{"id":13339,"date":"2020-05-11T12:04:29","date_gmt":"2020-05-11T10:04:29","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?page_id=13339"},"modified":"2020-05-12T11:07:11","modified_gmt":"2020-05-12T09:07:11","slug":"wedrowki-9","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-9\/","title":{"rendered":"Rozdzia\u0142 9"},"content":{"rendered":"
\n

Jad\u017awingowie i Podlasianie. – Wsie podlaskie. – Zamek krzy\u017cacki Methenburg zwany. – Ciechanowiec, Wysokie Mazowieckie i Soko\u0142y. – Krasnyb\u00f3r. – Lipsk i Sopo\u0107kinie. – Osady Jad\u017awing\u00f3w i Rusin\u00f3w. – Teolin. – Kopci\u00f3w. – Jaminy, Raczki. – Baka\u0142arzewo. – Filip\u00f3w. – Przero\u015bl. – Ubi\u00f3r, zwyczaje i pie\u015bni Podlasian i Rusin\u00f3w.<\/h4>\n

Od ziemi Kurpi\u00f3w przechodz\u0105c do Litwy, w tera\u017aniejszych powiatach \u0142om\u017cy\u0144skim i augustowskim znajdujemy Mazur\u00f3w, ju\u017c na w\u0142asn\u00e9j, ju\u017c na podlaski\u00e9j i litewski\u00e9j ziemi osiad\u0142ych, tudzie\u017c Podlasian i Rusin\u00f3w, kt\u00f3rzy opanowawszy ziemi\u0119 Jad\u017awing\u00f3w, tu si\u0119 osiedlili i zmieszali si\u0119 z Mazurami. Tutejsi Podlasianie s\u0105 po wi\u0119ksz\u00e9j cz\u0119\u015bci potomkami Mazur\u00f3w, kt\u00f3rzy po wojnach krajowych na zdobyt\u00e9j ziemi osiedli. Tak widzimy oko\u0142o m. Tykocina wsie Targo\u0144, Hermany, Pop\u0142awy, Sikorki, Zawady, Milewo, Pogorza\u0142ki, Burzyno, Grabowo, Konty, Le\u015bniewo, M\u0119\u017cenin i wiele innych, kt\u00f3re by\u0142y pierwotnemi siedzibami i pierwiastkiem familji Targo\u0144skich, Hermanowskich, Pop\u0142awskich, Sikorskich, Zawadzkich, Milewskich, Pogorzelskich, Burzy\u0144skich, Grabowskich, Kontskich, Le\u015bniewskich i M\u0119\u017ce\u0144skich. Dal\u00e9j, min\u0105wszy dawny trakt zatykocki za rz. Bobr\u0105 po\u0142o\u017cony, dzi\u015b do gubernji grodzie\u0144ski\u00e9j nale\u017c\u0105cy, na zachodzie m. Goni\u0105dza, znowu w gubrenji augustowski\u00e9j znajdujemy po\u0142a\u0107 Podlasia, obejmuj\u0105c\u0105 wsie: Klimaszewnica, \u017bebry, Kownatki, Zaborowo, Bia\u0142oszewo i inne, osiedlone pierwiastkowo przez szlacht\u0119 polsk\u0105 Klimaszewskich, \u017bebrowskich, Kownackich, Zaborowskich i Bia\u0142oszewskich. Niekt\u00f3re z tych wsi ju\u017c przesz\u0142y kolej\u0105 czasu do innych w\u0142a\u015bcicieli, a nawet z cz\u0105stkowych w\u0142asno\u015bci sta\u0142y si\u0119 dziedzictwem jedn\u00e9j zamo\u017cniejszej familji, jak np. Targo\u0144 pod Tykocinem, kt\u00f3ra w po\u0142owie wieku XVII ju\u017c nale\u017ca\u0142a do Kazimierza Gorzewskiego komendanta na Tykocinie, stryja Jana Chryzostoma Paska.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Ca\u0142y kraj, dzi\u015b jeszcze Podlasiem zwany, w wieku XItym zaj\u0119ty by\u0142 przez Jad\u017awing\u00f3w, w\u0142a\u015bciwie U\u017cwingami<\/i> w j\u0119zyku litewskim zwanych; nar\u00f3d ten, jak Prusacy, Kurowie i \u0141otysze, stanowi\u0142 szczep litewski. Religja i obyczaje wszystkich tych narod\u00f3w by\u0142y jednakie i dlatego dzia\u0142alno\u015b\u0107 ich polityczna, zw\u0142aszcza Litwin\u00f3w, Prusak\u00f3w i Jad\u017awing\u00f3w, d\u0142ugo by\u0142a wsp\u00f3ln\u0105; Jad\u017awingowie za\u015b do czasu stracenia swego bytu politycznego, wiernie trzymali si\u0119 swych pobratymc\u00f3w Litwin\u00f3w. J\u0119zyk Jad\u017awing\u00f3w by\u0142 narzeczem litewski\u00e9m; a chocia\u017c, jak twierdz\u0105 nasi kronikarze, \u017bmudzini i Litwini ich mowy nie rozumieli, to jeszcze nie zaprzecza ich nale\u017cno\u015bci do plemienia litewskiego, bo\u0107 i dzi\u015b Litwin z \u0141otyszem nie rozumiej\u0105 si\u0119, a nawet mieszkaniec z okolic Sudarg lub Juborga, trudno rozm\u00f3wi\u0107 si\u0119 mo\u017ce z mieszka\u0144cem okolic m. Sejn, chocia\u017c nikt nie zaprzecza im jednoplemienno\u015bci 1<\/a><\/sup>. Nie mamy wprawdzie przekazanych w pi\u015bmie pomnik\u00f3w j\u0119zyka Jad\u017awing\u00f3w, lecz same ich nazwiska nam znane: Kumiat<\/i> lub Kunat<\/i> albo Skumand<\/i>, tudzie\u017c Szmur\u0142o<\/i>, Skumin<\/i>, Borzym<\/i> lub Berzym<\/i>, Koc<\/i>, Ski\u0142\u0105d\u017a<\/i> (po litewsku Ski\u0142andis<\/i>), Kierbed\u017c<\/i> (Kierbedis<\/i>) i inne, nie zaprzeczaj\u0105 swym \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142owem i brzmieniem pierwiastku litewskiego; wreszcie znane uroczysko Ozniczyska<\/i> nad rzek\u0105 Nurcem powy\u017c\u00e9j m. Kleszczele w pow. bielskim gub. grodzie\u0144ski\u00e9j, gdzie znicz<\/i> przez Jad\u017awing\u00f3w by\u0142 palony, potwierdza \u015bwiadectwo naszych kronikarzy o to\u017csamo\u015bci ich religii z litewsk\u0105.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Jad\u017awingowie, tak jak Litwini, \u017cyli w\u015br\u00f3d las\u00f3w na kraw\u0119dzi Litwy, zt\u0105d otrzymali od s\u0105siaduj\u0105cych Polak\u00f3w nazwisko Podlasian<\/i>, od pobratymc\u00f3w za\u015b Litwin\u00f3w miano U\u017cwing\u00f3w<\/i> czyli Jad\u017awing\u00f3w<\/i> w narzeczu polski\u00e9m, tojest kraw\u0119dziowych<\/i>, od wyrazu u\u017cwingis<\/i> \u2014 kraw\u0119d\u017a. Boles\u0142aw Chrobry gromi\u0105c Prusak\u00f3w, poskromi\u0142 t\u00e9\u017c wojuj\u0105cych z niemi Jad\u017awing\u00f3w i cz\u0119\u015b\u0107 ich ziemi, to jest p\u00f3\u017aniejsz\u0105 ziemi\u0119 bielsk\u0105, kt\u00f3r\u00e9j cz\u0119\u015b\u0107 dzi\u015b wcielon\u0105 jest do powiat\u00f3w \u0142om\u017cy\u0144skiego i augustowskiego, przy\u0142\u0105czy\u0142 do Polski. Wtedy ju\u017c znale\u017ali Polacy na ziemi Jad\u017awing\u00f3w osady Rusin\u00f3w, kt\u00f3rzy za Kazimierza Igo w roku 1038 z Jaros\u0142awem ksi\u0119ciem nowogrodzkim tu przybywszy, zwyci\u0119ztwem nad Jad\u017awingami odniesion\u00e9m cz\u0119\u015b\u0107 t\u00e9j ziemi zdobyli. Walne zwyci\u0119ztwo w dniu 23 czerwca 1264 r. przez Boles\u0142awa Wstydliwego, nad Kumiatem wodzem Jad\u017awing\u00f3w pod m. Bra\u0144ski\u00e9m odniesione, znios\u0142o ich byt polityczny; resztki za\u015b tego narodu za Leszka Czarnego roku 1282 wyt\u0119pione zosta\u0142y i familje wy\u017c\u00e9j tu wyliczone wcieli\u0142y si\u0119 ju\u017c do Litwin\u00f3w, ju\u017c do nowych osadnik\u00f3w Podlasia rodu polskiego.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Po wybiciu Jad\u017awing\u00f3w, Podlasie podlega\u0142o na przemian panowaniu Litwin\u00f3w, ksi\u0105\u017c\u0105t mazowieckich, Polak\u00f3w i Krzy\u017cak\u00f3w.<\/p>\n

Za panowania w Polsce Ludwika kr\u00f3la w\u0119gierskiego, Krzy\u017cacy pustoszyli Podlasie pod Litwinami b\u0119d\u0105ce; w\u00f3wczasto, po zaj\u0119ciu p\u0142aszczyzny okalaj\u0105c\u00e9j tera\u017aniejsze miasto August\u00f3w, o mil\u0119 nie doje\u017cd\u017caj\u0105c traktem bitym z Warszawy do tego miasta, po praw\u00e9j stronie drogi, tam gdzie teraz usadowi\u0142a si\u0119 wie\u015b donacyjna Netta, Jan Schonenfeld komtur brandeburski, z polecenia Konrada Wallenroda, zbudowa\u0142 na kopcu usypanym nad rzek\u0105 Nett\u0105 zamek drewniany, zwany Methenburg<\/i>, kt\u00f3ry przez Witowda wiel. ks. lit. spalony zosta\u0142. Dzi\u015b tylko g\u00f3ra, do litewskich pile<\/i> podobna, odznacza ten zamek Krzy\u017cak\u00f3w i s\u0142u\u017cy jeometrom za punkt znaczniejszy w pomiarach.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Ziemia ta, za W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y, oraz syna jego Kazimierza i wnuka Jana Olbrachta, rozdan\u0105 zosta\u0142a w cz\u0119\u015bci m\u0119\u017com na polu walk zas\u0142u\u017conym, za Zygmunta za\u015b Igo Gastold Wojciech wojewoda wile\u0144ski, kanclerz w. ks. lit. z dozwolenia kr\u00f3la, nadawa\u0142 rycerzom w lasach ziemi\u0119 do karczowania, wk\u0142adaj\u0105c na nich obowi\u0105zek s\u0142u\u017cenia krajowi w czasie wojny. Nadania Gastolda chowano w Rajgrodzie, Tykocinie i Goni\u0105dzu, za Zygmunta za\u015b IIIgo przez konstytucj\u0119 r. 1607 oddano je ziemstwu bielskiemu.<\/p>\n

Zygmunt Iszy b\u0119d\u0105c w Toruniu 1520 r., z 6ciu powiat\u00f3w: drohickiego, bielskiego, kamienieckiego, mielnickiego i kobrzyskiego, utworzy\u0142 wojew\u00f3dztwo podlaskie i pierwszym wojewod\u0105 onego mianowa\u0142 Jana Chodkiewicza. Na sejmie lubelskim r. 1569 wojew\u00f3dztwo podlaskie zawar\u0142o tylko trzy ziemie: drohick\u0105, mielnick\u0105 i bielsk\u0105.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Cz\u0119\u015b\u0107 dw\u00f3ch ziem, drohicki\u00e9j i bielski\u00e9j, w roku odnowienia kr\u00f3lestwa wesz\u0142a naprz\u00f3d w obwody, a pot\u00e9m w powiaty: \u0142om\u017cy\u0144ski i augustowski.<\/p>\n

Herb Podlasia, jako kraju jatwiezsko-litewskiego, stanowi\u0142a Pogo\u0144; dopi\u00e9ro w roku 1569 dodano do\u0144 Or\u0142a bia\u0142ego bez korony w polu czerwon\u00e9m.<\/p>\n

Wielu Podlasian odznaczy\u0142o si\u0119 chlubnie w obronie kraju; najwi\u0119c\u00e9j s\u0105 znani w historji Miko\u0142aj Le\u015bniowolski i Stanis\u0142aw Wojew\u00f3dzki, z kt\u00f3rych pierwszy za Zygmunta IIIgo pod Stokholmem, drugi za W\u0142adys\u0142awa IVgo okazali dowody sw\u00e9j waleczno\u015bci.<\/p>\n

W po\u0142udniow\u00e9j cz\u0119\u015bci tutejszego Podlasia le\u017c\u0105ce miasta: Ciechanowiec, Wysokie Mazowieckie i Tykocin, s\u0105 ju\u017c szczeg\u00f3\u0142owo opisane; nadmieni\u0107 tylko mo\u017cna, \u017ce dawnego Ciechanowca cz\u0119\u015b\u0107 tylko p\u00f3\u0142nocna, po lew\u00e9j stronie rzeki Nurca po\u0142o\u017cona, do gubernji augustowski\u00e9j nale\u017cy i ta zawiera dom\u00f3w drewnianych 76, mieszka\u0144c\u00f3w 1200, w t\u00e9j liczbie \u017cyd\u00f3w 760; o\u017cywia si\u0119 raz do roku w czasie jarmarku pi\u0119cio-dniowego w dzie\u0144 Sgo Wojciecha dnia 23 kwietnia, na kt\u00f3ry w r. 1856 przywieziono towar\u00f3w za rs. 20,700, sprzedano za rs. 12,500.<\/p>\n

Wysokie Mazowieckie, dla odr\u00f3\u017cnienia od Wysokiego Litewskiego za Bugiem po\u0142o\u017conego, tak nazwane, jest wi\u0119ksz\u00e9m miastem od opisanego Ciechanowca, ma dom\u00f3w murowanych 6, drewnianych 163 i mieszka\u0144c\u00f3w 1824, w t\u00e9j liczbie \u017cyd\u00f3w 1053.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Tykocin, niegdy\u015b gr\u00f3d warowny i rezydencja kr\u00f3l\u00f3w, dzi\u015b tylko stolica okr\u0119gu s\u0105dowego, zawiera dom\u00f3w murowanych 47, drewnianych 393; ludno\u015bci za\u015b liczy 4947 g\u0142\u00f3w, w t\u00e9j liczbie \u017cyd\u00f3w 3456. Dawny dom inwalid\u00f3w wojskowych przez Krzysztofa Wiesio\u0142owskiego marsza\u0142ka nadwornego litewskiego, starost\u0119 tykoci\u0144skiego i dziedzica d\u00f3br Dolistowo w r. 1633 fundowany, dot\u0105d istnieje wraz z drugi\u00e9m seminarjum duchown\u00e9m djecezji augustowski\u00e9j. Pomnik przez Jana Klemensa Branickiego hetmana polnego koronnego, za panowania Augusta III, Stefanowi Czarnieckiemu hetmanowi poln. kor., wojewodzie ruskiemu i staro\u015bcie tykoci\u0144skiemu, oraz pogromcy Szwed\u00f3w, w\u015br\u00f3d rynku z kamienia ciosowego wystawiony, r\u00f3wnie\u017c istnieje i zdobi ju\u017c Przegl\u0105d augustowski<\/i> przez p. Misierowicza wydawany.<\/p>\n

Pomi\u0119dzy Tykocinem a Wysokiem, w punkcie prawie \u015brodkowym, bo od Tykocina o mil dwie, a od Wysokiego nieco b1i\u017c\u00e9j, le\u017cy nowe miasto Soko\u0142y, kt\u00f3re postanowieniem rady administracyjn\u00e9j Kr\u00f3lestwa z dnia 10 maja 1827 roku, w skutek pro\u015bby Marjanny z Kruszewskich Markowski\u00e9j dziedziczki Sok\u00f3\u0142, z osady wiejski\u00e9j, do rz\u0119du miast wyniesione zosta\u0142o i w ci\u0105gu lat 30 wzros\u0142szy przesz\u0142o w dw\u00f3jnas\u00f3b w ludno\u015b\u0107, mie\u015bci dzi\u015b w trzech domach murowanych i 76 drewnianych, 1509 g\u0142\u00f3w, w t\u00e9j liczbie \u017cyd\u00f3w 1377. Maj\u0105c do roku dawni\u00e9j 9, a teraz 6 jarmark\u00f3w, w czasie kt\u00f3rych wystawiaj\u0105 si\u0119 na sprzeda\u017c konie, byd\u0142o, zbo\u017ce, p\u0142\u00f3tno domowe i kramarszczyzna, zasobem Podlasian wzmaga si\u0119 i wzbogaca nietylko dziedziczk\u0119 lecz i \u017cyd\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Na p\u00f3\u0142nocy tutejszego Podlasia, w okolicach Goni\u0105dza po nad Bobr\u0105, ci\u0105gn\u0105 si\u0119 lasy, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych na trzebiskach urz\u0105dzone s\u0105 osady Podlasian, odgraniczone od Rusi wzmiankowan\u0105 wy\u017c\u00e9j rzek\u0105 Nett\u0105, zlewaj\u0105c\u0105 si\u0119 wprost wsi Dolistowa z rzek\u0105 Bobr\u0105.<\/p>\n

Za Nett\u0105 posuwaj\u0105c si\u0119 ku p\u00f3\u0142nocy po nad Bobr\u0105, min\u0105wszy kana\u0142 augustowski ze szluz\u0105 D\u0119bowo zwan\u0105, w\u015br\u00f3d lasu ujrzymy osad\u0119 fabryczn\u0105 Sztabin przez wiekopomnego hr. Karola Brzostowskiego za\u0142o\u017con\u0105, wraz z ko\u015bcio\u0142em filjalnym z drzewa, r. 1834 przez tego\u017c zbudowanym. Zt\u0105d, traktem augustowsko-grodzie\u0144skim mil\u0119 dobr\u0105 przez lasy przejechawszy, niedaleko od wsi Jastrz\u0119bna, a o mil 7 od Grodna, przedstawi si\u0119 oczom podr\u00f3\u017cuj\u0105cego urocza osada Krasnyb\u00f3r<\/i> z pi\u0119knym na wzg\u00f3rzu wymurowanym ko\u015bcio\u0142em parafialnym. Ta osada w wieku XVII nale\u017ca\u0142a do Adama Chreptowicza podkomorzego nowogrodzkiego i ma\u0142\u017conki jego Konstancji z Dulskich. Kto i kiedy zbudowa\u0142 ten ko\u015bci\u00f3\u0142, niewiadomo; bo epidemja zabrawszy ze \u015bwiata pierwotnych mieszka\u0144c\u00f3w t\u00e9j osady i opustoszywszy j\u0105, fundator\u00f3w \u015bwi\u0105tyni niepami\u0119ci przekaza\u0142a. W wieku XVII zarz\u0105d tego ko\u015bcio\u0142a nale\u017ca\u0142 naprz\u00f3d do pp. Bazyljanek, pot\u00e9m do Bernardyn\u00f3w; od roku 1684 do 1824 w\u0142adali nim Dominikanie, przez Konstancy\u0119 Chreptowiczow\u0105 wdow\u0119 po Samuelu, w potrzebne fundusze uposa\u017ceni. W wielkim o\u0142tarzu tutejszego ko\u015bcio\u0142a mie\u015bci si\u0119 obraz Niepokalanego Pocz\u0119cia M. B. od wiek\u00f3w cudami s\u0142yn\u0105cy, na uczczenie kt\u00f3rego tysi\u0105ce ludu pobo\u017cnego z dalekich okolic, zw\u0142aszcza wiosn\u0105 i w jesieni, tu si\u0119 zgromadzaj\u0105.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Dal\u00e9j tym\u017ce traktem doje\u017cd\u017camy do staro\u017cytnego miasta Lipska, w wieku XI przez Rusin\u00f3w za\u0142o\u017conego, kt\u00f3re zwiedzaj\u0105c cz\u0119sto, w przeje\u017adzie do Grodna, kr\u00f3l Stefan Batory z swym ulubie\u0144cem Janem Zamojskim kanclerzem, a pot\u00e9m hetmanem w. kor., chcia\u0142 podnie\u015b\u0107 je do znaczenia, jakie ma pod wzgl\u0119dem handlu Lipsk saski; lecz niespodziana \u015bmier\u0107 jego dnia 12 grudnia 1586 r. nie dozwoli\u0142a mu ten b\u0142ogi zamiar uskuteczni\u0107 2<\/a><\/sup>. Lipsk jest g\u0142\u00f3wn\u00e9m miastem tutejszych Rusin\u00f3w, na ziemi Jad\u017awing\u00f3w osiad\u0142ych, chocia\u017c drugie miasto Sopo\u0107kinie<\/i>, dal\u00e9j ku p\u00f3\u0142nocy posuni\u0119te, przez niejakiego Sopo\u0107k\u0119 p\u00f3\u017ani\u00e9j za\u0142o\u017cone, dzi\u015b hr. Micha\u0142a Wo\u0142\u0142owicza w\u0142asno\u015bci\u0105 b\u0119d\u0105ce, Rusini tak\u017ce lubi\u0105 i cz\u0119sto zwiedzaj\u0105.<\/p>\n<\/div>\n

\n

W ca\u0142ym tym kraiku rusi\u0144sko-podlaskim, ma\u0142o ju\u017c znajdziemy \u015blad\u00f3w bytno\u015bci Jad\u017awing\u00f3w. Wsie: Jatwie\u017c, \u0141abno, Pohanica lub Pchanica, Kurjanki, Jaszniki, Zilma\u0144ce, Ma\u0144kowce, Waserale, Skiblow, M\u0142ynale, Nauwaszule, Wo\u0142kusz, Kadysz, Durgan, Warniszki 3<\/a><\/sup> i kilka innych, ju\u017cto sw\u00e9m mianem ju\u017c brzmieniem litewski\u00e9m, potwierdzaj\u0105 bytno\u015b\u0107 tego narodu, i chocia\u017c z tych wsi, nazwy Jatwie\u017c<\/i> i Pohanica<\/i> nie s\u0105 litewskie, lecz przez Rusin\u00f3w Jad\u017awingom nadane, tak jak i same nazwisko tego narodu od Litwin\u00f3w jest wzi\u0119te, inne za to mieszcz\u0105 w sobie pierwiastek litewski ubrany w form\u0119 s\u0142owia\u0144sk\u0105. Wsie nast\u0119puj\u0105ce: Ostasze<\/i> od Ostafij<\/i> (Eustachy), Wasilowicze<\/i>, Naumowicze<\/i> od Naum<\/i>, Adamowicze<\/i>, Baranowicze<\/i>, Kopczany<\/i>, Czernewicze<\/i>, Krasna<\/i>, Kopci\u00f3w<\/i>, Mikaszewo<\/i>, \u015awiack<\/i> i kilka innych, czysto s\u0105 rusi\u0144skiemi osadami i nazwiskami.<\/p>\n

W tera\u017aniejsz\u00e9m przedmie\u015bciu Sopo\u0107ki\u0144, na kopcu r\u0119k\u0105 ludzk\u0105 usypanym, by\u0142a niegdy\u015b warownia jatwiezska, po zburzeniu kt\u00f3r\u00e9j, Szwedzi za Augusta IIgo ow\u0142adli ten kopiec w rozprawie z Polakami i u\u017cyli go na szaniec ochronny; nast\u0119pnie za\u015b hr. Wo\u0142\u0142owicz Antoni kasztelan merecki i senator zbudowa\u0142 na t\u00e9m miejscu w r. 1789 z kamienia w stylu gotyckim ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki i osad\u0119 t\u0119, na cze\u015b\u0107 ma\u0142\u017conki sw\u00e9j Teofili z Mikosz\u00f3w nazwa\u0142 Teolin<\/i>.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Na p\u00f3\u0142nocy od Sopo\u0107ki\u0144 i Teolina, o mil dwie i p\u00f3\u0142, niejaki Rusin Koptiew Wasilewicz za\u0142o\u017cy\u0142 w wieku XI osad\u0119 dzi\u015b zwan\u0105 Kopci\u00f3w<\/i>, kt\u00f3ra gdy przez zawarcie zwi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich z Katarzyn\u0105 Kopci\u00f3wn\u0105 dosta\u0142a si\u0119 na w\u0142asno\u015b\u0107 Miko\u0142ajowi z Kozielska Ogi\u0144skiemu staro\u015bcie radoszkowskiemu, kasztelanowi trockiemu, w r. l724 upi\u0119kszon\u0105 zosta\u0142a ko\u015bcio\u0142em drewnianym. Ksi\u0105dz Massalski biskup wile\u0144ski zostawszy kollatorem tego ko\u015bcio\u0142a, erygowa\u0142 go na parafialny i uposa\u017cy\u0142 proboszcza funduszem na Wiejsiejach swych dobrach w ilo\u015bci z\u0142. 4000 zapisanym. Po Massalskim dziedzicami Kopciowa byli z kolei: graf \u017byniew, Tyszkiewicz starosta strza\u0142kowski i Szteentyn pu\u0142kownik: od spadkobierc\u00f3w tego ostatniego naby\u0142 te dobra dzisiejszy dziedzic p. Ab\u0142amowicz.<\/p>\n

Na stronie po\u0142udniowo-wschodni\u00e9j powiatu augustowskiego, o mil 4 ku po\u0142udniu od m. Augustowa, o mil\u0119 od rz. Netty i o p\u00f3\u0142 mili od rz. Bobry, w dawnym powiecie d\u0105browskim le\u017cy wie\u015b ko\u015bcielna Jaminy<\/i>. Bory, lasy i rybne rzeki zn\u0119ci\u0142y tu Rusin\u00f3w i Mazur\u00f3w, kt\u00f3rych duchown\u00e9j potrzebie zaradzaj\u0105c ksi\u0119\u017cna Teodora Sapie\u017cyna wojewodzina m\u015bcis\u0142awska i do\u017cywotnia possesorka Jamin; wystawi\u0142a r. 1755 z drzewa ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem \u015bw. Mateusza aposto\u0142a i ewang., kt\u00f3ry gdy przypadkowo r. 1789 zgorza\u0142, zast\u0105piony zosta\u0142 kaplic\u0105 z drzewa sosnowego kosztem parafjan zbudowan\u0105. Lecz budowa t\u00e9j \u015bwi\u0105tyni nie odpowiada\u0142a swemu celowi, bo mia\u0142a kszta\u0142t szopy s\u0142om\u0105 kryt\u00e9j, bez wie\u017cy, a d\u0142ugo\u015b\u0107 j\u00e9j wynosi\u0142a tylko \u0142okci 30, szeroko\u015b\u0107 za\u015b \u0142okci 12; dlatego t\u00e9\u017c w r. 1793 przysposobiono k\u00f3p o\u015bm kloc\u00f3w drzewa na budow\u0119 obszerniejszego ko\u015bcio\u0142a i kr\u00f3l Stanis\u0142aw August przeznaczy\u0142 proboszczowi kompetencji roczn\u00e9j z\u0142p. 700, tudzie\u017c ogrodu 1\u00bd morga i \u0142\u0105ki 4 morgi. Nim jednak do dzie\u0142a zamierzonego przyst\u0105piono, drzewo zabrane zosta\u0142o na budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a w Suchowoli w cesarstwie ross., dok\u0105d t\u00e9\u017c 4 morgi \u0142\u0105ki proboszczowi parafji Jaminy przeznaczon\u00e9j odpad\u0142y.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Za rz\u0105du pruskiego ustanowiony zosta\u0142 pierwszym proboszczem parafji w Jaminach ksi\u0105dz Wojciech Merchielewicz, kt\u00f3remu prezenta na beneficium wydan\u0105 by\u0142a d. 22 stycznia 1795 r. w Tykocinie, za podpisem Fryderyka ksi\u0119cia holszty\u0144skiego jenerna\u0142a lejtnanta komenderuj\u0105cego w wojsku pruski\u00e9m, kawalera order\u00f3w Or\u0142a Czerwonego i \u015a. Huberta, tudzie\u017c Fryderyka Benjamina Szwanbacha assesora, Kamery J. K. Mci, jeneralnego komissarza w dystryktach polskich i litewskich.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Po Merchielewiczu proboszczami byli w Jaminach: od r. 1804 ks. Karol Michniewicz, od roku 1819 ks. Melchior Klein \u017cmudzin, od roku 1834 ks. Tadeusz Borczak, pot\u00e9m Jan Bocewicz, a od 1844 ks. Wincenty Andruszkiewicz; za rz\u0105d\u00f3w ko\u015bcielnych tego ostatniego, w miejsce szopy rozeban\u00e9j stan\u0105\u0142 w roku 1849 ko\u015bci\u00f3\u0142 drewniany, kosztem parafjan z miasta Augustowa przeniesiony, a w roku 1852 ich\u017ce kosztem zbudowano organy. Brakuje jeszcze dzwonnicy i odpowiedni\u00e9j liczby dzwon\u00f3w, a na nabo\u017ce\u0144stwo wzywa parafjan ponury d\u017awi\u0119k dzwonu jedynego na cmentarzu ko\u015bcielnym w so\u015bnie wyrzni\u0119t\u00e9j osadzonego. Skromno\u015b\u0107 i niedostatek przybytku Bozkiego cechuj\u0105 ub\u00f3stwo Chrystusa, lecz s\u0105 nieodpowiedniemi wyobra\u017can\u00e9j przez ludzi wielko\u015bci i majestatu Najwy\u017cszego, przed kt\u00f3remi trony mocarzy ziemskich malej\u0105.<\/p>\n

W Szczuczynie za ksi\u0119stwa warszawskiego by\u0142o bi\u00f3ro podprefekta biebrza\u0144skiego, kt\u00f3re w roku 1817 przeprowadzone zosta\u0142o do m. Augustowa.<\/p>\n

Po zdobyciu na Litwinach miasta Rajgrodu i posuni\u0119ciu ich za rzek\u0119 Czarn\u0105 Ha\u0144cz\u0119, odkry\u0142a si\u0119 znaczna po\u0142a\u0107 ziemi na zachodzie tera\u017aniejsz\u00e9j gub. augustowski\u00e9j, przy granicy Prus kr\u00f3lewskich, gdzie liczne wsie podlaskie w\u015br\u00f3d las\u00f3w zbudowane zosta\u0142y, a nast\u0119pnie cztery miasta: Raczki, Baka\u0142arzewo, Filip\u00f3w i Przero\u015bl wznios\u0142y si\u0119.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Dobra Raczki<\/i> pierwotnie nale\u017ca\u0142y do familji Raczy\u0144skich, w ko\u0144cu za\u015b wieku zesz\u0142ego naby\u0142 je hr. Pac, jenera\u0142, kt\u00f3ry znacznie t\u0119 wie\u015b zabudowawszy, uzyska\u0142 od kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta przywil\u00e9j na wyniesienie j\u00e9j do rz\u0119du miast 4<\/a><\/sup>.<\/p>\n

W pobli\u017cu tego miasta le\u017cy osada litewska Dowspuda<\/i>, od wyraz\u00f3w Diewas-padiek<\/i> (Bo\u017ce dopom\u00f3\u017c) tak nazwana, kt\u00f3ra w wieku XVI nale\u017ca\u0142a do Eustachego Wo\u0142\u0142owicza podkanclerza w. ks. lit., a nast\u0119pnie stawszy si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 Paca, upi\u0119kszon\u0105 zosta\u0142a wspania\u0142ym budowy gotycki\u00e9j zamkiem. Od roku 1831 Raczki i Dowspuda przesz\u0142y na w\u0142asno\u015b\u0107 rz\u0105du, nast\u0119pnie darowane zosta\u0142y jenera\u0142owi Sulima. Raczki miasto rolne, ma dom\u00f3w 143, ludno\u015bci za\u015b 2069 g\u0142\u00f3w; w t\u00e9j liczbie \u017cyd\u00f3w 1446. Kto tylko mi\u0142uje sw\u00f3j kraj i chce pozna\u0107 pami\u0105tki jego, ten koniecznie przypatrzy\u0107 si\u0119 winien cho\u0107by gruzom pi\u0119knego ratusza Raczek i wspania\u0142ego zamku Dowspuda, oraz polubowa\u0107 si\u0119 ich po\u0142o\u017ceniem urocz\u00e9m i okalaj\u0105cym zamek parkiem. Rzeczka Rospuda, nad kt\u00f3r\u0105 to miasto le\u017cy, o mil dwie zt\u0105d wpada do jeziora tego\u017c nazwiska i rzeczywi\u015bcie w raki czyli raczki<\/i> ma\u0142e obfituje.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Baka\u0142arzewo<\/i> za\u0142o\u017cone w roku 1651 wraz z folwarkami Garba\u015b, Nowopol i Siekierowo by\u0142o w ostatnich czasach w\u0142asno\u015bci\u0105 Stefana Horaczko, po kt\u00f3rego skonie, sta\u0142o si\u0119 posiad\u0142o\u015bci\u0105 Kierglewicza i Jana Horaczko. Ko\u015bci\u00f3\u0142 tutejszy z drzewa w r. 1775 wystawiony, r. 1821 przez Ciemno\u0142o\u0144sk\u0105 wdow\u0119 po marsza\u0142ku pow. sejne\u0144skiego wyrestaurowany zosta\u0142. Miasteczko to sk\u0142ada si\u0119 ze 100 dym\u00f3w, w kt\u00f3rych mie\u015bci si\u0119 chrze\u015bcijan 182 i \u017cyd\u00f3w 736. Mieszka\u0144cy trudni\u0105 si\u0119 rolnictwem. Dobra Baka\u0142arzewo posiadaj\u0105 lasu dziesiatyn 1080.<\/p>\n

Filip\u00f3w<\/i>, starsze miasto od Baka\u0142arzewa i Raczek, dnia 8 wrze\u015bnia 1570 r. otrzyma\u0142o od kr\u00f3la Zygmunta Augusta prawo magdeburskie, kt\u00f3ry wystawi\u0142 tu ko\u015bci\u00f3\u0142 i w grunta uposa\u017cy\u0142 proboszcza r. 1571; w roku za\u015b 1838 \u015bwi\u0105tynia ta kosztem parafjan wyrestaurowan\u0105 zosta\u0142a. Filip\u00f3w pami\u0119tny jest urodzeniem w roku 1608 Andrzeja Wiszowatego uczonego arjanina, oraz pora\u017ck\u0105 G\u0105siewskiego Wincentego hetmana polnego litewskiego; ten bowiem ostatni wsparty posi\u0142kowemi hufcami Tatar\u00f3w krymskich, r. 1656 pod wsi\u0105 Prostki zni\u00f3s\u0142 Szwed\u00f3w z Brandeburczykami pod dow\u00f3dztwem hrabi de Waldeck wojuj\u0105cych, wzi\u0105wszy w niewol\u0119 ksi\u0119cia Radziwi\u0142\u0142a Bogus\u0142awa i wielu jenera\u0142\u00f3w szwedzkich; za co mszcz\u0105c si\u0119 nad nim Szwedzi, gdy si\u0119 dowiedzieli, \u017ce Tatarowie zbogaceni \u0142upami opu\u015bcili Litwin\u00f3w, napadli przy jeziorze Stabo pod Filipowem na G\u0105siewskiego i rozproszywszy jego wojsko, wielu je\u0144c\u00f3w swych odebrali. Ludno\u015b\u0107 miasta Filipowa wynosi 2457 g\u0142\u00f3w, w t\u00e9j liczbie \u017cyd\u00f3w 745. Miasto to na uczynione przez Miko\u0142aja Bucell\u0119 pierwszego fizyka kr\u00f3lewskiego, w imieniu wsp\u00f3\u0142obywateli przedstawienie, mia\u0142o sobie nadany wieczy\u015bcie przez kr\u00f3la Stefana Batorego fundusz (z siedmiu \u0142an\u00f3w gruntu) na utrzymanie szko\u0142y, dla umieszczenia kt\u00f3r\u00e9j sta\u0142 ju\u017c wtenczas dom, kosztem mieszka\u0144c\u00f3w zbudowany. Po\u017car dnia 4 czerwca 1858 roku zniszczy\u0142 tu 49 dom\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Gdy ju\u017c Filip\u00f3w by\u0142 miastem, o mil\u0119 ku p\u00f3\u0142nocy na pograniczu pruski\u00e9m i kra\u0144cu \u00f3wczesnego le\u015bnictwa prze\u0142omskiego tworzy\u0142o si\u0119 nowe miasteczko Przero\u015bla<\/i> zwane, w kt\u00f3rym zbudowany by\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 z drzewa, pod wezwaniem Narodzenia M. B.; lecz pleban nie mia\u0142 \u017cadnego funduszu na utrzymanie si\u0119 i \u017cywi\u0142 si\u0119 z ofiar parafian. Zaradzaj\u0105c takow\u00e9j potrzebie, kr\u00f3l Zygmunt August przywilejem z dnia 21 marca 1571 r. nada\u0142 ksi\u0119dzu Szymonowi Borkowskiemu \u00f3wczesnemu plebanowi tutejszemu i jego nast\u0119pcom ziemi w\u0142\u00f3k sze\u015b\u0107 i w miasteczku plac\u00f3w 6 z ogrodami na po\u015bwiatne, tudzie\u017c w miejsce dziesi\u0119ciny przyda\u0142 op\u0142at\u0119 na rzecz plebana z ka\u017cd\u00e9j w\u0142\u00f3ki miejski\u00e9j i z si\u00f3\u0142 ku temu miasteczku przyleg\u0142ych Krzyw\u00e9j woli (dzi\u015b Krzywulka) i sio\u0142a doktora Siepreza, po groszy 2; nadto dozwolony mu zosta\u0142 wst\u0119p do jeziora Ziuna i rzeki dla \u0142owienia ryb siatk\u0105 drobn\u0105 albo w\u0119d\u0105 we \u015brod\u0119, w pi\u0105tek i w sobot\u0119, na jego tylko w\u0142asn\u0105 potrzeb\u0119; co wszystko poda\u0107 mieli plebanowi dworzanin Jak\u00f3b Laskowski i le\u015bniczy prze\u0142omski Wojciech Radzimi\u0144ski. Za co kr\u00f3l obowi\u0105za\u0142 pleban\u00f3w: \u201ejako s\u0142udzy onego ko\u015bcio\u0142a powinni b\u0119d\u0105 wszelak\u0105 pilno\u015b\u0107 w t\u00e9m mie\u0107, jakoby chwa\u0142a Bo\u017ca ustawiczna w onym ko\u015bciele nie ustawa\u0142a, a za nas i za wszystkie chrze\u015bcija\u0144stwo mod\u0142y dzia\u0142ane by\u0142y.\u201c Tak urz\u0105dzonemu miastu Stefan Batory dnia 23 listopada r. 1576 nadal prawo magdeburskie, oraz herb wyobra\u017caj\u0105cy lwa za krat\u0105, a kr\u00f3l August IIgi doda\u0142 proboszczowi dnia 9 grudnia 1698 roku, na pro\u015bb\u0119 ksi\u0119dza Jerzego Liskowskiego, 2 w\u0142\u00f3ki gruntu. Odt\u0105d ju\u017c Przero\u015bla zwa\u0107 si\u0119 zacz\u0119\u0142a Przero\u015bl<\/i>. Gdy dawny ko\u015bci\u00f3\u0142 od staro\u015bci zrujnowa\u0142 si\u0119, roku 1825 kosztem skarbu i parafjan wystawiony zosta\u0142 nowy z drzewa, za summ\u0119 rs. 2040. Miasto to liczy dom\u00f3w 198, ludno\u015bci za\u015b 1887; w t\u00e9j liczbie \u017cyd\u00f3w 1131. Gdy trakt przechodzi\u0142 z Grodna do Kr\u00f3lewca przez Raczki, Baka\u0142arzewo, Filip\u00f3w i Przero\u015bl, w\u00f3wczas wszystkie te cztery miasta by\u0142y handlowne, zw\u0142aszcza Raczki, do wzniesienia i wzbogacenia kt\u00f3rych wielce si\u0119 przyk\u0142ada\u0142 Pac; lecz obecnie ma\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 chrze\u015bcijan trudni si\u0119 rolnictwem, \u017cydzi za\u015b przemy\u015blaj\u0105 przemycaniem towar\u00f3w z Prus. Przed r. 1795 cztery to miasta nale\u017ca\u0142y do powiatu grodzie\u0144skiego wojew\u00f3dztwa trockiego.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Przejrzawszy wsie i miasta Podlasian i Rusin\u00f3w, przypatrzmy si\u0119 teraz ich \u017cyciu i obyczajom. Podlasianie tutejsi, jak w ubiorze i mowie, tak i w obyczajach nie wiele si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105 od Mazur\u00f3w; szlachta czynszowa nosi kapot\u0119 najcz\u0119\u015bci\u00e9j zielonego koloru, w\u0142o\u015bcianie za\u015b przenosz\u0105 kolor granatowy lub jasno-szary; na nogach buty nosz\u0105. Weso\u0142o\u015b\u0107, \u015bpiew, taniec i zbieranie si\u0119 na jarmarki, cz\u0119sta pijatyka, a obok togo wszystkiego pobo\u017cno\u015b\u0107 niezmy\u015blona, s\u0105 nieodst\u0119pnemi przymiotami Podlasian. Mieszka\u0144cy cz\u0119\u015bci p\u00f3\u0142nocn\u00e9j, w\u015br\u00f3d las\u00f3w osiedli, zowi\u0105 si\u0119 Puszczakami<\/i>, i s\u0105 zr\u0119czni do defraudacji drzewa lub towar\u00f3w, tak jak Mazury.<\/p>\n

Zwi\u0105zki ma\u0142\u017ce\u0144skie rozpoczyna swat, zwany tu dziewos\u0142\u0119bem, kt\u00f3ry udaje si\u0119 do rodzic\u00f3w oblubienicy z zapytaniem, czy si\u0119 zgodz\u0105 odda\u0107 sw\u0105 c\u00f3rk\u0119 za rajonego przeze\u0144 ch\u0142opka; a gdy otrzyma zadawalniaj\u0105c\u0105 odpowied\u017a, powt\u00f3rnie, zwykle we czwartek, przybywa z konkurentem i w\u00f3dk\u0105 do domu oblubienicy, gdzie, po ucz\u0119stowaniu ca\u0142\u00e9j dru\u017cyny, odbywaj\u0105 si\u0119 zar\u0119czyny, po kt\u00f3rych w nast\u0119pn\u0105 zaraz niedziel\u0119 wychodz\u0105 zapowiedzie ko\u015bcielne.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Po drugi\u00e9j zapowiedzi wybieraj\u0105 si\u0119 dru\u017cby i druchny oraz swachna.<\/p>\n

W przeddzie\u0144 \u015blubu, zwykle w sobot\u0119, zapraszaj\u0105 si\u0119 s\u0105siedzi do domu narzeczon\u00e9j do wicia wianeczka<\/i>, gdzie zasiadaj\u0105 oko\u0142o sto\u0142u nakrytego, na kt\u00f3rym stoi korowaj<\/i> czyli placek pszenny w kalin\u0119 i r\u00f3\u017cne ozdoby z ciasta przybrany, oraz krupnikiem i w\u00f3dk\u0105 obstawiony. Zaczyna si\u0119 tedy uczta, w czasie kt\u00f3r\u00e9j weselnicy \u015bpiewaj\u0105:<\/p>\n

\u201eZa\u017c\u0105da\u0142a Marysienka<\/p>\n

Kalinowego wianusieienka,<\/p>\n

I pos\u0142a\u0142a matule\u0144k\u0119<\/p>\n

Za Dunaj po kalinienk\u0119.<\/p>\n

Matule\u0144ka przyje\u017cd\u017caje,<\/p>\n

Czerwona kalina ugaszaje,<\/p>\n

Ty kalina, ty malina,<\/p>\n

Czemu\u017ce\u015b taka nierodliwa,<\/p>\n

Moj\u00e9j c\u00f3re\u0144ce na wianeczek<\/p>\n

Do ko\u015bci\u00f3\u0142eczka na raneczek?<\/p>\n

Jam kalina jest rodliwa,<\/p>\n

Twoja c\u00f3re\u0144ka nieszcz\u0119\u015bliwa.\u201c<\/p>\n

Piosnka ta powtarza si\u0119 dla ka\u017cd\u00e9j osoby z rodziny narzeczon\u00e9j ze zmian\u0105 w wierszu trzecim: \u201eI pos\u0142a\u0142a ojczule\u0144ka lub<\/i> bratule\u0144ka i t. d.\u201c Gdy ju\u017c dla wszystkich os\u00f3b od\u015bpiewa si\u0119, w\u00f3wczas zwrotka do narzeczonego nast\u0119puje:<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u201eZarz\u0105da\u0142a Marysie\u0144ka<\/p>\n

Kalinowego wianusie\u0144ka,<\/p>\n

I pos\u0142a\u0142a Stasiule\u0144ka<\/p>\n

Za Dunaj po kalinie\u0144k\u0119,<\/p>\n

Stasiulenek przyje\u017cd\u017caje<\/p>\n

Czerwona kalina zakwitaje.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Ty kalina, ty malina,<\/p>\n

Czsemu\u017ce\u015b taka jest rodliwa,<\/p>\n

Moj\u00e9j Marysie\u0144ce na wianeczek<\/p>\n

Do ko\u015bcio\u0142e\u0144ka na raneczek?<\/p>\n

Jam kalina jest rodliwa,<\/p>\n

Twoja Marysie\u0144ka jest szcz\u0119\u015bliwa.\u201c<\/p>\n

W dzie\u0144 \u015blubu, znowu wszyscy godownicy zebrani do domu rodzic\u00f3w narzeczon\u00e9j, okalaj\u0105 taki\u017c st\u00f3\u0142 i po ucz\u0119stowaniu si\u0119 wzajemn\u00e9m, wstaj\u0105; w\u00f3wczas dziewos\u0142\u0105b bierze narzeczon\u0119 za r\u0119k\u0119 praw\u0105, starszy dru\u017cba za\u015b za lew\u0105 i tak obchodz\u0105 st\u00f3\u0142 czyli korowaj, przykl\u0119kaj\u0105c na rogach; pocz\u00e9m \u015bpiewaj\u0105:<\/p>\n<\/div>\n

<\/div>\n
\n

\u201eCzas, Marysiu, czas,<\/p>\n

Godzina ju\u017c, \u017ceby\u015b<\/p>\n

Pana ojca przeprosi\u0142a,<\/p>\n

Czo\u0142em w ziemi\u0119 uderzy\u0142a,<\/p>\n

Swoje przyjaciele pocieszy\u0142a,<\/p>\n

Naj\u015bwi\u0119tsz\u00e9j Panny nie zasmuci\u0142a.\u201c<\/p>\n

Po t\u00e9j ceremonji dziewos\u0142\u0105b nuci:<\/p>\n<\/div>\n

<\/div>\n
\n

\u201eHej! Siadaj, siadaj moje kochanie,<\/p>\n

Nic ju\u017c nie pomo\u017ce twoje p\u0142akanie;<\/p>\n

Nic nie nada, nie pomo\u017ce szlochanie:<\/p>\n

Stoj\u0105 w wozie konie pozak\u0142adane.\u201c<\/p>\n

Na t\u0119 zwrotk\u0119 narzeczona odpowiada nuc\u0105c:<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u201eNie b\u0119d\u0119 jeszcze siada\u0142a,<\/p>\n

Bom panu ojcu nie dzi\u0119kowa\u0142a,<\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 ci, panie ojcze,<\/p>\n

Wychowa\u0142e\u015b mnie jako dzieci\u0119;<\/p>\n

Trosk mie\u0107 nie b\u0119dziesz,<\/p>\n

Gdy mnie pozb\u0119dziesz.\u201c<\/p>\n<\/div>\n

\n

To samo narzeczona \u015bpiewa do matki, pocz\u00e9m ca\u0142e grono udaje si\u0119 do ko\u015bcio\u0142a z grajkiem, kt\u00f3ry przez ca\u0142\u0105 drog\u0119 siedz\u0105c na wozie skrzypi przy towarzyszeniu b\u0119benka. Po \u015blubie godownicy udaj\u0105 si\u0119 po drodze do najbli\u017csz\u00e9j gospody, w kt\u00f3r\u00e9j stan\u0105wszy pan m\u0142ody z dziewos\u0142\u0119bem naprzemian wy\u015bpiewuj\u0105:<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u201ePytam ci\u0119, starszy swacie,<\/p>\n

Gdzie gospod\u0119 dla nas macie?<\/p>\n

\u2014 Mamy, mamy upewnion\u0105,<\/p>\n

Gdzie pann\u0119 m\u0142od\u0105 ustrojon\u0105<\/p>\n

Za stolikiem posadzono,<\/p>\n

Miodem i winem upojono.\u201c<\/p>\n

Po uraczeniu si\u0119, w miejsce miodu i wina, w\u00f3dk\u0105 lub arakiem z wod\u0105 gor\u0105c\u0105 (kt\u00f3ry-to trunek zowie si\u0119 u jednych herbat\u0105, u drugich za\u015b ponczem), ca\u0142y orszak jedzie do domu rodzic\u00f3w panny m\u0142od\u00e9j na obiad, po kt\u00f3rym przeprowadzaj si\u0119 do domu pana m\u0142odego, gdzie suta wieczerza z korowajem, na ich przybycie zastawion\u0105 bywa. Tu ju\u017c pierwsze miejsca u sto\u0142u zajmuj\u0105 nowo\u017ce\u0144cy, obok nich dru\u017cby i druchny, za kt\u00f3remi siadaj\u0105 go\u015bcie zaproszeni.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Pod koniec wieczerzy odbywaj\u0105 si\u0119 oczepiny, kt\u00f3rym przy\u015bpiewuj\u0105:<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u201eM\u00f3j wianeczku lawendowy,<\/p>\n

Zdejmuj\u0105 ci\u0119 z moj\u00e9j g\u0142owy;<\/p>\n

Zdejmuj\u0105 ci\u0119 gospodarze,<\/p>\n

\u015aliczni, pi\u0119kni, jak szafarze.<\/p>\n

Zdejmuj\u0105 ci\u0119 gospodynie,<\/p>\n

\u015aliczne, pi\u0119kne jak lilije.<\/p>\n

Rozpletli koski,<\/p>\n

Na moje slozki.<\/p>\n

Pomale\u0144ku rozplatajcie,<\/p>\n

Mnie g\u0142\u00f3we\u0144ki nie targajcie,<\/p>\n

Czemu\u017ce\u015b mnie, matule\u0144ku, za m\u0105\u017c wyda\u0142a,<\/p>\n

Kiedym jeszcze w gospodarce nie wyrozumia\u0142a?<\/p>\n

Latka\u015b moje utraci\u0142a,<\/p>\n

Jam rozkoszy nie u\u017cy\u0142a,<\/p>\n

Matulu moja.\u201c<\/p>\n

Po trzydniow\u00e9j zwykle zabawie, gody ma\u0142\u017ce\u0144ski si\u0119 ko\u0144cz\u0105.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Pogrzeb zmar\u0142ego, je\u015bli by\u0142 zamo\u017cnym i familja jego nie szcz\u0119dzi w\u00f3dki, przed\u0142u\u017ca si\u0119 do dni 3ch, podczas kt\u00f3rych \u015bpiewaj\u0105 si\u0119 pie\u015bni nabo\u017cne; je\u015bli za\u015b zmar\u0142y Puszczak by\u0142 biednym, to wie\u015b ca\u0142a odprowadza zw\u0142oki jego za wie\u015b do pierwszego krzy\u017ca lub figury i powraca do swych dom\u00f3w; krewni za\u015b lub przyjaciele odwo\u017c\u0105 nieboszczyka na wieczny spoczynek na cmentarz.<\/p>\n

Niekt\u00f3rzy z Puszczak\u00f3w utrzymuj\u0105, \u017ce dla ul\u017cenia duszy cierpi\u0105c\u00e9j zmar\u0142ego, s\u0105siedzi pozostali koniecznie dobrze pi\u0107 musz\u0105 i dlatego powszechnie nie \u017ca\u0142uj\u0105, pod\u0142ug mo\u017cno\u015bci, w\u00f3dki przy obchodzie pogrzebowym.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Odmienny jest nieco obraz \u017cycia Rusin\u00f3w, kt\u00f3rzy mieszkaj\u0105c w\u015br\u00f3d ogromnych dzi\u015b jeszcze obszar\u00f3w le\u015bnych dawn\u00e9j puszczy grodzie\u0144ski\u00e9j, w oddaleniu od drogi bit\u00e9j warszawsko-kowie\u0144skiej i od miast przy ni\u00e9j po\u0142o\u017conych, a t\u00e9m sam\u00e9m od rzeczywistych objaw\u00f3w \u017cycia sta\u0142ych tego kraju mieszka\u0144c\u00f3w, dot\u0105d zachowali w\u0142a\u015bciw\u0105 swym przodkom ponuro\u015b\u0107 i dlatego, czy to w objawach weso\u0142o\u015bci ducha czyli t\u00e9\u017c smutku, zawsze sw\u00f3j wyraz i piosnk\u0119 nastrajaj\u0105 na nut\u0119 \u017ca\u0142o\u015bn\u0105. Rolnictwo dla Rusina jest przemys\u0142em post\u0119powym z potrzeby wynik\u0142ym, lecz smolarstwo, dziegciarstwo i k\u0142usownictwo stanowi\u0105 w\u0142a\u015bciwe tego ludu zatrudnienie z zami\u0142owania dziedzicznego wynikaj\u0105ce; dla tych trzech rodzaj\u00f3w przemys\u0142u, zw\u0142aszcza dla polowania, ch\u0119tnie nara\u017caj\u0105 si\u0119 na trudy i bezsenne nocy. Spos\u00f3b je\u017cd\u017cenia jest tu narodowy: nie zaprz\u0119gaj\u0105 koni w bryk\u0119 i w dyszel, lecz najcz\u0119\u015bci\u00e9j pojedy\u0144czo w ho\u0142oble i duh\u0119 czyli kab\u0142\u0105k; je\u015bli za\u015b kto chce jecha\u0107 par\u0105 koni, co bardzo rzadko trafia si\u0119 widzie\u0107, przyprz\u0119ga drugiego konia za ho\u0142oblami. Zt\u0105dto drogi tutejsze s\u0105 w\u0105zkie i dla polskich bryk lub powoz\u00f3w bardzo trudne do przebycia. W miejsce bryki, u\u017cywaj\u0105 tu zwyczajnego wozu lub ka\u0142amaszki.<\/p>\n<\/div>\n

\n

M\u0119\u017cczy\u017ani nosz\u0105 sukman\u0119 z samodzia\u0142u siwego za kolana nap\u00f3\u0142 \u0142okcia d\u0142ug\u0105, w kszta\u0142cie surduta zszyt\u0105: klapy kieszeniowe z przodu i z ty\u0142u i mankiety u r\u0119kaw\u00f3w obszyte s\u0105 czarn\u0105 bawe\u0142nian\u0105 tasiemk\u0105, z taki\u00e9j\u017ce tasiemki 12 p\u0119tlic przy guzach z czarn\u00e9j ko\u015bci, po obu stronach piersi, po 6 w rz\u0105d przyszytych i zawieszonych, dope\u0142niaj\u0105 zwierzchni ubi\u00f3r. Spodnie z takiego\u017c sukna jak i sukmana na \u0142apcie \u0142ykowe wy\u0142o\u017cone; fura\u017cerka z sukna czarnego z daszkiem lakierowanym. Zimow\u0105 por\u0105 na ten ubi\u00f3r wk\u0142adaj\u0105 p\u0142aszcz samodzia\u0142owy z peleryn\u0105.<\/p>\n

Kobiety maj\u0105 sp\u00f3dnice z p\u0142\u00f3cienka konopnego r\u00f3\u017cno-kolorowego, w szerokie pasy pod\u0142u\u017cne; zim\u0105 nosz\u0105 takie\u017c we\u0142niane. Z wierzchu przywdziewaj\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0119<\/i>, tojest sukmank\u0119 z samodzia\u0142u siwego, nakszta\u0142t kozakiny fa\u0142dowan\u0105 i zaopatrzon\u0105 w troczek czyli pasek z tego\u017c sukna, czarn\u0105 tasiemk\u0105 oblamowany, kt\u00f3rym si\u0119 spinaj\u0105 dla nadania sobie wdzi\u0119czniejsz\u00e9j talji. Zamo\u017cniejsze nosz\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0119 z sukna cie\u0144kiego. Tak dziewcz\u0119ta jak i m\u0119\u017catki pokrywaj\u0105 g\u0142ow\u0119 chustk\u0105 wielk\u0105 we\u0142nian\u0105 kolorow\u0105, uk\u0142adaj\u0105c j\u0105 w kszta\u0142cie zawoju; na nogach po\u0144czochy bia\u0142e, latem niciane, zim\u0105 we\u0142niane i trzewiki sk\u00f3rzane p\u0142ytkie bez obcas\u00f3w.<\/p>\n

Chocia\u017c Rusini s\u0105 mni\u00e9j zamo\u017cni od Mazur\u00f3w i Podlasian, gody jednak\u017ce ma\u0142\u017ce\u0144skie odbywaj\u0105 si\u0119 tu z niemniejsz\u0105 okaza\u0142o\u015bci\u0105 i hojno\u015bci\u0105. M\u0142odzieniec upatrzywszy dla siebie lub\u0105 dziewczyn\u0119, przybiera \u015bmia\u0142ego i wymownego swa\u0144k\u0119<\/i>, tojest swata, pod przewodnictwem kt\u00f3rego wchodzi do domu rodzic\u00f3w oblubienicy, przynosz\u0105c z sob\u0105 bary\u0142k\u0119 kilkogarncow\u0105 w\u00f3dki, spory bochen chleba i miseczk\u0119 soli, oraz obrus. Na takie odwiedziny przybywaj\u0105 zarazem ciekawi najbli\u017csi s\u0105siedzi. Po przywitaniu s\u0142owem: \u201eNiech b\u0119dzie pochwalony Jezus Chrystus,\u201c swa\u0144ka rozwija sw\u00f3j dar wymowy przed rodzicami dziewoi, nie szcz\u0119dz\u0105c pochwa\u0142 dla protegowanego przez si\u0119 konkurenta, kt\u00f3ry tymczasem ustawiwszy na stole obrusem pokrytym bary\u0142k\u0119 z w\u00f3dk\u0105, chleb i s\u00f3l, siada za sto\u0142em i opar\u0142szy g\u0142ow\u0119 na d\u0142oniach, w g\u0142\u0119boki\u00e9m milczeniu oczekuje swego b\u0142ogiego losu i drapi\u0105c si\u0119 niekiedy w g\u0142ow\u0119, sw\u0105 niecierpliwo\u015b\u0107 i t\u0142umi\u0105cy si\u0119 w sercu ogie\u0144 mi\u0142o\u015bci hamuje. Gdy ju\u017c \u015bwa\u0144ka trafi do przekonania rodzic\u00f3w i uzyszcze ich s\u0142owo przyzwalaj\u0105ce wyj\u015b\u0107 c\u00f3rce za swatanego m\u0142odzie\u0144ca, w\u00f3wczas ci prowadz\u0105 j\u0105 za r\u0119ce przed zniecierpliwionego konkurenta, zapytuj\u0105c go: \u201eka\u017ce bratku ty chotie\u0142 naszu doczku za \u017conu?\u201c kt\u00f3ry odpowiada: \u201etak\u201c ; pocz\u00e9m rodzice m\u00f3wi\u0105c: \u201eBoh z wami!\u201c sadz\u0105 c\u00f3rk\u0119 przy nim. W\u00f3wczas m\u0142odzian wk\u0142ada na palec oblubienicy obr\u0105czk\u0119 i nast\u0119pnie cz\u0119stuje wszystkich sw\u0105 w\u00f3dk\u0105 i chlebem; przycz\u00e9m \u015bpiewy s\u0142ysze\u0107 si\u0119 daj\u0105. Gdy bary\u0142ka wypr\u00f3\u017cni si\u0119, narzeczona nape\u0142nia j\u0105 pszenic\u0105 lub \u017cytem i pokrywszy bia\u0142\u0105 serwet\u0105, porzuca z wierzchu kilka ga\u0142\u0105zek ruty zielon\u00e9j; co wszystko s\u0142u\u017cy na wynagrodzenie swa\u0144ce za jego po\u015brednictwo.<\/p>\n<\/div>\n

\n

W czasie og\u0142aszania zapowiedzi ko\u015bcielnych, narzeczona z domowemi zatrudnia si\u0119 wyrabianiem pask\u00f3w z we\u0142ny kolorow\u00e9j na \u0142okie\u0107 d\u0142ugich i kawa\u0142k\u00f3w p\u0142\u00f3tna na \u0142okci dwa d\u0142ugich; co wszystko ma pos\u0142u\u017cy\u0107 za podarunki dla dru\u017cb, druchn i muzykanta; nadto przyrz\u0105dza si\u0119 mn\u00f3stwo g\u0105sek<\/i> czyli kukie\u0142ek z m\u0105ki gryczan\u00e9j do rozdania dzieciom wiejskim przy wyje\u017adzie z domu do \u015blubu. W przeddzie\u0144 \u015blubu, narzeczona w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0105 przysposabia z m\u0105ki \u017cytn\u00e9j razow\u00e9j korowaj<\/i> czyli bochen chleba, p\u00f3\u0142tora \u0142okcia \u015brednicy maj\u0105cy, ubieraj\u0105c go z wierzchu ciastem pszenn\u00e9m w kszta\u0142cie kwiat\u00f3w i anio\u0142k\u00f3w.<\/p>\n

W dzie\u0144 \u015blubu, rano, narzeczona w obecno\u015bci trzech dru\u017cb i zgromadzonych na piecu ciekawych dzieci wiejskich, zasiada na dzie\u017cy chlebn\u00e9j do uczesania swych w\u0142os\u00f3w, i gdy je rozpu\u015bci, ka\u017cdy z dru\u017cb obecnych po kolei poci\u0105ga po kilkakrotnie po w\u0142osach szczotk\u0105 w kszta\u0142cie p\u0119dzla mularskiego zrobion\u0105; pocz\u00e9m ostatni dru\u017cba rzuca szybko szczotk\u0119 na piec pomi\u0119dzy dzieci, kt\u00f3re podnosz\u0105 krzyk wrzaskliwy, za co narzeczona wdzi\u0119cznie si\u0119 u\u015bmiecha figlarnemu dru\u017cbie, gdy\u017c ten krzyk jest przepowiedni\u0105 b\u0142ogiego po\u017cycia w zamierzon\u00e9m ma\u0142\u017ce\u0144stwie, a nast\u0119pnie powstawszy z dzie\u017cy, sama ju\u017c splata rozczesane w\u0142osy w warkocz i okr\u0119ca go na oko\u0142o g\u0142owy, kt\u00f3r\u0105 nakrywa du\u017c\u0105 chustk\u0105 we\u0142nian\u0105 ponsow\u0105 w gu\u015bcie wschodnim, uk\u0142adaj\u0105c ko\u0144ce z przodu w w\u0119ze\u0142 i ten rut\u0105 ubiera: reszt\u0119 za\u015b tualety sw\u00e9j dope\u0142nia zwyk\u0142\u00e9m \u015bwi\u0105teczn\u00e9m ubraniem.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Oko\u0142o godziny jedenast\u00e9j przed po\u0142udniem wszyscy godownicy zbieraj\u0105 si\u0119 na dziedziniec domu narzeczon\u00e9j, w gronie kt\u00f3rych pozna\u0107 mo\u017cna narzeczonego i dru\u017cby po wst\u0105\u017ceczkach czerwonych u czapek lub kapeluszy przypi\u0119tych, na przywitanie kt\u00f3rych wychodz\u0105 na pr\u00f3g domu rodzice narzeczon\u00e9j z orszakiem domownik\u00f3w, trzymaj\u0105c misk\u0119 w r\u0119ku i po wpuszczeniu do domu swego wszystkich kobiet, zamykaj\u0105 drzwi przed sob\u0105 i stoj\u0105cych przed niemi na dziedzi\u0144cu m\u0119\u017cczyzn zapytuj\u0105: \u201ekto tam jest? poco\u017ce\u015bcie tu przybyli? czy chcecie co utargowa\u0107? \u2014 \u017cadnego towaru tu dla was nie ma; jest tylko jeden towar, ale kupca na niego tylko co nie s\u0142ycha\u0107.\u201c Na kt\u00f3re pytania m\u0119\u017cczy\u017ani odpowiadaj\u0105: \u201eprzybyli\u015bmy tutaj z waszym m\u0142odzianem, z kt\u00f3rym dzi\u015b bawi\u0107 si\u0119 b\u0119dziem; chcemy zobaczy\u0107 pann\u0119 m\u0142od\u0105 i do ko\u015bcio\u0142a j\u0105 zawie\u015b\u0107: wpu\u015b\u0107cie nas, damy na w\u00f3dk\u0119 i w\u00f3dki, bo j\u0105 m\u0142odzian ma z sob\u0105\u201c Po taki\u00e9j rozmowie drzwi domu roztwieraj\u0105 si\u0119 i ka\u017cdy wchodz\u0105cy k\u0142adzie na misk\u0119 kilkana\u015bcie groszy, narzeczony za\u015b w tr\u00f3jnas\u00f3b wi\u0119c\u00e9j i nadto funduje garniec w\u00f3dki, bo w przeciwnym razie, je\u015bli jest nie tak hojnym, narzeczon\u00e9j rych\u0142o nie obaczy.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Po kr\u00f3tki\u00e9j zabawie, ca\u0142y orszak weselny rozsiad\u0142szy na jednokonnych ka\u0142amaszkach i wozach, d\u0142ugim szeregiem udaje si\u0119 do ko\u015bcio\u0142a; siedz\u0105ce na przednich wozach dziewcz\u0119ta rzucaj\u0105 z pod siebie na drog\u0119 garstki s\u0142omy lub siana, a kt\u00f3r\u00e9j dziewczyny w \u015blad id\u0105ca furmanka przez t\u0119 s\u0142om\u0119 lub siano przejedzie, ta niezawodnie w ci\u0105gu roku za m\u0105\u017c wyjdzie. Wiedzie\u0107 bowiem nale\u017cy, \u017ce Rusini maj\u0105 wiele zabobon\u00f3w i wiar\u0119 do nich przywi\u0105zuj\u0105.<\/p>\n

W ko\u015bciele, przed stopniami o\u0142tarza, u kt\u00f3rego \u015blub ma by\u0107 zawarty, roz\u015bcie\u0142a si\u0119 r\u0119cznik lub serweta i k\u0142adnie si\u0119 chleb z sol\u0105 do po\u015bwi\u0119cenia; nim za\u015b kap\u0142an z zakrystji wyjdzie, t\u0142um ludu, a najbardzi\u00e9j dziewcz\u0119ta za par\u0105 m\u0142odych, cisn\u0105 si\u0119 ku o\u0142tarzowi; w\u00f3wczas narzeczona nogami podci\u0105ga rozes\u0142an\u0105 serwet\u0119 do jaki\u00e9jb\u0105d\u017a stoj\u0105c\u00e9j opodal dziewczyny i je\u015bli to j\u00e9j si\u0119 uda dokona\u0107 przed przyj\u015bciem do o\u0142tarza kap\u0142ana, niezawodnie ta szcz\u0119\u015bliwa dziewczyna w tym\u017ce roku p\u00f3jdzie za m\u0105\u017c.<\/p>\n

Po \u015blubie, podobnie jak na Podlasiu, bywa w karczmie najbli\u017csz\u00e9j \u015bniadanie, a nast\u0119pnie w domu pa\u0144stwa m\u0142odych suta uczta przy brzmieniu muzyki przez jednego skrzypka, oraz przy wsp\u00f3lnych \u015bpiewach; lecz przed t\u0105 ostatni\u0105 uczt\u0105, obje m\u0142odzi pozostawiwszy go\u015bci w swym domu, chodz\u0105 po wsi od domu do domu zaprasza\u0107 na wesele, przycz\u00e9m zbieraj\u0105 od zaproszonych po kilka groszy na czepiec, kt\u00f3rego gdy tutejsze kobiety nigdy nie nosz\u0105, fundusz wi\u0119c ten obraca si\u0119 na w\u00f3dk\u0119. Za sto\u0142em biesiadniczym pierwsze miejsca zajmuj\u0105 kobiety, przed kt\u00f3remi le\u017cy ogromny korowaj, dal\u00e9j stoj\u0105 przed m\u0119\u017cczyznami misy z rozmaitemi polewkami i w\u00f3dk\u0105. Hulatyka rzadko si\u0119 przeci\u0105ga do trzech dni.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Pogrzeb zmar\u0142ego odbywa si\u0119 skromnie. Krewni i przyjaciele odprowadzaj\u0105 zw\u0142oki za wie\u015b do najbli\u017cszego krzy\u017ca, zk\u0105d, po od\u015bpiewaniu pie\u015bni pobo\u017cnych, wszyscy powracaj\u0105 do dom\u00f3w, poruczaj\u0105c jednemu m\u0119\u017cczy\u017anie odwiezienie zw\u0142ok do ko\u015bcio\u0142a i cmentarz.<\/p>\n

Mowa Rusin\u00f3w jest dwojaka: z urz\u0119dnikami i klass\u0105 wy\u017csz\u0105 od w\u0142o\u015bcian m\u00f3wi\u0105 czysto po polsku; pomi\u0119dzy sob\u0105 za\u015b po rusku z mieszanin\u0105; wyraz\u00f3w litewskich.<\/p>\n

Oto s\u0105 pr\u00f3bki ich mowy polski\u00e9j i ruski\u00e9j, oraz poezji narodow\u00e9j:<\/p>\n

\u015apiew \u017cniwiarzy.<\/i><\/p>\n

Do\u017cali \u017cytka do od\u0142ogu,<\/p>\n

Podzi\u0119kujem Panu Bogu.<\/p>\n

To plon niesiem.<\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 wam moje dziateczki,<\/p>\n

Co pozbierali w polu k\u0142oseczki.<\/p>\n

Plon niesiem.<\/p>\n

Uchylaj panie cisowe wrota,<\/p>\n

Niesiem wianeczek z szczerego z\u0142ota.<\/p>\n

Plon niesiem.<\/p>\n

A nasz wianeczek jedwabiem wity,<\/p>\n

Nie wykupisz pan za talar bity.<\/p>\n

Plon niesiem.<\/p>\n

Nie \u017ca\u0142uj panie bia\u0142ego s\u00e9ra,<\/p>\n

Da tobie Pan B\u00f3g pi\u0119knego syna.<\/p>\n

Plon niesiem.<\/p>\n

Nie \u017ca\u0142uj panie swego konia,<\/p>\n

Szlij po muzyki cho\u0107 do Krakowa.<\/p>\n

Plon niesiem.<\/p>\n

Nie \u017ca\u0142uj panie siwego \u017arebca,<\/p>\n

Szlij po muzyki cho\u0107 do Kr\u00f3lewca.<\/p>\n

Plon niesiem.<\/p>\n

A nasza pani nierada go\u015bciom<\/p>\n

Schowa\u0142a si\u0119 z jegomo\u015bci\u0105.<\/p>\n

Plon niesiem.<\/p>\n

A u jelenia szerokie kopyta,<\/p>\n

U naszego pana trzysta k\u00f3p \u017cyta.<\/p>\n

Plon niesiem.<\/p>\n

Da u jelenia szerokie ucho,<\/p>\n

U naszego pana wielkie brucho.<\/p>\n

Plon niesiem.<\/p>\n

To na jeziorze ryba, ok\u00f3nki,<\/p>\n

A nasza pani lubi og\u00f3rki.<\/p>\n

Plon i t. d.<\/p>\n

A nasza pani w wielkim k\u0142opocie,<\/p>\n

Powywiesza\u0142a garnki na p\u0142ocie.<\/p>\n

Plon i t. d.<\/p>\n

Nasza pani chodzi po drodze,<\/p>\n

U ni\u00e9j trzewiczki z\u0142ote na nodze.<\/p>\n

A nasza pani w czerwon\u00e9j szubie<\/p>\n

Kukie\u0142ki gniecie i w nosie d\u0142ubie.<\/p>\n

Dzi\u0119kujem panu za polityk\u0119,<\/p>\n

Za garniec w\u00f3dki i za muzyk\u0119.<\/p>\n

Do\u017c\u0119li \u017cytka, do\u017cniemy i jarki.<\/p>\n

Nie \u017ca\u0142uj pani piwa i gorza\u0142ki.<\/p>\n

A w ogr\u00f3de\u0144ku czerwone kwiatki,<\/p>\n

U naszego pana s\u0105 pi\u0119kne dziatki.<\/p>\n

A na jeziorze rybe\u0144ka, leszcze,<\/p>\n

A nasza pani r\u0105czkami p\u0142eszcze.<\/p>\n

A no podw\u00f3rku kawa\u0142ek osi,<\/p>\n

A pan u pani pi\u0119knie prosi,<\/p>\n

Aby nas dobrze obdarowa\u0142a<\/p>\n

I ju\u017c do domu odes\u0142a\u0142a.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Jak z pocz\u0105tku, tak i dal\u00e9j, po ka\u017cdych dw\u00f3ch wierszach powtarzaj\u0105: Plon niesiem<\/i>.<\/p>\n

\u015apiew weselny<\/i><\/p>\n

… Ty swaciejku, ba\u0142amuciejku, czom ty \u0142ha\u0142?<\/p>\n

Mnie mo\u0142odzie\u0144ku prawde\u0144ku nie skaza\u0142;<\/p>\n

Ty kaza\u0142 siem wa\u0142omo, siem karomo,<\/p>\n

A jak ja prysz\u0142a, odnoho znasz\u0142a bez rahomo.<\/p>\n

Ty swaciejku, ba\u0142amuciejku, czom ty \u0142ha\u0142?<\/p>\n

Mnie mo\u0142odzie\u0144ku prawde\u0144ku nie skaza\u0142;<\/p>\n

Ty kaza\u0142 siem swiernomo<\/p>\n

A jak ja prysz\u0142a, odnoho znasz\u0142a bez wuh\u0142omo.<\/p>\n

Najecha\u0142o ho\u015bciku pe\u0142ny dwor,<\/p>\n

Aj! zaznaj, poznaj, kotory twoj?<\/p>\n

\u2014 Szto u zieleni, szto u czerwieni, to nie m\u00f3j,<\/p>\n

Szto u siwe\u0144ku na worone\u0144ku, to to moj.<\/p>\n

Najecha\u0142o ho\u015bciku pe\u0142ny dwor,<\/p>\n

Aj! zaznaj, poznaj, kotory twoj?<\/p>\n

\u2014 Szto u zieleni, szto u czerwieni, to nie moj,<\/p>\n

Szto za stolikom i z paholikom, to to moj.<\/p>\n

Kazali: swat bohaty<\/p>\n

A znowu swat harbaty,<\/p>\n

Na harbie wierba ro\u015bci\u0107,<\/p>\n

Na wierbie sowa siedzie\u0107.<\/p>\n

Kazali: swat pan, pan,<\/p>\n

Na niom so\u0142ome\u0144 \u017cupan.<\/p>\n

\u0141ukom opiereza\u0142sia,<\/p>\n

Za szlachcica pisa\u0142sia.<\/p>\n

A nohawicy z kostrycy,<\/p>\n

A rukawicy to z mietlicy,<\/p>\n

Kazali: swat chorosz,<\/p>\n

U jeho dolhi nos,<\/p>\n

Dajcie jemu kul konopiel,<\/p>\n

Niechaj on kluje jak wieorbiej.\u201c<\/p>\n<\/div>\n

\n

Jeszcze przytoczym tu dumk\u0119, kt\u00f3ra jest poetyczniejsz\u0105 od tych dw\u00f3ch \u015bpiew\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u201ePiejcie ludzie harele\u0144ku 5<\/a><\/sup>, a wy, husi 6<\/a><\/sup> wodu,<\/p>\n

Polecicie bie\u0142e husi a\u017c do maho rodu 7<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Nie ka\u017cecie 8<\/a><\/sup> bie\u0142e husi, szto ja tu horuju 9<\/a><\/sup>,<\/p>\n

Da ska\u017cecie bie\u0142e husi, szto ja tu panuju.<\/p>\n

Jak budziecie bie\u0142e husi prawde\u0144ku kazaci,<\/p>\n

To budzie rodzime\u0144ka 10<\/a><\/sup> w ho\u015bci nie bywaci.<\/p>\n

Wyrwu ja ro\u017cyk wietku 11<\/a><\/sup> i puszczu na wodu,<\/p>\n

P\u0142yni, p\u0142yni ro\u017cyk wietka a\u017c do maho rodu.<\/p>\n

P\u0142y\u0142a, p\u0142y\u0142a ro\u017cyk wietka i pry bregu sta\u0142a,<\/p>\n

Prysz\u0142a maci wodu braci, kwietki poznawaci.<\/p>\n

Czy tu moja doczule\u0144ka 12<\/a><\/sup> try leci chwore\u0142a 13<\/a><\/sup>?<\/p>\n

Czemu twoja ro\u017cyk wietka da w wodzie zblednie\u0142a?<\/p>\n

\u2014Nie chwore\u0142a, malute\u0144ku, ni dnia ni hodziny,<\/p>\n

Popa\u0142a sa z\u0142omu mu\u017cu niewiern\u00e9j dru\u017cyny.<\/p>\n

Utopi\u0142a, matule\u0144ku, jak konople w wodu,<\/p>\n

Nie tak menia 14<\/a><\/sup> mo\u0142oduju, jak maju urodu.\u201c<\/p>\n

Za ziemiami podlask\u0105 i rusk\u0105, od rzeki Czarn\u00e9j Ha\u0144czy rozpoczyna si\u0119 dzisiejsza Litwa, w kt\u00f3r\u00e9j pomi\u0119dzy pierwiastkowymi osiedle\u0144cami znajdziemy p\u00f3\u017aniejszych przybysz\u00f3w: Mazur\u00f3w, Tatar\u00f3w, Filipon\u00f3w, Prus\u00f3w i Niemc\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n

    \n
  1. Pan Mikucki St., uczony badacz narodu i j\u0119zyka litewskiego, twierdzi, \u017ce Ja\u0107wingi, Jatiwingi, tojest ludzie uzbrojeni sulicami<\/i> (jatis, jetis), nale\u017celi do Let\u00f3w czyli Litwin\u00f3w, (patrz Nr. 119 Gazety Codzienn\u00e9j z r. 1856) Stryjkowski Maci\u00e9j na karcie 181 w x. 6 powiedzia\u0142 \u201eA Jad\u017awingowie pobratymcy litewscy jednego\u017c z Litw\u0105 j\u0119zyka i tych\u017ce obyczaj\u00f3w i nabo\u017ce\u0144stwa poga\u0144skiego byli.\u201c[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  2. Lipsk istnieje od roku 1006; obszerniejszy opis tego miasta z wymienieniem wszystkich wa\u017cniejszych przywilej\u00f3w, podali\u015bmy w Numerze 163 Gazety Codzienn\u00e9j 1856 r.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  3. \u0141abno pochodzi od \u0142abas<\/i> lub \u0142abs<\/i>\u2014dobry, Waserale<\/i> od wasaras<\/i>\u2014lato, Durgan od tur\u2014gana<\/i> \u2014maj\u0105 dosy\u0107, Warniszki<\/i> od warna<\/i>\u2014wrona i t. d.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  4. Za Augusta IIgo, dnia 9 listopada 1703 r. ustanowione tu zosta\u0142y targi tygodniowe, za ksi\u0119stwa za\u015b warszawskiego dozwolono 6 jarmark\u00f3w do roku. Pac za\u0142o\u017cy\u0142 tu w roku 1822 fabryk\u0119 obrus\u00f3w i serwet, kt\u00f3ra do roku 1830 istnia\u0142a.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  5. Gorza\u0142ka.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  6. G\u0119si.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  7. Rodzina.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  8. M\u00f3wcie.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  9. Biedz\u0119 si\u0119.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  10. Rodzicielka.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  11. Ga\u0142\u0105zka r\u00f3\u017c.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  12. C\u00f3reczka.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  13. Chorowa\u0142a.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  14. Mnie.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Jad\u017awingowie i Podlasianie. – Wsie podlaskie. – Zamek krzy\u017cacki Methenburg zwany. – Ciechanowiec, Wysokie Mazowieckie i Soko\u0142y. – Krasnyb\u00f3r. – Lipsk i Sopo\u0107kinie. – Osady Jad\u017awing\u00f3w i Rusin\u00f3w. – Teolin. – Kopci\u00f3w. – Jaminy, Raczki. – Baka\u0142arzewo. – Filip\u00f3w. – Przero\u015bl. – Ubi\u00f3r, zwyczaje i pie\u015bni Podlasian i Rusin\u00f3w. Od ziemi Kurpi\u00f3w przechodz\u0105c do Litwy, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13412,"parent":13294,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"h5ap_radio_sources":[],"jetpack_post_was_ever_published":false,"footnotes":""},"class_list":["post-13339","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"\nRozdzia\u0142 9 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-9\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rozdzia\u0142 9 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jad\u017awingowie i Podlasianie. – Wsie podlaskie. – Zamek krzy\u017cacki Methenburg zwany. – Ciechanowiec, Wysokie Mazowieckie i Soko\u0142y. – Krasnyb\u00f3r. – Lipsk i Sopo\u0107kinie. – Osady Jad\u017awing\u00f3w i Rusin\u00f3w. – Teolin. – Kopci\u00f3w. – Jaminy, Raczki. – Baka\u0142arzewo. – Filip\u00f3w. – Przero\u015bl. – Ubi\u00f3r, zwyczaje i pie\u015bni Podlasian i Rusin\u00f3w. Od ziemi Kurpi\u00f3w przechodz\u0105c do Litwy, […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-9\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-05-12T09:07:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/jaminy-kosciol-zima.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1001\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1365\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"36 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-9\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-9\\\/\",\"name\":\"Rozdzia\u0142 9 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-9\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-9\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/05\\\/jaminy-kosciol-zima.jpg\",\"datePublished\":\"2020-05-11T10:04:29+00:00\",\"dateModified\":\"2020-05-12T09:07:11+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-9\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-9\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-9\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/05\\\/jaminy-kosciol-zima.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/05\\\/jaminy-kosciol-zima.jpg\",\"width\":1001,\"height\":1365},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-9\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"W\u0119dr\u00f3wki po guberni augustowskiej w celu naukowym odbyte\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Rozdzia\u0142 9\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"width\":931,\"height\":990,\"caption\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rozdzia\u0142 9 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-9\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Rozdzia\u0142 9 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","og_description":"Jad\u017awingowie i Podlasianie. – Wsie podlaskie. – Zamek krzy\u017cacki Methenburg zwany. – Ciechanowiec, Wysokie Mazowieckie i Soko\u0142y. – Krasnyb\u00f3r. – Lipsk i Sopo\u0107kinie. – Osady Jad\u017awing\u00f3w i Rusin\u00f3w. – Teolin. – Kopci\u00f3w. – Jaminy, Raczki. – Baka\u0142arzewo. – Filip\u00f3w. – Przero\u015bl. – Ubi\u00f3r, zwyczaje i pie\u015bni Podlasian i Rusin\u00f3w. Od ziemi Kurpi\u00f3w przechodz\u0105c do Litwy, […]","og_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-9\/","og_site_name":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/","article_modified_time":"2020-05-12T09:07:11+00:00","og_image":[{"width":1001,"height":1365,"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/jaminy-kosciol-zima.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"36 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-9\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-9\/","name":"Rozdzia\u0142 9 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-9\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-9\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/jaminy-kosciol-zima.jpg","datePublished":"2020-05-11T10:04:29+00:00","dateModified":"2020-05-12T09:07:11+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-9\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-9\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-9\/#primaryimage","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/jaminy-kosciol-zima.jpg","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/jaminy-kosciol-zima.jpg","width":1001,"height":1365},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-9\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"W\u0119dr\u00f3wki po guberni augustowskiej w celu naukowym odbyte","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Rozdzia\u0142 9"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","name":"Jaminy Indexing Team","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jzi.org.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization","name":"Jaminy Indexing Team","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","width":931,"height":990,"caption":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/"]}]}},"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13339"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13339\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13294"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}