{"id":14427,"date":"2020-06-30T14:11:06","date_gmt":"2020-06-30T12:11:06","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?p=14427"},"modified":"2024-01-29T19:50:01","modified_gmt":"2024-01-29T18:50:01","slug":"epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/06\/30\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\/","title":{"rendered":"Epidemia d\u017cumy w dobrach Raczki w latach 1710-1711"},"content":{"rendered":"<p>Od zarania dziej\u00f3w epidemie chor\u00f3b zaka\u017anych i \u015bmier\u0107 na Suwalszczy\u017anie kroczy\u0142y w parze. Plag\u0105 tych teren\u00f3w by\u0142y nader cz\u0119ste po\u017cary, wojny i przemarsze wojsk (szczeg\u00f3lnie podczas Potopu szwedzkiego), z kt\u00f3rymi wi\u0105za\u0142y si\u0119 mniejsze i wi\u0119ksze ogniska chor\u00f3b zaka\u017anych. Nadmieni\u0107 nale\u017cy, \u017ce nast\u0119pstwem suchych lat i ostrych zim by\u0142 nieunikniony niedob\u00f3r \u017cywno\u015bci, kt\u00f3ry w po\u0142\u0105czeniu z nieprzestrzeganiem jakichkolwiek zasad higieny (mistyczny ko\u0142tun i ropiej\u0105ce wrzody), doprowadza\u0142y do przedwczesnej, cz\u0119sto g\u0142odowej i strasznej agonii. Podczas kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych i nieurodzajnych lat miejscowa ludno\u015b\u0107 poch\u0142ania\u0142a wszystko, co nadawa\u0142o si\u0119 do spo\u017cycia, np. kor\u0119 brzozow\u0105 przerabiano na m\u0105k\u0119, a jedzono nawet traw\u0119, koniczyn\u0119 i perz, nie wspominaj\u0105c o wszelkim upolowanym ptactwie (bociany, gawrony, kawki, dzikie go\u0142\u0119bie), gryzoniach, domowych zwierz\u0119tach (psy i koty) i owadach. Niewykluczone s\u0105 r\u00f3wnie\u017c przejawy kanibalizmu. Najtragiczniejsza w skutkach epidemia d\u017cumy, zwanej czarn\u0105 \u015bmierci\u0105, trwa\u0142a od roku 1709 do lat 20. XVIII wieku i zdziesi\u0105tkowa\u0142a miejscow\u0105, wyczerpan\u0105 g\u0142odem ludno\u015b\u0107. Niekt\u00f3re ze wsi na Suwalszczy\u017anie wymar\u0142y w stu procentach, inne w ponad 80, jeszcze w innych zostali sami schorowani i wymagaj\u0105cy opieki starcy oraz wdowy. Zaraza wyj\u0105tkowo roznosi\u0142a si\u0119 \u201e<em>powietrzem<\/em>\u201d na terenach otwartych, we wsiach nieos\u0142oni\u0119tych lasami lub nieoddzielonych od innych osad akwenami wodnymi. Ponowne osadnictwo d\u00f3br zaj\u0119\u0142o kolejne, nadal niepewne i nieurodzajne dziesi\u0119ciolecia.<\/p>\n<p>W archiwum parafialnym parafii pw. Zwiastowania Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny w Jan\u00f3wce mo\u017cemy odnale\u017a\u0107 rejestry zgon\u00f3w w dawnej parafii Jan\u00f3wka, a tak\u017ce wzmianki o pomorze w dobrach Raczki i tej samej parafii, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce podczas wielkiej epidemii w latach 1710-1711. Szalej\u0105ca g\u0142\u00f3wnie zim\u0105 1710\/11 roku epidemia d\u017cumy zwana wtedy <em>\u201epowietrzem morowym<\/em>\u201e, by\u0142a najwi\u0119ksz\u0105 katastrof\u0105 demograficzn\u0105 w dziejach wsp\u00f3\u0142czesnego osadnictwa na Suwalszczy\u017anie, od pierwszej po\u0142owy XVI wieku, do czas\u00f3w nam nieodleg\u0142ych i pandemii grypy zwanej popularnie \u201eHiszpank\u0105\u201d. Hekatomb\u0119 z pocz\u0105tku XVIII wieku mylnie wi\u0105\u017ce si\u0119 z epidemi\u0105 cholery, kt\u00f3ra by\u0142a zab\u00f3jcza ponad sto lat p\u00f3\u017aniej, lecz na znacznie mniejsz\u0105 skal\u0119. S\u0142absze ogniska pomor\u00f3w dotyczy\u0142y r\u00f3wnie\u017c innych zab\u00f3jczych chor\u00f3b \u2013 czerwonki, a tak\u017ce gru\u017alicy (zwanej niegdy\u015b suchotami).<\/p>\n<p>Spis ofiar zarazy w miejscowo\u015bci Jan\u00f3wka do wiadomo\u015bci kolejnych, cho\u0107 niewielu ocala\u0142ych pokole\u0144 miejscowych rod\u00f3w podaje si\u0119 w s\u0142owach: \u201e<em>Summa facit ludzi pomar\u0142ych we wsi Janowie No sto dziesi\u0119\u0107. Im\u0107 Xi\u0105dz Jan Sucharzewski, pleban Janowski, wymar\u0142 z lud\u017ami dwudziest\u0105 sze\u015b\u0107. Zosta\u0142o si\u0119 gospodarzow dworskich w tey\u017ce wsi Janowie \u2013 dwa. Gospodarz z \u017con\u0105 ieden Pleba\u0144ski, gospodarz ieden y wd\u00f3w dwie. Karczma janowska tak ze stodo\u0142ami iako y spichlerzem, zgorza\u0142a funditus, przez co vacat.<\/em>\u201e. O wielkiej zarazie \u015bwiadczy r\u00f3wnie\u017c tablica pami\u0105tkowa ofiar d\u017cumy, zainstalowana w ko\u015bciele janowskim. W roku 2008 podczas prac na wyrobisku \u017cwirowym w Jan\u00f3wce odkryto ko\u015bci nale\u017c\u0105ce do 22 os\u00f3b b\u0119d\u0105cych w r\u00f3\u017cnym wieku obojga p\u0142ci. Dochodzenie i ekspertyza wskazywa\u0142y na ofiary d\u017cumy, jednak\u017ce ma\u0142o prawdopodobne jest, i\u017c ofiary tej choroby chowano w trumnach, kt\u00f3rych szcz\u0105tki r\u00f3wnie\u017c wydobyto. Prawdopodobnie w miejscu tym istnia\u0142 stary, wiejski cmentarz grzebalny, przeznaczony nie tylko dla ofiar ognisk zarazy, ale przede wszystkim biedocie (z przyczyn \u201eekonomicznych\u201d nie wszyscy byli chowani na cmentarzu parafialnym) i ludziom wyzna\u0144 mniejszo\u015bci religijnych. Do niedawna s\u0105dzono, \u017ce winowajc\u0105 za szybkie rozprzestrzenianie si\u0119 zarazy by\u0142y szczury, ale najnowsze badania wykazuj\u0105, \u017ce to nie znienawidzone gryzonie by\u0142y g\u0142\u00f3wnymi roznosicielami choroby, a wszy i pch\u0142y. Zatem wracaj\u0105c do punktu wyj\u015bcia, jakim jest g\u0142\u00f3d i choroby, to higiena b\u0119d\u0105ca wielkim wrogiem \u00f3wczesnych w\u0142o\u015bcian, zamkn\u0119\u0142a b\u0142\u0119dne, \u015bmiertelne ko\u0142o.<\/p>\n<p>Poni\u017cej przedstawiono sporz\u0105dzony spis poepidemiczny ofiar epidemii w \u201e<em>dobrach Raczki i Szczodrucha<\/em>\u201e: Ma\u0142e Raczki zwane wsi\u0105 Raczki, Bolesty, Wit\u00f3wka, Lip\u00f3wka, Wasil\u00f3wka, Wierciochy. Rejestr ofiar w poszczeg\u00f3lnych rodzinach gospodarzy:<!--more--><\/p>\n<h4>Ma\u0142e Raczki (dawniej zwane wsi\u0105 Raczki, nie myli\u0107 z miasteczkiem)<\/h4>\n<p>\u201e<em>Dobra Raczki i Szczodrucha. 1710. Regestr ludzi wymar\u0142ych z powietrza<\/em>\u201e. Spis sporz\u0105dzono 16 lipca roku 1711:<\/p>\n<ul>\n<li>Tomasz Dziubel (zmar\u0142y 4 osoby)<\/li>\n<li>Micha\u0142 Zakrzewski (3)<\/li>\n<li>Maciej Bogus (4)<\/li>\n<li>Wawrzyniec (9)<\/li>\n<li>Micha\u0142 Zalewski (5)<\/li>\n<li>Franciszek Krasnoborski (4)<\/li>\n<li>J\u0119drzej Krasnoborski (3)<\/li>\n<li>Wojciech Kulbowski (4)<\/li>\n<li>Marcin M\u0119decz (7)<\/li>\n<li>J\u00f3zef Malon (4)<\/li>\n<li>Maciej Neweluk (8)<\/li>\n<li>Mateusz Woronowski (7)<\/li>\n<li>\u0141ukasz Koz\u0142owski (5)<\/li>\n<li>Kazimierz Rubisz (12)<\/li>\n<li>Kazimierz \u015aliwka (18)<\/li>\n<li>Jan Szczodruchowski (4)<\/li>\n<li>Stefan Kuligowski (3)<\/li>\n<li>Aleksander Franuk (5)<\/li>\n<li>Jan Piotruczyk (8)<\/li>\n<li>Kazimierz Swojko (9)<\/li>\n<li>Stanis\u0142aw Dziubek (3)<\/li>\n<li>Walenty Cyborowski (5)<\/li>\n<li>Aleksander Ko\u0142odziejczyk (5)<\/li>\n<li>Szymon Pawluszczyk (11)<\/li>\n<li>Miko\u0142aj Stankiewicz (5)<\/li>\n<li>Andrzej Pawluszczyk (3)<\/li>\n<li>Maciej Woronowski (7)<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u201e<em>W tey wsi zosta\u0142o ludzi \u017cyj\u0105cych: Krasnoborski z \u017con\u0105 ieden, Walenty z \u017con\u0105, Szabarzyna stara iedna, Franckowa stara iedna. Te baby \u017cyja w szpitalu Kleczkowskim (???). Wymar\u0142ych ludzi 181 z Lip\u00f3wk\u0105<\/em>\u201e. Wed\u0142ug przeliczenia ludzi wymar\u0142o 165, za\u015b w Lip\u00f3wce 89, wi\u0119c suma ludzi zmar\u0142ych od zarazy w obu wsiach wynosi 254, zatem jest to istotny b\u0142\u0105d w przeliczeniu. By\u0107 mo\u017ce chodzi o dodatkowo wliczonych w\u0142o\u015bcian ze Szczodruch, kt\u00f3rych by\u0142o niewielu, nie Lip\u00f3wk\u0119.<\/p>\n<h4>Bolesty<\/h4>\n<p>Spis ludzi \u201e<em>wymar\u0142ych z powietrza<\/em>\u201d w roku 1711 we wsi Bolesty (mowa tu o Bolestach Starych, Bolesty Nowe powsta\u0142y ponad 100 lat p\u00f3\u017aniej). Spis sporz\u0105dzono 16 lipca roku 1711:<\/p>\n<p>We wsi Bolesty \u201e<em>wymar\u0142o ludzi trzydzie\u015bcioro o\u015bmioro<\/em>\u201e:<\/p>\n<ul>\n<li>Piotr Kolaska wymar\u0142 samotrze\u0107 (3 osoby)<\/li>\n<li>Pawe\u0142 Bohdan wymar\u0142 samoczwart (4)<\/li>\n<li>Marcin \u017bmudzin wymar\u0142 samoczwart (4)<\/li>\n<li>Mateusz \u017bmudzin wymar\u0142 samosz\u00f3st (6)<\/li>\n<li>Mateusz Gro\u0144ski wymar\u0142 samo\u00f3sm (8)<\/li>\n<li>Wojciech Z\u0142otnik wymar\u0142 samosz\u00f3st (6)<\/li>\n<li>Stanis\u0142aw Kuryba wymar\u0142 samosi\u00f3dm (7)<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ludzi \u017cyj\u0105cych pozosta\u0142o 3. Byli to Pawe\u0142 Kolaska z matk\u0105 oraz \u201e<em>Bohdanowa stara wdowa<\/em>\u201d (chodzi o matk\u0119 lub \u017con\u0119 Paw\u0142a Bohdana).<\/p>\n<h4>Wierciochy<\/h4>\n<p>\u201e<em>Wierciochy- mai\u0119tno\u015b\u0107 Szczodruch<\/em>\u201e. Spis sporz\u0105dzono 16 lipca 1711 roku:<\/p>\n<ul>\n<li>Kazimierz Kozyszczyk (zmar\u0142o 7 os\u00f3b)<\/li>\n<li>Maciej Kozyszczyk (9)<\/li>\n<li>Maciej Joszczyk (7)<\/li>\n<li>Maciej Subryk (9)<\/li>\n<li>Maciej Kreb (6)<\/li>\n<li>Maciej Cybrowski (6)<\/li>\n<li>Jan Slosarz (6)<\/li>\n<li>Miko\u0142aj Gib (7)<\/li>\n<li>Jurela Czura (6)<\/li>\n<li>Maciej \u017bminda (5)<\/li>\n<li>Piotr Kozak (6)<\/li>\n<li>Maciej Fiedorczyk (9)<\/li>\n<li>Grzegorz Fiedorczyk (6)<\/li>\n<li>Szymon Fiedorczyk (4)<\/li>\n<li>Mateusz Kacka (5)<\/li>\n<li>Franciszek Sterownik (7)<\/li>\n<li>Mateusz Lewon (9)<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u201e<em>W tey wsi wymar\u0142o ludzi sto dwadzie\u015bcioro (120). W tey wsi zosta\u0142o: Ko\u017cuch ieden z \u017con\u0105, Lewon stary chory ieden, kt\u00f3ry y chleba sobie nie zrobi, krawiec stary ieden, g\u0142uchy, y ten chleba sobie nie zrobi<\/em>\u201e.<\/p>\n<h4>Wasil\u00f3wka<\/h4>\n<p>\u201e<em>Regestr ludzi wymar\u0142ych z powietrza<\/em>\u201e. Spis sporz\u0105dzono 16 lipca 1711 roku:<\/p>\n<p>\u201e<em>We wsi Wasil\u00f3wce siedemdziesi\u0105t o\u015bm<\/em>\u201d (78):<\/p>\n<ul>\n<li>Grzegorz Przelot (zmar\u0142o 8 os\u00f3b)<\/li>\n<li>Krzysztof Szcz\u0119sny (7)<\/li>\n<li>Mateusz Bartulczyk (7)<\/li>\n<li>Kazimierz Bartulczyk (7)<\/li>\n<li>Kazimierz Piekarczyk (3)<\/li>\n<li>Marcin Grzywacz (8)<\/li>\n<li>Maciej Sojka (10)<\/li>\n<li>Piotr Puharczyk (8)<\/li>\n<li>Szymon Szcz\u0119sny (10)<\/li>\n<li>Andrzej Szajko (6)<\/li>\n<li>Marcin Przelot (5)<\/li>\n<li>Kazimierz Dach (5)<\/li>\n<li>\u201e<em>u Brodawki wymar\u0142o ludzi samowt\u00f3r<\/em>\u201d (2)<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u201e<em>W tey wsi zosta\u0142o ludzi \u017cyi\u0105cych: Andrzey Jezgar stary ieden, Symonowa Szcz\u0119snowa wdowa iedna, Ma\u0107kowa Szcz\u0119snowa wdowa iedna<\/em>\u201e.<\/p>\n<h4>Lip\u00f3wka<\/h4>\n<p>\u201e<em>Regestr ludzi wymar\u0142ych z powietrza w roku 1710<\/em>\u201e. Spis sporz\u0105dzono 16 lipca roku 1711.<\/p>\n<p>\u201e<em>We Lipowie wymar\u0142o ludu osiemdziesi\u0105t dziewi\u0119\u0107<\/em>\u201e:<\/p>\n<ul>\n<li>Andrzej Towysz (zmar\u0142o 7 os\u00f3b)<\/li>\n<li>Piotr Szostak (5)<\/li>\n<li>J\u0119drzej Kosko (7)<\/li>\n<li>Jan Sopo\u0107ko (3)<\/li>\n<li>Mateusz Mabon (6)<\/li>\n<li>Wojciech Swylpa (6)<\/li>\n<li>Jakub Swylpa (9)<\/li>\n<li>Jan Swylpa (7)<\/li>\n<li>Pawe\u0142 Swylpa (4)<\/li>\n<li>Kazimierz Rusi\u0144czyk (9)<\/li>\n<li>Jan Bednarz (5)<\/li>\n<li>Piotr Szyma\u0144czyk (7)<\/li>\n<li>Grzegorz Dowel (7)<\/li>\n<li>Grzegorz Przych\u00f3d (7)<\/li>\n<\/ul>\n<p>Brak informacji o ludziach ocala\u0142ych. By\u0107 mo\u017ce pomoru nie prze\u017cy\u0142 nikt.<\/p>\n<h4>Wit\u00f3wka<\/h4>\n<p>\u201e<em>Regestr ludzi wymar\u0142ych z powietrza<\/em>\u201e. Spis sporz\u0105dzono 16 lipca 1711 rok:<\/p>\n<p>\u201e<em>We wsi Wit\u00f3wce wymar\u0142o ludzi dwadzie\u015bcioro czworo<\/em>\u201e:<\/p>\n<ul>\n<li>Szostak (zmar\u0142y 5 os\u00f3b)<\/li>\n<li>Miko\u0142aj Kami\u0144ski (6)<\/li>\n<li>Pawe\u0142 Kami\u0144ski (5)<\/li>\n<li>Marcin Kami\u0144ski (3)<\/li>\n<li>Stanis\u0142aw Kami\u0144ski (5)<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u201e<em>W tey wsi zosta\u0142o ludzi (rodzin- przyp. red.) \u017cywych dwoie: Szostakowa wdowa stara, Marcin Kami\u0144ski z \u017con\u0105 ieden<\/em>\u201e<em>.<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Od zarania dziej\u00f3w epidemie chor\u00f3b zaka\u017anych i \u015bmier\u0107 na Suwalszczy\u017anie kroczy\u0142y w parze. Plag\u0105 tych teren\u00f3w by\u0142y nader cz\u0119ste po\u017cary, wojny i przemarsze wojsk (szczeg\u00f3lnie podczas Potopu szwedzkiego), z kt\u00f3rymi wi\u0105za\u0142y si\u0119 mniejsze i wi\u0119ksze ogniska chor\u00f3b zaka\u017anych. Nadmieni\u0107 nale\u017cy, \u017ce nast\u0119pstwem suchych lat i ostrych zim by\u0142 nieunikniony niedob\u00f3r \u017cywno\u015bci, kt\u00f3ry w po\u0142\u0105czeniu z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":654,"featured_media":14430,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"h5ap_radio_sources":[],"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1,286],"tags":[],"class_list":["post-14427","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-jzi","category-ludzie"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Epidemia d\u017cumy w dobrach Raczki w latach 1710-1711 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/06\/30\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Epidemia d\u017cumy w dobrach Raczki w latach 1710-1711 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Od zarania dziej\u00f3w epidemie chor\u00f3b zaka\u017anych i \u015bmier\u0107 na Suwalszczy\u017anie kroczy\u0142y w parze. Plag\u0105 tych teren\u00f3w by\u0142y nader cz\u0119ste po\u017cary, wojny i przemarsze wojsk (szczeg\u00f3lnie podczas Potopu szwedzkiego), z kt\u00f3rymi wi\u0105za\u0142y si\u0119 mniejsze i wi\u0119ksze ogniska chor\u00f3b zaka\u017anych. Nadmieni\u0107 nale\u017cy, \u017ce nast\u0119pstwem suchych lat i ostrych zim by\u0142 nieunikniony niedob\u00f3r \u017cywno\u015bci, kt\u00f3ry w po\u0142\u0105czeniu z [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/06\/30\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-06-30T12:11:06+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-01-29T18:50:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/raczki-dzuma-1710.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1298\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Marcin Halicki\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Marcin Halicki\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2020\\\/06\\\/30\\\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2020\\\/06\\\/30\\\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Marcin Halicki\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f093bf9464713c3083c5fd970e3b9e67\"},\"headline\":\"Epidemia d\u017cumy w dobrach Raczki w latach 1710-1711\",\"datePublished\":\"2020-06-30T12:11:06+00:00\",\"dateModified\":\"2024-01-29T18:50:01+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2020\\\/06\\\/30\\\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\\\/\"},\"wordCount\":1284,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2020\\\/06\\\/30\\\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/06\\\/raczki-dzuma-1710.jpg\",\"articleSection\":[\"JZI\",\"Ludzie\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2020\\\/06\\\/30\\\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2020\\\/06\\\/30\\\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2020\\\/06\\\/30\\\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\\\/\",\"name\":\"Epidemia d\u017cumy w dobrach Raczki w latach 1710-1711 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2020\\\/06\\\/30\\\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2020\\\/06\\\/30\\\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/06\\\/raczki-dzuma-1710.jpg\",\"datePublished\":\"2020-06-30T12:11:06+00:00\",\"dateModified\":\"2024-01-29T18:50:01+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2020\\\/06\\\/30\\\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2020\\\/06\\\/30\\\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2020\\\/06\\\/30\\\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/06\\\/raczki-dzuma-1710.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/06\\\/raczki-dzuma-1710.jpg\",\"width\":1298,\"height\":1080},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/2020\\\/06\\\/30\\\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Epidemia d\u017cumy w dobrach Raczki w latach 1710-1711\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"width\":931,\"height\":990,\"caption\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f093bf9464713c3083c5fd970e3b9e67\",\"name\":\"Marcin Halicki\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7f230b619e64a463a271f44c2482b4e38d36e3d6578eb1009f60f7bef4e85e0b?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7f230b619e64a463a271f44c2482b4e38d36e3d6578eb1009f60f7bef4e85e0b?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7f230b619e64a463a271f44c2482b4e38d36e3d6578eb1009f60f7bef4e85e0b?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Marcin Halicki\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/author\\\/marcin-halicki-2\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Epidemia d\u017cumy w dobrach Raczki w latach 1710-1711 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/06\/30\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Epidemia d\u017cumy w dobrach Raczki w latach 1710-1711 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","og_description":"Od zarania dziej\u00f3w epidemie chor\u00f3b zaka\u017anych i \u015bmier\u0107 na Suwalszczy\u017anie kroczy\u0142y w parze. Plag\u0105 tych teren\u00f3w by\u0142y nader cz\u0119ste po\u017cary, wojny i przemarsze wojsk (szczeg\u00f3lnie podczas Potopu szwedzkiego), z kt\u00f3rymi wi\u0105za\u0142y si\u0119 mniejsze i wi\u0119ksze ogniska chor\u00f3b zaka\u017anych. Nadmieni\u0107 nale\u017cy, \u017ce nast\u0119pstwem suchych lat i ostrych zim by\u0142 nieunikniony niedob\u00f3r \u017cywno\u015bci, kt\u00f3ry w po\u0142\u0105czeniu z [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/06\/30\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\/","og_site_name":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/","article_published_time":"2020-06-30T12:11:06+00:00","article_modified_time":"2024-01-29T18:50:01+00:00","og_image":[{"width":1298,"height":1080,"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/raczki-dzuma-1710.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Marcin Halicki","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Marcin Halicki","Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/06\/30\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/06\/30\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\/"},"author":{"name":"Marcin Halicki","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/person\/f093bf9464713c3083c5fd970e3b9e67"},"headline":"Epidemia d\u017cumy w dobrach Raczki w latach 1710-1711","datePublished":"2020-06-30T12:11:06+00:00","dateModified":"2024-01-29T18:50:01+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/06\/30\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\/"},"wordCount":1284,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/06\/30\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/raczki-dzuma-1710.jpg","articleSection":["JZI","Ludzie"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/06\/30\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/06\/30\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/06\/30\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\/","name":"Epidemia d\u017cumy w dobrach Raczki w latach 1710-1711 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/06\/30\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/06\/30\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/raczki-dzuma-1710.jpg","datePublished":"2020-06-30T12:11:06+00:00","dateModified":"2024-01-29T18:50:01+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/06\/30\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/06\/30\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/06\/30\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\/#primaryimage","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/raczki-dzuma-1710.jpg","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/raczki-dzuma-1710.jpg","width":1298,"height":1080},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/2020\/06\/30\/epidemia-dzumy-w-dobrach-raczki-w-latach-1710-1711\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Epidemia d\u017cumy w dobrach Raczki w latach 1710-1711"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","name":"Jaminy Indexing Team","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jzi.org.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization","name":"Jaminy Indexing Team","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","width":931,"height":990,"caption":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/person\/f093bf9464713c3083c5fd970e3b9e67","name":"Marcin Halicki","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7f230b619e64a463a271f44c2482b4e38d36e3d6578eb1009f60f7bef4e85e0b?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7f230b619e64a463a271f44c2482b4e38d36e3d6578eb1009f60f7bef4e85e0b?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7f230b619e64a463a271f44c2482b4e38d36e3d6578eb1009f60f7bef4e85e0b?s=96&d=mm&r=g","caption":"Marcin Halicki"},"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/author\/marcin-halicki-2\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/raczki-dzuma-1710.jpg","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14427","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/654"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14427"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14427\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14430"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14427"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14427"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}