Historyk Jerzy Wi\u015bniewski w pracy Dzieje osadnictwa w powiecie augustowskim od XV do ko\u0144ca XVIII wieku<\/em> podaje miejscow\u0105 nazw\u0119 wzg\u00f3rza \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142ek” i przypuszcza, \u017ce na nim m\u00f3g\u0142 w\u0142a\u015bnie sta\u0107 ko\u015bci\u00f3\u0142 filialny barg\u0142owskiej \u015bwi\u0105tyni. W czasie, gdy poszukiwa\u0142am we wrze\u00ad\u015bniu 2006 roku \u015blad\u00f3w po tym\u017ce miejscu, wi\u0119kszo\u015b\u0107 pytanych przeze mnie ludzi nie s\u0142ysza\u0142a o istnieniu niegdy\u015b ko\u015bcio\u0142a w Netcie. Kto\u015b anonimowy skierowa\u0142 mnie nad Kana\u0142 Augustowski, a tam spotkany przez mnie Tadeusz Po\u0142ubi\u0144ski dok\u0142adnie wskaza\u0142 mi wzg\u00f3rze, na kt\u00f3rym sta\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 i podzieli\u0142 si\u0119 informacjami.<\/p>\n Pracuj\u0105c nad zabytkami sakralnymi Barg\u0142owa Ko\u015bcielnego, zapo\u00adzna\u0142am si\u0119 z kopiowanymi przez J\u00f3zefa Golubiewskiego dokumentarni parafialnymi. W\u015br\u00f3d nich znajdowa\u0142a si\u0119 kopia listu kr\u00f3la Zygmunta Augusta z grudnia 1561 roku do proboszcza barg\u0142owskiego Tomasza Bohdana Szaci\u0142y (J\u00f3zef Golubiewski w Poczcie Ksi\u0119\u017cy proboszcz\u00f3w i administrator\u00f3w parafii barg\u0142owskiej<\/em> podaje go jako pierwszego pro\u00adboszcza w Barg\u0142owie), w kt\u00f3rym to w\u0142adca przydzieli\u0142 mu znajduj\u0105cy si\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142 w Netcie wraz z ziemi\u0105 w wysoko\u015bci trzech w\u0142\u00f3k, trzech morg\u00f3w i dw\u00f3ch pr\u0119t\u00f3w. Z listu wynika, \u017ce ko\u015bci\u00f3\u0142 \u00f3w, nazywany w dokumencie ko\u015bcio\u0142kiem<\/em>, pobudowa\u0142 Jan Radziwi\u0142\u0142. List napisany zosta\u0142 na pro\u015bb\u0119 plebana. Mia\u0142 zapewnia\u0107 probostwu ziemie te jako w\u0142asne na wieczne czasy. Po\u0142o\u017cenie ich, cytuj\u0119 z kopii, w Wo\u0142osty naszoy Korolewskoy w obrubie wsi Netty [..] lezaszczyie w koncu wolok naszych koncom – do Rzeki Netty a bokom podle wolok Nettowskich. <\/em>Jedynym obowi\u0105zkiem proboszcza by\u0142o ka\u017cdego dnia sprawowa\u0107 w tym\u017ce ko\u015bciele nabo\u017ce\u0144stwa: kromie tolko Nabo\u017ce\u0144stwa ka\u017cdo dziennocho tak on sam, jako i nast\u0119pcy Pilnie powinni czyniti<\/em>. Nieznany jest rok budowy ko\u015bcio\u0142a. Netta, zwana niegdy\u015b Met\u0105, zosta\u0142a za\u0142o\u017cona z upowa\u017cnienia Jana Radziwi\u0142\u0142a, podczaszego litewskiego, przez pochodz\u0105cego ze Srebrowa pod Wizn\u0105 Mazowszanina – Macieja Srebrowskiego oko\u0142o 1532 roku. Zapewne prywatny ko\u015bci\u00f3\u0142 Radziwi\u0142\u0142\u00f3w powsta\u0142 po za\u0142o\u017ceniu Mety, a przed wcieleniem tych teren\u00f3w do d\u00f3br kr\u00f3lewskich i przed powo\u0142aniem w 1544 roku parafii w Barg\u0142owie. Wcze\u015bniej tereny te przynale\u017ca\u0142y do parafii w Rajgrodzie. O tym, czy by\u0142 on pierwotnie ko\u015bcio\u0142em filialnym parafii rajgrodzkiej, do ko\u0144ca nie jest wiadome. J\u00f3zef Golubiewski w kronice nazywa go ko\u015bci\u00f3\u0142kiem prywatnym. <\/em>Z p\u00f3\u017aniejszych dokument\u00f3w wynika, \u017ce erygowano go pod wezwaniem \u015bw. Ma\u0142gorzaty.<\/p>\n Wielkiego spustoszenia na ziemiach obejmuj\u0105cych parafi\u0119 bar\u00adg\u0142owsk\u0105 dokona\u0142a wojna szwedzka. Zniszczone zosta\u0142y doszcz\u0119tnie ko\u015bcio\u0142y: parafialny w Barg\u0142owie i prywatny w le\u017c\u0105cym na terenie parafii Grabowie. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Netcie przetrwa\u0142 zawieruch\u0119 wojenn\u0105 i w 1700 roku jest notowany jako jedyny na tym terenie. Wspomnia\u00adny historyk Jerzy Wi\u015bniewski podaje, \u017ce: W lepszym stanie byt ko\u015bci\u00f3\u0142 filialny \u015bw. Ma\u0142gorzaty w Netcie. <\/em>Zapewne jednak wojna zaszkodzi\u0142a jego p\u00f3\u017aniejszej \u015bwietno\u015bci i zarazem przyczyni\u0142a si\u0119 do jego upadku. Wie\u015b Netta w czasach potopu szwedzkiego zosta\u0142a bardzo zniszczona, a ludzie zubo\u017cali. Historyk Jaros\u0142aw Szlaszy\u0144ski na podstawie mate\u00adria\u0142\u00f3w z Pa\u0144stwowego Archiwum Litewskiego w Wilnie podaje, \u017ce Netta ogniem zniesiona, tylko cztery pustych cha\u0142up zosta\u0142o.<\/em><\/p>\n Opis ko\u015bcio\u0142a znajduje si\u0119 w dokumencie wystawionym z okazji ge\u00adneralnej dzieka\u0144skiej wizytacji parafii barg\u0142owskiej w marcu 1783 roku. Po\u0142o\u017cony jest on o p\u00f3\u0142 mili od ko\u015bcio\u0142a barg\u0142owskiego. Stoi na g\u00f3rce pod lasem, odleg\u0142y od Wsi Nety na stay 30. <\/em>Okre\u015blany jest mianem spustoszo\u00adnego, nienadaj\u0105cego si\u0119 do naprawy, a co z tego wynika niezdatnego do odprawiania nabo\u017ce\u0144stw. Zbudowany jest z drewna. Ma dwoje drzwi i pi\u0119\u0107 <\/em>okien. Jedne drzwi podw\u00f3jne, na zawiasach \u017celaznych z Zamkiem Wn\u0119trznym <\/em>z cmentarzyka, drugie r\u00f3wnie\u017c na zawiasach \u017celaznych, z dwo\u00adma Proboiami y Skoblem<\/em> do zakrystii. Okna oprawione s\u0105 w o\u0142\u00f3w. Cztery z nich znajduj\u0105 si\u0119 w ko\u015bci\u00f3\u0142ku i jedno w zakrystii. Posadzka w ko\u015bciele z tarcic. Na wyposa\u017cenie ko\u015bci\u00f3\u0142ka sk\u0142ada si\u0119 ambonka, dwie \u0142awki i o\u0142tarz z obrazem \u015bw. Ma\u0142gorzaty. Nad babi\u0144cem wznosi si\u0119 kopu\u0142ka z dzwonkiem, zwie\u0144czona \u017celaznym krzy\u017cem. Ko\u015bci\u00f3\u0142, o czym pisze inwentaryzator ks. Szymon Pienczykowski, w ca\u0142o spustoszony, tak w Dachu, Scianach iako y we Wn\u0119trzney Ozdobie. <\/em>Pod\u0142oga w nim zgni\u0142a, a okna pot\u0142uczone, za\u015b wyposa\u017cenie pobutwia\u0142e. Nie jest zdatny do odprawiania nabo\u017ce\u0144stw, mimo to nadal s\u0105 one w nim odprawiane. Wed\u0142ug starego zwyczaju odprawia si\u0119 w nim cztery mszy \u015bwi\u0119te w roku: na \u015bw.Ma\u0142gorzat\u0119, drugiego dnia Bo\u017cego Narodzenia, drugiego dnia Wielkanocy i drugiego dnia Zielonych \u015awi\u0105tek. W opisie parafii stwierdza si\u0119, \u017ce wed\u0142ug tradycji ko\u015bci\u00f3\u0142ek ten jest erygo\u00adwany pod tytu\u0142em \u015bw. Ma\u0142gorzaty. Przy ko\u015bciele znajdowa\u0142 si\u0119 cmentarz, okre\u015blany w opisie sporz\u0105dzonym z okazji wizytacji cmentarzykiem<\/em>, kt\u00f3ry niegdy\u015b by\u0142 oparkaniony<\/em>.<\/p>\n Ziemi\u0119 przynale\u017cn\u0105 temu\u017c ko\u015bcio\u0142owi uprawia pleban barg\u0142owski. Dokumenty ko\u015bcielne z 1822 i 1832 roku podaj\u0105, \u017ce w\u0142\u00f3ki we wsi Netcie przez poprzednik\u00f3w rozdane s\u0105 za prywatn\u0105 umow\u0105 <\/em>w\u0142o\u015bcianom, kt\u00f3rzy mieszkaj\u0105 we w\u0142asnych chatach. Podane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c nazwiska tych\u017ce. W 1822 roku s\u0105 to: Maciej Dudek, Jan Drozd, Tomasz Romanowski, Piotr Szyma\u0144ski i Jan Gulan. Dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej wymieniani s\u0105: Jan Drozd, Kalisz (bez imienia), Antoni Gulan, Andrzej Ko\u015bciuch i Mateusz Karp<\/p>\n W protokole z wizytacji generalnej z 1822 roku, podpisanym przez proboszcza Jana Kantego Zawadzkiego i dziekana w\u0105sowskiego ks. Modzelewskiego zapisano, \u017ce kaplic publicznych w parafii nie ma. Nie wspomina si\u0119 w nim tak\u017ce ko\u015bcio\u0142a z Netty. S\u0105dzi\u0107 mo\u017cna po tym, \u017ce w\u00f3wczas ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Ma\u0142gorzaty w Netcie ju\u017c nie istnia\u0142. Zosta\u0142 zapewne rozebrany i wed\u0142ug tradycji, podobnie jak spr\u00f3chnia\u0142e krzy\u017ce, spalony.<\/p>\n Irena Baturowa w zamieszczonym w \u201eJa\u0107wie\u017cy\u201d artykule o Net\u00adcie-Folwarku wspomina r\u00f3wnie\u017c o wzg\u00f3rzu z Netty Pierwszej, gdzie stal niegdy\u015b ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Ma\u0142gorzaty. Podaje, \u017ce u jego st\u00f3p wyp\u0142ywa\u0142o \u017ar\u00f3de\u0142ko, kt\u00f3rego woda leczy\u0142a choroby oczu. Wed\u0142ug przytoczonej przez ni\u0105 legendy pewnego razu wod\u0105 z tego\u017c \u017ar\u00f3de\u0142ka jaka\u015b bogata pani obmy\u0142a oczy swemu \u015blepn\u0105cemu psu i przez to woda utraci\u0142a uzdrowicielsk\u0105 moc.<\/p>\n M\u00f3j przewodnik po wzg\u00f3rzu Ko\u015bci\u00f3\u0142ek opowiada\u0142 o tym, \u017ce pami\u0119ta z opowie\u015bci swoich przodk\u00f3w, \u017ce w XIX i na pocz\u0105tku XX wieku sta\u0142 na nim drewniany krzy\u017c. Jeszcze do niedawna wyorywane by\u0142y na wzg\u00f3rzu ko\u015bci, co po\u015bwiadcza istnienie niegdy\u015b w tym miejscu cmentarza.<\/p>\nZbudowa\u0142 Jan Radziwi\u0142\u0142<\/h4>\n
Wygl\u0105d \u015bwi\u0105tyni<\/h4>\n
Co si\u0119 sta\u0142o z ko\u015bcio\u0142em?<\/h4>\n
![\"Wzg\u00f3rze](\"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Wzg\u00f3rze-Ko\u015bci\u00f3\u0142ek-wrzesie\u0144-2006-fot.-J.-D..jpg\")
<\/a>