{"id":13334,"date":"2020-05-11T10:21:08","date_gmt":"2020-05-11T08:21:08","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?page_id=13334"},"modified":"2020-05-12T11:20:05","modified_gmt":"2020-05-12T09:20:05","slug":"wedrowki-7","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-7\/","title":{"rendered":"Rozdzia\u0142 7"},"content":{"rendered":"

Ruiny dawnego zamku Surpile. \u2014 Szczepy narodu litewskiego: Gogi, Staki, Dziuki, Szaki, Zanawiki i Jad\u017awingowie. \u2014 Jegl\u00f3wek wie\u015b i Egle nimfa litewska. \u2014 Wsie Jegliniec i Urdomin.<\/h4>\n
\n

Litwini z Azji, kolebki lud\u00f3w, przybywszy za kraniec p\u00f3\u0142nocny pot\u0119\u017cnego niegdy\u015b pa\u0144stwa rzymskiego do g\u0142uchych i bezludnych puszcz, rych\u0142o pokochali sw\u0105 now\u0105 ojczyzn\u0119 i okre\u015bliwszy j\u00e9j granice, ka\u017cdej pi\u0119dzi ziemi bacznie strzegli. Z pomi\u0119dzy s\u0105siad\u00f3w tego nowego kraju najnieprzyja\u017aniejszym by\u0142 Litwie zakon Krzy\u017cak\u00f3w, kt\u00f3ry pod god\u0142em Chrystusa, wbrew nauce Jego, bratni\u0105 krew przelewa\u0142 i po\u017cog\u0119 na obcych ziemiach rozszerza\u0142. To t\u00e9\u017c dzia\u0142aj\u0105c niezgodnie z duchem religji \u015bwi\u0119tej, kt\u00f3r\u0105 rozkrzewi\u0107 usi\u0142owali, Krzy\u017cacy rych\u0142o stracili w\u0105tek prawdziw\u00e9j wiary; bo czyny ich upozorowane tylko chrystjanizmem, wyra\u017anie wskazywa\u0142y cele materjalne. I dlatego Litwini nie cierpieli tych fa\u0142szywych aposto\u0142\u00f3w, egoizm zmys\u0142owy nad mi\u0142o\u015b\u0107 ewangieliczn\u0105 przek\u0142adaj\u0105cych, a gwa\u0142towne ich napady z r\u00f3wn\u0105\u017c gwa\u0142towno\u015bci\u0105 odpierali.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Chc\u0105c zabezpieczy\u0107 sw\u00f3j kraj od naj\u015bcia Krzy\u017cak\u00f3w, Litwini na pograniczu i wewn\u0105trz na wszystkich traktach i wa\u017cniejszych miejscach budowali zamki i twierdze, kt\u00f3re pod\u0142ug \u00f3wczesn\u00e9j strategiki by\u0142y wielce zbrojnemi i niedost\u0119pnemi. \u00d3wczesne warownie litewskie by\u0142y to g\u00f3ry zwykle okr\u0105g\u0142e, stromo i sto\u017ckowato usypane, z dwoma lub trzema odst\u0119pami, jakby pi\u0119trami, kt\u00f3re tworz\u0105c stopnie, s\u0142u\u017cy\u0142y za wa\u0142y czyli baterje twierdzy. \u015aciany taki\u00e9j warowni kamieniami od do\u0142u do wierzcho\u0142ka umocowane by\u0142y i tworzy\u0142y gruby mur kamienny; u spodu za\u015b jezioro, w\u0105w\u00f3z wod\u0105 nape\u0142niony, rzeka lub inna woda w oko\u0142o oblewaj\u0105ca warowni\u0119, czyni\u0142a j\u0105 niedost\u0119pn\u0105. Takich twierdz mn\u00f3stwo by\u0142o na Litwie wy\u017csz\u00e9j czyli w\u0142a\u015bciw\u00e9j i ni\u017csz\u00e9j czyli \u017bmudzi, oraz w dzisiejsz\u00e9j Litwie polski\u00e9j, zwan\u00e9j niegdy\u015b traktem zapuszcza\u0144skim; rych\u0142o je wznoszono i budowano, bo nie kilku lub kilkunastu mularzy, lecz ca\u0142y nar\u00f3d w ich budowie bra\u0142 udzia\u0142.<\/p>\n

W Litwie polski\u00e9j stanowi\u0105c\u00e9j dzi\u015b wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 gubernji augustowski\u00e9j, wiele by\u0142o takich zamk\u00f3w i grodzisk nad Niemnem i od po\u0142udniow\u00e9j granicy; zwano je powszechnie pile<\/i>, to jest sypanin\u0105, od wyrazu pili\u2019<\/i> sypa\u0107; gdy\u017c jak nadmienili\u015bmy, wszystkie g\u00f3ry na kt\u00f3rych zamki po wi\u0119ksz\u00e9j cz\u0119\u015bci z drzewa budowane by\u0142y, r\u0119k\u0105 ludzk\u0105 s\u0105 usypane.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Jedn\u0105 z wa\u017cniejszych twierdz w t\u00e9j prowincji by\u0142a Sur-pile<\/i>, u Wiganda i innych kronikarzy naszych z niemiecka Sunenpille<\/i> zwana, dzi\u015b w gruntach folwarku Jegl\u00f3wek, blisko granicy powiatu sejne\u0144skiego, w parafji jeleniewski\u00e9j po\u0142o\u017cona, o kt\u00f3r\u00e9j ju\u017c wy\u017c\u00e9j nadmienili\u015bmy.<\/p>\n

O t\u00e9j twierdzy Wigand i inni kronikarze litewscy, oraz Narbutt i Bali\u0144ski wspominaj\u0105; lecz dot\u0105d nikt nie m\u00f3g\u0142 wskaza\u0107 miejsca, w kt\u00f3r\u00e9m istnia\u0142a 1<\/a><\/sup>. Wiadomo jest, \u017ce wyprawa krzy\u017cacka pod dow\u00f3dztwem w. marsza\u0142ka Kuno Hattenstein i w. komtura, przebywszy r. 1381 krain\u0119 litewsk\u0105 Wejg\u00f3w na po\u0142udniowy wsch\u00f3d Kowna w trakcie zanieme\u0144skim le\u017c\u0105c\u0105, przyby\u0142a do powiatu \u0142aukiskiego i uderzy\u0142a na zamek Nauje-pile<\/i>, po polsku nowogr\u00f3d<\/i>, a przez Krzy\u017cak\u00f3w Nauenpille<\/i> nazwany, do kt\u00f3rego bombardami szturmowa\u0107 zacz\u0119\u0142a. Litwini w liczbie 3000, przera\u017ceni ognistemi strza\u0142ami z tych bombard, tojest dzia\u0142, kt\u00f3re Krzy\u017cacy po raz pierwszy w te strony przyprowadzili, poddali si\u0119 na \u0142ask\u0119 z \u017conami i dzie\u0107mi. Po zdobyciu t\u00e9j twierdzy, Krzy\u017cacy uszed\u0142szy 5 mil, przybyli do zamku Sur-pile<\/i>, dzi\u015b zwanego Szurpi\u0142y<\/i> i spaliwszy go, z \u0142upami powr\u00f3cili do Nowo-grodu czyli Naujepile. Musieli jednak\u017ce zamek Surpile powt\u00f3rnie zajmowa\u0107 tak jak i Naujepile, skoro zbudowaniem ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rego \u015blady dot\u0105d zosta\u0142y, d\u0142ugi tu sw\u00f3j pobyt oznaczy\u0107 chcieli.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u017be to by\u0142 zamek ksi\u0105\u017c\u0119cy Surpile zwany, mamy tego dow\u00f3d w nazwisku otaczaj\u0105cego t\u0119 warowni\u0119 jeziora oraz wsi przyleg\u0142\u00e9j, a najbardzi\u00e9j przekonywamy si\u0119 o t\u00e9m z listu Miko\u0142aja Radziwi\u0142\u0142a, wojewody wile\u0144skiego, kanclerza w. ks. lit., starosty mozyrskiego, lidzkiego i borysowskiego w dniu 7 wrze\u015bnia r. 1571 w Wilnie do dworzanina Jana Ilichowskiego pisanego, oraz z przywileju kr\u00f3la Augusta IIgo z dnia 1 lutego roku 1710 w Warszawie na podanie d\u00f3br Surpi\u0142y i Kuk\u00f3w Kiewliczom wydanego.<\/p>\n

Z tych dokument\u00f3w dowiadujemy si\u0119, \u017ce maj\u0119tno\u015b\u0107 zwana Zamek Surpi\u0142y<\/i>, w\u0142\u00f3k czterysta gruntu obejmuj\u0105ca, w\u015br\u00f3d lasu po\u0142o\u017cona, przez Kiewlicz\u00f3w od ksi\u0105\u017c\u0105t litewskich za 50,000 kop liczby litewski\u00e9j nabyta, kt\u00f3re to kupno kr\u00f3l Zygmunt I zmocni\u0142, sejmy i konstytucja warowa\u0142y, a nast\u0119pnie Zygmunt August konstytucj\u0105 roku 1550 w Piotrkowie zatwierdzi\u0142. Z procederu za\u015b prawnego z Flemingiem i innemi osobami przez Kiewlicz\u00f3w za panowania Augusta III prowadzonego okazuje si\u0119, \u017ce Zygmunt August oceniaj\u0105c chwalebne dla kraju czyny i zas\u0142ugi wojskowe Gabrjela i Andrzeja Kiewlicz\u00f3w pu\u0142kownik\u00f3w wojsk litewskich w dniu 1 maja 1646 r. przywilej uznaj\u0105cy Surpi\u0142y za dobra wieczyste ziemskie da\u0142 i konferowa\u0142 i do tych d\u00f3br per assignatos commissarios intromitowa\u0107 si\u0119 haeredibus dopu\u015bci\u0142, nadto u tych\u017ce Kiewlicz\u00f3w ad solidum 50 kop groszy litewskich po\u017cyczywszy, sub onus t\u00e9j summy dobra August\u00f3w podda\u0142 i inwadiowa\u0142, postremo za\u015b te\u017c dobra ex onere namienion\u00e9j summy uwalniaj\u0105c, takow\u0105 na t\u0119\u017c drzer\u017caw\u0119 perstu\u0144sk\u0105 transportowa\u0142 2<\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Pomijaj\u0105c w\u0142a\u015bcicieli p\u00f3\u017aniejszych tego zamku, o kt\u00f3rych w inn\u00e9m miejscu powiemy, dosy\u0107 jest nateraz wiedzie\u0107, \u017ce Surpi\u0142y, czyli w\u0142a\u015bciwie Surpile, by\u0142y stolic\u0105 ksi\u0105\u017c\u0105t litewskich. Jako\u017c rzeczywi\u015bcie by\u0142 to gr\u00f3d pod\u00f3wczas wielki, gdy\u017c rozpo\u015bciera\u0142 si\u0119 na trzech g\u00f3rach: zamkow\u00e9j, ko\u015bcieln\u00e9j i cmentarn\u00e9j, dzi\u015b zamczyskiem zwan\u00e9j otoczonych w pewn\u00e9j odleg\u0142o\u015bci trzema innemi g\u00f3rami, na stra\u017cnice przeznaczonemi, kt\u00f3re wszystkie wraz z siedmiu jeziorami do tego grodu nale\u017c\u0105cemi, oraz placem targowym, zajmowa\u0142y przesz\u0142o mil\u0119 kwadratow\u0105. To t\u00e9\u017c Krzy\u017cacy zazdro\u015bn\u00e9m okiem na ten gr\u00f3d pogl\u0105dali i sw\u00f3j niszcz\u0105cy poch\u00f3d ku niemu kierowali. Przeprawiwszy si\u0119 przez Niemen, weszli do krainy Wejg\u00f3w, tojest do cz\u0119\u015bci wschodni\u00e9j dzisiejszego powiatu marjampolskiego, kt\u00f3r\u00e9j o nazwisku Wejgi<\/i> \u017cadnego podania nie ma. Jest wprawdzie nad rzek\u0105 Niemnem pomi\u0119dzy Prenami a Dorsuniszkami i Boczkienikielami wie\u015b Wangi<\/i>, dawni\u00e9j rz\u0105dowa, teraz prywatna, do d\u00f3br gracjalnych Jakimiszki nale\u017c\u0105ca i tu\u017c przy ni\u00e9j obr\u0119b le\u015bny Wangi, do stra\u017cy Preny le\u015bnictwa Szlan\u00f3w nale\u017c\u0105cy, od czego Krzy\u017cacy \u00f3wczesne tutejsze osady nazwa\u0107 mogli Wejgi. Nie mo\u017cna bowiem zgodzi\u0107 si\u0119 z now\u00e9m czyjem\u015b przypuszczeniem 3<\/a><\/sup>, \u017ce kraina Wejgi istnia\u0142a na \u017bmudzi, czego jakoby dowodem s\u0105 wsie, jedna ko\u015bcielna Wajg\u00f3w<\/i> i niedaleko od t\u00e9j druga Powajg\u00f3w<\/i> w powiecie telszewskim po\u0142o\u017cone. Wajgow po litewsku zowie si\u0119 Wajguwa<\/i>, wie\u015b niezbyt dawna, jak o t\u00e9m domy\u015bla\u0107 si\u0119 mo\u017cna z fundacji tamecznego ko\u015bcio\u0142a w roku 1785, ani nazwiskiem, ani bytno\u015bci, swoj\u0105, ani t\u00e9\u017c po\u0142o\u017ceniem, nie da si\u0119 podprowadzi\u0107 pod krain\u0119 Wejgi przez kronikarzy opisywan\u0105. Pod\u0142ug narzecza, ca\u0142a ta kraina zanieme\u0144ska od wiek\u00f3w na 4 g\u0142\u00f3wne szczepy dzielon\u0105 by\u0142a, jako to: Gogi, Staki, Dziuki i Szaki, kt\u00f3re to nazwiska dot\u0105d utrzyma\u0142y si\u0119.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Lud osiad\u0142y w cz\u0119\u015bci p\u00f3\u0142nocn\u00e9j i p\u00f3\u0142noco-wschodni\u00e9j dzisiejszego powiatu marjampolskiego, po nad Niemnem, ma nazwisko Gog\u00f3w, po\u0142udniowa strona tego\u017c powiatu, poczynaj\u0105c od okolic m. Marjampola. osiedlon\u0105 jest przez Stak\u00f3w, w powiecie kalwaryjskim i p\u00f3\u0142nocn\u00e9j stronie sejne\u0144skiego mieszkaj\u0105 Dziuki, w po\u0142udniow\u00e9j za\u015b cz\u0119\u015bci sejne\u0144skiego Szaki. Jeszcze pomi\u0119dzy miastami Wilkowyszki i Pilwiszki poddzielaj\u0105 pi\u0105ty szczep litewski Zanawiki<\/i> zwany; w dawnych za\u015b wiekach istnia\u0142 sz\u00f3sty szczep na po\u0142udnio-wschodzie Litwy osiad\u0142y, U\u017cwingi<\/i> zwany, kt\u00f3ry zowiemy z litewskiego Jad\u017awingi<\/i>. Wyraz bowiem u\u017cwingis<\/i>, znaczy zakr\u0119t albo kraw\u0119d\u017a ziemi; zt\u0105d-to \u0142atwy domys\u0142, \u017ce resztki rozproszonych Jad\u017awing\u00f3w zla\u0142y si\u0119 z innemi szczepami litewskiemi i dlatego \u015blady narodowo\u015bci ich znik\u0142y. Wiemy przeto, \u017ce krain\u0105 Wejg\u00f3w zwano ziemi\u0119 dzisiejszych Gog\u00f3w, kt\u00f3rzy podzi\u015bdzie\u0144 maj\u0105 swe osady w dawn\u00e9j w\u0142o\u015bci wielo\u0144ski\u00e9j.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c co do \u0141aukiszek, kt\u00f3re pomieniony korrespondent Gaz. Warsz. upatruje w nazwisku wsi \u0141awkowa, w dekanacie wornie\u0144skim na \u017bmudzi po\u0142o\u017con\u00e9j, powiedzieliby\u015bmy, \u017ce kronikarz nazwa\u0142 tak dzisiejszy Liszk\u00f3w lub \u0141ankieliszki w powiecie kalwaryjskim, w p\u00f3\u0142nocnym promieniu twierdzy Surpile po\u0142o\u017cone, nigdy za\u015b \u0141awk\u00f3w \u017cmudzki. Ta bowiem ostatnia, w j\u0119zyku narodowym \u0141aukuwa<\/i> zwan\u0105, bior\u0105c miar\u0119 z istnienia ko\u015bcio\u0142a od r. 1624, jest daleko m\u0142odsz\u0105 w wieku nietylko od Liszkowa, ale i od \u0141ankieliszek, kt\u00f3re bytno\u015b\u0107 sw\u0105 datuj\u0105 od czas\u00f3w poga\u0144skich, a ko\u015bcio\u0142y tameczne si\u0119gaj\u0105 pocz\u0105tk\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa na Litwie. \u0141atwy wi\u0119c by\u0142 poch\u00f3d Krzy\u017cak\u00f3w ponad Niemnem, a pot\u00e9m ku zachodowi do Surpile, kt\u00f3re pod\u00f3wczas s\u0142yn\u0105\u0107 musia\u0142o z sw\u00e9j wielko\u015bci i bogactwa. Nad ten gr\u00f3d wi\u0119kszego dot\u0105d w t\u00e9j prowincji nie wy\u015bledzili\u015bmy i wielkie znaczenie historyczne mu przypisujemy. Lecz co dzi\u015b z tego grodu pozosta\u0142o? Oto, g\u00f3ry zorane, stosy ogromnych kamieni, wa\u0142y naruszone, lochy czyli wyj\u015bcia podziemne zasypane, gruzy budowl, szcz\u0105tki zbroi, ko\u015bci, ludzi i zwierz\u0105t, oraz ich popio\u0142y. Gr\u00f3d ze sw\u0105 za\u0142og\u0105 i mieszka\u0144cami znik\u0142, ale pozosta\u0142y jeszcze wa\u017cne skarby, dla archeologji, historji, poezji i malarstwa. \u017bycie doczesne grodu zgas\u0142o, lecz duch jego dot\u0105d w potomkach \u017cyje. Z tych g\u00f3r i gruz\u00f3w, z tych szcz\u0105tk\u00f3w zbroi, pancerzy, ubior\u00f3w i monet, z tych kurhan\u00f3w w ko\u015bci rycerzy i popio\u0142y zamo\u017cnych, powinni\u015bmy odtworzy\u0107 wspania\u0142y obraz t\u00e9j przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3raby, obok podziwu, wzbudzi\u0142a w nas mi\u0142o\u015b\u0107 ku sobie i po\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 z nami w\u0119z\u0142em braterskim.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Archeologja ma tu wielkie pole do zbierania plon\u00f3w; kto wie, mo\u017ce nie jedna zagadka historyczna przez zbadanie zabytk\u00f3w mog\u0142aby by\u0107 rozwi\u0105zana. Temu, ktoby chcia\u0142 zaj\u0105\u0107 si\u0119 rozpoznaniem t\u00e9j ciekaw\u00e9j pami\u0105tki historyczn\u00e9j, radziliby\u015bmy przedewszystki\u00e9m obznajomi\u0107 si\u0119 z przedmiotami ju\u017c wydobytemi z \u0142ona ziemi. Nie wspominamy o pieni\u0105dzach, jakoby wydobytych z g\u00f3ry zamkowej przez Kamedu\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy jak pomienione wy\u017c\u00e9j dokumenta \u015bwiadcz\u0105, maj\u0105c nadane od kr\u00f3la Jana Kazimierza dobra Wigry, do takowych nieprawnie przy\u0142\u0105czyli dobra Surpile i na t\u00e9j g\u00f3rze urz\u0105dzili jedn\u0119 z trzech bud pota\u017cowych na zasi\u0142ek fundusz\u00f3w klasztornych w lasach kr\u00f3lewskich dozwolonych; lecz widzieli\u015bmy u p. Zdanowicza, posiadacza emfiteutycznego folwarku Jegl\u00f3wek, szcz\u0105tki zbroi z bronzu i ze z\u0142ota mistern\u00e9j roboty: wiemy tak\u017ce, \u017ce on posiada \u0142a\u0144cuch srebrny, pancerz i strza\u0142y \u017celazne, czteroko\u0144czaste, t\u0119pe. Pieni\u0105dze z\u0142ote, o kt\u00f3rych w rozdz. III wspominali\u015bmy, znalaz\u0142 ogrodnik czyli cha\u0142upnik, z nazwiska Pa\u0142asz<\/i>, od lat kilku ju\u017c nie \u017cyj\u0105cy, od kt\u00f3rego cz\u0119\u015b\u0107 onych naby\u0142 Liczman<\/i>, so\u0142tys wsi Udziejek, tudzie\u017c inne osoby, zw\u0142aszcza \u017cydzi, kt\u00f3rzy z tego nabytku dobry handel mieli. Dzwonek z ko\u015bcio\u0142a surpilskiego z napisem \u0142aci\u0144skim: Sit nomen Dommi benedictum<\/i>, widziany by\u0142 oko\u0142o 1834 roku u ksi\u0119dza Strza\u0142eckiego \u00f3wczesnego proboszcza parafji Jeleniewo, dzi\u015b ju\u017c nie \u017cyj\u0105cego; lecz gdzie si\u0119 teraz znajduje ten dzwonek: niewiadomo. Na placu targowym tego grodu, wznios\u0142a si\u0119 w czasach niezbyt dawnych wie\u015b, Targowisko<\/i> zwana. W ko\u0144cu nadmieni\u0107 winni\u015bmy, \u017ce na jedn\u00e9m, wy\u017c\u00e9j wspomnion\u00e9m, w r. 1381 naj\u015bciu Krzy\u017cak\u00f3w na zamek Surpile i z\u0142upieniu onego nie sko\u0144czy\u0142o si\u0119, ale, jak list kr\u00f3la Jana III do komisarzy w d. 30 stycznia 1682 roku w Warszawie pisany przekonywa, ci\u017c Krzy\u017cacy zamek pomieniony, przy powt\u00f3rn\u00e9m naj\u015bciu, zrujnowali.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Wszystkie zamki i grodziska litewskie, w wielki\u00e9m by\u0142y poszanowaniu u ludu, i gdy je nieprzyjaciel zrujnowa\u0142, lud odda\u0142 te szcz\u0105tki pod opiek\u0119 rozmaitym b\u00f3stwom, kt\u00f3rym przez publiczne obrz\u0119dy religijne cze\u015b\u0107 nale\u017cn\u0105 oddawa\u0142; a gdy \u015bwiat\u0142o Chrystusa za\u0107mi\u0142o mnieman\u0105 wielko\u015b\u0107 b\u00f3stw, w\u00f3wczas wyrodzi\u0142y si\u0119 rozmaite podania na fantazji i duchu ludu oparte, oraz legendy i ballady.<\/p>\n

Zamek Surpile oblany by\u0142 jeziorem tego\u017c nazwiska, trzy za\u015b odnogi jego nosz\u0105 oddzielne miana, jakoto: od Targowiska, czyli od zachodu, jezioro Tchliciszko<\/i>, od p\u00f3\u0142nocy Jegl\u00f3wek<\/i>, od po\u0142udnia za\u015b Jodel<\/i>.<\/p>\n

Jegl\u00f3wek jak ju\u017c nadmienili\u015bmy, ma swe nazwisko od nimfy litewski\u00e9j Egle, kt\u00f3ra zamieni\u0142a si\u0119 w \u015bwierk 4<\/a><\/sup>. O t\u00e9j Egle rozmaite s\u0105 podania ludu; tu za\u015b wymienim tylko te, kt\u00f3re obecnie w okolicach Jegl\u00f3wka kr\u0105\u017c\u0105.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u201eLudzie trudni\u0105cy si\u0119 upraw\u0105 roli, cz\u0119stokro\u0107 s\u0142ysz\u0105 w g\u00f3rze ko\u015bcieln\u00e9j d\u017awi\u0119k dzwon\u00f3w, gdy\u017c ko\u015bci\u00f3\u0142 tam zapad\u0142; niekiedy za\u015b g\u0142os ludzki podziemny, wyrzek\u0142szy si\u0119 narodowo\u015bci, wyra\u017anie pi\u0119\u0107kro\u0107 powtarza te wyrazy: \u201eCzas i godzina cz\u0142owieka nie ma\u201d; pocz\u00e9m w ci\u0105gu trzech dni cz\u0142owiek w jeziorze Surpile uton\u0105\u0107 musi.\u201d<\/p>\n

Kto temu nie wierzy, niech si\u0119 zapyta najbli\u017cszych mieszka\u0144c\u00f3w Jegl\u00f3wka, oni s\u0105 gotowi swe \u015bwiadectwo przysi\u0119g\u0105 stwierdzi\u0107.<\/p>\n

\u201eW zesz\u0142ym wieku, na Targowisku mia\u0142 osad\u0119 Misiukiewicz jeometra, kt\u00f3ry, obok czynno\u015bci pomiarowych, trudni\u0142 si\u0119 rolnictwem. Mia\u0142 on parobka m\u0142odego, lecz dobrze obeznanego z upraw\u0105 roli, kt\u00f3remu poruczy\u0142 pod doz\u00f3r sw\u00f3j dobytek i w gospodarstwie zupe\u0142nie na nim polega\u0142. Ten pewnego dnia ora\u0142 wo\u0142ami od \u015bwitu do po\u0142udnia, a gdy ju\u017c pora obiadowa nadesz\u0142a, pu\u015bci\u0142 wo\u0142y na pasz\u0119 zielon\u0105 nad jeziorem, sam za\u015b posiliwszy si\u0119 do syta, usn\u0105\u0142 pod go\u0142\u00e9m niebem tak smaczno, \u017ce a\u017c ku wieczorowi si\u0119 przebudzi\u0142. Wsta\u0142, przetar\u0142 oczy, spojrza\u0142 na niebo i zafrasowa\u0142 si\u0119, bo ju\u017c s\u0142o\u0144ce ku zachodowi si\u0119 chyli\u0142o, a jeszcze wielki kawa\u0142 gruntu zamierza\u0142 tego dnia zora\u0107. Splun\u0105\u0142 z gniewu na sw\u00f3j d\u0142ugi sen, westchn\u0105\u0142, prze\u017cegna\u0142 si\u0119 i \u2014 ruszy\u0142 dal\u00e9j do pracy. Lecz jak\u017ce si\u0119 zdziwi\u0142, gdy obejrzawszy si\u0119 woko\u0142o, nie dostrzeg\u0142 swych wo\u0142\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u2014 Co to jest?\u2014rzek\u0142 do siebie\u2014nikt nie skar\u017cy\u0142 si\u0119 tu nigdy na kradzie\u017c dzienn\u0105 i nie przypuszczam, aby mi wo\u0142y skradziono, chyba je Ortus 5<\/a><\/sup> w jeziorze zatopi\u0142, albo t\u00e9\u017c Wielnis 6<\/a><\/sup> do puszczy gdzie uwi\u00f3d\u0142; tfu, precz z djab\u0142ami!\u2014Matko Boska Trempi\u0144ska!… wida\u0107 Pagibielis 7<\/a><\/sup> nada\u0142 mi sen na moje utrapienie….<\/p>\n

Tak pom\u00f3wiwszy ze sob\u0105, pu\u015bci\u0142 si\u0119 co tchu szuka\u0107 swych wo\u0142\u00f3w. Boja\u017a\u0144 kary i zmitr\u0119\u017cenie roboty w polu, doda\u0142y mu ch\u0119ci i si\u0142 do biegania nad jeziorem, w celu wynalezienia zguby; lecz daremnie, bo j\u00e9j nigdzie nie znalaz\u0142. A gdy ju\u017c rozpacz go ogarn\u0119\u0142a, ni zt\u0105d ni z ow\u0105d zjawia si\u0119 nad jeziorem pi\u0119kna dziewica, ksi\u0119\u017cniczka Egle, w szaty czarne fantastyczne lecz uroczo ubrana, i lituj\u0105c si\u0119 nad zrozpaczonym parobkiem, pyta go: Czego si\u0119 smuci i o co si\u0119 troszczy?<\/p>\n

M\u0142odzian oczarowany d\u017awi\u0119cznym g\u0142osem i wspania\u0142\u0105 postaci\u0105 dziewicy, z nie\u015bmia\u0142o\u015bci\u0105 lecz szczerze opowiedzia\u0142 j\u00e9j sw\u0105 przygod\u0119, nie zamilczaj\u0105c o nast\u0119pstwach, jakie go oczekuj\u0105 w domu pana Misiukiewicza.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Wys\u0142uchawszy to Egle rzek\u0142a mu:<\/p>\n

\u2014 Mo\u017cna temu \u0142atwo zaradzi\u0107, byleby\u015b chcia\u0142 mnie wzajemno\u015bci\u0105 odp\u0142aci\u0107; znajdziesz twe wo\u0142y, je\u015bli wybawisz mi\u0119 od m\u0119k, kt\u00f3re oddawna tu w t\u00e9m jeziorze cierpi\u0119, za strat\u0119 mego narzeczonego.<\/p>\n

\u2014 O! wszystko zrobi\u0119, co pani rozka\u017cesz, \u2014 odrzek\u0142, k\u0142aniaj\u0105c si\u0119 nizko m\u0142odzian \u2014 jestem na j\u00e9j us\u0142ugi.<\/p>\n

\u2014 Dobrze, \u2014 m\u00f3wi\u0142a dal\u00e9j Egle \u2014 tylko b\u0105d\u017a wiernym twemu s\u0142owu.<\/p>\n

\u2014 Got\u00f3w jestem na wszystko i poddaj\u0119 si\u0119 woli pani, chci\u00e9j tylko powr\u00f3ci\u0107 mi zgub\u0119.<\/p>\n

\u2014 Oto, zniesiesz mnie dziewi\u0119\u0107 razy z g\u00f3ry zamkow\u00e9j ku kana\u0142owi, \u0142\u0105cz\u0105cemu dwa jeziora: Tchliciszko i Jodel.<\/p>\n

\u2014 Dlaczeg\u00f3\u017c nie? albo\u017c to ja takie ci\u0119\u017cary d\u017awiga\u0142em? to\u0107 pani zapewne nie z kamienia?<\/p>\n

I to m\u00f3wi\u0105c, parobczak spr\u00f3bowa\u0142 ci\u0119\u017caru a gdy mu si\u0119 zda\u0142 bardzo lekkim, ch\u0119tnie przysta\u0142 na wykonanie rozkazu Egle.<\/p>\n

\u2014 Ale nie ufaj sw\u00e9j sile, \u2014 doda\u0142a Egle \u2014 gdy\u017c nie tak \u0142atwo to wykona\u0107, jak ci si\u0119 zdaje: g\u0142\u00f3wny bowiem warunek zale\u017cy na t\u00e9m, aby\u015b znosz\u0105c mnie z g\u00f3ry, nie zagl\u0105da\u0142 za sob\u0105, bo twoje trudy na nicby si\u0119 nie zda\u0142y.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u2014 E, co tam za ciekawo\u015b\u0107 patrze\u0107 za sob\u0105 \u2014 rzek\u0142 o\u015bmielony parobczak \u2014 kiedy cz\u0142owiek ma przed sob\u0105 taki pi\u0119kny przedmiot, jakim pani jeste\u015b.<\/p>\n

\u2014 Dobry\u015b, widz\u0119, ch\u0142opcze, ale nie wiem czy tak wytrwa\u0142y w tw\u00e9m przedsi\u0119wzi\u0119ciu, jake\u015b pochopny do s\u0142owa; obaczymy.<\/p>\n

To rzek\u0142szy, Egle zaprowadzi\u0142a m\u0142odziana na g\u00f3r\u0119, gdzie ten, wierny swemu s\u0142owu, obj\u0105wszy w swe ramiona mi\u0142e brzemie, z przyjemno\u015bci\u0105 d\u017awiga\u0142 ku kana\u0142owi; lecz gdy ju\u017c si\u0119 spu\u015bci\u0142 blisko podn\u00f3\u017ca g\u00f3ry, kilka kamieni z wierzcho\u0142ka g\u00f3ry potoczy\u0142o si\u0119 do ku niemu, i gdyby nie po\u015bpieszy\u0142 ku kana\u0142owi, niechybnie by\u0142by uderzonym. Bez wzgl\u0119du na to, powt\u00f3rzy\u0142 z taki\u00e9m\u017ce niebezpiecze\u0144stwem sw\u00f3j poch\u00f3d raz drugi, trzeci i czwarty, i za ka\u017cdym razem skoro stan\u0105\u0142 u kana\u0142u, dostrzega\u0142 w sw\u00e9j pani odmian\u0119: coraz bowiem bardzi\u00e9j biela\u0142y j\u00e9j szaty, a twarz pi\u0119kniejsz\u0105 si\u0119 zdawa\u0142a, tak, \u017ce gdy o\u015bm razy zni\u00f3s\u0142 dziewic\u0119 z g\u00f3ry, ju\u017c mu si\u0119 zdawa\u0142o, \u017ce widzia\u0142 przed sob\u0105 b\u00f3stwo nie kobiet\u0119, tak by\u0142a czaruj\u0105c\u0105. Puszcza si\u0119 tedy uradowany w ostatni\u0105, to jest dziewi\u0105t\u0105 podr\u00f3\u017c g\u00f3rn\u0105, lecz gdy ju\u017c przeby\u0142 wi\u0119ksz\u0105 po\u0142ow\u0119 drogi, z wielkim \u0142oskotem, jakby r\u0119k\u0105 Perkuna ci\u015bni\u0119ta massa ogromnych kamieni, tu\u017c za uciekaj\u0105cym potoczy\u0142a si\u0119 i zdawa\u0142a si\u0119 cios \u015bmiertelny mu zadawa\u0107, tak, \u017ce strach \u015bmierci wyrugowa\u0142 z pami\u0119ci m\u0142odziana przestrogi dziewicy i j\u00e9j powabne wdzi\u0119ki, a przel\u0119kniony, oczyma usi\u0142owa\u0142 wstrzyma\u0107 p\u0119d kamieni i stan\u0105\u0142 jak wryty. Tedy Egle rzek\u0142a:<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u2014 Zgubi\u0142e\u015b mi\u0119 i znowu skaza\u0142e\u015b na tyle lat m\u0119ki, ilem ju\u017c przecierpia\u0142a; bywaj zdr\u00f3w! \u2014 i znikn\u0119\u0142a….<\/p>\n

Parobek w smutku i rozpaczy po stracie wo\u0142\u00f3w i cudn\u00e9j dziewicy, powr\u00f3ci\u0142 do domu i opowiedzia\u0142 to zdarzenie, a jak go przyj\u0105\u0142 pan Misiukiewicz, podanie o t\u00e9m nic nie m\u00f3wi.\u201d<\/p>\n

Drugie podanie jest takie:<\/p>\n

\u201ePod g\u00f3r\u0105 zamkow\u0105 w pocz\u0105tku wieku bie\u017c\u0105cego mieszka\u0142 w ziemiance szewc Sutkiewicz, kt\u00f3ry ze swego rzemios\u0142a znany by\u0142 ca\u0142\u00e9j okolicy Jegl\u00f3wka. Raz powracaj\u0105c pod wiecz\u00f3r z wsi okoliczn\u00e9j do domu, napotka\u0142 trzech panicz\u00f3w m\u0142odych, bardzo modnie ubranych. Mieli bowiem na sobie tuniki czarne, spodnie i buty czerwone, na g\u0142owie kapelusz stosowany, a w r\u0119ku kij czarny. Ci prosili Sutkiewicza, aby poszed\u0142 z nimi na g\u00f3r\u0119 zamkow\u0105; lecz gdy ten nie da\u0142 si\u0119 nak\u0142oni\u0107 do ich pro\u015bby, wymawiaj\u0105c si\u0119 znu\u017ceniem, poszli z nim do iego cha\u0142upy i tam rozgo\u015bciwszy si\u0119, zaprzyja\u017anili si\u0119 z nim i sprawili hulatyk\u0119. W\u00f3dka, piwo i mi\u00f3d, a nawet i krupnik, wszystko, niewiadomo zk\u0105d, jakby potokiem si\u0119 la\u0142o, a gdy Bachus, czy t\u00e9\u017c Ragutis litewski doda\u0142 weso\u0142o\u015bci, da\u0142y si\u0119 s\u0142ysze\u0107 junacze \u015bpiewy i huczna muzyka, przy kt\u00f3rych Sutkiewicz, wesp\u00f3\u0142 z mi\u0142emi go\u015b\u0107mi, ochoczo ta\u0144czy\u0142 ca\u0142e trzy doby bez przerwy, a\u017c w ko\u0144cu zemdla\u0142 od usta\u0142o\u015bci i usn\u0105\u0142. A gdy si\u0119 ockn\u0105\u0142, ju\u017c nikogo z go\u015bci w swym domu nie zasta\u0142, i zachorowawszy mocno, po kilku dniach \u017cycie zako\u0144czy\u0142.\u201d<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u201ePrzed kilkunast\u0105 laty, czy t\u00e9\u017c nieco wcze\u015bn\u00e9j, widziano na jeziorze Jodel skrzyni\u0119 ze skarbem z\u0142ota p\u0142ywaj\u0105c\u0105, lecz nikt nie \u015bmia\u0142 do ni\u00e9j przyst\u0105pi\u0107, bo j\u0105 strzeg\u0142 Ortus 8<\/a><\/sup> w postaci pieska, a gdy we\u0144 zacz\u0119to ciska\u0107 kamieniami, znikn\u0105\u0142 wraz z ca\u0142ym skarbem.\u201d<\/p>\n

Pomi\u0119dzy jeziorami Jodel i Szurpi\u0142y, jest wyspa w\u0105zka grobl\u0105 z l\u0105dem po\u0142\u0105czona, zwana Pustelni\u0105, od tego, \u017ce w wieku XV, czyli t\u00e9\u017c XVI, kiedy jeszcze te jeziora ocienione by\u0142y wielkiemi lasami, \u017cy\u0142 tu jaki\u015b pustelnik, o kt\u00f3rego imieniu i nazwisku podanie nic nie g\u0142osi.<\/p>\n

Kto chce polubowa\u0107 si\u0119 przecudnym krajobrazem, niech wst\u0105pi na g\u00f3r\u0119 zamkow\u0105 i wko\u0142o si\u0119 obejrzy, a r\u0119czym, \u017ce przyzna to miejsce godn\u00e9m zamku Erdziwi\u0142\u0142a i mieszkania ksi\u0105\u017c\u0105t udzielnych. Co do nas, gdyby\u015bmy posiadali bogactwa tych ksi\u0105\u017c\u0105t, wystawiliby\u015bmy tu sobie mieszkanie i nasycaj\u0105c si\u0119 widokiem czaruj\u0105c\u00e9j okolicy, przemarzyliby\u015bmy ca\u0142e \u017cycie o dziejach przesz\u0142ych, kt\u00f3re u\u015bwi\u0119ci\u0142y to miejsce.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Mylnie kto\u015b powiedzia\u0142 w jedn\u00e9m z naszych pism 9<\/a><\/sup>, \u017ce nie ma w gubernji augustowski\u00e9j pomnik\u00f3w przekazuj\u0105cych dzisiejszemu pokoleniu swe odwieczne istnienie; \u017ce nie ma w t\u00e9j prowincji miejsca ws\u0142awionego wa\u017cnym wypadkiem, wp\u0142ywaj\u0105cym na losy narodu, a\u017c do pocz\u0105tk\u00f3w XIX wieku, wyj\u0105wszy Olit\u0119 i Lejpuny, gdzie Polacy ze Szwedami mni\u00e9j wa\u017cne bitwy staczali. \u2014 Owszem, prowincja ta wielce jest zamo\u017cn\u0105 w pomniki odwieczne, \u015bwiadcz\u0105ce nam o mi\u0142o\u015bci kraju i walecznej onego obronie przez przodk\u00f3w naszych. Nie wspominaj\u0105c ju\u017c o staro\u017cytnych ko\u015bcio\u0142ach, kt\u00f3re same b\u0119d\u0105c pomnikami, wiele t\u00e9\u017c mieszcz\u0105 w sobie odwiecznych pami\u0105tek, wspomnimy tu o innych przedmiotach, na pierwszy rzut oka przypominaj\u0105cych wa\u017cne dzieje przesz\u0142e kraju.<\/p>\n

Poczynaj\u0105c przegl\u0105d od po\u0142udnia, zapytajmy Kurpi\u00f3w w okolicy Nowogrodu osiad\u0142ych: gdzie ze Szwedem si\u0119 spotykali? gdzie djab\u0142\u00f3w czerwonych<\/i> pobili? gdzie \u0142eb \u017celazny<\/i> ci\u0119gi dosta\u0142? Oni nam wska\u017c\u0105 nie jedno miejsce, zwyci\u0119ztwem swych przodk\u00f3w w pami\u0119ci uwiecznione.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Na Mazowszu za\u015b, Podlasiu i Rusi tutejsz\u00e9j, nie tylko Szwedzi, ale i inne obce narody, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o panuj\u0105cych nad tym krajem ksi\u0105\u017c\u0119tach i kr\u00f3lach, ile\u017c to pami\u0105tek, nas obchodz\u0105cych, po sobie pozostawili!? Jakkolwiek tutejsze osobliwo\u015bci wielce s\u0105 ciekawe, jadnak\u017ce, z samego porz\u0105dku rzeczy, przegl\u0105d ich na ca\u0142\u00e9j poludniow\u00e9j po\u0142aci gubenji mieszcz\u0105cych si\u0119 od\u0142o\u017cymy na p\u00f3\u017ani\u00e9j, a teraz pod\u0105\u017cym od twierdzy Surpile dal\u00e9j ku Litwie.<\/p>\n

Ku zachodowi od Jegl\u00f3wka, jad\u0105c drog\u0105 bit\u0105 z Szypliszek ku Kalwarji, gdy si\u0119 przejedzie wie\u015b Gromadziszki, widzimy po praw\u00e9j stronie drogi las iglasty rz\u0105dowy, zwany obr\u0119bem Wojciuliszki, za kt\u00f3rym o wiorst trzy od traktu warszawsko-kowie\u0144skiego, le\u017cy wioska rz\u0105dowa Jegliniec<\/i>; za\u015b pomi\u0119dzy t\u0105 wiosk\u0105 a lasem, wznosi si\u0119 wysoko sto\u017ckowato-okr\u0105g\u0142a g\u00f3ra, m\u0142odem i kar\u0142owato-wzros\u0142emi staremi drzewami zaros\u0142a; jest to grodzisko litewskie, dzi\u015b Jegliniec<\/i> nazywane, niewiadomo wszak\u017ce, czy grodzisko od wsi, czyli t\u00e9\u017c wie\u015b od grodziska swe nazwisko wzi\u0119\u0142y: to tylko w\u0105tpliwo\u015bci nie podlega, \u017ce warownia ta starsza jest wiekiem od wsi, a po swym upadku po\u015bwi\u0119cona ksi\u0119\u017cniczce Egle, narzeczon\u00e9j \u017baltisa 10<\/a><\/sup>, przybra\u0142a miano eglinis<\/i> czyli jeglinis<\/i> t. j. \u015bwierkowa, od czego t\u00e9\u017c p\u00f3\u017ani\u00e9j spolszczono Jegliniec<\/i>. Panowanie ksi\u0119\u017cniczki Egle \u0142atwo si\u0119 da wyt\u0142\u00f3maczy\u0107 z gruntu miejscowego, gdzie, jak i w okolicy zamku Surpile, \u015bwierk g\u0142\u00f3wnie porasta. W por\u00f3wnaniu z grodem Surpile, ta warownia uwa\u017can\u0105 by\u0107 mo\u017ce za drugo lub trzeciorz\u0119dn\u0105; jednak\u017ce jest ona pile<\/i>, czyli sypanin\u0105 litewsk\u0105 i tylko ze \u015bcian i wa\u0142\u00f3w kamiennych do tamt\u00e9j jest podobn\u0105; zreszt\u0105 w sam\u00e9j wielko\u015bci i braku wody ochronn\u00e9j oraz w pi\u0119kno\u015bci po\u0142o\u017cenia, wiele ust\u0119puje tamt\u00e9j.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Jakie by\u0142o pierwiastkowe, to jest w\u0142a\u015bciwe miano tego grodziska, niewiadomo; z nazwiski\u00e9m za\u015b Jegliniec po\u0142\u0105czone jest nazwisko fantastyczn\u00e9j Egle, kt\u00f3r\u00e9j w\u0142a\u015bciwe mieszkanie, to jest jezioro, jest tu bardzo szczup\u0142e, obj\u0119to\u015bci stawu lub sadzawki \u017ar\u00f3d\u0142ami zasilan\u00e9j; w\u0105w\u00f3z ogromny wszak\u017ce domy\u015bla\u0107 si\u0119 ka\u017ce, \u017ce tu by\u0142y niegdy\u015b wielkie wody, kt\u00f3re wyschn\u0105\u0107 musia\u0142y. Pomimo to, Egle lubi swe siedlisko i na wieki w ni\u00e9m pozostanie, bo tak losy przeznaczy\u0142y. I ona by\u0142a kiedy\u015b \u015bmierteln\u0105 jak inne kobiety, lecz gdy podst\u0119pnie sta\u0142a si\u0119 \u017con\u0105 \u017baltisa, pi\u0119knego m\u0142odzie\u0144ca i boga w\u00f3d, w\u00f3wczas naby\u0142a od niego przymiotu nie\u015bmiertelno\u015bci. Jednak\u017ce to ub\u00f3stwienie nie wyg\u0142adzi\u0142o w\u0142a\u015bciwego \u015bmiertelnikom czucia, tojest przywi\u0105zania do rodziny, bo jakkolwiek z pi\u0119knym \u017baltisem w po\u017cyciu by\u0142a szcz\u0119\u015bliw\u0105, t\u0119skni\u0142a jednak do rodzic\u00f3w, braci i si\u00f3str, i przez lat pi\u0119tna\u015bcie po\u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego, b\u0142aga\u0142a m\u0119\u017ca o pozwolenie odwiedzenia krewnych. Trudno mu by\u0142o na chwil\u0119 rozsta\u0107 si\u0119 z ukochan\u0105 Egle i dlatego nie\u0142atwo udzieli\u0142 j\u00e9j \u017c\u0105dane pozwolenie. A gdy si\u0119 ju\u017c rozstawali, rzek\u0142 do ni\u00e9j: gdy powr\u00f3cisz do mnie, zawo\u0142aj trzykro\u0107 z brzegu jeziora; \u201em\u0119\u017cu m\u00f3j! \u017cona ci\u0119 wo\u0142a; je\u015bli\u015b \u017cywy, wyp\u0142y\u0144 w pianie mleczn\u00e9j; je\u015bli\u015b zmar\u0142, poka\u017c si\u0119 krwi\u0105 na wodzie.\u201d<\/p>\n<\/div>\n

\n

Egle wyuczywszy si\u0119 tego wo\u0142ania, z dwoma synami i c\u00f3rk\u0105 uda\u0142a si\u0119 do domu rodzicielskiego, gdzie z rado\u015bci\u0105 przyj\u0119ta, nie mia\u0142a czasu my\u015ble\u0107 o powrocie do m\u0119\u017ca, bo rodzice i bracia bawi\u0105c j\u0105, wszystkie chwile pobytu j\u00e9j, uprzyjemniali i rozstanie si\u0119 odk\u0142adali do p\u00f3\u017aniejszego czasu. A gdy Egle bez wzgl\u0119du na te uciechy, zat\u0119skni\u0142a do m\u0119\u017ca swego, bracia postanowili zatrzyma\u0107 j\u0105 na zawsze u siebie, a j\u00e9j m\u0119\u017ca zg\u0142adzi\u0107. W tym celu badali potajemnie syn\u00f3w, jak matka wo\u0142a\u0107 b\u0119dzie swego m\u0119\u017ca; lecz ci powiedzie\u0107 im nie chcieli, t\u0142umacz\u0105c si\u0119 niewiadomo\u015bci\u0105. Wtedy bracia Egle zabrali z sob\u0105 do lasu j\u00e9j c\u00f3rk\u0119, u kt\u00f3r\u00e9j, pod gro\u017ab\u0105 wymogli objawienia sposobu, jakim \u017baltis z jeziora wywo\u0142any by\u0107 mo\u017ce, a gdy na ich wo\u0142anie w\u0105\u017c ukaza\u0142 si\u0119 na powierzchni jeziora, rozsiekli go kosami na kawa\u0142ki.<\/p>\n

Pocz\u00e9m Egle mia\u0142a ju\u017c sobie dozwolony powr\u00f3t do m\u0119\u017ca, lecz gdy nad brzegiem jeziora zawo\u0142a\u0142a go, ujrza\u0142a krew i us\u0142ysza\u0142a wym\u00f3wione g\u0142osem znanym imiona zab\u00f3jc\u00f3w. W\u00f3wczas z \u017calem zawo\u0142a\u0142a:<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u2014 Gdzie si\u0119 podziej\u0119? czy\u017c mog\u0119 mieszka\u0107 z zab\u00f3jcami m\u0119\u017ca mego!?….<\/p>\n

Bogowie lituj\u0105c si\u0119 nad nieszcz\u0119\u015bliw\u0105 wdow\u0105, przemienili j\u0105 w \u015bwierk (po litewsku egle<\/i>), starszego j\u00e9j syna w d\u0105b, m\u0142odszego w jesion, c\u00f3rk\u0119 za\u015b w osik\u0119.<\/p>\n

Jad\u0105c wstecz od Kalwarji ku Szypliszkom, zdala majestatycznie przedstawia si\u0119 zamczysko Jegliniec, i na pierwszy rzut oka nieznaj\u0105cemu prawdziwego jego znaczenia nasuwa si\u0119 domys\u0142, \u017ce to jest przedmiot godzien uwagi historyka i archeologa.<\/p>\n

Od wsi Jegljniec posun\u0105wszy si\u0119 ku p\u00f3\u0142noco-zachodowi o mil 3 przesz\u0142o, na trakcie prowadz\u0105cym z m. \u0141ozdzieje do Kalwarji, widzimy wie\u015b ko\u015bcieln\u0105 Urdomin<\/i>, nale\u017c\u0105c\u0105 do p. jenera\u0142ow\u00e9j Sucharzewski\u00e9j, dawni\u00e9j w powiecie grodzie\u0144skim, dzi\u015b w kalwaryjskim po\u0142o\u017con\u0105. Tu znowu przedstawia si\u0119 zamczysko litewskie, przekszta\u0142cone w czasach p\u00f3\u017aniejszych na szaniec, szwedzkim zwany, kt\u00f3ry przy pomocy okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w, mia\u0142 by\u0107 usypany przez szlachcica Rudomin\u0119, a za waleczn\u0105 obron\u0119 kraju nadan\u0105 mu by\u0142a ca\u0142a osada jakoby dawni\u00e9j zwana Rudomina<\/i> 11<\/a><\/sup>. Okopy te le\u017c\u0105 w gruntach proboszcza o p\u00f3\u0142 wiorsty od wsi, d\u0142u\u017csze s\u0105 o jedn\u0119 trzeci\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 od szeroko\u015bci; \u015bciany na zewn\u0119trz pod k\u0105tem ostrym, na wewn\u0105trz pod rozwartym, na stop kilkadziesi\u0105t s\u0105 wysokie. Urdomin w wieku zesz\u0142ym nosi\u0142 nazw\u0119 miasteczka. Ko\u015bci\u00f3\u0142 pierwiastkowy pod wezwaniem Wniebowzi\u0119cia M. B. zbudowany by\u0142 z drzewa dnia 10 czerwca 1592 r. przez Grzegorza Massalskiego podkomorzego grodzie\u0144skiego i Maryn\u0119 Stanis\u0142aw\u00f3wn\u0119 z Raczkowskieh, kt\u00f3rzy na uposa\u017cenie miejscowego proboszcza nadali plac na jurysdyk\u0119 i karczm\u0119 przy ko\u015bciele z woln\u0105 propinacj\u0105, tudzie\u017c we wsi Bawirsze 4 w\u0142\u00f3ki gruntu osiad\u0142e z poddanymi, 3 w\u0142\u00f3ki na pastwiska, 8 morg\u00f3w \u0142\u0105k nad jeziorem, 10 kop groszy litewskich z ka\u017cd\u00e9j w\u0142o\u015bci urdomi\u0144ski\u00e9j, miar\u0119 \u017cyta i p\u00f3\u0142 miary owsa dziesi\u0119ciny, oraz dwa kamienie wosku na \u015bwiece i reparacj\u0119 ko\u015bcio\u0142a. Micha\u0142 Turczynowicz Suszycki, skarbnik powiatu trockiego, nabywszy te dobra od Massalskich i zostawszy kolatorem ko\u015bcio\u0142a, na mocy zawart\u00e9j dnia 30 czerwca 1745 r. umowy z ksi\u0119dzem Bart\u0142omiejem Juszkiewiczem, \u00f3wczesnym proboszczem, w zamian za karczm\u0119, jurysdyk\u0119, dziesi\u0119ciny, 10 kop groszy i dwa kamienie wosku, doda\u0142 proboszczowi w Bawirszach 4 w\u0142\u00f3ki i morg\u00f3w 9 gruntu. Cz\u00e9m gdy ks. Juszkiewicz uwa\u017ca\u0142 si\u0119 by\u0107 pokrzywdzonym, Turczynowicz w nagrod\u0119 ufundowa\u0142 przy ko\u015bciele missj\u0119 dla Jezuit\u00f3w rezydencji merecki\u00e9j, kt\u00f3rzy corocznie na cztery tygodnie zje\u017cd\u017cali do Urdomina do pomocy proboszczowi, a mianowicie: w \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia, Wielki\u00e9jnocy, Zielonych \u015awi\u0105tek i Wszystkich \u015awi\u0119tych. W lat kilka Turczynowicz wyrestaurowa\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 dawny i chc\u0105c podnie\u015b\u0107 wie\u015b do postaci miasta, obok innych budowli, rozpocz\u0105\u0142 stawia\u0107 nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 z ceg\u0142y,\u2014lecz przed uko\u0144czeniem onego \u017cycie zako\u0144czy\u0142. Jednak\u017ce przed \u015bmierci\u0105, w klasztorze Jezuit\u00f3w nowogrodzkich ci\u0119\u017ck\u0105 z\u0142o\u017cony chorob\u0105, w testamencie roku 1775 spisanym, zamie\u015bci\u0142 te s\u0142owa:<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u201eMocno i gruntownie waruj\u0119, a\u017ceby Imci Panowie opiekunowie ko\u015bci\u00f3\u0142 w Urdominie przezemnie zacz\u0119ty murowa\u0107, co najpr\u0119dz\u00e9j ko\u0144czyli z intrat urdomi\u0144skich, do wystawienia kt\u00f3rego zgodzony architekt za 19,000 z\u0142p, i materji ma dwakro\u0107 sto tysi\u0119cy ceg\u0142y.\u201d<\/p>\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 ten, o dw\u00f3ch wie\u017cach bia\u0142\u0105 blach\u0105 krytych, dach\u00f3wk\u0105 pokryty, mie\u015bci w sobie o\u0142tarzy pi\u0119\u0107 i obraz \u015b, Jana Nepomucena, nie pospolitego p\u0119dzla; po\u015bwi\u0119ca\u0142 go biskup sufragan Marciejewski, kt\u00f3rego zw\u0142oki tu spoczywaj\u0105. W sklepach ko\u015bcielnych z\u0142o\u017cone s\u0105 zw\u0142oki familji Turczynowicz\u00f3w, oraz w oddzieln\u00e9j katakumbie Tadeusz Stanis\u0142aw Rychlicki, komisarz cywilno-wojskowy w r. 1793 pochowany.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Pozostaj\u0105 jeszcze z kolei do opisania dawne zamki litewskie: Warnupiany, Bogramy, Chlebiszki, Marjenburg, Junigeda albo Junda, Kajmele, Liszkow i wiele innych.<\/p>\n<\/div>\n

    \n
  1. J. Jaroszewicz w Obrazie Litwy<\/i> wbrew innym historykom twierdzi\u0142, \u017ce Sunenpille le\u017cy niedaleko prawego brzegu Niemna, na drodze z Pu\u0144 do Jezwy, lecz jak\u017ce si\u0119 omyli\u0142.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  2. Ca\u0142y okres dos\u0142ownie tu z przywileju, kt\u00f3ry mamy pod r\u0119k\u0105 jest podany.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  3. Patrz Nra 286 i 287 Gazety Warsz. z roku 1846 Listy z nad brzeg\u00f3w Kro\u017centy<\/i>.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  4. Egle u Litwin\u00f3w i Rusin\u00f3w jest rodzaju \u017ce\u0144skiego i dlatego t\u0142umacz\u0105 tam ten wyraz po polsku jod\u0142a<\/i>, nie za\u015b \u015bwierk, a po rusku jel<\/i>; polski\u00e9j za\u015b jod\u0142y Litwini nie znaj\u0105.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  5. B\u00f3g jezior.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  6. Wielnis<\/i>\u2014djabe\u0142 litewski.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  7. Z\u0142y duch.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  8. B\u00f3g jezior u Litwin\u00f3w.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  9. Bibl. Warsz. r. 1854, t. 2.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  10. \u017baltis<\/i>, wyraz litewski oznacza: w\u0105\u017c.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  11. Mog\u0142a nale\u017ce\u0107 pierwiastkowo ta osada do Rudominy, ale nie za odparcie Szwed\u00f3w nadan\u0105 mu by\u0142a, gdy\u017c pierwsze naj\u015bcie Szwed\u00f3w by\u0142o w wieku XVII, Massalscy za\u015b ju\u017c w wieku XVI dzier\u017cyli t\u0119 wie\u015b pod nazwaniem Urdomin. Pewniejsze przypuszczenie b\u0119dzie, \u017ce Rudomina by\u0142 pierwszym osadnikiem t\u00e9j wsi, lecz szaniec daleko p\u00f3\u017ani\u00e9j w czasie wojen szwedzkich usypany zosta\u0142, bo podobnych sza\u0144c\u00f3w jest wi\u0119c\u00e9j na Litwie tutejsz\u00e9j.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Ruiny dawnego zamku Surpile. \u2014 Szczepy narodu litewskiego: Gogi, Staki, Dziuki, Szaki, Zanawiki i Jad\u017awingowie. \u2014 Jegl\u00f3wek wie\u015b i Egle nimfa litewska. \u2014 Wsie Jegliniec i Urdomin. Litwini z Azji, kolebki lud\u00f3w, przybywszy za kraniec p\u00f3\u0142nocny pot\u0119\u017cnego niegdy\u015b pa\u0144stwa rzymskiego do g\u0142uchych i bezludnych puszcz, rych\u0142o pokochali sw\u0105 now\u0105 ojczyzn\u0119 i okre\u015bliwszy j\u00e9j granice, ka\u017cdej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13433,"parent":13294,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"h5ap_radio_sources":[],"jetpack_post_was_ever_published":false,"footnotes":""},"class_list":["post-13334","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"\nRozdzia\u0142 7 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-7\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rozdzia\u0142 7 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ruiny dawnego zamku Surpile. \u2014 Szczepy narodu litewskiego: Gogi, Staki, Dziuki, Szaki, Zanawiki i Jad\u017awingowie. \u2014 Jegl\u00f3wek wie\u015b i Egle nimfa litewska. \u2014 Wsie Jegliniec i Urdomin. Litwini z Azji, kolebki lud\u00f3w, przybywszy za kraniec p\u00f3\u0142nocny pot\u0119\u017cnego niegdy\u015b pa\u0144stwa rzymskiego do g\u0142uchych i bezludnych puszcz, rych\u0142o pokochali sw\u0105 now\u0105 ojczyzn\u0119 i okre\u015bliwszy j\u00e9j granice, ka\u017cdej […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-7\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-05-12T09:20:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/uzbrojenie-jacwingow.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1610\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"2112\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"27 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-7\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-7\\\/\",\"name\":\"Rozdzia\u0142 7 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-7\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-7\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/05\\\/uzbrojenie-jacwingow.jpg\",\"datePublished\":\"2020-05-11T08:21:08+00:00\",\"dateModified\":\"2020-05-12T09:20:05+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-7\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-7\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-7\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/05\\\/uzbrojenie-jacwingow.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/05\\\/uzbrojenie-jacwingow.jpg\",\"width\":1610,\"height\":2112},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-7\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"W\u0119dr\u00f3wki po guberni augustowskiej w celu naukowym odbyte\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Rozdzia\u0142 7\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"width\":931,\"height\":990,\"caption\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rozdzia\u0142 7 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-7\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Rozdzia\u0142 7 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","og_description":"Ruiny dawnego zamku Surpile. \u2014 Szczepy narodu litewskiego: Gogi, Staki, Dziuki, Szaki, Zanawiki i Jad\u017awingowie. \u2014 Jegl\u00f3wek wie\u015b i Egle nimfa litewska. \u2014 Wsie Jegliniec i Urdomin. Litwini z Azji, kolebki lud\u00f3w, przybywszy za kraniec p\u00f3\u0142nocny pot\u0119\u017cnego niegdy\u015b pa\u0144stwa rzymskiego do g\u0142uchych i bezludnych puszcz, rych\u0142o pokochali sw\u0105 now\u0105 ojczyzn\u0119 i okre\u015bliwszy j\u00e9j granice, ka\u017cdej […]","og_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-7\/","og_site_name":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/","article_modified_time":"2020-05-12T09:20:05+00:00","og_image":[{"width":1610,"height":2112,"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/uzbrojenie-jacwingow.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"27 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-7\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-7\/","name":"Rozdzia\u0142 7 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-7\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-7\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/uzbrojenie-jacwingow.jpg","datePublished":"2020-05-11T08:21:08+00:00","dateModified":"2020-05-12T09:20:05+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-7\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-7\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-7\/#primaryimage","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/uzbrojenie-jacwingow.jpg","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/uzbrojenie-jacwingow.jpg","width":1610,"height":2112},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-7\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"W\u0119dr\u00f3wki po guberni augustowskiej w celu naukowym odbyte","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Rozdzia\u0142 7"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","name":"Jaminy Indexing Team","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jzi.org.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization","name":"Jaminy Indexing Team","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","width":931,"height":990,"caption":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/"]}]}},"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13334","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13334"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13334\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13294"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13334"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}