{"id":13344,"date":"2020-05-11T12:57:52","date_gmt":"2020-05-11T10:57:52","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?page_id=13344"},"modified":"2020-05-12T11:32:10","modified_gmt":"2020-05-12T09:32:10","slug":"wedrowki-11","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-11\/","title":{"rendered":"Rozdzia\u0142 11"},"content":{"rendered":"

Krasnopol. – \u0141o\u017adzieje. – Metele. – Cyganowo i Ajtwaras. – Pochodzenie obrazu Bogarodzicy trempi\u0144ski\u00e9j w Lubowie. – Miros\u0142aw i Bendry.<\/h4>\n
\n

W s\u0105siedztwie osad filipo\u0144skich, o mil\u0119 na zach\u00f3d od Sejn, w dawn\u00e9j puszczy le\u015bnictw perstu\u0144skiego i prze\u0142omskiego, w uroczysku Epidemia<\/i> zwan\u00e9m, Antoni Tyzenhauz podskarbi nadworny w. ks. lit., za\u0142o\u017cy\u0142 miasto Krasnopol<\/i>, kt\u00f3remu nada\u0142 przywileje d. 23 pa\u017adziern. 1784 r. w tych s\u0142owach w ksi\u0119gach grodzkich powiatu grodzie\u0144skiego zapisane: \u201ePrzed aktami grodu stan\u0105\u0142 Tomkiewicz 1<\/a><\/sup>, dokument przez Ejsymonta komornika pow. grodzie\u0144skiego i gubernatora repartycji szczeberski\u00e9j podpisany do akt poda\u0142. Z w\u0142adzy jeneraln\u00e9j nad dobrami J. K. Mo\u015bci sto\u0142owemi w. ks. lit. administratora JW. Tyzenhauza podskarbiego w. ks. lit. maj\u0105c zlecenie w puszczy J.K. Mo\u015bci le\u015bnictw perstu\u0144skiego i prze\u0142omskiego zgodne lasy do gruntu wyrobienia wedle przysad miastom i wsiom po\u017cytecznych z um\u00f3wion\u0105 wolno\u015bci\u0105 ludzi siedli\u0107, wi\u0119c upatrzywszy miejsce w obszerno\u015bci, dobroci gruntu i odleg\u0142o\u015bci od miasteczek targowych podobne do zafundowania miasteczka w uroczysku Epidemia, wynosz\u0105ce do w\u0142\u00f3k 85 opr\u00f3cz zajmiska i plac\u00f3w i m\u00f3rg 300 za Paw\u0142\u00f3wk\u0105 na pastwisko zostawione, oraz cz\u0119\u015bci\u0105 d\u0105browy od jeziora Gremzd\u00f3w le\u017c\u0105c\u00e9j, w ograniczeniu miejski\u00e9m nieinkludowan\u00e9j, ku wygodzie lasom zostawion\u00e9j, na d\u0105browie przy trakcie z Suwa\u0142k oraz z Wigier do Sejn id\u0105cym, na dobran\u00e9m z konsyderacj\u0105 miejscu, uplanowawszy ulic\u0119, oznaczywszy rynek, porzn\u0105wszy place, tudzie\u017c w granicach zadeterminowawszy poletki, co ja\u015bni\u00e9j spisano jest w plancie jeometryczn\u00e9j, pozwoli\u0142em i t. d.\u201c Dal\u00e9j, dozwala bra\u0107 drzewo bezp\u0142atnie z puszczy na budowle i tym, kt\u00f3rzy zechc\u0105 mie\u0107 place i grunt w\u0142\u00f3czny, udziela lat wolnych 5, tym za\u015b, kt\u00f3rzy tylko zaj\u0105\u0107 maj\u0105 plac, udziela wolno\u015bci na lat 8; d\u0119by jednak z wyci\u0119cia wy\u0142\u0105cza; z powodu niedostatku w blisko\u015bci \u0142\u0105k, oddaje ca\u0142y okr\u0119g Biele M\u0105kinie<\/i> nazwany, za op\u0142at\u0105 corocznie do dworu szczeberskiego podatku posto\u017cnego od wozu po gr. pol. 10. Zastrzega przyt\u00e9m, aby budowle mieszkalne porz\u0105dnie stawiane by\u0142y pod\u0142ug modelu pruskiego ze szczytami u wierchu za\u0142amanemi w wielko\u015bci pod\u0142ug wydan\u00e9j miary, lub t\u00e9\u017c wi\u0119ksze, aby tylko nie mniejsze pod sztrofem<\/i> i utrat\u0105 siedliska. Dozwala w ko\u0144cu obywatelom stara\u0107 si\u0119 u monarchy o przywileje wolno\u015bci fundowania ratusz\u00f3w i wprowadzenia s\u0105d\u00f3w miejskich.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Miasto to jednak nie dosz\u0142o sw\u00e9j zamierzon\u00e9j wielko\u015bci, bo z upadkiem moralnym fundatora jego, naciskane intrygami ksi\u0119dza Bortkiewicza przeora klasztoru ksi\u0119\u017cy Dominikan\u00f3w sejne\u0144skich i protegowanych przeze\u0144 \u017cyd\u00f3w, ust\u0105pi\u0107 musia\u0142o wznosz\u0105cym si\u0119 jednocze\u015bnie Sejnom; jednak\u017ce do dzi\u015b dnia jest wielk\u0105 i schludn\u0105 wsi\u0105 ko\u015bcieln\u0105.<\/p>\n

Na p\u00f3\u0142noco-wschodzie ku Krasnopolowi, o mil 3 od miast Sejny i Sereje, o mil 5 za\u015b od rz. Niemna, le\u017cy miasto \u0141o\u017adzieje<\/i> za Zygmunta Augusta za\u0142o\u017cone i prawem magdeburski\u00e9m przez Zygmunta IIIgo r. 1587 obdarowane. Le\u017c\u0105c na ustroniu od g\u0142\u00f3wnych trakt\u00f3w kommunikacyjnych, to miasto nigdy nie mia\u0142o wielkiego znaczenia pod wzgl\u0119dem handlowym, chocia\u017c \u017cydki ju\u017c od 1689 roku za przywilejem kr\u00f3la Jana IIIgo tu osiedlili si\u0119. G\u0142\u00f3wnym przemys\u0142em mieszka\u0144c\u00f3w tutejszych jest rolnictwo i dlatego rz\u0105d pruski bole\u015bny cios zada\u0142 mieszka\u0144com, odbieraj\u0105c od nich uroczysko Kotkiszki<\/i> zawieraj\u0105ce gruntu w\u0142\u00f3k 2 i morg\u00f3w 10, oraz m\u0142yn wodny, kt\u00f3re przydzielone zosta\u0142y do d\u00f3br rz\u0105dowych Krasnowo. Kobiety tutejsze oddawna trudni\u0105 si\u0119 wi\u0105zaniem sieci do \u0142owienia ryb, \u017cydzi za\u015b upodobali handel smo\u0142\u0105.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Za rz\u0105du pruskiego by\u0142 w \u0141ozdziejach s\u0105d powiatu wigierskiego i wojska tu konsystowa\u0142y.<\/p>\n

Od \u0141ozdzi\u00e9j ku p\u00f3\u0142noco-wschodowi ci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 dawni\u00e9j d\u0105browy, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych rozla\u0142y swe wody trzy wielkie jeziora: Du\u015b<\/i>, Metele<\/i> i Obelia<\/i>, gdzie g\u0142\u00f3wnie dziki trzyma\u0142y si\u0119; zt\u0105d Litwini tak jezioro jak i wie\u015b przyleg\u0142\u0105 nazwali Metele<\/i> od wyrazu mejtelis<\/i>\u2014wieprz. Dobra Metele w wieku XVI ju\u017c stanowi\u0142y oddzielne starostwo, kt\u00f3r\u00e9m w\u0142ada\u0142 Jan Zabrzezi\u0144ski starosta simne\u0144ski. We wsi Metele, kt\u00f3re w p\u00f3\u017aniejszym czasie nosi\u0142o nazw\u0119 miasteczka, pierwotny ko\u015bci\u00f3\u0142ek z drzewa za Zygmunta Igo wystawiony, by\u0142 filj\u0105 parafji simne\u0144ski\u00e9j; lecz gdy ten upad\u0142 i ludno\u015b\u0107 powi\u0119kszona domaga\u0142a si\u0119 ustanowienia parafji w Metelach, za staraniem Paw\u0142a Sapiehy koniuszego a nast\u0119pnie podkanclerza w. ks. lit. i starosty metelskiego, tudzie\u017c Eustachego Wo\u0142\u0142owicza biskupa wile\u0144skiego, Zygmunt III fundowa\u0142 1619 roku nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 i na uposa\u017cenie proboszcza doda\u0142 do trzech w\u0142\u00f3k gruntu przez kommendarza filji metelski\u00e9j posiadanego, 4 w\u0142\u00f3ki gruntu z sze\u015bciu w\u0142o\u015bcianami osiad\u0142emi, tudzie\u017c uroczysko Wojtkuniszki czyli \u0142\u0105k z zaro\u015blami w\u0142\u00f3k 5 m\u00f3rg 1 i pr\u0119t\u00f3w kwadratowych 152, jak niemni\u00e9j wolne \u0142owienia ryb na jeziorze Metele narz\u0119dziem zwan\u00e9m obory<\/i>, podymszczyzn\u0119 z ka\u017cdego dymu dominium Metele po groszy pol. 3 i dziesi\u0119cin\u0119 wytyczn\u0105 ze zbo\u017ca i ogrodowizny opr\u00f3cz owsa, oraz 2 wiadra miodu prza\u015bnego i jeden kamie\u0144 wosku.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Roku 1799 dobra Metele z folwarkiem Kole\u015bnickim przez kr\u00f3la pruskiego darowane by\u0142y Karolowi ksi\u0119ciu holszty\u0144skiemu z Beck, po kt\u00f3rym w\u0142adali niemi Tyszkiewiczowie, Godlewski i Mikulicz. Z c\u00f3rk\u0105 jedyn\u0105 tego ostatniego o\u017ceni\u0142 si\u0119 Tomasz Uszy\u0144ski b. kommissarz obwodu kalwaryjskiego, z kt\u00f3rego to ma\u0142\u017ce\u0144stwa urodzi\u0142a si\u0142 c\u00f3rka; lecz matka zaraz po urodzeniu c\u00f3rki, ta za\u015b w lat 16, obie sko\u0144czy\u0142y \u017cycie nie pozostawiwszy po sobie spadkobierc\u00f3w. Tym sposobem tytu\u0142 w\u0142asno\u015bci d\u00f3br przeszed\u0142 na Uszy\u0144skich, kt\u00f3rzy dzi\u015b mianuj\u0105 si\u0142 dziedzicami Metel i Kole\u015bnik.<\/p>\n

Na wsch\u00f3d od Metel post\u0119puj\u0105c, ju\u017c w powiecie kalwaryjskim, nad jeziorem Obelia, le\u017cy wie\u015b Cyganowo<\/i>, kt\u00f3r\u00e9j nazwisko wskazuje lud koczuj\u0105cy, Cyganami zwany tu osiad\u0142y. Opr\u00f3cz pi\u0119knego po\u0142o\u017cenia i \u017cyznych grunt\u00f3w, wie\u015b ta posiada podanie ludu miejscowego na bujn\u00e9j fantazji oparte, kt\u00f3re tu poda\u0107 chcemy, jako cz\u0105stk\u0119 ogromnego zasobu poezji litewski\u00e9j.<\/p>\n

Dobroczynny djabe\u0142, kt\u00f3ry dawni\u00e9j w kraju naszym za sprzeda\u017c duszy z \u0142atwo\u015bci\u0105 dostarcza\u0142 wszystkim wor\u00f3w pieni\u0119dzy i na zawo\u0142anie spisywa\u0142 na sk\u00f3rze wo\u0142ow\u00e9j cerografy, ten sam w\u0142a\u015bnie, z kt\u00f3rym Twardowski czarnoksi\u0119\u017cnik mia\u0142 rozpraw\u0119 w karczmie Rzym, u Litwin\u00f3w zowie si\u0119 ajtwaras<\/i>, co t\u0142umacz\u0105 po polsku latawiec<\/i> lub niedopad<\/i>. Jest to z\u0142y duch, przedstawiaj\u0105cy si\u0119 w postaci \u017cerdzi ognist\u00e9j lec\u0105c\u00e9j i sypi\u0105c\u00e9j na oko\u0142o iskry. Zatrudnieniem jego jest dostarczanie niewyczerpanych skarb\u00f3w tym ludziom, kt\u00f3rzy z nim pi\u015bmienn\u0105 umow\u0119 o sw\u0105 dusz\u0119 zawr\u0105. Pracowita to istota, bo jak paj\u0105k w sw\u00e9j siatce, tak on pomi\u0119dzy lud\u017ami ci\u0105gle si\u0119 kr\u0119ci i gmatwa, czyhaj\u0105c na ich dusze i wszelkiemi \u015brodkami jak muchy na paj\u0119czyn\u0119, \u0142apie duszyczki. Na Litwie on zwykle przynosi kmiotkowi stare \u0142apcie wi\u017cas<\/i> zwane lub inne ga\u0142gany i takowe ukrywa w \u017carnach, co gdy kmiotek dobrze przyjmie i nie odrzuci, ajtwaras jest pewnym, \u017ce ch\u0142opek przenosi pieni\u0105dz nad wszystko i w\u00f3wczas nie omieszkiwa ajtwaras przyst\u0105pi\u0107 z nim do kontraktu. Lecz \u017ce i djabe\u0142 w naszym wieku wystarczy\u0107 nie mo\u017ce pieni\u0119dzy na wszystkie zachcenia ludzi post\u0119powych, to t\u00e9\u017c nie tak ch\u0119tnie jak dawniej w pomoc na zawo\u0142anie przybywa. Jednak\u017ce Litwini znale\u017ali spos\u00f3b i temu zaradzi\u0107; a czego rozum ludzki nie dojdzie? Kogut litewski w si\u00f3dmym roku \u017cycia swego znosi jaje, wielko\u015bci\u0105 go\u0142\u0119bim wyr\u00f3wnywaj\u0105ce, z kt\u00f3rego, gdy si\u0119 trzyma przez pewien czas pod pach\u0105, wyl\u0119ga si\u0119 ajtwaras. Ot\u00f3\u017c, z takim ptaszkiem mia\u0142 bliskie stosunki jednosielec pod wsi\u0105 Cyganowo osiad\u0142y, kt\u00f3rego imi\u0119 i nazwisko przekazano zapomnieniu. Ten zostaj\u0105c w \u015bredni\u00e9j zamo\u017cno\u015bci, od niejakiego czasu widocznie szybko wzrasta\u0107 pocz\u0105\u0142 w bogactwo, tak \u017ce posiada\u0142 ju\u017c 300 pni pszcz\u00f3\u0142, wielki inwentarz domowy, pe\u0142ny swiron (\u015bpichrz) zbo\u017ca i pieni\u0119dzy, tojest rubli srebrnych i talar\u00f3w bez liku. S\u0105siedzi widz\u0105c tak\u0105 zamo\u017cno\u015b\u0107 jednosielca, dziwili si\u0119 i wreszcie po d\u0142ugich szeptach i naradach przekonali si\u0119, \u017ce nie zk\u0105din\u0105d wyros\u0142o to bogactwo, tylko ajtwaras zni\u00f3s\u0142 to wszystko za kontraktem. I nie omylili si\u0119 w t\u00e9m, bo jednosielec na dwa tygodnie przed up\u0142ywem terminu um\u00f3wionego, przysposobi\u0142 mn\u00f3stwo jad\u0142a i napoj\u00f3w i zaprosiwszy s\u0105siad\u00f3w na uczt\u0119, postanowi\u0142 odprawia\u0107 z nimi nabo\u017ce\u0144stwo za umar\u0142ych. Zamo\u017cniejsi i \u015bmielsi gospodarze zasiedli do uczty, biedota na przyzbie nuci\u0142a pie\u015bni pobo\u017cne, a gospodarz z synem zach\u0119ca\u0142 jednych i drugich ju\u017c do jad\u0142a i napoj\u00f3w, ju\u017c do modlitwy. Trudno mu by\u0142o razem Bogu i djab\u0142u s\u0142u\u017cy\u0107, ale jak m\u00f3g\u0142, wysila\u0142 si\u0119 by obu oszuka\u0107. Tak w strachu i boja\u017ani, przeplatanych niekiedy udan\u0105 weso\u0142o\u015bci\u0105, nast\u0105pi\u0142a jednosielcowi ostatnia noc, w kt\u00f3r\u00e9j dusza pod\u0142ug umowy oddan\u0105 by\u0107 mia\u0142a djab\u0142u. Gospodarz chc\u0105c ukry\u0107 si\u0119 od szatana, wcisn\u0105\u0142 si\u0119 pomi\u0119dzy go\u015bci w sam k\u0105t chaty i usiad\u0142 za sto\u0142em. W t\u00e9m buchn\u0105\u0142 dym z pieca, zwykle w kurn\u00e9j izbie litewski\u00e9j otworem w pu\u0142apie unosz\u0105cy si\u0119 na poddasze; lecz teraz niewidzian\u0105 si\u0142\u0105 wstrzymany z g\u00f3ry, nagle rozpostar\u0142 si\u0119 a\u017c do ziemi i obj\u0105\u0142 wszystkich biesiadnik\u00f3w tak, \u017ce jeden drugiego dostrzedz nie mogli; lecz po chwili dym znowu si\u0119 podni\u00f3s\u0142 i uchodzi\u0142 w poddasze, nabo\u017ce\u0144stwo t\u00e9\u017c ko\u0144czy\u0142o si\u0119, gdy syn gospodarza zawo\u0142a\u0142 na ojca swego: w\u00f3wczas dopiero dostrze\u017cono, \u017ce go w izbie nie ma, co mocno wszystkich zadziwi\u0142o i wielkie wra\u017cenie sprawi\u0142o. Ale wi\u0119c\u00e9j jeszcze wszystkich obecnych przerazi\u0142o, gdy dziewka chc\u0105c zaczerpn\u0105\u0107 wody w studni, poczu\u0142a w ni\u00e9j op\u00f3r i wody zaczerpn\u0105\u0107 nie mog\u0142a. Skoro tylko po p\u00f3\u0142nocy rozwidnia\u0142o, ciekawi dostrzegli wisz\u0105c\u0105 w studni ca\u0142kowit\u0105 sk\u00f3r\u0119 gospodarza, cia\u0142o za\u015b p\u0142ywa\u0142o po wodzie. Pochowano tedy zmar\u0142ego w bagnie, jako wykl\u0119tego od ko\u015bcio\u0142a, sk\u00f3r\u0119 za\u015b jego zaniesiono do proboszcza, kt\u00f3ry j\u0105 kaza\u0142 s\u0142udze ko\u015bcielnemu schowa\u0107. Lecz jeszcze nie koniec tego dramatu; ajtwaras bowiem domaga\u0142 si\u0119 u proboszcza sk\u00f3ry nieboszczyka, kt\u00f3r\u0105 s\u0142uga ko\u015bcielny oddaj\u0105c szatanowi, zapyta\u0142 go przez ciekawo\u015b\u0107 do czego mu potrzebn\u0105 by\u0142a? Otrzyma\u0142 na to odpowied\u017a, \u017ce dla postrachu ludzi niecnotliwych.<\/p>\n<\/div>\n

\n

I rzeczywi\u015bcie tym razem djabe\u0142 prawd\u0119 powiedzia\u0142, bo kiedy po up\u0142ywie pewnego czasu m\u0142odzi cyganie, mieszka\u0144cy Cyganowa, jad\u0105c z ko\u0144mi w pole na nocleg, zakradli si\u0119 do kartofli zmar\u0142ego gospodarza, szatan zdyba\u0142 ich na uczynku w sk\u00f3rze nieboszczyka. Ch\u0142opcy zl\u0105k\u0142szy si\u0119 upiora, ucieka\u0107 chcieli, lecz nie mogli, bo ajtwaras obiecuj\u0105c zaprowadzi\u0107 ich do kartofli bujniejszych, wszystkich poci\u0105gn\u0105\u0142 do bagna o 2 mile od t\u00e9j osady odleg\u0142ego, gdzie przez ca\u0142\u0105 noc kopa\u0107 musieli krzaki rokitowe; przy kt\u00f3r\u00e9j robocie s\u0105siedzi z rana znale\u017ali ich zm\u0119czonych z palcami do krwi poranionemi.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Tak srogie kary za oddanie si\u0119 mamonie, nie upami\u0119ta\u0142y jednak\u017ce chciwego syna, kt\u00f3ry obj\u0105wszy gospodarstwo po zg\u0142adzonym ze \u015bwiata przez ajtwarasa ojcu, o\u017ceni\u0142 si\u0119 i dalsze zwi\u0105zki z szatanem mia\u0142. Lecz gdy \u017cona z tego powodu \u017cy\u0107 z nim nie chcia\u0142a i do rodzic\u00f3w uciek\u0142a, ci z krewnymi wymogli na zi\u0119ciu, \u017ce si\u0119 z grzech\u00f3w przed kap\u0142anem oczy\u015bci\u0142 i zrzek\u0142 si\u0119 spraw szatana, a \u017cyj\u0105c w moralno\u015bci i pobo\u017cno\u015bci ze sw\u0105 ma\u0142\u017conk\u0105, nie posiada\u0142 tych bogactw, jakie za \u017cycia ojca by\u0142y, lecz mia\u0142 w pracy dostateczne \u015brodki do przyzwoitego utrzymania siebie z familj\u0105.<\/p>\n

Nad fantastyczno\u015bci\u0105 i mamon\u0105 \u015bwiatow\u0105 u Litwin\u00f3w g\u00f3r\u0119 bierze religja chrze\u015bcija\u0144ska, przed kt\u00f3r\u0105 wszelki blask \u015bwiatowy maleje i niknie. Dlatego god\u0142a religijne, jakiemi s\u0105 krzy\u017ce i figury \u015bwi\u0119tych, na Litwie s\u0105 liczne i cz\u0119ste, i ludowi przypominaj\u0105, \u017ce nic na \u015bwiecie bez woli Boga dzia\u0107 si\u0119 nie mo\u017ce. Niekt\u00f3re z krzy\u017c\u00f3w i obraz\u00f3w doznaj\u0105 szczeg\u00f3ln\u00e9j czci okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w jak np. krzy\u017ce boru\u0144ksie<\/i>, krzy\u017ce gerajckie<\/i> przy drodze z wsi Staciszek do Macka\u0144c w okr\u0119gu II Gerajcie zwanym, obr\u0119bu Staciszki, w lesie postawione i obraz M. B. Trempi\u0144ski\u00e9j<\/i>, od wsi Trempin o p\u00f3\u0142 mili od Lubowa na zachodnio-po\u0142udniow\u00e9j stronie powiatu kalwaryjskiego po\u0142o\u017con\u00e9j tak nazwany. O tym obrazie jest podanie, \u017ce si\u0119 zjawi\u0142 na lipie w Trempinach, zk\u0105d przeniesiony by\u0142 na drug\u0105 lip\u0119 w rogu cmentarza lubowskiego rosn\u0105c\u0105; lecz w nocy nast\u0119puj\u0105c\u00e9j obraz znik\u0142 i znaleziono go w poprzedni\u00e9m miejscu: w\u00f3wczas uznano go cudownym i uroczy\u015bcie wniesiono do ko\u015bcio\u0142a parafjalnego w Lubowie. Uroczysto\u015b\u0107 temu obrazowi po\u015bwi\u0119cona obchodzi si\u0119 w dzie\u0144 Narodzenia N. M. P. na kt\u00f3r\u0105 pobo\u017cni z Sejn, Kalwarji i Suwa\u0142k oraz wsi przyleg\u0142ych licznie si\u0119 zgromadzaj\u0105 2<\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Z Lubowa cofn\u0105wszy si\u0119 do najbli\u017csz\u00e9j stacji pocztow\u00e9j Szypliszek, w\u015br\u00f3d las\u00f3w do d\u00f3br darowanych Zaboryszki nale\u017c\u0105cych, po praw\u00e9j stronie traktu warszawsko-kowie\u0144skiego, le\u017c\u0105 dwie kolonje Moskiewszczyzna<\/i> zwane, kt\u00f3re od pierwszych osiedle\u0144c\u00f3w ruskich to imi\u0119 przybra\u0142y; jedna z tych osad dzi\u015b jest w\u0142asno\u015bci\u0105 Antoniego Wo\u0142ka emeryta wojskowego, druga nale\u017cy do Stanis\u0142awa Dogie\u0142\u0142a b. nauczyciela emeryta gimnazjum niegdy\u015b sejne\u0144skiego, dzi\u015b poczthaltera i expedytora poczt w Szypliszkach. Nazwisko to znane ju\u017c by\u0142o w pi\u015bmiennictwie krajow\u00e9m wieku zesz\u0142ego, z dzie\u0142 filologa Macieja Dogie\u0142\u0142a zgromadzenia ksi\u0119\u017cy Pijar\u00f3w, kt\u00f3ry sko\u0144czy\u0142 swe pracowite \u017cycie r. 1760. W\u0142a\u015bciciel Moskiewszczyzny oddany jest naukom przyrodzonym i ma zamiar sw\u0105 prac\u0119 przez druk odda\u0107 na u\u017cytek publiczny, o co go upraszamy. Nietylko \u015bwiat\u0142o nauki w\u0142a\u015bciciela t\u00e9j kolonji, ale po\u0142o\u017cenie j\u00e9j powabne i go\u015bcinno\u015b\u0107 gospodarza, cz\u0119sto tu wabi\u0105 go\u015bci z Suwa\u0142k i okolic; najwi\u0119c\u00e9j za\u015b o\u017cywia si\u0119 Moskiewszczyzna w dzie\u0144 \u015ago Stanis\u0142awa, dla uczczenia imienia tego zacnego m\u0119\u017ca.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Zt\u0105d dal\u00e9j na wsch\u00f3d za Pu\u0144ski\u00e9m le\u017cy wie\u015b Wo\u0142y\u0144ce<\/i> od zamieszka\u0142ych zdawna kilku familij z Wo\u0142ynia przyby\u0142ych tak nazwana.<\/p>\n

Od Cyganowa ku wschodowi przy trakcie z Serej do Olity, widzie\u0107 si\u0119 daje pi\u0119kny nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 z muru na g\u00f3rze wzniesiony: jestto Miros\u0142aw<\/i> wie\u015b zgromadzenia ksi\u0119\u017cy Marjan\u00f3w. Miejsce to pierwotnie nazywa\u0142o si\u0119 S\u0142obod\u0105<\/i>, pot\u00e9m od Miros\u0142awskiego dziedzica d\u00f3br Bendry i S\u0142obody, nazwane Miros\u0142awiem. Antoni Wa\u017cy\u0144ski skarbny litewski, stawszy si\u0119 w\u0142a\u015bcicielem tych d\u00f3br, sprowadzi\u0142 tu z klasztoru w puszczy Korabiewski\u00e9j Marjan\u00f3w i fundowa\u0142 r. 1775 ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor dlatego zgromadzenia. Gdy za\u015b te budowle po\u017car poch\u0142on\u0105\u0142, nowa \u015bwi\u0105tynia pod wezwaniem \u015a. Tr\u00f3jcy, kosztem rz\u0105du, z przy\u0142o\u017ceniem si\u0119 parafjan i kollatora Skarzy\u0144skiego, za summ\u0119 rs. 75,000, w roku 1847 zbudowan\u0105 zosta\u0142a. W o\u0142tarzu wielkim umieszczony jest obraz Niepokalanego Pocz\u0119cia M. B. niepospolitego p\u0119dzla. Z praw\u00e9j strony ko\u015bcio\u0142a na \u015bcianie, wisi pomnik z czarnego marmuru wyrobiony, na kt\u00f3rym naspisano: \u201eAnna z Michniewicz\u00f3w Skarzy\u0144ska, zmar\u0142a d. 30 kwietnia 1842 r.\u201c W skromn\u00e9j celi ksi\u0119dza Naruszewicza prezydenta klasztoru i b. jenera\u0142a zgromadzenia Marjan\u00f3w, jest portret ksi\u0119dza Stanis\u0142awa Papczy\u0144skiego fundatora Marjan\u00f3w w Polsce, kt\u00f3ry zmar\u0142 r. 1701, maj\u0105c wieku lat 70, a po up\u0142ywie lat 56 od jego skonu, tojest r. 1757, Marjanie czynili starania o beatyfikacj\u0119 tego pobo\u017cnego zakonnika.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Tu\u017c za Miros\u0142awiem ku p\u00f3\u0142nocy le\u017cy wie\u015b Bendry<\/i>, w\u0142asno\u015b\u0107 Skarzy\u0144skiego, przy kt\u00f3r\u00e9j wznosi si\u0119 g\u00f3ra sypana czyli pile<\/i> litewska, brzoz\u0105 poros\u0142a, a w\u015br\u00f3d drzew stoi ozdobna kapliczka, staraniem \u017cony dziedzica z ceg\u0142y wystawiona. Tam dzi\u015b cicha modlitwa wznosi si\u0119 do Boga o utrzymanie wiary od przodk\u00f3w przekazan\u00e9j, oraz mi\u0142o\u015bci braterski\u00e9j, kt\u00f3remi wszystko z\u0142e odwr\u00f3con\u00e9m by\u0107 mo\u017ce.<\/p>\n<\/div>\n

    \n
  1. Familja Tomkiewicz\u00f3w w dot\u0105d mieszka w kolonji Epidemia<\/i> pod Krasnopolem.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  2. Dobra Trempiny nale\u017c\u0105 do Ejdziatowicza.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Krasnopol. – \u0141o\u017adzieje. – Metele. – Cyganowo i Ajtwaras. – Pochodzenie obrazu Bogarodzicy trempi\u0144ski\u00e9j w Lubowie. – Miros\u0142aw i Bendry. W s\u0105siedztwie osad filipo\u0144skich, o mil\u0119 na zach\u00f3d od Sejn, w dawn\u00e9j puszczy le\u015bnictw perstu\u0144skiego i prze\u0142omskiego, w uroczysku Epidemia zwan\u00e9m, Antoni Tyzenhauz podskarbi nadworny w. ks. lit., za\u0142o\u017cy\u0142 miasto Krasnopol, kt\u00f3remu nada\u0142 przywileje d. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13437,"parent":13294,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"class_list":["post-13344","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"\nRozdzia\u0142 11 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-11\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rozdzia\u0142 11 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Krasnopol. – \u0141o\u017adzieje. – Metele. – Cyganowo i Ajtwaras. – Pochodzenie obrazu Bogarodzicy trempi\u0144ski\u00e9j w Lubowie. – Miros\u0142aw i Bendry. W s\u0105siedztwie osad filipo\u0144skich, o mil\u0119 na zach\u00f3d od Sejn, w dawn\u00e9j puszczy le\u015bnictw perstu\u0144skiego i prze\u0142omskiego, w uroczysku Epidemia zwan\u00e9m, Antoni Tyzenhauz podskarbi nadworny w. ks. lit., za\u0142o\u017cy\u0142 miasto Krasnopol, kt\u00f3remu nada\u0142 przywileje d. […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-11\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-05-12T09:32:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/ajtvaras.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1350\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"14 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-11\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-11\\\/\",\"name\":\"Rozdzia\u0142 11 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-11\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-11\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/05\\\/ajtvaras.jpg\",\"datePublished\":\"2020-05-11T10:57:52+00:00\",\"dateModified\":\"2020-05-12T09:32:10+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-11\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-11\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-11\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/05\\\/ajtvaras.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/05\\\/ajtvaras.jpg\",\"width\":1080,\"height\":1350},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-11\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"W\u0119dr\u00f3wki po guberni augustowskiej w celu naukowym odbyte\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Rozdzia\u0142 11\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"width\":931,\"height\":990,\"caption\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rozdzia\u0142 11 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-11\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Rozdzia\u0142 11 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","og_description":"Krasnopol. – \u0141o\u017adzieje. – Metele. – Cyganowo i Ajtwaras. – Pochodzenie obrazu Bogarodzicy trempi\u0144ski\u00e9j w Lubowie. – Miros\u0142aw i Bendry. W s\u0105siedztwie osad filipo\u0144skich, o mil\u0119 na zach\u00f3d od Sejn, w dawn\u00e9j puszczy le\u015bnictw perstu\u0144skiego i prze\u0142omskiego, w uroczysku Epidemia zwan\u00e9m, Antoni Tyzenhauz podskarbi nadworny w. ks. lit., za\u0142o\u017cy\u0142 miasto Krasnopol, kt\u00f3remu nada\u0142 przywileje d. […]","og_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-11\/","og_site_name":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/","article_modified_time":"2020-05-12T09:32:10+00:00","og_image":[{"width":1080,"height":1350,"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/ajtvaras.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"14 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-11\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-11\/","name":"Rozdzia\u0142 11 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-11\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-11\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/ajtvaras.jpg","datePublished":"2020-05-11T10:57:52+00:00","dateModified":"2020-05-12T09:32:10+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-11\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-11\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-11\/#primaryimage","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/ajtvaras.jpg","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/ajtvaras.jpg","width":1080,"height":1350},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-11\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"W\u0119dr\u00f3wki po guberni augustowskiej w celu naukowym odbyte","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Rozdzia\u0142 11"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","name":"Jaminy Indexing Team","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jzi.org.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization","name":"Jaminy Indexing Team","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","width":931,"height":990,"caption":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/"]}]}},"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13344","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13344"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13344\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13294"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13344"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}