f3br prywatnych i kr\u00f3lewskich mieli monopol na produkcj\u0119 i sprzeda\u017c alkoholu w swoich maj\u0105tkach zwany propinacj\u0105<\/em>. Monopol skutecznie uniemo\u017cliwia\u0142 ch\u0142opom wytwarzanie w\u0142asnego trunku lub kupowanie go gdzie indziej. W ten spos\u00f3b szlachta mog\u0142a przechwyci\u0107 niewielkie kwoty pieni\u0119dzy, kt\u00f3rymi dysponowali ch\u0142opi i w\u0142o\u017cy\u0107 je z powrotem do w\u0142asnego skarbca 9<\/a><\/sup>. Szlachta polega\u0142a na ludno\u015bci \u017cydowskiej zlecaj\u0105c im funkcje zarz\u0105dc\u00f3w, po\u015brednik\u00f3w, karczmarzy i innych, wymagaj\u0105cych zar\u00f3wno umiej\u0119tno\u015bci czytania, pisania, zarz\u0105dzania pieni\u0119dzmi, jak i zdolno\u015bci inwestycyjnych – wykraczaj\u0105cych poza mo\u017cliwo\u015bci ch\u0142opstwa, a tak\u017ce zawod\u00f3w uwa\u017canych za poni\u017cej godno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiego d\u017centelmena 10<\/a><\/sup>. Pomimo wi\u0119c stosunkowo du\u017cej populacji \u017byd\u00f3w w okolicznych miejscowo\u015bciach August\u00f3w i Rajgr\u00f3d, z kt\u00f3rych wielu by\u0142o kupcami i rybakami, w ka\u017cdej posiad\u0142o\u015bci i wi\u0119kszo\u015bci wiosek posiadaj\u0105cych gospod\u0119 mieszka\u0142a niewielka populacja \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy prowadzili te przedsi\u0119biorstwa. Stanowiska te okre\u015blano mianem arendarz<\/em>, czyli kto\u015b, kto dzier\u017cawi, lub arendarz karczmarz<\/em>, dzier\u017cawca gospody. Dzier\u017cawcy m\u0142yna, mleczarni lub gorzelni byli inaczej nazywani. Przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu, gdy kto\u015b by\u0142 wymieniany jako arendarz<\/em>, oznacza\u0142o to zwykle karczmarza, a przed 1815 r. w Kongresowym Kr\u00f3lestwie Polskim – \u017byda.<\/span><\/p>\n

\u017bydzi dzier\u017cawili gospody i browary od XVI wieku 11<\/a><\/sup>. W wielu ma\u0142ych wioskach cz\u0119sto mieszka\u0142a niewielka grupka \u017byd\u00f3w. Przyk\u0142adem jest inwentaryzacja wsi w Barg\u0142owie Ko\u015bcielnym z 1674 r. W tym wykazie wymieniono tylko nazwiska pan\u00f3w, kt\u00f3rzy byli w\u0142a\u015bcicielami ka\u017cdej wioski, liczb\u0119 poddanych<\/em> (ch\u0142op\u00f3w) i ile p\u0142acili podatk\u00f3w. W dw\u00f3ch wsiach wymieniono tak\u017ce \u017byd\u00f3w. W Tajnie by\u0142o 161 ch\u0142op\u00f3w p\u0142ac\u0105cych 161 z\u0142otych i sze\u015bciu \u017byd\u00f3w p\u0142ac\u0105cych 6 z\u0142otych. W Wo\u017anej [dzi\u015b Wo\u017anawie\u015b] 50 ch\u0142op\u00f3w p\u0142aci\u0142o 50 z\u0142otych i siedmiu \u017byd\u00f3w p\u0142aci\u0142o 7 z\u0142otych. \u017bydzi byli najprawdopodobniej arendarzami.<\/p>\n

\"Fragment<\/a>
Fragment inwentarza parafii Barg\u0142\u00f3w z 1674 r. 12<\/a><\/sup><\/figcaption><\/figure>\n

Splot wydarze\u0144, w tym wysokie pruskie taryfy celne na towary przewo\u017cone przez ich kraj do ba\u0142tyckiego portu morskiego w Gda\u0144sku (Danzig), kt\u00f3ry zosta\u0142 utracony przez Prusy w 1793 r., oraz brytyjskie Ustawy Zbo\u017cowe (1825\u20131845) doprowadzi\u0142y do spadku cen zb\u00f3\u017c do poziomu kryzysowego. Z tego powodu produkcja alkoholu sta\u0142a si\u0119 wa\u017cniejszym i bardziej zyskownym przedsi\u0119wzi\u0119ciem dla prywatnych i pa\u0144stwowych maj\u0105tk\u00f3w. Powt\u00f3rzy\u0142o si\u0119 to p\u00f3\u017aniej, kiedy rozpowszechnienie statk\u00f3w parowych i kolei pozwoli\u0142o na zwi\u0119kszenie importu pszenicy i zb\u00f3\u017c z Ameryki i Rosji na rynki europejskie 13<\/a><\/sup>. Dotychczas w\u00f3dka by\u0142a zwykle wytwarzana z \u017cyta, uprawianego na gruntach dzier\u017cawionych przez gospody, ale rozw\u00f3j nowych technologii gorzelniczych, takich jak destylator Pistoriusa, sprawi\u0142, \u017ce alkohol sta\u0142 si\u0119 jeszcze bardziej op\u0142acalny. Z jednego buszla ziemniak\u00f3w mo\u017cna by\u0142o otrzyma\u0107 dwana\u015bcie litr\u00f3w alkoholu 14<\/a><\/sup>.<\/p>\n

\"Destylator<\/a>
Destylator Pistoriusa 15<\/a><\/sup>.<\/figcaption><\/figure>\n

Jednym z niepo\u017c\u0105danych skutk\u00f3w powszechno\u015bci karczm i produkcji alkoholu by\u0142 szalej\u0105cy w\u015br\u00f3d ch\u0142opstwa alkoholizm. Sta\u0142o si\u0119 to du\u017cym problemem politycznym, spo\u0142ecznym i religijnym, o alkoholi\u017amie debatowano na lokalnych i krajowych forach politycznych, a tak\u017ce na ambonach w ko\u015bciele. Niestety, w krytyce jako przyczyn\u0119 tego problemu wskazywano \u017byd\u00f3w, cz\u0119sto niesprawiedliwie 16<\/a><\/sup>. Oskar\u017cano ich o namawianie ch\u0142op\u00f3w, aby kupowali wi\u0119cej alkoholu, oferuj\u0105c im kredyt, o lichw\u0119 za naliczanie nadmiernych st\u00f3p procentowych od ich po\u017cyczek, o likwidowanie gospodarstw rolnych ch\u0142op\u00f3w, gdy ci nie wywi\u0105zywali si\u0119 ze swoich zobowi\u0105za\u0144 finansowych, i og\u00f3lnie o przyczynianie si\u0119 do moralnego i spo\u0142ecznego rozpadu ch\u0142opstwa.<\/p>\n

Ksi\u0119stwo Warszawskie zabroni\u0142o \u017bydom prowadzenia karczm w 1812 r., ale pora\u017cka Napoleona w Rosji i w Lipsku w 1813 r. spowolni\u0142a wdra\u017canie tego prawa. Ostatecznie w 1814 r. wydano edykt zakazuj\u0105cy \u017bydom anga\u017cowania si\u0119 w jak\u0105kolwiek dzia\u0142alno\u015b\u0107 zwi\u0105zan\u0105 z produkcj\u0105, sprzeda\u017c\u0105 lub transportem alkoholu 17<\/a><\/sup>. Oficjalna dokumenty rosyjskiego rz\u0105du w Warszawie wskazuj\u0105, \u017ce w latach po zakazie nast\u0105pi\u0142 dramatyczny spadek liczby \u017cydowskich karczmarzy. Jednak badania Dynnera potwierdzaj\u0105, \u017ce wdra\u017canie tego prawa by\u0142o szeroko ignorowane przez szlacht\u0119, kt\u00f3ra polega\u0142a na \u017cydowskich karczmarzach zajmuj\u0105cych si\u0119 biznesem i nadal przynosz\u0105cym dla nich zyski. Sugeruje, \u017ce jednym ze sposob\u00f3w, pozostawienia \u017cydowskich karczmarzy by\u0142o zatrudnienie chrze\u015bcija\u0144skich ch\u0142op\u00f3w, pod imieniem kt\u00f3rych prowadzono te interesy 18<\/a><\/sup>. W rzeczywisto\u015bci po kolejnym ca\u0142kowitym zakazie prowadzenia karczm przez \u017byd\u00f3w w 1844 r. \u201e\u017bydzi nadal mogli dzier\u017cawi\u0107 nieruchomo\u015bci pa\u0144stwowe, kt\u00f3re zawiera\u0142y ponad 10 ch\u0142opskich gospodarstw domowych oraz produkowa\u0107 i sprzedawa\u0107 alkohol, pod warunkiem, \u017ce by\u0142o to robione pod imieniem chrze\u015bcijan\u2026\u201d 19<\/a><\/sup>.<\/p>\n

W latach 1818\u20131863 mi\u0119dzy \u017cydowskimi dzier\u017cawcami, przy wsparciu ich pan\u00f3w, a rz\u0105dem rosyjskim istnia\u0142a gra w kotka i myszk\u0119. Ilekro\u0107 sytuacja polityczna by\u0142a niestabilna, na przyk\u0142ad podczas powstania w 1830 r. czy rewolucji w 1848 r., rz\u0105d rosyjski rozlu\u017ania\u0142 ograniczenia dla karczmarzy \u017cydowskich, aby uzyska\u0107 ich przychylno\u015b\u0107. Kiedy sytuacja polityczna stabilizowa\u0142a si\u0119, ograniczenia ponownie zaostrzano. Ale nawet skarb pa\u0144stwa skar\u017cy\u0142 si\u0119 na znoszenie ogranicze\u0144, poniewa\u017c wysokie op\u0142aty koncesyjne na dzier\u017caw\u0119 \u017cydowskim najemcom znacznie zwi\u0119ksza\u0142y dochody skarbowe. \u201eSprzeda\u017c alkoholu przynosi\u0142a ponad 40% przychod\u00f3w z kr\u00f3lewskich nieruchomo\u015bci do 1789 r.\u201d 20<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Podobne ustawodawstwo wprowadzaj\u0105ce ograniczenia dla karczmarzy \u017cydowskich, obowi\u0105zywa\u0142o tak\u017ce w zaborach austriackich i pruskich, ale tak\u017ce zosta\u0142o z\u0142agodzone, uchylone lub zignorowane przez szlachetnych w\u0142a\u015bcicieli ziemskich i lokalnych urz\u0119dnik\u00f3w 21<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Mi\u0119dzy karczmarzami i grupami \u017cydowskiej wsp\u00f3lnoty religijnej by\u0142o te\u017c troch\u0119 konflikt\u00f3w. Niekt\u00f3rzy cz\u0142onkowie wsp\u00f3lnoty pot\u0119piali dzier\u017cawc\u00f3w za otwieranie karczm podczas szabatu i \u015bwi\u0105t \u017cydowskich. W tamtych czasach dzier\u017cawcy omijali ten zakaz w ten spos\u00f3b, \u017ce na te dni podnajmowali gospody chrze\u015bcijanom, aby te mog\u0142y pozosta\u0107 otwarte i dalej zarabia\u0107. \u017bydowscy przyw\u00f3dcy bali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce dzier\u017cawcy i ich rodziny, z powodu bliskich kontakt\u00f3w z chrze\u015bcija\u0144skimi w\u0142a\u015bcicielami ziemskimi i ch\u0142opami, a tak\u017ce ich izolacji od wi\u0119kszych spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskich, mog\u0105 by\u0107 sk\u0142onni do nawr\u00f3cenia si\u0119 na chrze\u015bcija\u0144stwo 22<\/a><\/sup>. Dynner zwraca uwag\u0119, \u017ce relacje mi\u0119dzy chrze\u015bcija\u0144skimi ch\u0142opami a \u017cydowskimi karczmarzami nie by\u0142y tak negatywne, jak to cz\u0119sto przedstawia polska literatura. W rzeczywisto\u015bci istnia\u0142a \u201e\u2026 pragmatyczna mi\u0119dzyetniczna solidarno\u015b\u0107 skierowana przeciwko absolutystycznemu pa\u0144stwu\u201d 23<\/a><\/sup>. Potwierdzaj\u0105 to niekt\u00f3re informacje z akt parafialnych. Nie tylko szlachta pojawia\u0142a si\u0119 jako \u015bwiadkowie w metrykach \u017cydowskich, ale tak\u017ce ch\u0142opi. Na przyk\u0142ad we wsi Tajno w 1812 r., w akcie urodzenia Aarona Abramowicza, syna Abrama Lejbowicza, arendarza karczemnego z Tajna i Itki Judkowicz, \u015bwiadkami byli Idzko Smerkowicz, arendarz karczemny z Kamionki i Micha\u0142 Kruza, gospodarz z Polkowa 24<\/a><\/sup>. Najwyra\u017aniej chrze\u015bcijanie i \u017bydzi na wsi byli w lepszych stosunkach ni\u017c to sugerowa\u0142a literatura.<\/p>\n

Jednym z g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w moich bada\u0144 by\u0142o zweryfikowanie twierdze\u0144 Dynnera, \u017ce \u200b\u200bchrze\u015bcijanie s\u0105 tylko fasad\u0105 dla \u017cydowskich najemc\u00f3w, przy pomocy metryk. Doskona\u0142ym narz\u0119dziem do badania akt cywilnych i ko\u015bcielnych tego regionu jest wyszukiwarka Geneo 25<\/a><\/sup>, utworzonej i utrzymywanej przez grup\u0119 indeksuj\u0105c\u0105 JZI (Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny) 26<\/a><\/sup>. JZI zosta\u0142o za\u0142o\u017cone w 2011 roku przez niewielk\u0105 grup\u0119 Polak\u00f3w i jedn\u0105 osob\u0119 Polsko-Ameryka\u0144sk\u0105 (mnie), kt\u00f3rzy byli zainteresowani indeksowaniem ksi\u0105g metrykalnych parafii Jaminy, po\u0142o\u017conej na po\u0142udnie od Augustowa. Odkryli\u015bmy, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych ksi\u0105g nigdy nie zosta\u0142a sfilmowana przez LDS i nigdzie indziej nie istnia\u0142y \u017cadne kopie. Grupa uzyska\u0142a pozwolenie na sfotografowanie wszystkich metryk przez ksi\u0119dza proboszcza. Indeksuj\u0105c postanowili wypisywa\u0107 wszystkie dane z akt, a nie tylko nazwy i daty. Dane te obejmuj\u0105 nazwiska rodzic\u00f3w, zawody, wiek i rodzinne wioski \u015bwiadk\u00f3w, kto podpisywa\u0142 dokumenty itp. W ci\u0105gu kilku lat opublikowali trzytomowy zestaw ksi\u0105\u017cek, jeden na temat narodzin, ma\u0142\u017ce\u0144stw i zgon\u00f3w. Jednocze\u015bnie, gdy do projektu przyst\u0105pi\u0142o wi\u0119cej cz\u0142onk\u00f3w, nowe parafie w okolicy zosta\u0142y dodane, a parafie ju\u017c zindeksowane przez Geneteka s\u0105 ponownie indeksowane w celu uwzgl\u0119dnienia wszystkich tych danych. Chocia\u017c parafia Jaminy jest ju\u017c uko\u0144czona, reszta jest w toku, a nowi indeksatorzy s\u0105 zawsze mile widziani. Zosta\u0142a stworzona grupa dyskusyjna pod nazw\u0105 August\u00f3w Suwa\u0142ki Historycznie i Genealogicznie i jest obecna na Facebooku 27<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Podczas gdy podstawowy interfejs wyszukiwania umo\u017cliwia wyszukiwanie nazwisk i imion, zaawansowana funkcja wyszukiwania pozwala zaw\u0119zi\u0107 wyniki do konkretnej parafii lub miasta, a tak\u017ce wyszukiwa\u0107 wed\u0142ug s\u0142\u00f3w kluczowych, co jest bardzo cenne. Korzystaj\u0105c z tego wyszukiwania, mog\u0142em wyszuka\u0107 rekordy dotycz\u0105ce nast\u0119puj\u0105cych s\u0142\u00f3w kluczowych: karczmarz<\/em>, szynkarz<\/em>, arendarz<\/em>, winnik<\/em>, gorzelny<\/em>, propinator<\/em> i innych termin\u00f3w zwi\u0105zanych z bran\u017c\u0105 alkoholow\u0105. U\u017cywaj\u0105c s\u0142owa kluczowego podpis<\/em>, mog\u0142em wyszuka\u0107 ka\u017cdego, kto podpisa\u0142 dokument opr\u00f3cz ksi\u0119dza. Ta wyszukiwarka okaza\u0142a si\u0119 bezcenna dla moich bada\u0144.<\/p>\n

\"Podstawowy<\/a>
Podstawowy interfejs wyszukiwania Geneo.<\/figcaption><\/figure>\n
\"Zaawansowany<\/a>
Zaawansowany interfejs wyszukiwania Geneo – Wyszukiwanie wed\u0142ug parafii Bag\u0142\u00f3w i s\u0142owa kluczowego – szynkarz.<\/figcaption><\/figure>\n
\"Strona<\/a>
Strona wynik\u00f3w Geneo pokazuj\u0105ca szczeg\u00f3\u0142y jednego rekordu.<\/figcaption><\/figure>\n

Spo\u015br\u00f3d 13 os\u00f3b z zaj\u0119ciem arendarz karczemny<\/em> w latach 1810\u20131819, 12 by\u0142o \u017bydami. Tylko Jan Wysocki ze wsi Borsuki by\u0142 chrze\u015bcijaninem. Wszyscy byli pi\u015bmienni. Pi\u0119ciu z 13 dzier\u017cawc\u00f3w karczm pochodzi\u0142o ze wsi Kamionka. Po 1815 r. termin karczma<\/em> zacz\u0105\u0142 by\u0107 u\u017cywany w dokumentach, a po 1819 r. termin arendarz karczemny<\/em> przesta\u0142 by\u0107 u\u017cywany. Spo\u015br\u00f3d 14 karczmarz\u00f3w<\/em> wymienionych w latach 1815\u20131860 wszyscy byli chrze\u015bcijanami, ale tylko trzy osoby by\u0142y pi\u015bmienne. W latach 1808\u20131899 by\u0142o 61 os\u00f3b wymienionych jako szynkarz<\/em>. Pierwsze trzy, od 1808 do 1813 r., by\u0142y pi\u015bmiennymi \u017bydami. Spo\u015br\u00f3d pozosta\u0142ych 58, kt\u00f3rzy byli chrze\u015bcijanami, tylko 11 by\u0142o pi\u015bmiennych. W latach 1844\u20131853 wspomniano o czterech gorzelnikach<\/em>, dw\u00f3ch by\u0142o pi\u015bmiennych, a dw\u00f3ch nie. Wspomniano te\u017c dw\u00f3ch piwowar\u00f3w<\/em> i obaj byli pi\u015bmienni. By\u0142o pi\u0119ciu winnik\u00f3w<\/em> wspomnianych mi\u0119dzy 1811 a 1819. Wszystkich pi\u0119ciu by\u0142o \u017bydami i wszyscy byli pi\u015bmienni. Po 1819 r. nie wspomniano ju\u017c o handlarzach wina w tej parafii. W ko\u0144cu, mi\u0119dzy 1809 a 1825 rokiem, wspomniano pi\u0119ciu propinator\u00f3w<\/em>. Dw\u00f3ch z nich pochodzi\u0142o z Rajgrodu i byli \u017bydami, obaj wspomniani w 1825 r., a pozostali trzej byli chrze\u015bcijanami, jeden w Kamionce i jeden w Jeziorkach w 1809 r., a kolejny w Jaminach w 1842 r. Aby uzyska\u0107 list\u0119 nazwisk tych os\u00f3b, zobacz www.orbikfamily.com\/orbik\/alcohol.html<\/a>. Podobne wyniki znaleziono w okolicznych parafiach.<\/p>\n

\"Podpis<\/a>
Podpis karczmarza Jana Wysockiego jako \u015bwiadka w akcie zgonu z 1815 r. 28<\/a><\/sup><\/figcaption><\/figure>\n

W latach 1808\u20131825 ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki by\u0142 odpowiedzialny za pe\u0142nienie funkcji urz\u0119dnika stanu cywilnego dla wszystkich urodze\u0144, \u015blub\u00f3w i zgon\u00f3w w parafii 29<\/a><\/sup>. W 1826 r. wpisy \u017cydowskie odpad\u0142y z ksi\u0105g parafialnych. Sta\u0142o si\u0119 tak, poniewa\u017c w 1826 r. wszystkie wyznania by\u0142y zobowi\u0105zane do prowadzenia w\u0142asnych rejestr\u00f3w metrykalnych. Analizuj\u0105c ksi\u0119gi stanu cywilnego z Barg\u0142owa Ko\u015bcielnego i okolicznych parafii wnioskuj\u0119, \u017ce tak w\u0142a\u015bnie si\u0119 sta\u0142o.<\/p>\n

W tym miejscu powinienem wspomnie\u0107 o umiej\u0119tno\u015bci czytania i pisania. Akta stanu cywilnego i ko\u015bcielne nie wskazywa\u0142y, kto by\u0142 lub nie by\u0142 pi\u015bmienny. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ch\u0142op\u00f3w na pocz\u0105tku XIX wieku i wcze\u015bniej by\u0142a niepi\u015bmienna 30<\/a><\/sup>. Wydaje si\u0119 to potwierdza\u0107 fakt, \u017ce na ko\u0144cu zapis\u00f3w w formacie napoleo\u0144skim znalaz\u0142a si\u0119 faza \u201eakt ten zosta\u0142 odczytany osobom obecnym, kt\u00f3re nie potrafi\u0142y czyta\u0107\u201d. Ale w tych metrykach co jaki\u015b czas znajdowa\u0142y si\u0119 podpisy. Najcz\u0119\u015bciej by\u0142y to podpisy szlachetnie urodzonych, czego mo\u017cna si\u0119 by\u0142o spodziewa\u0107, \u017ce b\u0119d\u0105 w stanie czyta\u0107 i pisa\u0107. Jednak nie zawsze tak by\u0142o. Podczas poszukiwa\u0144 os\u00f3b z mojej rodzinnej wioski Tajno, kt\u00f3re podpisa\u0142y akta, odkry\u0142em ludzi o r\u00f3\u017cnorakim statusie umiej\u0105cych czyta\u0107 i pisa\u0107, na co wskazuje ich umiej\u0119tno\u015b\u0107 podpisywania si\u0119 31<\/a><\/sup>. Na przyk\u0142ad byli to przedstawiciele takich zawod\u00f3w, jak nauczyciele, organi\u015bci, w\u00f3jtowie, kupcy, stolarze i kowale; wojskowi, np. \u017co\u0142nierze rezerwy i stra\u017cnicy graniczni; rolnicy, zar\u00f3wno posiadaj\u0105cy ziemi\u0119 jak i ich bezrolni pomocnicy, a w jednym przypadku pok\u0105tnik, kto\u015b mieszkaj\u0105cy k\u0105tem w domu gospodarza. W latach 1810\u20131900 52 ch\u0142op\u00f3w podpisa\u0142o metrykalne dokumenty dotycz\u0105ce wsi Tajno.<\/p>\n

Niestety, wymogi co do podpisywania si\u0119, by\u0142y do\u015b\u0107 niesta\u0142e w czasie i r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od parafii, kaprys\u00f3w pastora i\/lub wymaga\u0144 diecezji. Z wy\u017cej wymienionych zawod\u00f3w wynika, \u017ce \u200b\u200bedukacja by\u0142a dost\u0119pna dla wszystkich os\u00f3b w okolicy, poniewa\u017c niekt\u00f3re osoby by\u0142y wymienione jako nauczyciele, nauczyciele w szk\u00f3\u0142ce parafialnej, nauczyciele prywatni (opiekunowie) i nauczyciele w szko\u0142ach hebrajskich dla ludno\u015bci \u017cydowskiej. Innym problemem zwi\u0105zanym z uog\u00f3lnieniem na temat umiej\u0119tno\u015bci czytania i pisania na podstawie podpis\u00f3w jest to, \u017ce ci, kt\u00f3rzy podpisywali dokumenty, byli w tym raczej niekonsekwentni. Na jednym ko\u0144cu spektrum by\u0142 Franciszek Michniewicz, gospodarz z Tajna, kt\u00f3ry podpisa\u0142 ponad 12 dokument\u00f3w jako ojciec w aktach chrztu i zgon\u00f3w oraz ponad 15 razy w charakterze \u015bwiadka w latach 1850-1860. Zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c wymieniony kilka razy bez podpisu. Na drugim ko\u0144cu spektrum by\u0142 Adam Orbik, kt\u00f3ry mia\u0142 11 okazji do podpisania si\u0119, ale podpisa\u0142 si\u0119 tylko raz. Mo\u017cliwe, \u017ce niekt\u00f3rzy ch\u0142opi, kt\u00f3rzy byli pi\u015bmienni, po prostu w og\u00f3le si\u0119 nie podpisywali.<\/p>\n

W parafii w Rajgrodzie, pocz\u0105wszy od 1825 r., rejestrowano \u015bwiadk\u00f3w, kt\u00f3rych nazwiska zapisano trzema literami X. W rzeczywisto\u015bci nie by\u0142y to ich podpisy, ale znaki wpisane przez urz\u0119dnika stanu cywilnego. Pismo odr\u0119czne nazwisk za xxx jest takie samo. Metod\u0119 t\u0119 cz\u0119sto stosowano w dokumentach cywilnych znajduj\u0105cych si\u0119 u notariuszy i innych oficjalnych dokumentach, w kt\u00f3rych osoby wymienione by\u0142y niepi\u015bmienne.<\/p>\n

\"Przyk\u0142ad<\/a>
Przyk\u0142ad u\u017cycia znaku X do oznaczenia \u015bwiadk\u00f3w w akcie chrztu z 1825 r. z parafii Rajgr\u00f3d.<\/figcaption><\/figure>\n
\"Przyk\u0142ady<\/a>
Przyk\u0142ady z dw\u00f3ch dokument\u00f3w cywilnych z 1805 r., gdy obszar ten by\u0142 czasowo kontrolowany przez Prusy, tzw. Nowe Prusy Wschodnie (1797\u20131805). Dokument po lewej pokazuje u\u017cycie xxx, a nast\u0119pnie imiona zapisane tym samym pismem odr\u0119cznym. Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119, \u017ce jedno nazwisko, Maciej Skorwo\u0144ski, oberw\u00f3jt z Barg\u0142owa Dwornego, nie ma znak\u00f3w x i jest napisane innym charakterem pisma, co wskazuje na faktyczny podpis. Dokument po prawej stronie nie u\u017cywa znak\u00f3w x, ale wszystkie podpisy \u015bwiadk\u00f3w s\u0105 ewidentnie zapisane tym samym charakterem pisma.<\/figcaption><\/figure>\n

Ciekawy jest fakt, \u017ce w metrykach \u017cydowskich, ich nazwiska pisane by\u0142y w polskiej formie patronimicznej (-owicz), ale podpisy by\u0142y w formacie hebrajskim (ben). Na przyk\u0142ad zawarte zosta\u0142o ma\u0142\u017ce\u0144stwo pomi\u0119dzy Sandelem Jankielowiczem a Siejn\u0105 Joskowicz w 1810 r. \u015awiadk\u00f3w wymieniono jako: Eliasz Moszkowicz, Moszko Morthajowicz, Szmoj\u0142o Berkowicz i Idzko Smerkowicz. Jednak podpisy w j\u0119zyku hebrajskim brzmi\u0105: Sandl ben Yakov (Sandl Jankielowicz, pan m\u0142ody), Eliezer ben Moshe (Eliasz Moszkowicz), Moshe ben Mordechai (Moszko Morthajowicz), Shmuel ben Dov (Szmoj\u0142o Berkowicz) i Yitzchak, ben Shmarya, (Idzko Szmerkowicz) 32<\/a><\/sup>.<\/p>\n

\"Hebrajskie<\/a>
Hebrajskie podpisy w akcie ma\u0142\u017ce\u0144stwa z 1810 r. 33<\/a><\/sup><\/figcaption><\/figure>\n

To, czy kto\u015b z bran\u017cy alkoholowej by\u0142 analfabet\u0105, ma istotne znaczenie, poniewa\u017c potwierdza twierdzenie Dynnera, \u017ce chrze\u015bcija\u0144scy karczmarze byli cz\u0119sto tylko fasadami dla \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy nadal prowadzili karczmy i pracowali w innych zawodach zwi\u0105zanych z alkoholem, jak poprzednio, pod przykrywk\u0105, ale z pe\u0142n\u0105 wiedz\u0105 i wsparciem pan\u00f3w. \u201eW\u0142a\u015bciciele ziemscy, kt\u00f3rzy eksperymentowali z chrze\u015bcija\u0144skimi ch\u0142opami jako karczmarzami, cz\u0119sto stwierdzali, \u017ce nie radz\u0105 sobie z prowadzeniem ksi\u0105g i reinwestowaniem dochod\u00f3w gospody, podczas gdy drobna szlachta okaza\u0142a si\u0119 zbyt k\u0142\u00f3tliwa i wymagaj\u0105ca\u201d 34<\/a><\/sup>.<\/p>\n

W parafii Rajgr\u00f3d by\u0142o dw\u00f3ch szlachcic\u00f3w, kt\u00f3rzy zostali wymienieni jako karczmarz, pomimo spo\u0142ecznego pi\u0119tna towarzysz\u0105cego temu zaj\u0119ciu. Jednym z nich by\u0142 Szymon Martinowski ze wsi Kroszowo w 1824 r., a drugim by\u0142 Tadeusz Grodicki w Kuligach w 1825 r., ale \u017caden nie podpisa\u0142 dokument\u00f3w. Sprytni ch\u0142opi byliby w stanie prowadzi\u0107 firm\u0119, ale jak niepi\u015bmienna osoba mog\u0142aby zapisa\u0107 nazwiska os\u00f3b, kt\u00f3re kupi\u0142y napoje na kredyt, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o ksi\u0119gowo\u015bci i inwestowaniu funduszy, pracy niezb\u0119dnej do skutecznego prowadzenia tej dzia\u0142alno\u015bci?<\/p>\n

Istniej\u0105 dowody na to, \u017ce niekt\u00f3re rodziny \u017cydowskie faktycznie uciek\u0142y si\u0119 do chrze\u015bcija\u0144stwa, aby nadal dzier\u017cawi\u0107 karczmy i gospody, i aby w ten spos\u00f3b obej\u015b\u0107 zakaz dla \u017cydowskich karczmarzy 35<\/a><\/sup>. Jeden taki przypadek mia\u0142 miejsce w 1846 r. we wsi Tajenko ko\u0142o Barg\u0142owa Ko\u015bcielnego, gdzie nast\u0105pi\u0142a konwersja ca\u0142ej rodziny z judaizmu na katolicyzm. Chrzest by\u0142 z upowa\u017cnienia \u201eja\u015bnie wielmo\u017cnego pasterza diecezji augustowskiej\u201d, a wszyscy chrzestni byli szlachetnie urodzeni. Ojciec Perce Morthajowicz Bremer, syn Mortajma Bremera i Estery Feywlow przyj\u0105\u0142 imi\u0119 Kazimierz Dobrowolski. Matka Perszka, c\u00f3rka Jankiela Wolfowicza i Maryaszy przybra\u0142a imi\u0119 Marianna. Ich c\u00f3rka Hajka (18 lat) przyj\u0119\u0142a imi\u0119 J\u00f3zefa, syn Fayba (15 lat) – Wiktor, syn Meyer (11 lat) – Hippolit, c\u00f3rka Hanka (9 lat) – Anna, c\u00f3rka Dwerka (6 lat) – Rozalia, a c\u00f3rka Stawka (3 lata) – Emelia.<\/p>\n

\"Konwersja<\/a>
Konwersja Perce Morthaiowicz Brenera na Kazimierza Dobrowolskiego. Jego rodzicami chrzestnymi byli szlachetni Feliks Waga i Teofila Bo\u0144kowka.<\/figcaption><\/figure>\n

Od pewnego czasu wiedzia\u0142em o tej konwersji, ale twierdzenia Dynnera zainspirowa\u0142y mnie do g\u0142\u0119bszego na ni\u0105 spojrzenia. Rzeczywi\u015bcie do 1851 r. Kazimierz Dobrowolski by\u0142 wymieniany jako gorzelnik we wsi Jastrz\u0119bna, w parafii Krasnyb\u00f3r, na wsch\u00f3d od Barg\u0142owa Ko\u015bcielnego. W 1853 r. zosta\u0142 wymieniony jako szynkarz w Jastrz\u0119bnej. W 1863 r. syn Kazimierza Dobrowolskiego, Wiktor, zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c wymieniony jako szynkarz w Jastrz\u0119bnej. Do 1885 r. Wiktor by\u0142 propinaorem we wsi parafialnej Barg\u0142\u00f3w Ko\u015bcielny. W swoim drugim ma\u0142\u017ce\u0144stwie w 1895 r. z Agnieszk\u0105 Gulan Wiktor zosta\u0142 tam wymieniony jako szynkarz. Jego miejsce urodzenia zosta\u0142o wymienione jako wie\u015b Osowy Gr\u0105d w parafii August\u00f3w. W latach 40. i 50. Maciej Sobolewski by\u0142 szynkarzem w Tajenku i by\u0142 niepi\u015bmienny. Mo\u017cliwe, \u017ce by\u0142 on chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 fasad\u0105 dla tej rodziny, kiedy mieszkali w Tajenku.<\/p>\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 wysoki odsetek niepi\u015bmiennych ch\u0142op\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich wymienianych jako szynkarze w Barg\u0142owie i okolicznych parafiach,\u00a0 by\u0107 mo\u017ce chodzi\u0142o po prostu o ober\u017cyst\u0119 serwuj\u0105cego napoje w obiektach pozostaj\u0105cych pod kontrol\u0105 \u017cydowskich dzier\u017cawc\u00f3w, czasami otwarcie, przewa\u017cnie pod przykrywk\u0105. Wydaje si\u0119, \u017ce definicja szynkarza jako oberzyst\u0119 przez Dynnera jest uzasadniona.<\/p>\n

Pomimo sposobu, w jaki \u017cydowscy karczmarze byli negatywnie przedstawiani w wi\u0119kszo\u015bci polskiej literatury i pomimo rosyjskich statystyk sugeruj\u0105cych, \u017ce \u017cydowskie gospody zosta\u0142y w du\u017cej mierze ograniczone w wyniku zakaz\u00f3w, wydaje si\u0119, \u017ce stosunki \u017cydowsko-chrze\u015bcija\u0144skie w wioskach chrze\u015bcija\u0144skich by\u0142y znacznie lepsze ni\u017c wskazywa\u0142yby poprzednie badania. Ich symbiotyczne relacje z polskimi panami i ch\u0142opami pozwoli\u0142y im dzia\u0142a\u0107 w ukryciu przez d\u0142u\u017cszy czas.<\/p>\n

Artyku\u0142 opublikowany zosta\u0142 w East European Genealogist, Vol. 28, #3, 2020<\/h5>\n
    \n
  1. Orbik, Jay M. Forest Guards in Podlasia and Mazuria,<\/em> East European Genealogist, Journal of the Eastern European Genealogical Society, Inc., Winter, 2010, 6-23.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  2. Orbik, Jay M. Non-Farming Occupations in a Farming Community<\/em>, Pathways and Passages, Journal of the Polish Genealogy Society of Connecticut and the Northeast, Summer 2010-Winter 2011, 26-32.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  3. Che\u0142mo\u0144ski, J\u00f3zef. „Przed karczm\u0105 – Pejza\u017c jesienny”, 1882, olej na p\u0142\u00f3tnie, 70,8 x 130,6 cm, Muzeum Okr\u0119gowe, Bydgoszcz[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  4. S\u0142omka, Jan and William F. Hoffman\u00a0From Serfdom to Self-government: Memoirs of a Peasant from Serfdom to the Present Day<\/em>. Chicago: Polish Genealogical Society of America., 2019, 124-125, 275, 382.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  5. Segel, Harold B.\u00a0Stranger in Our Midst: Images of the Jew in Polish Literature<\/em>. Ithaca: Cornell University Press, 1996. [↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  6. Opalski, Magdalena.\u00a0The Jewish Tavern Keeper and His Tavern in Nineteenth-century Polish Literature<\/em>. Jerusalem: The Zalman Shazar Center; The Center for Research on the History and Culture of Polish Jews, 1986.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  7. Mickiewicz, Adam, and Kenneth R. Mackenzie.\u00a0Pan Tadeusz<\/em>. 1st American ed. New York: Hippocrene Books, 1992, 164-166.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  8. Dynner, Glenn.\u00a0Yankel’s Tavern: Jews, Liquor, and Life in the Kingdom of Poland<\/em>. Oxford: Oxford University Press, 2014, 9-13.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  9. <\/span>Kieniewicz, Stefan. n.d.\u00a0The emancipation of the Polish peasantry<\/em>. Chicago: University of Chicago Press, 1969, 92.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  10. Dobrym tego przyk\u0142adem jest powie\u015b\u0107 Lalka<\/em>, Bo\u0142es\u0142awa Prusa. Bohaterem tej powie\u015bci by\u0142 zubo\u017ca\u0142y szlachcic, kt\u00f3ry zaj\u0105\u0142 si\u0119 handlem i po\u015brednictwem w Warszawie, i cho\u0107 czyni\u0105c go bogatym i odnosz\u0105cym sukcesy, zosta\u0142 odrzucony przez swoj\u0105 arystokratyczn\u0105 ukochan\u0105 z powodu swojego zaj\u0119cia.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  11. Goldberg, Jacob, Tavernkeeping<\/em>, t\u0142umaczenie z j\u0119zyka polskiego przez Christin\u0119 Manetti, pozycja dost\u0119pna na stronie The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe, wydanie online: https:\/\/yivoencyclopedia.org\/article.aspx\/Tavernkeeping<\/a>, dost\u0119p 2 lutego 2020.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  12. Powiat Tykocin, Parafia Barglowska<\/em>, 1674, Archiwum G\u0142\u00f3wne Akt Dawnych [AGAD], ASK 70, 919-920.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  13. Dynner, Glenn.\u00a0Yankel’s Tavern: Jews, Liquor, and Life in the Kingdom of Poland<\/em>. Oxford: Oxford University Press, 2014, 45, 139.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  14. Ibid. p. 26.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  15. \u201cPistorius’ Still for the Distillation of Alcohol.\u201d W Encyclop\u00e6dia of Chemistry, Theoretical, Practical, and Analytical, as Applied to the Arts and Manufacturers, Vol. I<\/em>. Philadelphia, Pennsylvania: J.B. Lippincott & Co., 1877. https:\/\/digital.sciencehistory.org\/works\/v405s944q<\/a>[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  16. Dynner uwa\u017ca, \u017ce alkoholizm w\u015br\u00f3d ch\u0142op\u00f3w by\u0142 taki sam w miejscach, w kt\u00f3rych gospody i karczmy by\u0142y w\u0142asno\u015bci\u0105 lub by\u0142y prowadzone przez chrze\u015bcijan, 175. Tak\u017ce Kieniewicz, Emancipation of the Polish Peasantry<\/em>, 92.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  17. Dynner, Yankel’s Tavern<\/em>, p. 56.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  18. Ibid., 62, 74.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  19. Ibid., 74.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  20. Ibid., 25.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  21. Ibid., 53-55.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  22. Ibid., 69.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  23. Ibid., 79.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  24. Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymsko-katolicki. Parafja Barg\u0142\u00f3w Ko\u015bcielny (August\u00f3w). 1972.\u00a0Ksi\u0119gi metrykalne<\/em>. Salt Lake City, Utah: Mikrofilmowa\u0142o The Genealogical Society of Utah [LDS]. Akt urodzenia,1812 pozycja #151.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  25. Dost\u0119pna online na stronie http:\/\/search.jzi.org.pl\/geneo\/<\/a>[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  26. Available online at http:\/\/jzi.org.pl<\/a>.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  27. August\u00f3w Suwa\u0142ki Historycznie i Genealogicznie, grupa dost\u0119pna pod t\u0105 nazw\u0105 na Facebooku: https:\/\/www.facebook.com\/groups\/augustow.suwalki\/<\/a>[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  28. LDS, Parafja Barg\u0142\u00f3w Ko\u015bcielny, akt zgonu, 1815 # 39. [↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  29. Russian Poland Civil Registration<\/em>, https:\/\/www.familysearch.org\/wiki\/en\/Russian_Poland_Civil_Registration<\/a>, dost\u0119p 30 stycznia 2020.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  30. World Congress for Central and East European Studies, oraz Judith Pallot. 1998. Transforming peasants: society, state and the peasantry, 1861-1930: wybrane artyku\u0142y z 5th\u00a0 World Congress of Central and East European Studies. Houndmills, Basingstoke: Macmillan.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  31. Orbik, Jay. The Orbiks of Tajno<\/em>, nieopublikowany r\u0119kopis, 2020.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  32. Z hebrajskiego t\u0142umaczy\u0142 Leah Cohen, strona Facebooka, Genealogical Translations<\/em>, 27 stycznia 2020.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  33. LDS, Parafja Barg\u0142\u00f3w Ko\u015bcielny, akt \u015blubu 1810, # 17.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  34. Dynner, Yankel’s Tavern<\/em>, p.6.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  35. Ibid., 69-70.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Moje zainteresowanie tym obszarem zacz\u0119\u0142o si\u0119, gdy odkry\u0142em, \u017ce dw\u00f3ch moich przodk\u00f3w, Stanis\u0142aw Szoci\u0144ski, mieszkaj\u0105cy w Rogowie i Jan S\u0142omka z Dziekanowic, obaj w wojew\u00f3dztwie pozna\u0144skim, wymieniono jako karczmarzy, w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim tabernator. Pomy\u015bla\u0142em, \u017ce to fascynuj\u0105ce, poniewa\u017c sam ca\u0142kiem dobrze znam \u017cycie barowe – obrazy i d\u017awi\u0119ki, aspekty towarzyskie i spo\u0142eczne oraz, oczywi\u015bcie, napoje […]<\/p>\n","protected":false},"author":508,"featured_media":14516,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"h5ap_radio_sources":[],"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1,286,379],"tags":[],"class_list":["post-14487","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-jzi","category-ludzie","category-zydzi"],"yoast_head":"\nProdukcja i dystrybucja alkoholu w powiecie augustowskim w XIX wieku - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/07\/07\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Produkcja i dystrybucja alkoholu w powiecie augustowskim w XIX wieku - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Moje zainteresowanie tym obszarem zacz\u0119\u0142o si\u0119, gdy odkry\u0142em, \u017ce dw\u00f3ch moich przodk\u00f3w, Stanis\u0142aw Szoci\u0144ski, mieszkaj\u0105cy w Rogowie i Jan S\u0142omka z Dziekanowic, obaj w wojew\u00f3dztwie pozna\u0144skim, wymieniono jako karczmarzy, w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim tabernator. Pomy\u015bla\u0142em, \u017ce to fascynuj\u0105ce, poniewa\u017c sam ca\u0142kiem dobrze znam \u017cycie barowe – obrazy i d\u017awi\u0119ki, aspekty towarzyskie i spo\u0142eczne oraz, oczywi\u015bcie, napoje […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/07\/07\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-07-07T14:13:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-09-22T11:28:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/typowa-polska-karczma.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"427\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Jay M. Orbik\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Jay M. Orbik\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"26 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2020\\\/07\\\/07\\\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2020\\\/07\\\/07\\\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Jay M. Orbik\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/921168ab4d0ae5fb0d8d546c87e268da\"},\"headline\":\"Produkcja i dystrybucja alkoholu w powiecie augustowskim w XIX wieku\",\"datePublished\":\"2020-07-07T14:13:21+00:00\",\"dateModified\":\"2022-09-22T11:28:32+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2020\\\/07\\\/07\\\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\\\/\"},\"wordCount\":4831,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2020\\\/07\\\/07\\\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/east-european-genealogist.png\",\"articleSection\":[\"JZI\",\"Ludzie\",\"\u017bydzi\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2020\\\/07\\\/07\\\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2020\\\/07\\\/07\\\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2020\\\/07\\\/07\\\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\\\/\",\"name\":\"Produkcja i dystrybucja alkoholu w powiecie augustowskim w XIX wieku - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2020\\\/07\\\/07\\\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2020\\\/07\\\/07\\\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/east-european-genealogist.png\",\"datePublished\":\"2020-07-07T14:13:21+00:00\",\"dateModified\":\"2022-09-22T11:28:32+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2020\\\/07\\\/07\\\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2020\\\/07\\\/07\\\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2020\\\/07\\\/07\\\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/east-european-genealogist.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/east-european-genealogist.png\",\"width\":1427,\"height\":796},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/2020\\\/07\\\/07\\\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Produkcja i dystrybucja alkoholu w powiecie augustowskim w XIX wieku\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"width\":931,\"height\":990,\"caption\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/921168ab4d0ae5fb0d8d546c87e268da\",\"name\":\"Jay M. Orbik\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/cc662df9953643ac0947847b5ca65082115d95418df4360aad518cbca1b097de?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/cc662df9953643ac0947847b5ca65082115d95418df4360aad518cbca1b097de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/cc662df9953643ac0947847b5ca65082115d95418df4360aad518cbca1b097de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Jay M. Orbik\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/author\\\/jay-m-orbik\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Produkcja i dystrybucja alkoholu w powiecie augustowskim w XIX wieku - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/07\/07\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Produkcja i dystrybucja alkoholu w powiecie augustowskim w XIX wieku - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","og_description":"Moje zainteresowanie tym obszarem zacz\u0119\u0142o si\u0119, gdy odkry\u0142em, \u017ce dw\u00f3ch moich przodk\u00f3w, Stanis\u0142aw Szoci\u0144ski, mieszkaj\u0105cy w Rogowie i Jan S\u0142omka z Dziekanowic, obaj w wojew\u00f3dztwie pozna\u0144skim, wymieniono jako karczmarzy, w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim tabernator. Pomy\u015bla\u0142em, \u017ce to fascynuj\u0105ce, poniewa\u017c sam ca\u0142kiem dobrze znam \u017cycie barowe – obrazy i d\u017awi\u0119ki, aspekty towarzyskie i spo\u0142eczne oraz, oczywi\u015bcie, napoje […]","og_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/07\/07\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\/","og_site_name":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/","article_published_time":"2020-07-07T14:13:21+00:00","article_modified_time":"2022-09-22T11:28:32+00:00","og_image":[{"width":800,"height":427,"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/typowa-polska-karczma.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Jay M. Orbik","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Jay M. Orbik","Est. reading time":"26 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2020\/07\/07\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2020\/07\/07\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\/"},"author":{"name":"Jay M. Orbik","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/person\/921168ab4d0ae5fb0d8d546c87e268da"},"headline":"Produkcja i dystrybucja alkoholu w powiecie augustowskim w XIX wieku","datePublished":"2020-07-07T14:13:21+00:00","dateModified":"2022-09-22T11:28:32+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2020\/07\/07\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\/"},"wordCount":4831,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2020\/07\/07\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/east-european-genealogist.png","articleSection":["JZI","Ludzie","\u017bydzi"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/2020\/07\/07\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2020\/07\/07\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/2020\/07\/07\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\/","name":"Produkcja i dystrybucja alkoholu w powiecie augustowskim w XIX wieku - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2020\/07\/07\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2020\/07\/07\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/east-european-genealogist.png","datePublished":"2020-07-07T14:13:21+00:00","dateModified":"2022-09-22T11:28:32+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2020\/07\/07\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/2020\/07\/07\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2020\/07\/07\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\/#primaryimage","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/east-european-genealogist.png","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/east-european-genealogist.png","width":1427,"height":796},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/2020\/07\/07\/produkcja-i-dystrybucja-alkoholu-w-powiecie-augustowskim-w-xix-wieku\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Produkcja i dystrybucja alkoholu w powiecie augustowskim w XIX wieku"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","name":"Jaminy Indexing Team","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jzi.org.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization","name":"Jaminy Indexing Team","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","width":931,"height":990,"caption":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/person\/921168ab4d0ae5fb0d8d546c87e268da","name":"Jay M. Orbik","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/cc662df9953643ac0947847b5ca65082115d95418df4360aad518cbca1b097de?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/cc662df9953643ac0947847b5ca65082115d95418df4360aad518cbca1b097de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/cc662df9953643ac0947847b5ca65082115d95418df4360aad518cbca1b097de?s=96&d=mm&r=g","caption":"Jay M. Orbik"},"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/author\/jay-m-orbik\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/east-european-genealogist.png","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14487","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/508"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14487"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14487\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14516"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14487"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14487"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14487"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}