{"id":12774,"date":"2020-04-27T01:26:17","date_gmt":"2020-04-26T23:26:17","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?page_id=12774"},"modified":"2020-04-27T01:26:17","modified_gmt":"2020-04-26T23:26:17","slug":"p-pomezania","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p-pomezania\/","title":{"rendered":"Litera P – Pomezania"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
\n
\n

Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku<\/h3>\n

Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom VII.<\/p>\n

Pomezania<\/a>.<\/p>\n

\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

<\/a>Pomezania,<\/b> jako prowincya dawnych Prus wyst\u0119puje na widowni\u0105 r\u00f3wnocze\u015bnie z ziemi\u0105 prusk\u0105 stanowi\u0105c jej cz\u0119\u015b\u0107 najdalej na zach\u00f3d wysuni\u0119t\u0105. Granic\u0119 jej zachodni\u0105 tworzy\u0142a Wis\u0142a, z po\u0142udnia graniczy\u0142a z ziemi\u0105 che\u0142mi\u0144sk\u0105 z p\u00f3\u0142nocy odgranicza\u0142 je Nogat i jezioro Druzno<\/a> (Drausensee), ze wschodu Pogezania<\/a>. Nale\u017ca\u0142y te\u017c do P. wyspy Quidin i Zantyr; ostatnia jednak rych\u0142o przesz\u0142a pod panowanie ksi\u0105\u017c\u0105t pomorskich. P. dzieli\u0142a si\u0119 na wiele obwod\u00f3w r\u00f3\u017cnych co do wielko\u015bci. W p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci le\u017ca\u0142y terytorya: Alyem, w tem samem miejscu, gdzie p\u00f3\u017aniej Malbork<\/a> stan\u0105\u0142, Possolva (Pozylia, Posilge), Lynguar (Linki, Linken w pow. sztumskim), Loypicz (Lipiec, Lippitz w pow. mor\u0105skim) i Komor (Komorowo pod Buchwa\u0142dem). W po\u0142udniowej le\u017ca\u0142y: Reysen<\/a> (Resien) [Zobacz te\u017c: Resia<\/a><\/i>, Resin<\/a><\/i>.]<\/span> ci\u0105gn\u0105ca si\u0119 a\u017c pod dzisiejszy Kwidzyn, Prezla (Procile, Pr\u0105c\u0142awek, Prenzlau); we wschodniej Pobuz (Pob\u00f3rze, Poburse), Rudenz (Rudzi\u0105\u017c, Raudnitz), Beria (Burda, Baerting). G\u0142\u00f3wne grody w Pomezanii by\u0142y: Bia\u0142achowo (Belichow) blisko Osy, Sztum (Stuhm), Postolin (Postolen, Pestlin), Wielbark (Wildenburg, Willenberg), Prabuty (Riesenberg), Riesenkirche, zamek nad jeziorem Dru\u017cy\u0144skiem, Tr\u0119pnowo (Trampeinen, Tropin); Kiszpork (Alt Christburg) (ob. Toeppen, H. C. Geogr., str. 122). Pomeza\u0144skie biskupstwo powsta\u0142o razem z che\u0142mi\u0144skiem, warmi\u0144skiem i sambijskiem w 1243 r. Obejmowa\u0142o ca\u0142\u0105 Pomezani\u0105, z wyj\u0105tkiem pogranicza nad Os\u0105, kt\u00f3re przy\u0142\u0105czono do ziemi che\u0142mi\u0144skiej; za to wcielono kawa\u0142 s\u0105siedniej Pogezanii, a mianowicie skrawek wzd\u0142u\u017c rzeki Wysoki (Weeske), wpadaj\u0105cej do Dru\u017cy\u0144skiego jeziora. Wedle rozporz\u0105dzenia papieskiego podzielono ka\u017cde z powy\u017cej wymienionych 4-ch biskupstw na trzy r\u00f3wne cz\u0119\u015bci, z kt\u00f3rych dwie przypada\u0142y Krzy\u017cakom, \u201equi portant pondus diei et estus\u201c, jedna biskupowi na w\u0142asno\u015b\u0107. Biskup sprawowa\u0142 w swej cz\u0119\u015bci tak\u017ce rz\u0105dy \u015bwieckie, jak ksi\u0105\u017c\u0119 udzielny, pr\u00f3cz tego mia\u0142 prawo w dw\u00f3ch drugich cz\u0119\u015bciach biskupstwa wykonywa\u0107 wszelkie funkcye biskupiego urz\u0119du i czuwa\u0107 nad dobrem duchowem swych dyecezyan. W r. 1250 podzieli\u0142 mistrz ziemski Ludwik v. Queren biskupstwo pomeza\u0144skie na trzy cz\u0119\u015bci: p\u00f3\u0142nocn\u0105 nad Nogatem i jeziorem Dru\u017cy\u0144skiem po\u0142o\u017con\u0105, a obejmuj\u0105c\u0105 Kiszpork, terrytorya Alyem, Posolva, Lynguar, Loypicz, Komor i Zantyr; wschodni\u0105 mi\u0119dzy Liw\u0105 (Liebe), jeziorem Jezierzyce (Geserichsee) z terr<\/span>ytoryami Pazluk, Beria, Zambrock, Pobuz i Rudenz, i na po\u0142udniow\u0105 mi\u0119dzy Wis\u0142\u0105 a jeziorem Jezierzyce (Geserichsee) z Kwidzynem i terrytoryami Resin i Prezla. Pierwszy biskup pomeza\u0144ski Ernest wybra\u0142 ostatecznie ostatni\u0105, kwidzy\u0144sk\u0105 i ta te\u017c stanowi w \u015bci\u015blejszem znaczeniu biskupstwo pomeza\u0144skie. Granica jego poczyna si\u0119 prawie tu\u017c nad Wis\u0142\u0105 od Tychn\u00f3w (Tiefenau), zd\u0105\u017ca w kierunku wschodnim do Brokowa (Brackau), zwraca si\u0119 nieco na p\u00f3\u0142noc i biegnie przez Dakowo (Dackau) do p\u00f3\u0142nocnego szczytu jeziora Dzierzgo\u0144skiego (Sorgensee), st\u0105d przez stagnum Banse (Bensensee) kieruje si\u0119 na po\u0142udnie i wzd\u0142u\u017c jez. Jezierzyckiego przez Szymbark dobiega \u017ar\u00f3de\u0142 Osy, kt\u00f3ra tworzy granic\u0119 a\u017c do M\u0119drzyc (Mendritz, Mandilchowen). St\u0105d zwraca si\u0119 granica na p\u00f3\u0142noc, bie\u017cy do jeziora Gory\u0144skiego (Gorin, Guringen), a zmieniwszy bieg na zachodni w prostej linii zd\u0105\u017ca do Wis\u0142y, kt\u00f3ra zamyka biskupstwo z zachodu. Z terrytoryum biskupstwa powsta\u0142y po sekularyzacyi obwody g\u0142\u00f3wne (Hauptaemter): prabucki (Riesenburg), kwidzy\u0144ski (Marienwerder) i obw\u00f3d Szymbark (Schoenberg). Te za\u015b prawie zupe\u0142nie odpowiadaj\u0105 powiatom Kwidzyn i Susz (ob. Toeppen: \u201eHist. comp. Geogr. v. Pr.\u201c, str. 122\u2014125). Historya<\/i> Pomezanii jako prowincyi pruskiej zlewa si\u0119 ju\u017c to z history\u0105 Prus, ju\u017c to zakonu krzy\u017cackiego, ju\u017c te\u017c Polski, do kt\u00f3rych w r\u00f3\u017cnych czasach nale\u017ca\u0142a. Ona to by\u0142a najg\u0142\u00f3wniejsz\u0105 widowni\u0105 zapas\u00f3w ludu pruskiego z zakonem, tu te\u017c rozegra\u0142y si\u0119 jego losy. Historya biskupstwa pomeza\u0144skiego r\u00f3wnie\u017c niewiele<\/span> odbiega od historyi zakonu. Kardynaln\u0105 przyczyn\u0105 dla kt\u00f3rej nie mog\u0142o si\u0119 ono samoistniej rozwin\u0105\u0107, by\u0142 dekret biskupa Alberta, stanowi\u0105cy, i\u017c cz\u0142onkami kapitu\u0142y mogli by\u0107 tylko cz\u0142onkowie zakonu, nale\u017c\u0105cy do\u0144 jako \u201ebracia duchowni\u201c. Biskupa obiera\u0142a kapitu\u0142a w porozumieniu z wielkim mistrzem, wyb\u00f3r ten, jak przewidzie\u0107 nie trudno, \u201ebraci\u201c kanonik\u00f3w z \u201ebratem\u201c w. mistrzem m\u00f3g\u0142 pada\u0107 zawsze tylko na \u201ebrata\u201c biskupa. W ca\u0142ym szeregu tych biskup\u00f3w jeden jedyny nie by\u0142 cz\u0142onkiem zakonu: biskup Wincenty Kie\u0142basa, jedyny r\u00f3wnie\u017c Polak. Pierwszym biskupem pomeza\u0144skim by\u0142 Ernest z Torgawy (1246\u20141260). Pod nim rozdzielono dyecezy\u0105 w my\u015bl rozporz\u0105dzenia papie\u017ca na trzy cz\u0119\u015bci. Biskup wybra\u0142 kwidzy\u0144sk\u0105, p\u00f3\u017aniej zamieni\u0142 j\u0105 na kiszporsk\u0105, kr\u00f3tko potem jednak znowu do kwidzy\u0144skiej powr\u00f3ci\u0142. Podzia\u0142 ten zatwierdzi\u0142 papie\u017c Aleksander IV bull\u0105 z 10 marca 1256 r. Nast\u0119pca jego Albert (1260\u20141286), podobno siostrzeniec margrabi Jana brandenburskiego, panowa\u0142 w\u0142a\u015bnie w czasie najgor\u0119tszych boj\u00f3w z Prusakami, kt\u00f3rzy, usi\u0142uj\u0105c pozby\u0107 si\u0119 jarzma krzy\u017cackiego, walczyli z zaci\u0119to\u015bci\u0105 na \u015bmier\u0107 lub \u017cycie. Stolica biskupia Kwidzyn (od kt\u00f3rej czasami zowi\u0105 si\u0119 biskupi pomeza\u0144scy \u201eepiscopi quidinenses\u201c) zosta\u0142a dwa razy do szcz\u0119tu zburzona, jak niemniej ca\u0142e biskupstwo. Sprawa zakonu sta\u0142a bardzo \u017ale. Ale odwr\u00f3ci\u0142o si\u0119 szcz\u0119\u015bcie od ludu pruskiego, nadesz\u0142y posi\u0142ki z Niemiec, rycerze krzy\u017cowi wygrali. Czasy nasta\u0142y spokojniejsze, po 50-letnich zapasach \u201eTerra Prussiae quievit in pace\u201c (Duisburg). Korzystaj\u0105c z tego spokoju, ustanowi\u0142 biskup kapitu\u0142\u0119, wydaj\u0105c owo rozporz\u0105dzenie, \u017ce cz\u0142onkami jej mog\u0105 by\u0107 tylko cz\u0142onkowie zakonu. Pierwszymi kanonikami zostali wybrani: Heidenreich, jako prepozyt, Konrad, Bart\u0142omiej, dw\u00f3ch Jan\u00f3w i Henryk. Kapitu\u0142\u0119 uposa\u017cy\u0142 biskup w ten spos\u00f3b, \u017ce odst\u0105pi\u0142 jej trzeci\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swego udzia\u0142u z biskupstwa, a dop\u00f3ki podzia\u0142u nie dokonano, trzeci\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swych dochod\u00f3w. Ca\u0142e panowanie nast\u0119pcy jego biskupa Henryka (1286\u20141302) wype\u0142ni\u0142a praca oko\u0142o ostatecznego uregulowania praw kapitu\u0142y; tak\u017ce okre\u015blono \u015bci\u015blej granice ca\u0142ego biskupstwa. Cz\u0119\u015b\u0107 kapitule przypadaj\u0105ca obejmowa\u0142a ziemi\u0119 p\u00f3\u017aniejszego obwodu szymbarskiego i suskiego (Rosenberg). Kanonicy mieszkali w Kwidzynie, biskup rezydowa\u0142 w Prabutach (Riesenburg) lub te\u017c na zamku kwidzy\u0144skim. Czwartym biskupem by\u0142 Krystyan (Cristanus), prepozyt kapitulny, od 1303\u20141305. Za nast\u0119pcy jego na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adkiem Ludeko (Luedtke, Lucas, Ludwig, Ludolf von Baldersheim) od r. 1306\u20141321 przeni\u00f3s\u0142 w. mistrz Zygfryd von Feuchtwangen stolic\u0119 do Malborka. Nast\u0105pi\u0142 po nim biskup Rudolf (1322\u20141332) rodem z Elbl\u0105ga. By\u0142 w wielkiem u zakonu powa\u017caniu i niejednokrotnie po\u015bredniczy\u0142 mi\u0119dzy nim a s\u0105siadami. Po nim obrano Bertolda (1333\u20141346), kt\u00f3rego staraniem stan\u0105\u0142 wspania\u0142y tum kwidzy\u0144ski. Po jego \u015bmierci zasiad\u0142 na stolicy Arnold (1346\u20141360), by\u0142y kanonik i scholastyk pomeza\u0144ski, nast\u0119pnie Miko\u0142aj I (1360\u20141376), a po nim jeden z najm\u0142odszych kanonik\u00f3w pomeza\u0144skich Jan I (1378\u20141409), zwany mnichem (monachus). By\u0142 to biskup energiczny, praw swych \u015bci\u015ble przestrzegaj\u0105cy. Nie pozwoli\u0142, by lennicy jego t. z. pecunias custodiales zaprzestali p\u0142aci\u0107, poniewa\u017c zapanowa\u0142 spok\u00f3j w kraju i na granicy stra\u017cy nie potrzebowano, gdy jednak pokornie prosili, zwolni\u0142 ich z tego podatku na pewien czas. Wyda\u0142 w osobnym statucie dla duchowie\u0144stwa przepisy zachowania si\u0119 i wielce si\u0119 stara\u0142 o wykszt<\/span>a\u0142cenie duchownych. Za jego rz\u0105d\u00f3w liczy\u0142a kapitu\u0142a pomeza\u0144ska w swem gronie uczonych baka\u0142arzy i magistr\u00f3w akademii, jak Jana z Pozylii, autora kroniki ziemi pruskiej (od 1360\u20141405, doprowadzonej przez kogo\u015b innego do r. 1419), Jana Rymana, p\u00f3\u017aniejszego biskupa pomeza\u0144skiego, i Jana z Kwidzyna. Za jego czas\u00f3w \u017cy\u0142a tak\u017ce b\u0142ogos\u0142awiona Dorota z M\u0105tw (w\u0142a\u015bciwie na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adkiem Schwartze), kt\u00f3ra \u015bwi\u0105tobliwego \u017cywota dokona\u0142a zamurowana w krypcie katedralnego ko\u015bcio\u0142a kwidzy\u0144skiego. Cho\u0107 przez ko\u015bci\u00f3\u0142 w poczet \u015bwi\u0119tych nie policzona<\/span>, doznawa\u0142a szczeg\u00f3lniejszej czci w Prusiech. Po nim zaj\u0105\u0142 stolic\u0119 pomeza\u0144sk\u0105 biskup Jan II (Rymann 1409\u20141417), m\u0105\u017c nie tylko uczony, ale i zr\u0119czny dyplomata, kt\u00f3ry w r\u00f3\u017cnych misyach udawa\u0142 si\u0119 do dwor\u00f3w obcych ksi\u0105\u017c\u0105t i pomaga\u0142 zakonowi w ci\u0119\u017ckich czasach. Rok 1410 by\u0142 ostatnim kresem powodzenia zakonu; od bitwy grunwaldzkiej poczyna on d\u0105\u017cy\u0107 ku pochy\u0142o\u015bci; odt\u0105d przez sto lat dogorywa. Biskup Jan z\u0142o\u017cy\u0142 w obozie pod Starymtargiem (Altmark) ho\u0142d kr\u00f3lowi polskiemu. W rozpocz\u0119tej na nowo wojnie (1414) uleg\u0142o i biskupstwo pomeza\u0144skie spustoszeniu, tak \u017ce biskupowi zaledwie kilka wsi na Nierzei pozosta\u0142o. Nast\u0119pca jego kanonik pomeza\u0144ski Gerard (Stolpmann), z Elbl\u0105ga rodem (1417\u20141427), usilnie si\u0119 stara\u0142, by copr\u0119dzej z Polsk\u0105 pok\u00f3j zawrze\u0107, co te\u017c nast\u0105pi\u0142o w 1422 r. Biskupstwo wiele ucierpia\u0142o, ko\u015bcio\u0142y zburzone, miasta i sio\u0142a opustosza\u0142e, tak dalece, \u017ce po \u015bmierci biskupa jaki\u015b czas stolica by\u0142a nieobsadzon\u0105, bo nie starczy\u0142o na utrzymanie dworu biskupiego. Zarz\u0105dza\u0142 ni\u0105 kanclerz zakonu Jan Winkler, kanonik kr\u00f3lewiecki, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej pod imieniem Jana III na stolic\u0119 wst\u0105pi\u0142 (1428\u20141440). Nast\u0119pc\u0105 jego by\u0142 Kasper Linke (1440\u20141463), dawniejszy kapelan i syndyk w. mistrza. Za jego rz\u0105d\u00f3w miasta pruskie utworzy\u0142y zwi\u0105zek Jaszczurczy, kt\u00f3rego celem by\u0142a obrona przed zdzierstwami Krzy\u017cak\u00f3w i pocz\u0119\u0142a si\u0119 \u017cwawa agitacya przeciw zakonowi. Biskup tak\u017ce si\u0119 w spraw\u0119 t\u0119 wmi\u0119sza\u0142 w roli po\u015brednika. Gdy po poddaniu si\u0119 miast pruskich Polsce 1454 r. wojna wybuch\u0142a, kr\u00f3l Kazimierz do ho\u0142du go zmusi\u0142. Biskup musia\u0142 si\u0119 nawet zobowi\u0105za\u0107, \u017ce z zakonu wyst\u0105pi. Ale nieszcz\u0119\u015bliwa dla Polak\u00f3w bitwa pod Chojnicami (18 wrze\u015bnia 1454) rzuci\u0142a znowu biskupa w ramiona zakonu. Kapitu\u0142a pomeza\u0144ska nawet srebra ko\u015bcielne odst\u0105pi\u0107 by\u0142a gotowa na wspomo\u017cenie sprawy Krzy\u017cak\u00f3w. To uporne trzymanie si\u0119 zakonu sta\u0142o si\u0119 powodem, i\u017c biskupstwo w zupe\u0142n\u0105 popad\u0142o ruin\u0119, a biskup (jak sam o sobie m\u00f3wi) \u201emusi by\u0107 sobie s\u0142ug\u0105 i ledwie kasz\u0105 lub rybami si\u0119 \u017cywi\u0107 mo\u017ce\u201c. Jego te\u017c staraniem pozosta\u0142o biskupstwo wierne zakonowi. Jaki\u015b czas stolica pomeza\u0144ska pozosta\u0142a nieobsadzon\u0105. Wielki mistrz zaproponowa\u0142 wreszcie dziekana kr\u00f3lewieckiego Miko\u0142aja (1464\u20141466). Wybra\u0142a go kapitu\u0142a, ale kr\u00f3l Kazimierz ro\u015bci\u0142 sobie prawo do obsadzenia biskupstwa pod\u0142ug swej my\u015bli. \u017be jednak wojna jeszcze trwa\u0142a, a papie\u017c Miko\u0142aja ostatecznie zatwierdzi\u0142, sprawowa\u0142 rz\u0105dy do pokoju toru\u0144skiego (1466 r.). Jeden z warunk\u00f3w tego pokoju przyzna\u0142 kr\u00f3lowi polskiemu prawo obsadzania pomeza\u0144skiej stolicy. Za rad\u0105 w. mistrza zrzek\u0142 si\u0119 Miko\u0142aj biskupiej godno\u015bci, wr\u00f3ci\u0142 do Kr\u00f3lewca, gdzie zmar\u0142 w 1471 r. Pok\u00f3j toru\u0144ski podzieli\u0142 nie tylko<\/span> kraj zakonu, ale i biskupstwo pomeza\u0144skie na dwie cz\u0119\u015bci, jedna, po\u0142udniowa, pozosta\u0142a przy zakonie, druga, t. zw. palatynat malborski, przypad\u0142a kr\u00f3lowi polskiemu. Biskup che\u0142mi\u0144ski Wincenty Kie\u0142basa administrowa\u0142 odt\u0105d biskupstwem pomeza\u0144skim a\u017c do r. 1478. Po nim wybrano, za staraniem w. mistrza, by\u0142ego prokuratora zakonu w Rzymie, kanonika pomeza\u0144skiego Jana IV, rodem z \u0141asina (1478\u20141501). Biskup ten wyda\u0142 statut dla duchowie\u0144stwa, z kt\u00f3rego godnem zapisania, \u017ce ze wzgl\u0119du i\u017c w biskupstwie mieszka\u0142y trzy narodowo\u015bci: polska, pruska i niemiecka, przeto nakazuje si\u0119 ksi\u0119\u017com, by tymi j\u0119zykami w\u0142adali i kazania miewali. Wspomnie\u0107 wypada, \u017ce gorliwie chodzi\u0142 oko\u0142o sprawy beatyfikacyi Doroty m\u0105towskiej, pojecha\u0142 nawet do Rzymu w tym celu. Z reszt\u0105 <\/span>panowanie jego zape\u0142niaj\u0105 ci\u0105g\u0142e spory z urz\u0119dnikami polskimi, s\u0105siadami, a nawet z kapitu\u0142\u0105. Po nim zosta\u0142 biskupem Job (Hiob v. Dobeneck), biskup \u017celazny (1501\u20141521). Przydomek ten zyska\u0142 sobie tak dla wojowniczego usposobienia, jak dlatego<\/span>, \u017ce w podr\u00f3\u017cy okrywa\u0142 si\u0119 pancerzem, mo\u017ce i dlatego<\/span>, \u017ce w Prabutach za\u0142o\u017cy\u0142 lejarni\u0105, a \u017celazo z Szwecyi sprowadziwszy, la\u0142 kule i bro\u0144 fabrykowa\u0142. To pewna, \u017ce jako w. mistrz zakonu by\u0142by wielkie oko\u0142o niego po\u0142o\u017cy\u0142 zas\u0142ugi, tak mu by\u0142 ca\u0142\u0105 dusz\u0105 oddany, a przytem zdolny dyplomata i wielki wojak, niejeden<\/span> cios by\u0142by od zakonu odwr\u00f3ci\u0142. Za jego spraw\u0105 obrano w. mistrzem po \u015bmierci Fryderyka saskiego Olbrachta brandenburskiego, kt\u00f3ry biskupa podczas swej nieobecno\u015bci mianowa\u0142 regentem. On to podbudza\u0142 m\u0142odego mistrza, i\u017cby ze z\u0142o\u017ceniem ho\u0142du kr\u00f3lowi polskiemu nie bardzo si\u0119 spieszy\u0142, przeciw niemu te\u017c skierowa\u0142a si\u0119 przede wszystkiem<\/span> wyprawa polska w 1519 r. Biskup broni\u0142 si\u0119 dzielnie w Kwidzynie, a gdy ten pad\u0142, uszed\u0142 do Prabut. Gdy go tam przyparto, ukorzy\u0142 si\u0119 i z\u0142o\u017cy\u0142 ho\u0142d. Za jego rz\u0105d\u00f3w pocz\u0119\u0142a si\u0119 rozszerza\u0107 reformacya po kraju. Za jego staraniem zosta\u0142y pomieszczone portrety wszystkich pomeza\u0144skich biskup\u00f3w w ch\u00f3rze tumu kwidzy\u0144skiego, gdzie je dot\u0105d widzie\u0107 mo\u017cna. Kopie tych obraz\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 w bibliotece miejskiej w Elbl\u0105gu. Po nag\u0142ej \u015bmierci Joba, o\u015bmnastego biskupa, postanowiono, rzekomo dla biednego po\u0142o\u017cenia biskupstwa, stolicy nie obsadza\u0107, w rzeczy samej chodzi\u0142o mistrzowi o to, aby lepiej i pr\u0119dzej celu swego dopi\u0105\u0107. Ju\u017c on bowiem zdecydowany by\u0142 zrzuci\u0107 p\u0142aszcz krzy\u017cacki i przyj\u0105\u0107 wyznanie Lutra. Wiedzia\u0142, \u017ce \u00f3wczesny biskup sambijski Jerzy Polenz luteranizmowi sprzyja\u0142, jego przeto wybrano na administratora dyecezyi pomeza\u0144skiej. Za spraw\u0105 jednak kr\u00f3la Kazimierza mianowa\u0142 papie\u017c Leon X rz\u0105dc\u0105 dyecezyi kardyna\u0142a Achillesa de Grossis (1521\u20141523). W. mistrz odwa\u017cy\u0142 si\u0119 na protestacy\u0105, a \u017ce kardyna\u0142 wnet umar\u0142, wciska\u0142a si\u0119 nauka Lutra do kraju wszelkiemi drogami. Po \u015bmierci Achillesa mianowa\u0142 papie\u017c jego nast\u0119pc\u0105 kardyna\u0142a Rudolfiego. W. mistrz nie protestowa\u0142, ale zamianowa\u0142 od siebie doktora prawa Erharda von Queis (1523\u20141529) biskupem pomeza\u0144skim, i odni\u00f3s\u0142 si\u0119 nawet do Rzymu o potwierdzenie, kt\u00f3re nie nast\u0105pi\u0142o. Odt\u0105d poczyna si\u0119 dokonywa\u0107 z szalon\u0105 szybko\u015bci\u0105 przeobra\u017cenie stosunk\u00f3w politycznych i religijnych w Prusiech do zakonu nale\u017c\u0105cych. W 1525 r. rzuca Albrecht sukni\u0119 zakonn\u0105 i zamienia pa\u0144stwo zakonu na \u015bwieckie ksi\u0119stwo, a 9 maja wje\u017cd\u017ca uroczy\u015bcie do Kr\u00f3lewca, gdzie mu stany ho\u0142d sk\u0142adaj\u0105. R\u00f3wnocze\u015bnie z\u0142o\u017cyli ho\u0142d intruz Erhard Queis i bisk. sambijski Jerzy Polenz, a zarazem o\u015bwiadczyli, \u017ce przyst\u0119puj\u0105 \u201ezur gereinigten evangelischen Lehre\u201c, a powagi papie\u017ca nie uznaj\u0105. Biskup sambijski zrzek\u0142 si\u0119 te\u017c w\u0142adzy \u015bwieckiej w biskupstwie; pomeza\u0144ski w skutek oporu trzech kanonik\u00f3w dopiero w dwa lata p\u00f3\u017aniej uczyni\u0142 to samo. Biskupstwo pomeza\u0144skie, podzielone na obwody: prabucki, przesmarski (Preuss. Mark) i kwidzy\u0144ski, przesz\u0142o pod panowanie ksi\u0119cia Olbrachta, za co mu ten\u017ce na w\u0142asno\u015b\u0107 wieczyst\u0105 obw\u00f3d szymbarski, a na do\u017cywocie obw\u00f3d kwidzy\u0144ski odda\u0142. Duchowie\u0144stwo z dziwn\u0105 szybko\u015bci\u0105 porzuci\u0142o katolicyzm, a reformacya po za granic\u0119 przelewa\u0107 si\u0119 pocz\u0119\u0142a. Jedynie gorliwo\u015b\u0107 biskup\u00f3w kujawskich, zw\u0142aszcza Rozdra\u017cewskiego, stawi\u0142a tam\u0119. Papie\u017c rzuci\u0142 kl\u0105tw\u0119 na ksi\u0119cia Olbrachta i biskup\u00f3w; cesarz Karol V wywo\u0142a\u0142 Olbrachta z kraju, lecz kroki te niczego ju\u017c odmieni\u0107 nie zdo\u0142a\u0142y. Nie brak\u0142o stara\u0144 papie\u017cy, by odst\u0119pc\u00f3w nawr\u00f3ci\u0107. Biskup\u00f3w, a mianowicie Jerzego sambijskiego i Sperata pomez., zamianowanego przez Olbrachta, powo\u0142ano na sob\u00f3r w Modenie (1536), p\u00f3\u017aniej do Trydentu (1545\u201463), lecz nie stan\u0119li. Palatynat malborski, swego czasu z pod w\u0142adzy zakonu usuni\u0119ty i Polsce poddany, wiernym pozosta\u0142 wierze katolickiej. Staraniem kr\u00f3la polskiego zosta\u0142, ze zgod\u0105 papie\u017ca, biskup che\u0142mi\u0144ski \u201eperpetuus administrator episcopatus Pomezaniensis\u201c. W 1563 r. chcia\u0142 kr\u00f3l na nowo wskrzesi\u0107 biskupstwo pomeza\u0144skie i proponowa\u0142 papie\u017cowi na biskupa Kaspra Jeschkiego, opata klasztoru kartuskiego. Zamiar ten nie przyszed\u0142 do skutku, spowodowa\u0142 jednak ostateczne przy\u0142\u0105czenie palatynatu do dyecezyi che\u0142mi\u0144skiej. Pozosta\u0142 przy niej a\u017c do r. 1821, zarz\u0105dzany przez osobnego oficya\u0142a \u201eoficialis in Pomezania Mariaeburgensis\u201c. Bull\u0105 \u201ede salute animarum\u201c z 16 lipca 1821 r. przy\u0142\u0105czono go do biskupstwa warmi\u0144skiego, do kt\u00f3rego do dzi\u015b nale\u017cy. Wschodni\u0105, za\u015b cz\u0119\u015b\u0107 dyecezyi pomeza\u0144skiej przy\u0142\u0105czy\u0142 by\u0142 papie\u017c Klemens VIII do bisk. che\u0142mi\u0144skiego. Niestety, biskupi zdo\u0142ali ju\u017c w 1601 r. zaledwie 3 parafie uratowa\u0107, wszystkie inne ko\u015bcio\u0142y zosta\u0142y w r\u0119ku inn<\/span>owierc\u00f3w. Dopiero w nowszym czasie polepszy\u0142y si\u0119 tameczne stosunki dla katolicyzmu i powsta\u0142 nawet osobny dekanat pomeza\u0144ski (ob.). Ludno\u015b\u0107 P. by\u0142a pierwotnie prusk\u0105. Z czasem jednak zaj\u0119li po\u0142udniow\u0105 jej cz\u0119\u015b\u0107 nad Oss\u0105 Polacy, a Krzy\u017cacy, wy\u0142\u0105czaj\u0105c j\u0105 z w\u0142a\u015bciwej Pomezanii, przy\u0142\u0105czyli do ziemi che\u0142mi\u0144skiej, do kt\u00f3rej odt\u0105d si\u0119 liczy. Pomi\u0119dzy Kwidzynem za\u015b a Sztumem i wy\u017cej jeszcze ku Nogatowi, za\u0142o\u017cyli Pomorzanie, kt\u00f3rzy tutaj d\u0142u\u017cszy czas panowali, wsie pomorskie, kt\u00f3rych na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adka dot\u0105d w cz\u0119\u015bci dokumenty przechowa\u0142y. Ale \u017ce po\u0142o\u017cenie tych osad nie by\u0142o korzystne, bo nie sta\u0142y w bezpo\u015brednim zwi\u0105zku z ziemi\u0105 ojczyst\u0105, dlatego<\/span> d\u0142ugoletnie wojny, kt\u00f3re przybycie Krzy\u017cak\u00f3w poprzedzi\u0142y, i d\u0142u\u017csze jeszcze walki, kt\u00f3re po ich przybyciu nasta\u0142y zniszczy\u0142y je po cz\u0119\u015bci; ludno\u015b\u0107 za\u015b pomorska albo wygin\u0119\u0142a, albo opu\u015bci\u0142a swe zagrody wracaj\u0105c za Wis\u0142\u0119. Dlatego<\/span> te\u017c znajdujemy nieraz we wsiach z czysto s\u0142owia\u0144skiemi nazwami ludno\u015b\u0107 prusk\u0105, jak w Watkowicach, Mironowicach i t. p. R\u00f3wnie\u017c niszcz\u0105ce skutki poci\u0105gn\u0105\u0142 za sob\u0105 najazd krzy\u017cacki w okolicach czysto pruskich. Du\u017co ludzi zgin\u0119\u0142o w walkach za niepodleg\u0142o\u015b\u0107, a mianowicie w bitwie nad rzek\u0105 Dzierzgoni\u0105; wiele osad uleg\u0142o spustoszeniu. Gdy wi\u0119c spokojniejsze powr\u00f3ci\u0142y czasy, nastr\u0119cza\u0142o si\u0119 tutaj pole do dzia\u0142alno\u015bci kolonizacyjnej tak dla zakonu, jako i dla biskupa pomeza\u0144skiego, zw\u0142aszcza, \u017ce w \u015brodku kraju by\u0142y jeszcze wielkie obszary ziemi nie dotkni\u0119te<\/span> p\u0142ugiem. Cho\u0107 zakon sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z Niemc\u00f3w, cho\u0107 biskupi pomeza\u0144scy, do kt\u00f3rych dzia\u0142u nale\u017ca\u0142y dzisiejsze pow. kwidzy\u0144ski i suski, r\u00f3wnie\u017c byli Niemcami, to jednak chc\u0105c kraj zaludni\u0107 i ziemi\u0119 uczyni\u0107 uprawn\u0105, aby dochody d\u00f3br ko\u015bcielnych si\u0119 pomno\u017cy\u0142y, trzeba by\u0142o bra\u0107 ludzi, jacy si\u0119 nadarzali. Przywo\u0142ywano wi\u0119c pr\u00f3cz Niemc\u00f3w i ludno\u015b\u0107 polsk\u0105, z ziemi che\u0142mi\u0144skiej, z Polski i Pomorza i nadawano im dobra wielkie i prawa rozleg\u0142e, aby ich zatrzyma\u0107 u siebie. Biskupi mianowicie pomeza\u0144scy, oddaleni zanadto od morza, kt\u00f3r\u0119dy przychodzi\u0142 najwi\u0119kszy nap\u0142yw Niemc\u00f3w, otaczali si\u0119 g\u0142\u00f3wnie szla\u00adch\u00adt\u0105 polsk\u0105 i widocznie jej sprzyjali (ob. K\u0119trz., O ludno pol., str. 178\u2014179). Drugie miejsce w\u015br\u00f3d obywatelstwa pomeza\u0144skiego zajmowali Prusacy. Wielka ich cz\u0119\u015b\u0107 wygin\u0119\u0142a w zapasach z Krzy\u017cakami, drudzy opu\u015bcili kraj; ci co pozostali, utracili z ma\u0142ymi wyj\u0105tkami rozleg\u0142e maj\u0105tki i znaczenie spo\u0142eczne. Szcz\u0119\u015bliwi byli ci, kt\u00f3rzy przynajmniej wolno\u015bci osobistej nie postradali, siedz\u0105c na ma\u0142ych maj\u0105teczkach, stanowili oni stan ziemian pruskich. Stosunek ich do zakonu nie by\u0142 nigdy z obu stron \u017cyczliwy, bo zakon by\u0142 i czu\u0142 si\u0119 zawsze zwyci\u0119zc\u0105, a oni zawsze pozostali zwyci\u0119\u017conymi. Dlatego<\/span> te\u017c zakon rzadko tylko obdarza\u0142 Prusak\u00f3w prawem che\u0142mi\u0144skiem i wi\u0119kszemi posiad\u0142o\u015bciami. Szcz\u0119\u015bliwszy dla Prusak\u00f3w stan panowa\u0142 w bisk. pomeza\u0144skiem i warmi\u0144skiem. Biskupstwa te ustanowiono bowiem ju\u017c po okupacyi tych ziem; biskupi wi\u0119c nie mieli z pozosta\u0142\u0105 szla\u00adch\u00adt\u0105 prusk\u0105 prawie \u017cadnych zatarg\u00f3w, w ich oczach byli to nowo nawr\u00f3ceni, o kt\u00f3rych dobro obowi\u0105zek dba\u0107 im kaza\u0142. Traktowali zatem szla\u00adch\u00adt\u0119 prusk\u0105, zw\u0142aszcza wiern\u0105, i zas\u0142u\u017con\u0105, na r\u00f3wni z Polakami i Niemcami, nadaj\u0105c im wi\u0119ksze dobra i prawo che\u0142mi\u0144skie. Pomimo to sympatya nie \u0142\u0105czy\u0142a ich z Niemcami, lecz zwraca\u0142a si\u0119 bardziej ku Polakom. Dlatego<\/span> szla\u00adch\u00adta pruska cz\u0119sto kojarzy\u0142a si\u0119 z domami polskimi i polszczy\u0142a si\u0119 powoli. To samo mo\u017cna powiedzie\u0107 o ziemianach pruskich. Proces ten dokonywa\u0142 si\u0119 w bisk. pomeza\u0144skiem a\u017c do po\u0142owy XV w. Wybuch 13-letniej wojny przerwa\u0142 na d\u0142ugi czas post\u0119p kolonizacyi polskiej, r\u00f3wnie\u017c jak wojna Olbrachta z Polsk\u0105. Po przywr\u00f3ceniu pokoju jednak lud polski tem skwapliwiej zacz\u0105\u0142 si\u0119 rozszerza\u0107, a mianowicie w tych obszarach, kt\u00f3re po pokoju toru\u0144skiem przy\u0142\u0105czono do Polski, tak, \u017ce w XVII w. wojew\u00f3dztwo malborskie ju\u017c prawie ca\u0142kiem by\u0142o polskie. Niemcy siedzieli tylko w polskiej cz\u0119\u015bci Pogezanii, zaliczonej tak\u017ce do wojew\u00f3dztwa malborskiego, zw\u0142aszcza w Elbl\u0105gu i na nizinach. R\u00f3wnie\u017c pomy\u015blnie rozwin\u0119\u0142y si\u0119 stosunki w bisk. pomeza\u0144skiem, kt\u00f3re z trzech stron otoczone krajami polskiemi, g\u0142\u00f3wnie Polakami zasila\u0107 si\u0119 musia\u0142o, bo przyp\u0142yw Niemc\u00f3w coraz bardziej mala\u0142. Po sekularyzacyi biskupstwa nie zmieni\u0142y si\u0119 stosunki, bo i ksi\u0105\u017c\u0119 Olbracht znajdowa\u0142 si\u0119 w tem samem po\u0142o\u017ceniu. W p\u00f3\u017aniejszych czasach mieszkaj\u0105 w Pomezanii nast\u0119pne polskie rodziny szla\u00adche\u00adc\u00adkie: Babscy w Babkach; Bia\u00ad\u0142o\u00adcho\u00adw\u00adscy w Nejdaku i Krzykosach; Biberstein-Pil\u00adchow\u00adscy w Butowie, Klecewie, Trumiejkach, Wrac\u0142awku i Cyganach; Bo\u00adja\u00adno\u00adw\u00adscy w Wa\u0142dowie; Bo\u00adruc\u00adcy w Pr\u0119s\u0142awku; Ch\u0105dzy\u0144scy, Choi\u0144scy, Chor\u00adn\u0119\u00adtow\u00adscy w Truplu; Cy\u00adga\u0144\u00adscy w Cyganach i Goczalkach; Czer\u00adwi\u0144\u00adscy w Bornowie; D\u0105b\u00adrow\u00adscy w Goczalkach; Dzierz\u00adgow\u00adscy w Truplu; Dzie\u00adwa\u00adnows\u00adcy w Bystrzcu, Czerwonym Dworze, Dubielu i Tychnowach; Felden-Zakrzewscy w Cyganach; Gli\u00adno\u00adwiec\u00adcy w Gulbiu; Gli\u0144scy, Go\u0142\u00adkow\u00adscy w Klecewie; Goczalkowscy w Goczalkach; Gruszczy\u0144scy w Liczu i Czarnem; Grz\u0119bscy w Cyganach; Hastczy\u0144scy w Tyrnawie; Helden-Sarnowscy w Jaromierzu; Jab\u0142onowscy, Stein-Kami\u0144scy w Grazymowie; Kijanowscy w M. B\u0105dkach; Kobierzyccy w Cyganach; Kobyli\u0144scy w Gontach; Konojadzcy, Kospotowie,<\/span> Paw\u0142owscy, Kotomierscy, Kr\u0119pscy, Krzykowscy w Krzykosach; \u0141ugowscy w Czarnem; Luzyan-\u0141ysomiccy w Jaromierzu; Ma\u00ad\u0142a\u00adcho\u00adw\u00adscy w J\u0119drychowie; Miecz\u00adko\u00adw\u00adscy w M. Piotrowicach; Me\u00adszy\u00ad\u0144\u00adscy, v. d. Milbe-Milewscy, Oderscy, Os\u00adtro\u00adw\u00adscy, Pacz\u00adko\u00adw\u00adscy, Pie\u00adce\u00adw\u00adscy, P\u0142\u0105\u00adczy\u00ad\u0144\u00adscy, Sam\u00adp\u0142a\u00adw\u00adscy, Sam\u00adbor\u00adscy, So\u00adbie\u00adwol\u00adscy w Sobiewoli; So\u00adbo\u00adli\u0144\u00adscy, Sp\u0142aw\u00adscy, Stauden-Jaromierscy, Su\u00adcho\u00adrow\u00adscy, Szarzewscy w Szarzewie i Zebrdowie; Szel\u00ads\u00adcy czyli Sze\u00adlis\u00adcy, Towia\u0144scy, Tran\u00adkwi\u00adczo\u00adwie, Tro\u00adsza\u00adko\u00adwie, Trzy\u00adkow\u00adscy, Tu\u00adcho\u0142\u00adko\u00adwie, Wa\u0142\u00addow\u00adscy, Wat\u00adkow\u00adscy i Burs\u00adcy, Weide-Butowscy, We\u00adje\u00adro\u00adwie, Wil\u00adkow\u00adscy, Wil\u00adcze\u00adw\u00adscy, Zbo\u00adrzy\u00adno\u00adwie, Zie\u00adro\u00adty\u00adno\u00adwie, Zi\u00f3\u0142\u00adkow\u00adscy, Zna\u00adniec\u00adcy w Wilkowie i \u017bydowiczowie (ob. K\u0119trz., O ludn. pol., str. 178\u2014219).<\/p>\n

Pomeza\u0144ski dekanat<\/i> stanowi wschodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dawniejszej dyecezyi pomeza\u0144skiej i zosta\u0142 przy\u0142\u0105czony w 1601 r. przez papie\u017ca Klemensa VIII do bisk. che\u0142mi\u0144skiego. Sk\u0142ada si\u0119 obecnie z o\u015bmiu parafii, trzech starych i pi\u0119ciu niedawno za\u0142o\u017conych. Dekanat ten urz\u0105dzono dopiero w 1861 r. za rz\u0105d\u00f3w bisk. Marwicza. Trzy stare parafie s\u0105: Bia\u0142uty, \u0141\u0119ck i Turowo. Parafia bia\u0142ucka nie utraci\u0142a<\/span> w swoim obr\u0119bie \u017cadnych ko\u015bcio\u0142\u00f3w, parafia za\u015b \u0142\u0119cka pi\u0119\u0107: w Koszelewach, Koszelewkach, P\u0142osznicy, w Grodkach i w Uzdowie. Parafia turowska postrada\u0142a kaplice w Turowie i Tannenbergu i ko\u015bcio\u0142y w Gardynach, Dziurdziewie, Mielnie, Waplewie, Zalesiu, Januszkowie i Tannenbergu. Nowo otworzonych parafii w dekanacie pomeza\u0144skim jest cztery: 1) Dzia\u0142dowo; przed reformacy\u0105 by\u0142o w tej parafii przynajmniej siedm ko\u015bcio\u0142\u00f3w, mianowicie: kaplica zamkowa i ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny w Dzia\u0142dowie, dalej ko\u015bcio\u0142y w Burkartach, Narzymiu, Sarnowie, Kurkowie i w M. Koz\u0142owie. 2) Nidbork; tu istnia\u0142y dawniej: ko\u015bcio\u0142y w Nidborku dla Polak\u00f3w, drugi dla Niemc\u00f3w, kaplica zamkowa, dalej by\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 w Maldze, Zaborowie, Kanigowie, Muszakach, \u0141ynie, Szkotowie, S\u0142awce i kaplica w Or\u0142owie. 3) D\u0105br\u00f3wno; przed reformacy\u0105 istnia\u0142y ko\u015bcio\u0142y w D\u0105br\u00f3wnie, Grzybinach, Ruszkowie, Elgnowie, Szczuplinach, Leszczu, Paco\u0142towie, Gierszwa\u0142dzie, Kirsztanowie, Frygnowie i S\u0142awkowie. 4) Ostr\u00f3d; parafia ta mia\u0142a dawniej przynajmniej 15 ko\u015bcio\u0142\u00f3w i kaplic, mianowicie: ko\u015bcio\u0142y paraf. w Ostr\u00f3dzie, kaplic\u0119 zamkow\u0105 tam\u017ce i ko\u015bcio\u0142y w Szmykwa\u0142dzie, Bergfredzie, Ornowie, Icbargu, Tyrbarku, Rychnowie, Kraplewie, Duringu, Brzydowie, Ostrowiniu, Szyldaku, Grabinku i Rygwa\u0142cie. Susz, kt\u00f3ry ks. Fankidejski tak\u017ce zalicza do dekanatu pomeza\u0144skiego, nale\u017cy do dek. lubawskiego<\/a> (Utracone ko\u015bcio\u0142y, str. 143\u2014154). W 1867 r. dek. pomeza\u0144ski liczy\u0142 5275 komunikant\u00f3w a 8113 dusz; za\u015b w 1886 roku 8002 dusz. Ad. N.\u2014K\u015b. Fr.<\/i><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom VII. Pomezania. Pomezania, jako prowincya dawnych Prus wyst\u0119puje na widowni\u0105 r\u00f3wnocze\u015bnie z ziemi\u0105 prusk\u0105 stanowi\u0105c jej cz\u0119\u015b\u0107 najdalej na zach\u00f3d wysuni\u0119t\u0105. Granic\u0119 jej zachodni\u0105 tworzy\u0142a Wis\u0142a, z po\u0142udnia graniczy\u0142a z ziemi\u0105 che\u0142mi\u0144sk\u0105 z p\u00f3\u0142nocy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12850,"parent":12628,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"h5ap_radio_sources":[],"jetpack_post_was_ever_published":false,"footnotes":""},"class_list":["post-12774","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"\nLitera P - Pomezania - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p-pomezania\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych - Pomezania\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom VII. Pomezania. Pomezania, jako prowincya dawnych Prus wyst\u0119puje na widowni\u0105 r\u00f3wnocze\u015bnie z ziemi\u0105 prusk\u0105 stanowi\u0105c jej cz\u0119\u015b\u0107 najdalej na zach\u00f3d wysuni\u0119t\u0105. Granic\u0119 jej zachodni\u0105 tworzy\u0142a Wis\u0142a, z po\u0142udnia graniczy\u0142a z ziemi\u0105 che\u0142mi\u0144sk\u0105 z p\u00f3\u0142nocy […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p-pomezania\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"657\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"21 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/p-pomezania\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/p-pomezania\\\/\",\"name\":\"Litera P - Pomezania - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/p-pomezania\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/p-pomezania\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/sgkp.jpg\",\"datePublished\":\"2020-04-26T23:26:17+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/p-pomezania\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/p-pomezania\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/p-pomezania\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/sgkp.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/sgkp.jpg\",\"width\":657,\"height\":1024},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/p-pomezania\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Litera P – Pomezania\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"width\":931,\"height\":990,\"caption\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Litera P - Pomezania - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p-pomezania\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych - Pomezania","og_description":"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom VII. Pomezania. Pomezania, jako prowincya dawnych Prus wyst\u0119puje na widowni\u0105 r\u00f3wnocze\u015bnie z ziemi\u0105 prusk\u0105 stanowi\u0105c jej cz\u0119\u015b\u0107 najdalej na zach\u00f3d wysuni\u0119t\u0105. Granic\u0119 jej zachodni\u0105 tworzy\u0142a Wis\u0142a, z po\u0142udnia graniczy\u0142a z ziemi\u0105 che\u0142mi\u0144sk\u0105 z p\u00f3\u0142nocy […]","og_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p-pomezania\/","og_site_name":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/","og_image":[{"width":657,"height":1024,"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"21 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p-pomezania\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p-pomezania\/","name":"Litera P - Pomezania - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p-pomezania\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p-pomezania\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp.jpg","datePublished":"2020-04-26T23:26:17+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p-pomezania\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p-pomezania\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p-pomezania\/#primaryimage","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp.jpg","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp.jpg","width":657,"height":1024},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p-pomezania\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Litera P – Pomezania"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","name":"Jaminy Indexing Team","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jzi.org.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization","name":"Jaminy Indexing Team","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","width":931,"height":990,"caption":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/"]}]}},"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12774","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12774"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12774\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12628"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12850"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12774"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}