{"id":13303,"date":"2020-05-10T14:44:14","date_gmt":"2020-05-10T12:44:14","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?page_id=13303"},"modified":"2020-05-11T16:42:15","modified_gmt":"2020-05-11T14:42:15","slug":"wedrowki-3","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-3\/","title":{"rendered":"Rozdzia\u0142 3"},"content":{"rendered":"
\n

Miasta: Zambr\u00f3w, Wizna i Jedwabne. – Czerwony b\u00f3r. – Kana\u0142 Augustowski. – Rzeki: Ha\u0144cza Czarna, Ha\u0144cza Bia\u0142a i Bobra. – Miasto Lipsk. – Wsie: Lub\u00f3w, Krasnopol i Jegl\u00f3wek.<\/h4>\n

Dla was historycy, archeologowie, poeci i malarze, chc\u0119 wskaza\u0107 drogie okruchy, czy t\u00e9\u017c py\u0142ki szacownych zabytk\u00f3w i skarb\u00f3w nasz\u00e9j prowincyi; z tych py\u0142kow utworzy\u0107 pi\u0119kn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, b\u0119dzie wasz\u00e9m zadaniem.<\/p>\n

Ten, kto z mi\u0142o\u015bci\u0105 kraju swego przebie\u017cy wyci\u0105gnion\u0105 ku p\u00f3\u0142nocy cz\u0119\u015b\u0107 kr\u00f3lestwa, znajdzie tu jak wsz\u0119dzie, na ka\u017cdym prawie kroku, pokarm dla ducha, znajdzie pi\u0119kno i nauk\u0119. Na c\u00f3\u017c pisaliby\u015bmy historj\u0119, wzbogacali muzea archeologiczne i tworzyli pi\u0119kne obrazy kraju, je\u015bliby to wszystko nie s\u0142u\u017cy\u0142o dla nas za szczeble post\u0119pu do coraz wy\u017csz\u00e9j doskona\u0142o\u015bci? \u2014 Z ruin ko\u015bcio\u0142\u00f3w i zamk\u00f3w, ze szcz\u0105tk\u00f3w zbroi i naczy\u0144, domy\u015blamy si\u0119 ich ca\u0142o\u015bci, i podziwiaj\u0105c umiej\u0119tno\u015b\u0107 przodk\u00f3w naszych, m\u0119ztwo ich i pobo\u017cno\u015b\u0107, bierzemy od nich wzory pracy, po\u015bwi\u0119cenia si\u0119 dla ludzko\u015bci, poj\u0119cia pi\u0119kna i wytrwa\u0142o\u015bci w cnotliw\u00e9m \u017cyciu. Z taki\u00e9m tylko usposobieniem ducha dojrze\u0107 mo\u017cna w ka\u017cdym zak\u0105tku kraju naszego niewyczerpane bogactwa dla historji i archeologji, oraz pomocniczych im sztuk pi\u0119knych. Lecz aby wszystko w prawdziw\u00e9m \u015bwietle przedstawi\u0107, trzeba na to d\u0142ugiego czasu i szczeg\u00f3lnego po\u015bwi\u0119cenia si\u0119 nie jednego, lecz wielu; w dzie\u0142ku za\u015b nasz\u00e9m poda\u0107 mo\u017cemy tego wszystkiego tylko szkice, u\u0142amki, okruchy i py\u0142ki, kt\u00f3re kre\u015bli\u0107 b\u0119dziemy bez wzgl\u0119du na po\u0142o\u017cenie jeograficzne lub inny jaki porz\u0105dek, tak jak pod oczy podpadn\u0105.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Pod\u0142ug przyj\u0119tego ju\u017c przez nas porz\u0105dku, nale\u017ca\u0142oby naprz\u00f3d rozpozna\u0107 po\u0142udniowy kraniec gubernji augustowski\u00e9j, tojest dawne starostwo \u0142om\u017cy\u0144skie; ale chc\u0105c pozna\u0107 wszystkie na tym kawa\u0142ku ziemi zgromadzone zabytki historyczne, trzeba by przede wszystki\u00e9m przejrze\u0107 archiwum akt dawnych w \u0141om\u017cy przy trybunale cywilnym istniej\u0105ce, gdzie znalaz\u0142oby si\u0119 wiele rzeczy ciekawych, o kt\u00f3rych ani Staro\u017cytna Polska<\/i> Bali\u0144skiego, ani t\u00e9\u017c Dawna Polska<\/i> \u015awi\u0119ckiego nie wspominaj\u0105.<\/p>\n

\u0141om\u017ca na wzg\u00f3rzach nad Narwi\u0105 zbudowana, ze wszech stron pi\u0119knie si\u0119 przedstawia, a przeniesiona na papier lub p\u0142\u00f3tno, godniejsz\u0105 by\u0142aby pomieszczenia w naszych mieszkaniach, ni\u017c Hamburg lub Sztuttgard.<\/p>\n

W dawn\u00e9j ziemi \u0142om\u017cy\u0144ski\u00e9j le\u017c\u0105 miasta Zambr\u00f3w, dawni\u00e9j zwany Zembr\u00f3w, \u015aniad\u00f3w i Kolno.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Zambr\u00f3w nad rzeczkami Zambrzyc\u0105, Jab\u0142onn\u0105 i Pr\u0105tnikiem po\u0142o\u017cony, w wieku XVI by\u0142 wa\u017cniejsz\u00e9m ni\u017c dzi\u015b miastem; s\u0105dzono w ni\u00e9m roki ziemskie i grodzkie, a chocia\u017c miasto nie wielce by\u0142o handlown\u00e9m, jednak\u017ce na 52 w\u0142\u00f3kach gruntu dobrego osiad\u0142szy, a przyt\u00e9m maj\u0105c dozwolone sobie wr\u0119by do las\u00f3w staro\u015bci\u0144skich, liczy\u0142o si\u0119 do zamo\u017cnych w kraju. W roku 1575 przypad\u0142o powietrze<\/i> (mo\u017ce znana teraz cholera), a pot\u00e9m g\u0142\u00f3d, od czego wiele mieszka\u0144c\u00f3w wymar\u0142o, tak i\u017c 72 dom\u00f3w opustosza\u0142o. Niezad\u0142ugo trafi\u0142 si\u0119 po\u017car, a pot\u00e9m wojny szwedzkie i inne og\u00f3lne kl\u0119ski kraju, od kt\u00f3rych to miasto tak podupad\u0142o, \u017ce chocia\u017c dzi\u015b zostaje na trakcie wielkim bia\u0142ostocko-warszawskim, kt\u00f3ry u\u0142atwia odbyt produkt\u00f3w rolnych, jednak\u017ce nie mo\u017ce ju\u017c powr\u00f3ci\u0107 do dawnego dobrego bytu.<\/p>\n

Wszystko t\u00e9\u017c z czasem tu si\u0119 zmieni\u0142o. Otaczaj\u0105ca to miasto od zachodu, po\u0142udnia i wschodu w wieku XVI puszcza, zwana Czerwony b\u00f3r<\/i>, dzi\u015b zmala\u0142a i rozdrobi\u0142a si\u0119 w ma\u0142e laski, podle\u015bnictwo rz\u0105dowe Zambr\u00f3w stanowi\u0105ce; znaczn\u0105 za\u015b cz\u0119\u015b\u0107 on\u00e9j, na kt\u00f3r\u00e9j stuletnie sosny znajdowa\u0142y si\u0119, dzi\u015b przedstawia smutn\u0105, obszern\u0105 wydm\u0119 piaskow\u0105, w cz\u0119\u015bci na nowo uprawion\u0105 ju\u017c drzewem, nad kt\u00f3r\u0105 zdala wzniesiony gmach telegrafu, jak bocian na usch\u0142\u00e9m drzewie, pogl\u0105da na t\u0119 zmienno\u015b\u0107 czasu i rzeczy, a\u017c nim i sam, jako pozbawiony dawnego \u017cycia, zniszceniu ulegnie.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Puszcza Zambrowska tak\u017ce w wi\u0119ksz\u00e9j cz\u0119\u015bci wyci\u0119ta, nawet swe imie dawne straci\u0142a, obecnie przydzielona do las\u00f3w emfiteutycznych Wizna, stanowi dwa obr\u0119by, Rudniki i Kurpiki zwane.<\/p>\n

Obr\u0119b Kurpiki przybra\u0142 swe nazwisko od wsi, pomi\u0119dzy tym lasem a rzek\u0105 Narwi\u0105 le\u017c\u0105c\u00e9j, w kt\u00f3r\u00e9j w\u0119druj\u0105cy z puszczy Ostro\u0142\u0119cki\u00e9j czyli t\u00e9\u017c z Karpat Kurpie tu osiedli.<\/p>\n

Kolno, osiad\u0142szy szcz\u0119\u015bliwie w blizko\u015bci granicy pruski\u00e9j, jak dawni\u00e9j tak i dzi\u015b jest handlown\u00e9m, i w tym wzgl\u0119dzie prawie wyr\u00f3wnywa sw\u00e9j matce \u0141om\u017cy. Miasto to zbudowane jest na wzg\u00f3rzu nad rzeczk\u0105 \u0141abn\u0105, w pi\u0119kn\u00e9m po\u0142o\u017ceniu; u podn\u00f3\u017ca za\u015b roz\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 od wielu wiek\u00f3w przedmie\u015bcie \u0141abna zwane.<\/p>\n

Jak Pisna dzi\u015b, tak rz. \u0141abna w wieku XIII i p\u00f3\u017ani\u00e9j jeszcze, przep\u0142ywa\u0142a przez wielkie lasy; na obu tych rzekach, r\u00f3wnie\u017c jak i na Narwi, by\u0142y liczne gony i \u017ceremia bobrowe, kt\u00f3rych \u015blad zos\u0142a\u0142 w nazwisku pola bobrowego<\/i>, do m. Kolna w wieku XVII przydzielonego.<\/p>\n

Pomi\u0119dzy Ciechanowem i warownym niegdy\u015b Tykocinem, osiad\u0142a drobna szlachta czynszowa podlaska. Grunta do\u015b\u0107 \u017cyzne, gdzieniegdzie lasami niewielkiemi, ju\u017c iglastemi ju\u017c li\u015bciowemi uwie\u0144czone, rzeczkami za\u015b, strumykami i b\u0142otami poprzerzynane, a w\u015br\u00f3d nich wsie szlacheckie, z pyszna okolicami<\/i> zwane, pi\u0119kny krajobraz przedstawiaj\u0105.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Mi\u0119dzy Tykocinem a \u0141om\u017c\u0105, o mil dwie od t\u00e9j ostatni\u00e9j, nad Narwi\u0105 na wzg\u00f3rzu, le\u017cy Wizna, miasto oko\u0142o 1170 roku ju\u017c warowne, a pot\u00e9m to jest w wieku XIV, stolica ksi\u0105\u017c\u0105t mazowiecko-wizkich, wreszcie w ko\u0144cu wieku XVI g\u0142\u00f3wne miasto ziemi wizki\u00e9j, kt\u00f3ra si\u0119 dzieli\u0142a na trzy powiaty: wizki, w\u0105soski i radzi\u0142owski.<\/p>\n

Z zamku wizkiego, w kt\u00f3rym ksi\u0105\u017c\u0119ta radzili o pomy\u015bln\u015bci ludu, a kr\u00f3lowa Bona tworzy\u0142a plany dogodzenia sw\u00e9j dumie i osobistym widokom, dzi\u015b tylko pozosta\u0142a g\u00f3ra, pomi\u0119dzy miastem a w\u00f3jtowstwem okr\u0105g\u0142o usypana, jakby przypatruj\u0105ca si\u0119 p\u0119dowi w\u00f3d Narwi, unosz\u0105cych j\u00e9j przesz\u0142o\u015b\u0107 w otch\u0142a\u0144 rych\u0142ego zapomnienia.<\/p>\n

Du\u017ce to miasteczko, dzi\u015b szczuple i liche, tylko \u015bwi\u0105tyni\u0119 staro\u017cytn\u0105, w stylu gotyckim zbudowan\u0105, z dawn\u00e9j sw\u00e9j \u015bwietno\u015bci dot\u0105d zachowa\u0142o; od Narwi jednak malowniczo si\u0119 przedstawia.<\/p>\n

W ziemi wizki\u00e9j, w po\u0142owie dzi\u015b do powiatu \u0142om\u017cy\u0144skiego i w drugi\u00e9j do augustowski\u0119go nale\u017c\u0105c\u00e9j, le\u017c\u0105 miasta: Jedwabne<\/i>, 1<\/a><\/sup> fabryczne i schludne, z drewnianym lecz gustownie zbudowanym ko\u015bcio\u0142em, w\u0142asno\u015b\u0107 Rembieli\u0144skiego, oraz Stawiski<\/i>, Radzi\u0142\u00f3w<\/i>, W\u0105sosz<\/i> i Szczuczyn<\/i>, niemieckim zwany.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Szczuczyn niezbyt staro\u017cytne miasto, bo tylko w r. 1692 przez Szczuk\u0119 referendarza kor. za\u0142o\u017cone, a jak\u017ce ju\u017c zestarza\u0142o si\u0119, prze\u017cywszy swe \u015bwietne czasy! Zt\u0105d z kollegjum Pijar\u00f3w wychodzi\u0142o \u015bwiat\u0142o kraju; ko\u015bci\u00f3\u0142 od wjazdu z Warszawy czyli \u0141om\u017cy niegdy\u015b by\u0142 zamo\u017cn\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105 i miejscem akt\u00f3w uroczystych dla szkoln\u00e9j m\u0142odzie\u017cy; dzi\u015b podstarza\u0142y, ur\u0105ga\u0107 si\u0119 zdaje z ciszy miasta, kt\u00f3re tylko s\u0105dem pokoju i ma\u0142ym handlem przez \u017cyd\u00f3w prowadzonym, oraz \u017cyciem niewielki\u00e9j ludno\u015bci o\u017cywia si\u0119.<\/p>\n

Od Szczuczyna i Grajewa na wsch\u00f3d, a\u017c do Goni\u0105dza, kt\u00f3rego mury pi\u0119knie z t\u00e9j strony Biebrzy przedstawiaj\u0105 si\u0119, ca\u0142\u0105 kilkomilow\u0105 przestrze\u0144 zajmuj\u0105 lasy rz\u0105dowe i prywatne, gdzie niedawno jeszcze, bo przed laty kilkunastu, chowa\u0142y si\u0119 liczne \u0142osie, a nieco dawni\u00e9j bobry nad rzek\u0105 Bobr\u0105. Ca\u0142a tutejsza przyroda, cho\u0107 wp\u00f3\u0142dzika, nie biedn\u0105 jednak jest w pi\u0119kne widoki i krajobrazy.<\/p>\n

Za rzek\u0105 \u0141yk, kt\u00f3ra przyp\u0142ywa z Prus i wpada do Bobry o p\u00f3l mili od Goni\u0105dza, zaczyna si\u0119 dawna ziemia bielska, we w\u0142o\u015bci knyszy\u0144ski\u00e9j, pokryta lasami, bagnami, jeziorami i rzekami, na kt\u00f3r\u00e9j nad jeziorem \u0141yk, w pi\u0119kn\u00e9j miejscowo\u015bci, gdzie teraz przechodzi trakt warszawsko-kowie\u0144ski, Trojden ks. lit. zbudowa\u0142 w r. 1282 Rajgrod miasto warowne. Okolice tego miasta le\u015bne, lecz dla wzg\u00f3rz i licznych w\u00f3d s\u0105 bardzo pi\u0119kne. \u2014 W lasach ci\u0105gn\u0105cych si\u0119 na wsch\u00f3d ku wsi Dolistowu i rz. Netcie, w dzjsiejsz\u00e9j strza\u017cy rz\u0105dow\u00e9j Wo\u017anawie\u015b i lasach darowanych d\u00f3br Netta, od wiek\u00f3w by\u0142y ost\u0119py grub\u00e9j zwierzyny \u0142own\u00e9j, z kt\u00f3r\u00e9j do\u015b\u0107 liczne stada sarn jeszcze i dzi\u015b za rz. Jegrzni\u0105, zw\u0142aszcza w obr\u0119bie Grz\u0119dy, chowaj\u0105 si\u0119. W tym samym obr\u0119bie znajduje si\u0119 osobliwo\u015b\u0107 dendrologiczna, mianowicie kilka cis\u00f3w natur\u0105 zasianych, kt\u00f3re z wielki\u00e9j liczby tego gatunku drzew, r\u0119k\u0105 okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w zniszczon\u00e9j, dot\u0105d ocalaly. Drzewo bowiem cisowe, twarde, u\u017cywane jest na narz\u0119dzia rolnicze i gospodarcze, a nadto w\u0142o\u015bcianie tutejsi, uwa\u017caj\u0105 kij cisowy za pewn\u0105 obron\u0119 od psa w\u015bciek\u0142ego.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Jest tu w lasach kilka cmentarzy i pojedynczych mogi\u0142, z kt\u00f3remi zwi\u0105zane s\u0105 rozmaite podaniania historyczne.<\/p>\n

Ku wschodowi od Rajgrodu, za lasami stra\u017cy Wo\u017anawie\u015b, od rz. Bobry rozpoczyna si\u0119 kana\u0142 augustowski, \u0142\u0105cz\u0105cy Wis\u0142\u0119 z Niemnem, kt\u00f3ry poprowadzony jest przez najrozkoszniejsze i bardzo malownicze okolice; a liczne szluzy, gustownie zbudowane, podwy\u017cszaj\u0105 pi\u0119kno\u015b\u0107 jego. Pierwsza szluza przy rz. Bobrze zowie si\u0119 D\u0119bowo<\/i>, od wsi przyleg\u0142\u00e9j tego\u017c nazwiska, druga Sosnowo<\/i>, trzecia Borki<\/i>, czwarta Bia\u0142obrzegi<\/i>, pi\u0105ta w mie\u015bcie Augustowie zowie si\u0119 August\u00f3w<\/i>.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Miasto August\u00f3w, od Rajgroda o mil 3 odlegle, przez kr\u00f3la Zygmunta Augusta w r. 1561 za\u0142o\u017cone, le\u017cy pomi\u0119dzy jeziorami nad rz. Nett\u0105 i kana\u0142em, w\u015br\u00f3d czaruj\u0105cych okolic.\u2014Jako stolica powiatu, miasto to z obszerno\u015bci, ilo\u015bci dom\u00f3w i ludno\u015bci, liczy\u0107 si\u0119 mo\u017ce do wi\u0119kszych i wa\u017cniejszych miast w kraju i niewiele ust\u0119puje stolicy niegdy\u015b ziemi \u0141om\u017cy, od kt\u00f3rej wi\u0119c\u00e9j jest uposa\u017cone we wdzi\u0119ki przyrody.<\/p>\n

Kana\u0142 augustowski prowadzony od po\u0142udnia ku p\u00f3\u0142nocy a\u017c do Augustowa, zt\u0105d zwraca si\u0119 na wsch\u00f3d przez dawn\u0105 puszcz\u0119 grodzie\u0144sk\u0105 czyli pier\u015bta\u0144sk\u0105, a tera\u017aniejsze le\u015bnictwa rz\u0105dowe August\u00f3w i Balinka, po kra\u0144cu le\u015bnictwa Ha\u0144cza, ku Niemnowi; na t\u00e9j rozci\u0105g\u0142o\u015bci ma 13 szluz, jako to: Przewi\u0119\u017a, Swoboda, Gorczyca, Paniewo, Perku\u0107, Mikasz\u00f3wek, Sosn\u00f3wka, Tartak, Kudrynki, Kurzyniec, Wo\u0142kusz, D\u0105br\u00f3wka i Niemnowo. \u2014 Wszystkie te szluzy bez wyj\u0105tku s\u0105 pi\u0119kne i zas\u0142uguj\u0105 na zdj\u0119cie na papier; lecz z nich najbardzi\u00e9j malownicze s\u0105 Kurzyniec i Niemnowo. Trudno wypowiedzie\u0107 wszystkie cechy pi\u0119kna, w jakie kana\u0142 i pobrze\u017ca jego s\u0105 uposa\u017cone; g\u00f3ry strome, w\u0105wozy, \u015bcie\u017cki kr\u0119te, p\u0142aszczyzny, rzeki i zatoki, wodospady, a z niemi szum wody, zielono\u015b\u0107 poblizkich drzew i kobierce rozkosznych \u0142\u0105k, chatki, domki, ogr\u00f3dki i pola, wszystko to estetycznie i cudnie rozmieszczone, przypomina powabne okolice nadre\u0144skie i Szwajcarji, lecz dla naszego oka stokro\u0107 od tamtych milsze.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Ha\u0144cza czarna tak\u017ce rozkosznie p\u0142ynie przez pola, lasy i wsie; pi\u0119kn\u0105 jest ona pod Suwa\u0142kami, ale bez por\u00f3wnania pi\u0119kniejsza w Kadyszu, gdzie, wbrew twierdzeniu jakiego\u015b korrespondenta gazet, jakoby przez ni\u0105 przej\u015b\u0107 mo\u017cna such\u0105 nog\u0105 nie zamoczywszy podeszew u trzewiczk\u00f3w, przez ca\u0142e lato jest sp\u0142awn\u0105, i w\u0142a\u015bnie tu jest kontrola sp\u0142awu drzewa, zbo\u017ca i innych produkt\u00f3w do Niemna i dal\u00e9j do Prus prowadz\u0105cych. Widoki Kadysza nad Ha\u0144cz\u0105, i uj\u015bcia Marychy do Ha\u0144czy, warte p\u0119dzla lub o\u0142\u00f3wka.<\/p>\n

Rzeka Bobra, czyli Biebrza, od g\u0142\u00f3wnego niegdy\u015b siedliska bobr\u00f3w tak nazwana, p\u0142ynie po wi\u0119ksz\u00e9j cz\u0119\u015bci nizinami, jednak\u017ce przez niemni\u00e9j, jak i Ha\u0144cza, pi\u0119kne okolice; odgranicza gubernj\u0119 augustowsk\u0105 od grodzie\u0144skiej, jest dzi\u015b sp\u0142awn\u0105, ale w wieku XVI chciano j\u0105 uczyni\u0107 wi\u0119c\u00e9j ni\u017c dzi\u015b o\u017cywion\u0105, bo kr\u00f3l Stefan Batory, wielki w pomys\u0142ach i czynach, zamierza\u0142 j\u0105 zrobi\u0107 tak przyst\u0119pna i dogodn\u0105 do \u017ceglugi, jakim by\u0142 Niemen. W tym celu nada\u0142 staro\u017cytnemu, bo od r. 1006 istniej\u0105cemu 2<\/a><\/sup>, i nad t\u0105 rzek\u0105 po\u0142o\u017conemu miastu Lipsk, w r. 1580 dnia 8 grudnia prawo magdeburskie i jako portowemu, piecz\u0119\u0107, wyobra\u017caj\u0105c\u0105 \u0142\u00f3d\u017a z \u017caglem<\/i>. Miasto to mia\u0142o by\u0107 wielce handlow\u00e9m na podobie\u0144stwo dzisiejszego Lipska saskiego; w ni\u00e9m kr\u00f3l kaza\u0142 mieszczanom zbudowa\u0107 dom go\u015bcinny<\/i> na przyjazd kupc\u00f3w z innych miast krajowych i zagranicznych, oraz ratusz i ko\u0142o niego kramnice na sk\u0142ad i sprzeda\u017c towar\u00f3w kramnych. Ustanowi\u0142 tu tak\u017ce sk\u0142ad soli bia\u0142\u00e9j<\/i> goni\u0105dzki\u00e9j, rzek\u0105 Bobr\u0105 z Goni\u0105dza sprowadzan\u00e9j, oraz wystawi\u0107 kaza\u0142, na stronie od miasta, \u0142a\u017ani\u0119 publiczn\u0105, s\u0142odownie i browary. Aby za\u015b spodziewan\u00e9j wielki\u00e9j ludno\u015bci miasta nie brak\u0142o na drzewie, Batory nada\u0142 miastu w roku 1583 kut<\/i> puszczy piersta\u0144ski\u00e9j, wzd\u0142u\u017c i w szerz na mil\u0119 obszerny. Dla upowszechnienia za\u015b handlu, ustanowi\u0142 4 jarmarki do roku. Zygmunt III uposa\u017caj\u0105c w grunta plebana ko\u015bcio\u0142a miasta Lipska, wydzieli\u0107 kaza\u0142 dla niego z t\u00e9j\u017ce puszczy w\u0142\u00f3k sze\u015b\u0107 lasu, a mianowicie ost\u0119py: Dorotuszyn i Jesionowy<\/i>. Miasto to bowiem le\u017ca\u0142o w\u015br\u00f3d las\u00f3w obszernych w ekonomji grodzie\u0144ski\u00e9j w le\u015bnictwie Nowodworski\u00e9m.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Wszystkie te przywileje, jakkolwiek nie w zupe\u0142no\u015bci z nich korzystano, chowane by\u0142y troskliwie w ko\u015bciele; lecz dnia 21 wrze\u015bnia 1737 roku w dzie\u0144 \u015bw. Mateusza aposto\u0142a po nabo\u017ce\u0144stwie, nie wiedzie\u0107 z jakich przyczyn, pokazawszy si\u0119 ze \u015brodka ogie\u0144, takowe spali\u0142. \u017bal by\u0142o mieszczanom t\u00e9j straty, i chc\u0105c sobie powetowa\u0107, udali si\u0119 do kr\u00f3la Augusta III z pro\u015bb\u0105, kt\u00f3ry w d. 27 czerwca 1754 r. przywileje te z akt grodzkich miasta Grodna wyda\u0107 dozwoli\u0142 i sam takowe potwierdzi\u0142. Widzieli\u015bmy je na pargaminie spisane, i to, co\u015bmy o t\u00e9m mie\u015bcie tu podali, z nich wyczerpn\u0119li\u015bmy.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Jeszcze i dzi\u015b, cho\u0107 liche to miasto, liczy przesz\u0142o 2,000 mieszka\u0144c\u00f3w, dwa ko\u015bcio\u0142y i kilkana\u015bcie ulic, a przyt\u00e9m od czas\u00f3w Batorego utrzymuje obszerne place nad Bobr\u0105 pod liczne spichrze i sk\u0142ady kupieckie przeznaczone.<\/p>\n

Niedaleko Niemnowa, troch\u0119 ni\u017c\u00e9j, pod Czerniewicami, Ha\u0144cza czarna, a jeszcze ni\u017c\u00e9j pod \u015awi\u0119toja\u0144skiem, Ha\u0144cza bia\u0142a, obie zlewaj\u0105 si\u0119 z Niemnem. Obie te rzeki p\u0142yn\u0105 przez pi\u0119kne okolice, lecz Ha\u0144cza czarna d\u0142u\u017csza, bo a\u017c z pod pruski\u00e9j granicy blizko miasta Przero\u015bla z jeziora wyp\u0142ywa i oblawszy m. Suwa\u0142ki ze strony zachodni\u00e9j i po\u0142udniow\u00e9j, unosi si\u0119 dal\u00e9j ku po\u0142udnio-wschodowi przez pola, \u0142\u0105ki, wsie i lasy, spotykaj\u0105c w wielu miejscach bardzo pi\u0119kne okolice.<\/p>\n

Nawet z Ha\u0144cz\u0105 czarn\u0105 i rzeka Marycha, niedaleko od wsi Kadysza, zlewaj\u0105ca si\u0119, nie jest bi\u00e9dn\u0105 w pi\u0119kne pobrze\u017ca.<\/p>\n

Od Grajewa do Balwierzyszek i od Wi\u0142kowyszek do Kopciciowa nad Ha\u0144cz\u0105 bia\u0142\u0105, czyli t\u00e9\u017c do \u015awi\u0119toja\u0144ska, ca\u0142a ta przestrze\u0144 zape\u0142niona jeziorami, kt\u00f3re dowodz\u0105, \u017ce by\u0142o tu niegdy\u015b morze. Naliczy\u0142oby si\u0119 ich do stu, a ka\u017cde ma sw\u00f3j w\u0142a\u015bciwy urok, tak, i\u017c od niego oka odwr\u00f3ci\u0107 d\u0142ugo si\u0119 nie chce: bo to jedne otacza las, nad drugi\u00e9m g\u00f3ra stroma z domkiem na czatach stoi; tam jeden lub kilka krzy\u017c\u00f3w pobo\u017cn\u0105 pami\u0105tk\u0105 krasz\u0105, indzie rzeki zlewaj\u0105 si\u0119 lub wyp\u0142ywaj\u0105, a wsz\u0119dzie dumanie bawi my\u015bl i serce. O! szkoda, \u017ce nie jestem poet\u0105 lub malarzem; wysnu\u0142bym wam z tych jezior, jak \u00f3w piewca \u015awitezi, tysi\u0105ce ballad, epopei, legend i innego rodzaju poemat\u00f3w swojskich, i drugie tyle utworzy\u0142bym cudnych krajobraz\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n

\n

W\u015br\u00f3d tych jezi\u00f3r, w niewielki\u00e9m oddaleniu od ich w\u00f3d, le\u017c\u0105 miasta: Raczki, Baka\u0142arzewo, Filip\u00f3w, Przero\u015bl, Wi\u017cajny, Lub\u00f3w, Wisztyniec, Wierzbo\u0142\u00f3w, Kalwarja i Suwa\u0142ki od zachodu; Ludwin\u00f3w, Olita, Simno, Sereje, \u0141ozdzieje i Sejny od wschodu, tudzie\u017c liczne wsie.<\/p>\n

Opr\u00f3cz tych, dawni\u00e9j w powiecie mereckim wojew\u00f3dztwa trockiego, dzi\u015b w pow. sejne\u0144skim, le\u017cy Pu\u0144sk, w roku 1647 do rz\u0119du miast przez kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa IV podniesiony, w dniu za\u015b 14 stycznia 1792 r. otrzyma\u0142 od kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta dyplom renovationis et locationis<\/i>, oraz herb z wyobra\u017ceniem \u015b. Piotra aposto\u0142a; lecz obecnie ju\u017c si\u0119 zrzek\u0142 swych przywilej\u00f3w miejskich.<\/p>\n

Lub\u00f3w, tak\u017ce licha mie\u015bcina, w powiecie dawni\u00e9j mereckim, teraz kalwaryjskim po\u0142o\u017cony, przez kr\u00f3la Augusta III w r. 1734 przywilejami miasta obdarowany, ma herb z wyobra\u017ceniem N. Panny Trempi\u0144ski\u00e9j 3<\/a><\/sup>, kt\u00f3re dwaj anio\u0142owie malowania greckiego podtrzymuj\u0105. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Lubowie z drzewa w r. 1770 przez ksi\u0119dza Adama Koz\u0142owskiego proboszcza wi\u017caj\u0144akiego i lubowskiego, kosztem rz\u0105du, pod wezwaniem \u015bw. Tr\u00f3jcy zbudowany, a w dniu 8 wrze\u015bnia 1822 r. tojest w lat 52 przez Augustyna Polikarpa Marciejewskiego, biskupa argijskiego, sufragana dyecezji augustowski\u00e9j konsekrowany 4<\/a><\/sup>. Tak probostwo jak i miasto, le\u017c\u0105 w dawn\u00e9m starostwie kadaryski\u00e9m. Nazwisko miasta wywodz\u0105 od pierwszego osiedlenia Lubowa lub Lubego 5<\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Przy drodze z Suwa\u0142k do Sejn, o wiorst 5 od tego ostatniego miasta, le\u017cy Krasnopol, dawni\u00e9j miasto, dzi\u015b wie\u015b ko\u015bcielna rz\u0105dowa, 2000 ludno\u015bci licz\u0105ca, z dw\u00f3ma rynkami i siedmi\u0105 ulicami, w\u0142asno\u015b\u0107 niegdy\u015b Ant. Tyzenhauza podskarbiego nadwornego litewsk., kt\u00f3ry zawsze i wsz\u0119dzie troskliwy o rozszerzenie o\u015bwiaty, przemys\u0142u i dobrego bytu w kraju, po wystawieniu w r. 1781 ko\u015bcio\u0142a i uporz\u0105dkowaniu miasta, zamierza\u0142 u\u0142atwi\u0107 odbyt produkt\u00f3w miejscowych przez wykopanie kana\u0142u od jeziora D\u0142ugi\u00e9m zwanego, do r. Paw\u0142\u00f3wki, o 2 wiorsty od Krasnopola p\u0142yn\u0105c\u00e9j, z dw\u00f3ma innemi jeziorami na p\u00f3\u0142nocy i po\u0142udniu po\u0142o\u017conemi \u0142\u0105cz\u0105c\u00e9j si\u0119; lecz ksi\u0105dz Bortkiewicz \u00f3wczesny przeor Dominikan\u00f3w sejne\u0144skich przeszkodzi\u0142 wykonaniu tego zamiaru, a zarazem wzrostowi miasta, albowiem celem \u015bci\u0105gni\u0119cia \u017cyd\u00f3w do Sejn i za po\u015brednictwem ich o\u017cywienia tam\u017ce handlu, zbudowa\u0142 wspania\u0142\u0105 synagog\u0119, do kt\u00f3r\u00e9j lud izraelski ch\u0119tnie si\u0119 garn\u0105\u0142 i rozszerzaj\u0105c swe stosunki handlowe, przyczyni\u0142 si\u0119 do upadku jarmark\u00f3w i handlu krasnopolskiego; przez wdzi\u0119czno\u015b\u0107 za\u015b swemu dobroczy\u0144cy, ustanowi\u0142 w synagodze codzienne mod\u0142y za Bortkiewicza, kt\u00f3re dot\u0105d, bez wzgl\u0119du, \u017ce synagoga podstarza\u0142a i ku upadkowi si\u0119 nachyla, odprawowa\u0107 si\u0119 maj\u0105.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Przy samym trakcie litewskim, o dwie mile od Suwa\u0142k, le\u017cy Jeleniewo, od siedliska niegdy\u015b jeleni tak nazwane; dawni\u00e9j miasto, dzi\u015b wie\u015b ko\u015bcielna. W parafii jeleniewski\u00e9j, o wiorst 5 ku p\u00f3\u0142nocy, pomi\u0119dzy stromemi g\u00f3rami gliniasto-kamienistemi le\u017cy folwark rz\u0105dowy Jegl\u00f3wek, od \u015bwierku po litewsku egle<\/i> tak nazwany, kt\u00f3ry omajony zieleni\u0105 drzew, uroczo wygl\u0105da; folwark ten oddany zosta\u0142 w wieczyst\u0105 dzier\u017caw\u0119 Zdanowiczowi, rolnikowi z profesji i s\u0142awnemu lekarzowi popularnemu, nie z nauki lecz z w\u0142asnego do\u015bwiadczenia, kt\u00f3rego rady zasi\u0119gaj\u0105 nietylko okoliczni, lecz nawet z cesarstwa przybywaj\u0105cy mieszka\u0144cy 6<\/a><\/sup>. Na gruntach tego folwarku, przeszed\u0142szy na wsch\u00f3d p\u00f3\u0142 wiorsty, wida\u0107 lasek li\u015bciowy ze \u015bwierkiem zmieszany, w g\u0142\u0119bi kt\u00f3rego z praw\u00e9j strony dr\u00f3\u017cki le\u015bnej, wznosi si\u0119 g\u00f3ra, ko\u015bcieln\u0105<\/i> zwana. Dal\u00e9j id\u0105c t\u0105\u017c dr\u00f3\u017ck\u0105, ju\u017c min\u0105wszy lasek, ujrzym cha\u0142up\u0119 ogrodnicz\u0105, pot\u00e9m pole nie wielkie i tu\u017c za ni\u00e9m g\u00f3ra wysoka r\u0119k\u0105 ludzk\u0105 usypana, zamkow\u0105<\/i> zwana. Rzeczywi\u015bcie by\u0142 tu zamek; jest wa\u0142 ziemno-kamienny, s\u0105 \u015blady trzech bram zamkowych, s\u0105 lochy podziemne i jawne jeszcze znaki warowni. Zamek ten zbudowany by\u0142 w bardzo pi\u0119kn\u00e9m i wielce korzystn\u00e9m, pod wzgl\u0119dem obrony i sztuki wojenn\u00e9j, po\u0142o\u017ceniu; oblewa go jezioro Szurpi\u0142owskie, na kt\u00f3r\u00e9m od po\u0142udnia, tojest od folwarku Jegl\u00f3wka \u015bliczna wysepka z gaikiem drzew, zapewne dla rozrywki za\u0142ogi zamkow\u00e9j urz\u0105dzona; od wschodu za w\u0105wozem wznosi si\u0119 wspomniana wy\u017c\u00e9j g\u00f3ra ko\u015bcielna, od zachodu druga g\u00f3ra star\u00e9m zamczyskiem<\/i> zwana; w dali w r\u00f3wn\u00e9j prawie odleg\u0142o\u015bci od zamku, usypane s\u0105 trzy wysokie kszta\u0142tu sto\u017ckow\u0119go, g\u00f3ry pikietowe, a mianowicie od p\u00f3\u0142nocy pod wsi\u0105 Gulbieniszki, od po\u0142udnia na gruncie wsi Szurpi\u0142y i od zachodu pod wsi\u0105 Dzierwany. Na powierzchni zamkow\u00e9j jest teraz pole, przy uprawie kt\u00f3rego wyorywuj\u0105 si\u0119 ko\u015bci ludzkie, piszczele olbrzymie, \u0142a\u0144cuchy mosi\u0119\u017cne z ogniw niespajanych, \u017celazca od strza\u0142, lance i pieni\u0105dze staro\u017cytne. W g\u00f3rze star\u00e9m zamczyski\u00e9m zwan\u00e9j, znajduj\u0105 si\u0119 pod kopcami grobowemi urny gliniane; kilka tych urn ztamt\u0105d odkopanych znaleziono na grubo odrutowanych, tak, \u017ce nie ulega\u0142y uszkodzeniu, przykrywa\u0142y je ogromne p\u0142askie kamienie. Za jeziorem na s\u0105siednich polach wsi Wodzi\u0142ki i Szurpi\u0142y, przez filipon\u00f3w osiedlonych, przy oraniu znajdywano i dot\u0105d wydobywaj\u0105 si\u0119 liczne lance, jakby po ca\u0142ym hufcu zbrojnego ludu. M\u00f3wiono nam, \u017ce jaki\u015b w\u0142o\u015bcianin wykopa\u0142 znaczn\u0105 mass\u0119 pieni\u0119dzy w sztabkach z\u0142otych, wielko\u015bci spodka od fili\u017canki i nie wiedz\u0105c co z niemi robi\u0107, po woreczku sprzedawa\u0142 koloni\u015bcie Niemcowi dot\u0105d \u017cyj\u0105cemu, za liche, co \u0142aska, wynagrodzenie, kt\u00f3ry z tego nabytku wielce zbogaci\u0142 si\u0119 sam i wielu \u017cyd\u00f3w. Pokazywano nam tylko jeden pieni\u0105dz na g\u00f3rze zamkowej znaleziony; by\u0142 to sz\u00f3stak srebrny z wizerunkiem Jana III i dat\u0105 1678 r. Wiele osobliwo\u015bci archeologicznych zt\u0105d wydobytych znale\u017a\u0107 mo\u017cna u okolicznych w\u0142o\u015bcian, a jeszcze wielka cz\u0119\u015b\u0107 onych znajduje si\u0119 ukryt\u0105 w \u0142onie ziemi. W\u0142a\u015bciciel, czyli dzier\u017cawca folwarku Jegl\u00f3wek nad rol\u0119 i medycyn\u0119 popularn\u0105 dalsz\u00e9j nauki nie widzi i dlatego osobliwo\u015bci te bez nadzoru i opieki marnuj\u0105 si\u0119 z uszczerbkiem dla archeologji.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Niedaleko od tego zamku, na po\u0142udnio-zachodzie, blizko m. Filipowa, pod jeziorem Stabo, G\u0105siewski hetman polny lit., w dniu 21 pa\u017adziernika 1656 r. pora\u017cony zosta\u0142 przez Szwed\u00f3w i Niemc\u00f3w pod dow\u00f3dztwem Gustawa Steinbocka i Fryderyka landgrafa heskiego.<\/p>\n

Ca\u0142a ta zachodnia po\u0142a\u0107 gubernji naje\u017cona jest stromemi g\u00f3rami, pomi\u0119dzy kt\u00f3remi w w\u0105wozach widzisz strojnie usadowione wsie, zielone \u0142\u0105ki, ubarwione zwierciadlan\u0105 ta\u015bm\u0105 rzek, lub niezbyt szerokie a d\u0142ugie jeziora. Kto chce mie\u0107 wyobra\u017cenie o po\u0142o\u017ceniu estetyczn\u00e9m Szwajcarji, ten niech zajrzy w tutejsze okolice i je\u015bli posiada czucie pi\u0119kna i duch wieszczy, znajdzie tu wi\u0119c\u00e9j ni\u017c w obc\u00e9j Szwajcarji tre\u015bci do wznios\u0142ych lecz swojskich twor\u00f3w.<\/p>\n

Od Baranowicz pod Grodnem, a\u017c do miasta Sudarg, od wschodu i p\u00f3\u0142nocy otacza prowincj\u0119 nasz\u0105 rozkoszny Niemen, wielce zamo\u017cny w pami\u0105tki przesz\u0142o\u015bci i przecudne okolice, kt\u00f3rego ka\u017cda staja jest zdolna poda\u0107 tre\u015b\u0107 do tomowych historycznych powie\u015bci lub poemat\u00f3w, a dla malarza zawiera niezmierne skarby. Druskienniki, Merecz, Olita, Punie, Balwierzyszki, Preny, Boczkienikiele i Birsztany, Po\u017caj\u015bcie, Aleksota i Kowno, Sapie\u017cyszki, Jurborg i Sudargi, wszystkie te nazwiska historyczne miast i wsi zdobi\u0105 brzegi tego naszego Renu.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Wiele jeszcze pozostaje do powiedzenia o tych nadnieme\u0144skich miastach, jako t\u00e9\u017c i o ca\u0142\u00e9j Litwie, w\u015br\u00f3d kt\u00f3r\u00e9j w najdogodniejsz\u00e9m dla rolnictwa miejscu usiad\u0142y miasta: Marjampol, Pilwiszki, W\u0142adys\u0142aw\u00f3w i Szaki; ale od\u0142o\u017cymy te szczeg\u00f3\u0142y do rozdzia\u0142\u00f3w nast\u0119puj\u0105cych, w kt\u00f3rych nieraz jeszcze potr\u0105ci\u0107 wypadnie o te\u017c same miejsca, nad kt\u00f3remi teraz pobie\u017cnie zastanawiali\u015bmy si\u0119.<\/p>\n<\/div>\n

    \n
  1. Jedwabne ma tylko posta\u0107 miasteczka, w\u0142a\u015bciwie jest wsi\u0105 ko\u015bcieln\u0105.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  2. Dot\u0105d przechowana w archiwum magistratu miasta Lipska piecz\u0119\u0107 potwierdza t\u0119 dat\u0119: \u201eSkabinorum civitatis Lipscensis 1006 sigillum<\/i>.\u201d[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  3. Wie\u015b Trempiny w tym\u017ce powiecie, o p\u00f3l mili od Lubowa.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  4. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Lubowie pocz\u0105tkowo by\u0142 filj\u0105 ko\u015bcio\u0142a parafjalnego wi\u017caj\u0144skiego.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  5. Lub\u00f3w ju\u017c przesta\u0142 by\u0107 miastem, jest wsi\u0105 ko\u015bcieln\u0105.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n
  6. Najtrafni\u00e9j ma leczy\u0107 ko\u0142tun (plica polonica), i podobono wszelkie uporne s\u0142abo\u015bci wyprowadza w ko\u0142tun, a nast\u0119pnie go leczy.[↩<\/a>]<\/span><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Miasta: Zambr\u00f3w, Wizna i Jedwabne. – Czerwony b\u00f3r. – Kana\u0142 Augustowski. – Rzeki: Ha\u0144cza Czarna, Ha\u0144cza Bia\u0142a i Bobra. – Miasto Lipsk. – Wsie: Lub\u00f3w, Krasnopol i Jegl\u00f3wek. Dla was historycy, archeologowie, poeci i malarze, chc\u0119 wskaza\u0107 drogie okruchy, czy t\u00e9\u017c py\u0142ki szacownych zabytk\u00f3w i skarb\u00f3w nasz\u00e9j prowincyi; z tych py\u0142kow utworzy\u0107 pi\u0119kn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, b\u0119dzie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5899,"parent":13294,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"h5ap_radio_sources":[],"jetpack_post_was_ever_published":false,"footnotes":""},"class_list":["post-13303","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"\nRozdzia\u0142 3 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rozdzia\u0142 3 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Miasta: Zambr\u00f3w, Wizna i Jedwabne. – Czerwony b\u00f3r. – Kana\u0142 Augustowski. – Rzeki: Ha\u0144cza Czarna, Ha\u0144cza Bia\u0142a i Bobra. – Miasto Lipsk. – Wsie: Lub\u00f3w, Krasnopol i Jegl\u00f3wek. Dla was historycy, archeologowie, poeci i malarze, chc\u0119 wskaza\u0107 drogie okruchy, czy t\u00e9\u017c py\u0142ki szacownych zabytk\u00f3w i skarb\u00f3w nasz\u00e9j prowincyi; z tych py\u0142kow utworzy\u0107 pi\u0119kn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, b\u0119dzie […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-05-11T14:42:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Cerkiew-Lipsk.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"654\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"20 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-3\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-3\\\/\",\"name\":\"Rozdzia\u0142 3 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-3\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-3\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/10\\\/Cerkiew-Lipsk.jpg\",\"datePublished\":\"2020-05-10T12:44:14+00:00\",\"dateModified\":\"2020-05-11T14:42:15+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-3\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-3\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-3\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/10\\\/Cerkiew-Lipsk.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/10\\\/Cerkiew-Lipsk.jpg\",\"width\":654,\"height\":1024},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/wedrowki-3\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"W\u0119dr\u00f3wki po guberni augustowskiej w celu naukowym odbyte\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Rozdzia\u0142 3\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"width\":931,\"height\":990,\"caption\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rozdzia\u0142 3 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-3\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Rozdzia\u0142 3 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","og_description":"Miasta: Zambr\u00f3w, Wizna i Jedwabne. – Czerwony b\u00f3r. – Kana\u0142 Augustowski. – Rzeki: Ha\u0144cza Czarna, Ha\u0144cza Bia\u0142a i Bobra. – Miasto Lipsk. – Wsie: Lub\u00f3w, Krasnopol i Jegl\u00f3wek. Dla was historycy, archeologowie, poeci i malarze, chc\u0119 wskaza\u0107 drogie okruchy, czy t\u00e9\u017c py\u0142ki szacownych zabytk\u00f3w i skarb\u00f3w nasz\u00e9j prowincyi; z tych py\u0142kow utworzy\u0107 pi\u0119kn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, b\u0119dzie […]","og_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-3\/","og_site_name":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/","article_modified_time":"2020-05-11T14:42:15+00:00","og_image":[{"width":654,"height":1024,"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Cerkiew-Lipsk.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"20 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-3\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-3\/","name":"Rozdzia\u0142 3 - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-3\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-3\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Cerkiew-Lipsk.jpg","datePublished":"2020-05-10T12:44:14+00:00","dateModified":"2020-05-11T14:42:15+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-3\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-3\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-3\/#primaryimage","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Cerkiew-Lipsk.jpg","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Cerkiew-Lipsk.jpg","width":654,"height":1024},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/wedrowki-3\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"W\u0119dr\u00f3wki po guberni augustowskiej w celu naukowym odbyte","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/wedrowki-po-guberni-augustowskiej-w-celu-naukowym-odbyte\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Rozdzia\u0142 3"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","name":"Jaminy Indexing Team","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jzi.org.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization","name":"Jaminy Indexing Team","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","width":931,"height":990,"caption":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/"]}]}},"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13303","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13303"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13303\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13294"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5899"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13303"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}