{"id":12719,"date":"2020-04-25T17:54:30","date_gmt":"2020-04-25T15:54:30","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?page_id=12719"},"modified":"2020-04-27T01:38:46","modified_gmt":"2020-04-26T23:38:46","slug":"z","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/z\/","title":{"rendered":"Litera Z"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
\n
\n

Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku<\/h3>\n

Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom I, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym)<\/p>\n

Zabielice<\/a>, Zaboryszki<\/a>, Zabrecz\u0105ny<\/a>, Zacisze<\/a>, Zaczarne<\/a>, Zaczepka<\/a>, Zadeksznie<\/a>, Zagaje<\/a>, Zag\u00f3rze<\/a>, Zagowszczyzna<\/a>, Zahorany<\/a>, Zajaski<\/a>, Zaj\u0105czk\u00f3w<\/a>, Zak\u0105ty<\/a>, Zaleskowszczyzna<\/a>, Zaleszczewo<\/a>, Zaliwki<\/a>, Zamczyska<\/a>, Zamiatyno<\/a>, Zaniewo<\/a>, Zapolne Sidory<\/a>, Zapsia<\/a>, Zapuszcza\u0144ski trakt<\/a>, Zaruby<\/a>, Zaskwiery<\/a>, Za\u015bcianiszki<\/a>, Zatyki<\/a>, Zawady<\/a>, Zawidugiery<\/a>, Zdr\u0119by<\/a>, Zdrojczyszki<\/a>, Zebrzyszki<\/a>, Zelwa<\/a>, Zielona<\/a>, Zielona Dubrowa<\/a>, Zielone<\/a>, Zielonka<\/a>, Zienkiele<\/a>, Zofiewo<\/a>, Zo\u0142otoje<\/a>, Zopsie<\/a>, Zubr\u00f3wka<\/a>, Zusienko<\/a>, Zu\u015bno<\/a>, Zuzenka<\/a>, Zwikiele<\/a>, Zwirgiele<\/a>, Zwirgzdy<\/a>.<\/p>\n

\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Zabiele<\/b> [\u2026]<\/span> 5.) Z.,<\/b> w\u015b szlach. i w\u0142o\u015bc., pow. szczuczy\u0144ski, gm. i par. Grabowo. W r. 1827 by\u0142o 12 dm., 74 mk. W r. 1577 w\u015b Sulewo Zabiele le\u017cy w par. Bia\u0142aszewo. Adryan Wojs\u0142aw p\u0142aci tu od \u00bd \u0142anu (Pawi\u0144., Mazowsze, 362). W r. 1578 w\u015b Z., w par. Grabowo, ma 7 dzia\u0142\u00f3w, obejmuj\u0105cych 16\u00bd \u0142an. km. Najwi\u0119kszy dzia\u0142 ma 5 \u0142an. (Pawi\u0144., Mazowsze, 374). [\u2026]<\/span> 9.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. kolne\u0144ski, gm. Czerwone, par. Kolno, o 5 w. na zach. od Kolna, le\u017cy na wzg\u00f3rzach piaszczystych szeroko panuj\u0105cych nad rozci\u0105gni\u0119temi od zachodu i po\u0142udnia b\u0142otami rzeki Sk\u0142ody, posiada szko\u0142\u0119 pocz\u0105tkow\u0105, 942 mk., urz\u0105d gm., przesz\u0142o 100 dm. i 4203 mr. obszaru. W 1827 r. by\u0142o 98 dm., 703 mk. Wed\u0142ug lustracyi z r. 1564 w\u015b kr\u00f3lewska Zabiele, nale\u017c\u0105ca do ststwa \u0142om\u017cy\u0144skiego, mia\u0142a w\u00f3jtowstwa w\u0142\u00f3k 6, Zygmunt August dodaje 2 w\u0142\u00f3ki kmiece osiad\u0142e i wszystkie przymiarki, co zesz\u0142o, kiedy pomierzano w\u0142\u00f3ki kmiece, jest tych przymiark\u00f3w kilka w\u0142\u00f3k che\u0142m. W\u0142a\u015bcicielem w\u00f3jtowstwa by\u0142 starosta \u0142om\u017cy\u0144ski (Lustr., 4, 97). Lustracya z r. 1636 wykazuje na Zabielach 53 w\u0142\u00f3k, w tem 8 w\u00f3jtowskich, 1673 r. na 53 w\u0142\u00f3k (8 wojtow., \u00bd \u0142anu wybranieckiego) tylko \u00bd w\u0142\u00f3ki zasianej, z kt\u00f3rej czynsz za owies, jaja, kap\u0142ony i jedn\u0105 g\u0119\u015b wynosi\u0142 4 z\u0142p. 1 gr. W ko\u0144cu XVII W. wybraniectwie siedzia\u0142 niejaki Jan Witt. Po jego \u015bmierci August II, przywilejem z 19 czerwca 1700 r. nadaje p\u00f3\u0142\u0142anek wybraniecki Piotrowi Przytule; 30 czerwca 1750 r. August III dodaje do powy\u017cszego p\u00f3\u0142\u0142anka jeszcze \u0142an jeden; przywilej wydany na imi\u0119 Macieja Przytuli\u0144skiego i Sylwestra Seksci\u0144skiego. Powy\u017csze nadania potwierdza Stanis\u0142aw August 8 czerwca 1766 r. Wybra\u0144cy byli obowi\u0105zani do p\u0142acenia 100 z\u0142p. rocznie, byli za to wolni od wszelkich innych op\u0142at, mieli wolny wr\u0119b w lasach na opa\u0142, budowle i ogrodzenie, rybo\u0142\u00f3wstwo w rzekach i jeziorach starostwa, pa\u015bnik w lesie; posiadali przytem prawo palenia gorza\u0142ki i piwa na swoj\u0105 potrzeb\u0119. W 1799 r. czynsz podwy\u017cszono na 183 z\u0142p. 16 gr. rocznie; w 1804 r. na 138 z\u0142p. 18 gr. W 1808 prefektura \u0142om\u017cy\u0144ska za\u017c\u0105da\u0142a od nich po\u017cyczki; gdy odm\u00f3wili takowej, podwy\u017cszono im czynsz roczny na 150 z\u0142p., maj\u0105cy by\u0107 uiszczanym w marcu i wrze\u015bniu, w 1819 znajdujemy na wybraniectwie 4 posiadaczy, 2 Seks\u00adci\u0144\u00adskich, Przytu\u0142\u0119 i Grzecha; siedzieli oni na 116 morg. (113 orn.) i wysiewali 5 korcy jarz. i tyle\u017c oziminy. Mia\u0142 tu by\u0107 kiedy\u015b m\u0142yn na Pisnie. W 1819 r. znajdujemy na 106 w\u0142\u00f3k 11 mr. magd., 90 osad czynsz., 4 wybranych, 2 cha\u0142upnik, i karczm\u0119, razem 621 mk. (122 m\u0119\u017c., 131 kob., dzieci starszych nad 10 lat 57 m\u0119\u017c., 60 kob., m\u0142odszych 102 m\u0119\u017c., 75 kob., 45 parob., 29 dziew.); 191 koni, 151 wo\u0142\u00f3w, 178 \u015bwi\u0144, 149 kr\u00f3w, 271 owiec, 134 ja\u0142. Czynsz gromada p\u0142aci\u0142a w ilo\u015bci 5152 z\u0142. 9 gr. (40 z\u0142p. 4 gr. z grunt\u00f3w, 28 z\u0142. 20 gr. stro\u017cowego, 1427 z\u0142p. 18 gr. pa\u0144szczyzny, 252 z\u0142p. 16 gr. \u00bd szel. za fury do Warszawy, 574 szefli berli\u0144skich, 6\u00bd mec \u017cyta (po 3\u00bd z\u0142p. szefel), za 861 szefli 10 mec owsa (po 1\u00bd za szefel), za 43 g\u0119si po 1 z\u0142p., 86 kap\u0142on\u00f3w po \u00bd z\u0142p., 1280 jaj, po 20 gr. kopa; w czynsz zamieniono pa\u0144szczyzn\u0119 i prestacy\u0105 za rz\u0105du pruskiego po cenach \u00f3wczesnych. W\u0142o\u015bcianie zajmowali si\u0119, pr\u00f3cz gospodarstwa, furmank\u0105 i trzymali swoim kosztem nauczyciela. Dziesi\u0119cin\u0119 oddawali do Kolna. Zabiele z Borkowem by\u0142o oddanem w dzier\u017caw\u0119 donacyjn\u0105 Aleks. \u017bukowskiemu. Obecnie (1878 r.) na Zabielach jest 4203 mr. 56 pr\u0119t. (2410 mr. 87 pr\u0119t. orn.).<\/p>\n

Zabiele<\/b> al. Zabia\u0142y<\/i>, w\u015b nad jeziorem t. n., pow. dzisie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. G\u0142\u0119bokie (o 5 w.), okr. wiejski Berezwecz, o 64 w. od Dzisny, przy dr. poczt. z G\u0142\u0119bokiego do wsi Zalesia, 12 dm., 88 mk. (w 1865 r. 51 dusz rewiz.). 2.) Z.,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc. i folw., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., gm. Ja\u015bwi\u0142y, o 51 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. W\u015b ma 69 dm., 552 mk., 1809 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc.; folw., w\u0142asno\u015b\u0107 hr. Krasi\u0144skich, 129 dzies. (44 \u0142\u0105k i pastw., 37 lasu, 3 nieu\u017c.). 3.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. ros\u00adsie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Po\u00adju\u00adrze, o 70 w. od Ros\u00adsie\u0144. 4.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. le\u00adpel\u00adski, w\u0142asno\u015b\u0107 Ka\u00adzi\u00admie\u00adrza Mat\u00adkie\u00adwi\u00adc<\/span>za, 55 dzies.; miejscowo\u015b\u0107 wzg\u00f3rzysta.<\/p>\n

Zabielice,<\/b> w\u015b wchodz\u0105ca w sk\u0142ad majoratu \u0141abno (w pow. augustowskim), b\u0119dzie to zapewne mylnie podana nazwa wsi \u017babieckie al. \u017babickie, w gm. Kuryanki, pow. augustowskim.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zabielno<\/b> 1.) niem. Sabielnen<\/i>, w\u015b nad rzk\u0105 Konopczank\u0105, pow. ja\u0144sborski, st. p. Drygallen. Por. <\/i>Kupisze<\/a><\/i>. 2.) Z.,<\/b> niem. Sabielnen, w\u015b, pow. oleckowski, st. p. Gonsken.<\/p>\n

Zab\u0142ocie<\/b> [\u2026]<\/span> 28.) Z.,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. bielski gub. grodzie\u0144skiej, w 1 okr. pol., gm. \u0141osinka, o 22 od Bielska, 40 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. 29.) Z.,<\/b> uroczysko, tam\u017ce, o 25\u00bd w. od Bielska. 30.) Z.,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. bielski gub. grodzie\u0144skiej, w 4 okr. pol., gm. Aleksandr\u00f3wka, o 37 w. od Bielska, 271 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (33 \u0142\u0105k i pastw., 26 nieu\u017c.). 31.) Z.,<\/b> dobra, tam\u017ce, o 35 w. od Bielska, w\u0142asno\u015b\u0107 Wil\u00adczew\u00adskich, 1216 dzies. (149 \u0142\u0105k i pastw., 681 lasu, 240 nieu\u017c.). [\u2026]<\/span> 37.) Z.<\/b> (Zab\u0142oczie<\/i>), obecnie Hromowicze<\/i> ob. Gromowicze<\/i><\/span>, w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Kamionka, o 50 w. od Grodna. Niegdy\u015b sio\u0142o w w\u00f3jtowstwie t. n. ekonomii grodzie\u0144skiej. Wed\u0142ug \u201ePiscewoj knigi\u201c w r. 1558 graniczy\u0142o z sio\u0142em Szczuki. \u201eTho siolo jest nad blotem yedn\u0105 polaczi\u0105 osadzone y ulica na pr. 5 uczyniona, domy czo\u0142mi na polnoczy, a gumna przeciw sobie. Z wl\u00f3k thego siola cziahlych 17, platu gotowego kop. 3 gr. 58 a z morg zascziankowych 4 groszy 6, razem kop. 4 gr. 4\u201c. [\u2026]<\/span> J. Krz.-A. Jel.<\/i><\/p>\n

Zab\u0142ociszki,<\/b> os., pow. maryampolski, par. Preny. W r. 1827 mia\u0142a 1 dm., 4 mk.<\/p>\n

Zab\u0142o\u0107<\/b> [\u2026]<\/span> 8.) Z.,<\/b> folw., pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Kamionka, o 54 w. od Grodna, w\u0142asno\u015b\u0107 Nie\u00adza\u00adby\u00adto\u00adw\u00adskich, ma wraz z urocz. Nieby\u0142a i Podbrzezina 462 dzies. (104 \u0142\u0105k i pastw., 95 lasu, 24 nieu\u017c.). 9.) Z.,<\/b> folw., pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Mosty, o 64 w. od Grodna. 10.) Z.<\/b> Rusota<\/i>, dobra, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Wiercieliszki, o 6 w. od Grodna, w\u0142asno\u015b\u0107 Po\u00adku\u00adbiat\u00adt\u00f3w, maj\u0105 380 dzies. (70 \u0142\u0105k i pastw., 65 lasu, 4 nieu\u017c.). 11.) Z.,<\/b> osada, pow. wo\u0142kowyski, w 5 okr. pol., gm. Samarowicze, 22 dzies. ziemi nale\u017c\u0105cej do kilku w\u0142a\u015bcicieli. 12.) Z.,<\/b> ob. Zablocie<\/i> i Zabo\u0142ucie.<\/i> J. Krz.<\/i><\/p>\n

Zabogoniki,<\/b> Zabohonniki<\/i>, zwane te\u017c Bagienicze<\/i>, w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Wiercieliszki, o 11 w. od Grodna, 399 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. W 1558 r. nale\u017ca\u0142y do ekonomii grodzie\u0144skiej. Wed\u0142ug Pisc. knigi, graniczy\u0142y z sio\u0142ami: Kosiej\u00f3w, Popowicze, bagnem G\u0142uchewo i borem Stryjowskim. Wszystkich w\u0142\u00f3k na \u201eciah\u0142ej\u201c s\u0142u\u017cbie by\u0142o 30.<\/p>\n

Zaborce<\/b> [\u2026]<\/span> 7.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. bielski gub. grodzie\u0144skiej, w 1 okr. pol., gm. Dubia\u017cyn, o 27 w. od Bielska. W spisie w\u0142asno\u015bci ziemskiej gub. grodzie\u0144skiej nie podana.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zaboryszki,<\/b> w\u015b, folw. i dobra, pow. suwalski, gm. Zaboryszki, par. Pu\u0144sk, odl. od Suwa\u0142k 19 w. W\u015b ma 20 dm., 152 mk.; folw. 8 dm., 114 mk. W r. 1827 by\u0142o 2 dm., 15 mk. Dobra Z., oddzielone od d\u00f3br rz\u0105dowych Kadaryszki<\/a>, nadane zosta\u0142y na prawach majoratu genera\u0142owi Skobelewowi. W r. 1885 obszar dominialny sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z fol. Z. i jezior I\u0142giel i Jodel. Pr\u00f3cz tego nale\u017ca\u0142y nast\u0119puj\u0105ce wsi: Zaboryszki os. 67, mr. 90, Szl\u0105zak os. 9, mr. 166, \u0141owocie os. 18, mr. 281, Pokomsze os. 13, mr. 356, Wiatro\u0142u\u017cki, os. 9, mr. 238, Zawada os. 3, mr. 46, Grau\u017ce Stare os. 12, mr. 350, Wiesio\u0142owo os. 9, mr. 149, D\u0119bniak os. 18, mr. 378, Olszanka os. 18, mr. 369, Lipiny os. 8, mr. 415, Lipniak os. 13, mr. 509, Fornetka os. 29, mr. 679, Przejma Nizka os. 2, mr. 81, Przejma Wysoka os. 17, mr. 344, Moskiewszczyzna os. 3, mr. 340, Szypliszki os. 26, mr. 565. Krzywulka os. 12, mr. 445, Wygorza\u0142a os. 14, mr. 305, S\u0142ob\u00f3dka os. 23, mr. 555, Bicajle os. 14, mr. 255, Zadeksznie os. 3, mr. 88, Rybalnia os. 7, mr. 164, Sitkowizna os. 11, mr. 276, \u017byrwuny os. 15, mr. 318, Buniewizna al. Bulewizna os. 18, mr. 60. Z. gm. ma 13759 mr. obszaru i 3989 mk., w tej liczbie 329 praw., 316 prot. i 196 \u017cyd\u00f3w. S\u0105d gm. okr. III w Pu\u0144sku, st. poczt. w Szypliszkach. W sk\u0142ad gm. wchodz\u0105: Bicajle, Bulewizna, D\u0119bniak, Fornetka, Gilusznik, Grau\u017ce Nowe, Grau\u017ce Stare, Krzywulka, Lipina, Lipniak, Lipowo, \u0141owocie, Moskiewszczyzna Kir\u015bnia\u0144skiego, M. \u015amiarowskiego, Olszanka, Pokomsze, Rudziszki, Przejma fol., Przejma Ma\u0142a, P. Nizka, P. Wielka, P. Wysoka, Rybalnia, Sitkowizna, S\u0142ob\u00f3dka, Szl\u0105zak, Szury, Szypliszki, Wiatro\u0142u\u017ca, Wiesio\u0142owo, Wygorzel, Zaboryszki, Zadeksznie, Zawady i \u017byrwiny. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Zabrecz\u0105ny,<\/b> w\u015b, pow. augustowski, gm. Balla Wielka, par. Balla Ko\u015bcielna, odl. od Augustowa 54 w., ma 10 dm., 71 mk. W 1827 r. by\u0142o 8 dm., 54 mk., par. Teolin.<\/p>\n

Zabrodzie<\/b> [\u2026]<\/span> 11.) Z.,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Trofim\u00f3wka, o 27 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 354 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (100 \u0142\u0105k i pastw., 14 nieu\u017c.). [\u2026]<\/span> J. Krz.-A. Jel.<\/i><\/p>\n

Zacharowszczyzna,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwin\u00f3w, odl. od Kalwaryi 9 w., ma 3 dm., 16 mk. W 1827 r. 1 dm., 13 mk.<\/p>\n

Zachorskie,<\/b> jezioro, w pow. kolne\u0144skim, w dobrach rz\u0105d. Kolno. Le\u017ca\u0142o zapewne w pobli\u017cu jez. Serafin.<\/p>\n

Zacierz\u00f3wka,<\/b> mylnie Zaciero\u017ca<\/i>, bia\u0142orus. Zaciareuka<\/i>, rzka, w pow. nowogr\u00f3dzkim i mi\u0144skim, lewy dop\u0142yw Niemna. Zaczyna si\u0119 w pow. nowogr\u00f3dzkim, w obr\u0119bie gm. Horodzieja, p\u0142ynie na p\u0142n. ku wsi Horki i po za ni\u0105 wkroczywszy w pow. mi\u0144ski pod wsi\u0105 Zacierzewie (m\u0142yn), p\u0142ynie oko\u0142o wiosek: Ho\u0142o\u0142owie\u0144czyki (m\u0142yn), Kaczanowicze (m\u0142yn), rozlana pod mstkiem \u015awierze\u0144, ma m\u0142yn i uj\u015bcie. P\u0142ynie \u015br\u00f3d twardych, czasem piaszczystych brzeg\u00f3w, oko\u0142o dw\u00f3ch mil. Mylnie zwana na nowszych mapach \u201eZatiero\u017ck\u0105<\/i>\u201c.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zacis\u00f3wka,<\/b> rzeczka, prawy dop\u0142yw Narwi<\/a> (ob. t. V, 926<\/a>).<\/p>\n

Zacisze<\/b> [\u2026]<\/span> 17.) Z.,<\/b> folw. i dobra, pow. augustowski, gm. Wo\u0142owiczowce, par. Teolin, odl. od Augustowa 52 w., ma 5 dm., gorzelni\u0119. W 1827 r. 1 dm., 5 mk. Dobra Z., w r. 1886 oddzielone od d\u00f3br Wasilewicze, sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z fol. Zacisze z attyn.: Babiszki, Ciereszki, Bugieda i Denisiewicze, rozl. mr. 2236: gr. or. i ogr. mr. 404, \u0142\u0105k mr. 111, past. mr. 268, lasu mr. 1196, przestrzenie sporne mr. 138, nieu\u017c. mr. 119; bud. mur. 3, drew. 18, las nieurz\u0105dzony. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Zacisze<\/b> [\u2026]<\/span> 12.) Z.,<\/b> chutor, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Za\u00adb\u00ad\u0142u\u00add\u00f3w, o 1 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, nale\u017cy do d\u00f3br Ra\u00adfa\u00ad\u0142\u00f3w\u00adka, Kru\u00adzen\u00adste\u00adr\u00adn\u00f3w. 13.) Z.,<\/b> dobra, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Doj\u00adli\u00addy, o 2 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, w\u0142asno\u015b\u0107 Mag\u00adnu\u00adsa von Wal\u00adte\u00adra, wraz z chutorem Kolonia i urocz. Pie\u00adczu\u00adr\u00adki i Wy\u00adgo\u00adda maj\u0105: 100 dzies. (13 \u0142\u0105k i pastw., 37 nieu\u017c.). 14.) Z., folw., tam\u017ce, nale\u017cy do d\u00f3br Kolonia, Kry\u0144\u00adskich. [\u2026]<\/span> 16.) Z.,<\/b> dobra, pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Makowlany, o 18 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 82 dzies. (5 \u0142\u0105k, 13 lasu, 3 nieu\u017c.); w\u0142asno\u015b\u0107 Za\u00adbie\u0142\u00ad\u0142\u00f3w. Poprzednio Z. nale\u017ca\u0142y do Paw\u00ad\u0142a Wi\u0144\u00adskie\u00adgo, s\u0119dziego sok\u00f3lskiego, \u2020 1857 r. (ob. Z\u0142. Ksi\u0119ga, XI, 223). [\u2026]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zaczarne,<\/b> os., pow. suwalski, gm. Sejwy, par. Pu\u0144sk, odl. od Suwa\u0142k, 24 w., ma 3 dm., 25 mk. [Dzi\u015b nie istnieje; po\u0142o\u017cone w miejscu przeci\u0119cia drogi Szypliszki-Smolany-Sejny z lini\u0105 kolejow\u0105. Wcze\u015bniej Bukowizna<\/i> (WIG), <\/i><\/span>Bulewizna<\/a><\/i>.]<\/p>\n

Zaczepka<\/b> 1.) w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Metele, odl. od Sejn 49 w., ma 5 dm., 54 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Metele. 2.) Z.,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. i par. Balwierzyszki. 3.) Z.,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. i par. Udrya.<\/p>\n

Zaczerlany,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. i par. katol. Cho\u00adro\u00adsz\u00adcza, o 10 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 416 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (126 \u0142\u0105k i pastw., 23 nieu\u017c.).<\/p>\n

Zadeksznie,<\/b> os., pow. suwalski, gm. Zaboryszki, par. Kaletnik, odl. od Suwa\u0142k 17 w., ma 2 dm., 14 mk. Osady Zadeksznie i Deksznie, powsta\u0142e z uw\u0142aszczonych trzech osad w\u0142o\u015bcia\u0144skich, mia\u0142y w r. 1878 rozl. mr. 94: gr. or. i ogr. mr. 52, \u0142\u0105k mr. 16, pastw. mr. 23, nieu\u017c. mr. 3; bud. drew. 5, pok\u0142ady torfu.<\/p>\n

Zadubie<\/b> 1.) folw., pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr. pol., gm. Jeziory, o 25 w. od Grodna, gorzelnia, nale\u017cy do d\u00f3br Jeziory hr. Lewaszewych. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zadubie\u0144skie,<\/b> jezioro, w pow. grodzie\u0144skim, przez kana\u0142 Tyzenhauzowski po\u0142\u0105czone z rz. Pyrr\u0105 (ob. t. II, 834).<\/p>\n

Zadworzany<\/b> [\u2026]<\/span> 6.) Z., w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Kruglany, o 6 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 192 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (26 \u0142\u0105k i past.. 14 nieu\u017c.). [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zagaje<\/b> [\u2026]<\/span> 18.) Z.,<\/b> folw., pow. sejne\u0144ski, gm. Kudrany, par. Lejpuny, odl. od Sejn 43 w., ma 1 dm., 20 mk. W r. 1827 by\u0142o 4 dm., 17 m., par. Wiejsieje.<\/p>\n

Zagaryszki<\/b> 1.) w spisie urz\u0119d. \u017begaryszki, w\u015b i folw., pow. maryampolski, gm. Aleksota, par. Godlewo, odl. 51 w. od Maryampola, ma 20 dm., 178 mk. W r. 1827 by\u0142o 3 dm., 63 mk. 2.) Z.,<\/b> w spisie urz\u0119d. \u017begaryszki<\/i>, w\u015b i folw., pow. suwalski, gm. Andrzejewo, par. Pu\u0144sk, odl. 28 w. od Suwa\u0142k. W\u015b ma 14 dm., 127 mk., folw. 2 dm., 13 mk. W r. 1827 w\u015b rz\u0105d. Zegaryszki, mia\u0142a 4 dm., 59 mk. Zagaryskie<\/i> starostwo niegrodowe, w wwdztwie i pow. trockim, pod\u0142ug spis\u00f3w podskarbi\u0144skich z r. 1766 obejmowa\u0142o opustosza\u0142\u0105 wie\u015b Z. z przyleg\u0142o\u015bciami. W tymczasie posiada\u0142 je Giedroi\u0107, chor\u0105\u017cy wile\u0144ski, op\u0142acaj\u0105c kwarty z\u0142p. 18 gr. 22, a hyberny z\u0142p. 10. Ostatnim dzier\u017cawc\u0105 pod\u0142ug \u201eVoll1m legum\u201c by\u0142 w r. 1775 Urban Normieki. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Zag\u00f3rce<\/b> 1.) w w\u0142o\u015bc., pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Zydomla, o 24 w. od Grodna, 448 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. 2.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. oszmia\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. Traby, okr. wiejski Grusze\u0144ce, o 40 w. od Oszmiany a 23 w. od Dziewieniszek, ma 11 dm., 32 mk. prawos\u0142. i 62 katol. (w 1865 r. 34 dusz rewiz.); nale\u017cy do d\u00f3br Roszczewszczyzna, Walickich. 3.) Z.<\/b> al. Zabo\u0142ocie<\/i>, w\u015b, pow. wilejski, w 1 okr. pol., gm. Radoszkowicze (o 8 w.), okr. wiejski Klimonty, 97 dusz rewiz.; nale\u017ca\u0142a do d\u00f3br Bakszty, Ko\u00adwa\u00adle\u00adw\u00adskich.<\/p>\n

Zag\u00f3rki,<\/b> chutor, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Doj\u00adli\u00addy, o 6 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, nale\u017cy do d\u00f3br Doj\u00adli\u00addy hr. Rie\u00addi\u00adgie\u00adr\u00f3w.<\/p>\n

Zag\u00f3rniki,<\/b> 1.) w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Ho\u017ca, o 26 w. od Grodna, 207 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (15 \u0142\u0105k, 10 las\u00f3w, 59 nieu\u017c.) [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zag\u00f3rzany<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. grodzie\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. \u0141unna, o 46 w. od Grodna, 312 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (113 \u0142\u0105k i pastw., 7 nieu\u017c.). [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zag\u00f3rze<\/b> [\u2026]<\/span> 26.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Sejwy, par. Krasnopol, odl. od Suwa\u0142k 3 w., ma 1 dm., 6 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Zag\u00f3rze<\/b> [\u2026]<\/span> 5.) Z.,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Trofim\u00f3wka, o 30 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 396 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (100 \u0142\u0105k i past., 22 nieu\u017c.). [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zagowszczyzna,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski. gm. Ho\u0142ny Wolmera, par. \u0141o\u017adzieje, odl.. od Sejn 18 w., ma 11 dm., 75 mk. W r. 1827 by\u0142o 3 dm., 40 mk., par. Ber\u017c<\/span>niki. [2,5 km na p\u0142d.-wsch. od \u0141o\u017adziej.]<\/span><\/p>\n

Zagroby<\/b> [\u2026]<\/span> 4.) Z.<\/b> \u0141\u0119townica<\/i>, w\u015b szlach., pow. \u0142om\u017cy\u0144ski, gm. i par. Zambrowo. W r. 1827 by\u0142o 18 dm., 116 mk. W r. 1578 we wsi istnieje sze\u015b\u0107 dzia\u0142\u00f3w szla\u00adche\u00adc\u00adkich, z kt\u00f3rych najwi\u0119kszy ma 5\u00bd \u0142an. Og\u00f3\u0142em p\u0142ac\u0105 od 14 \u0142an. km. (Pawi\u0144., Mazowsze, 377). 5.) Z.<\/b> Zakrzewo, w\u015b, pow. \u0142om\u017cy\u0144ski, gm. i par. Zambrowo. W r. 1827 by\u0142o 15 dm., 73 mk. R. 1578 w\u015b Zakrzewo Zagroby p\u0142aci od 9 \u0142an. km., nale\u017c\u0105cych do 3 w\u0142a\u015bcicieli. Jeden ma 6 \u0142an. 6.) Z.,<\/b> w\u015b szlach., pow. \u0142om\u017cy\u0144ski, gm. i par. Szczepankowo. W XVI w. nie istnia\u0142a. Spis z r. 1827 nie podaje tej wsi. 7.) Z.<\/span>,<\/b> folw., pow. kolne\u0144ski, gm. i par. Jedwabno. W r. 1577 w\u015b Zagroby, w par. Przytu\u0142y, p\u0142aci\u0142a od 2 \u0142an. km. Mieszka\u0142a tu drobna szla\u00adch\u00adta (Pawi\u0144., Mazowsze, 359). Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Zagroda<\/b> [\u2026]<\/span> 6.) Z.,<\/b> folw. d\u00f3br J\u00f3zofowo, w pow. maryampolskim, ma 4 dm., 93 mk. W r. 1827 by\u0142 1 dm., 6 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Zahorany,<\/b> w\u015b, pow. augustowski, gm. Balla Wielka, par. Balla Ko\u015bcielna, odl. od Augustowa 55 w., ma 11 dm., 67 mk. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 46 mk., par. Teolin.<\/p>\n

Zaile,<\/b> pow. kalwaryjski, ob. Zajle<\/i>.<\/p>\n

Zajaski,<\/b> w\u015b i os. le\u015b<\/span>., pow. augustowski, gm. Dowspuda, par. Jan\u00f3wka, odl. od Augustowa 11 w. W\u015b ma 4 dm., 32 mk., os. le\u015b. 1 dm., 5 mk.<\/p>\n

Zaj\u0105czk\u00f3w<\/b> [\u2026]<\/span> 5.) Z.<\/b> al. Zaj\u0105czkowo<\/i>, w\u015b i folw., pow. suwalski, gm. W\u00f3lka, Baka\u0142arzewo, odl. od Suwa\u0142k 10 w. W\u015b ma dm., 192 mk., folw. 4 dm., 26 mk. W r. 1827 by\u0142o 19 dm., 114 mk. Br. Ch.<\/i> [Dzi\u015b Zaj\u0105czkowo<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Zajdog\u0142o,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwin\u00f3w, ma 2 os., 59 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad majoratu Ludwin\u00f3w. W r. 1827 by\u0142 1 dm., 7 mk.<\/p>\n

Zajezierze,<\/b> nazwa dawana przez ludno\u015b\u0107 polsk\u0105 obszarom dorzecza Prego\u0142y.<\/p>\n

Zaj\u0119czniki<\/b> (t. XIV, 293), pow. bielski, gub. grodz<\/span>. Grupa kurhan\u00f3w (wysokich od 1 do 4 arsz., maj\u0105cych obwodu od 20 do 50 krok\u00f3w), zbadanych przez Awenariusa.<\/span><\/p>\n

Zajkowszczyzna<\/b> 1.) folw., pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Br<\/span>zostowica Ma\u0142a, o 50 w. od Grodna, nale\u017cy do d\u00f3br Dargu\u017ce, Glazer\u00f3w. 2.) Z.,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Kamionna, o 34 w. od Sok\u00f3\u0142ki, nale\u017cy do wsi Nowo Kamionna. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zajle,<\/b> w\u015b nad b\u0142otami Pale, pow. kalwaryjski, gm. Krasna, par. Simno, odl. od Kalwaryi 28 w., ma 39 dm., 262 mk. Jedna z osad w\u0142o\u015bcia\u0144skich ma 104 mr. (73 roli, 27 \u0142\u0105k). W r. 1827 by\u0142y dwie cz\u0119\u015bci: jedna mia\u0142a 16 dm., 125 mk., druga 7 dm, 61 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zaj\u015bcie,<\/b> zapewne \u017baj\u015bcie<\/i>, rzeczka, lewy dop\u0142yw Niemna<\/a>, uchodzi pod wsi\u0105 Po\u017caj\u015bcie, w pow. maryampolskim.<\/p>\n

Zajzdra<\/b> 1.) folw., pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Kruglany, w\u0142asno\u015b\u0107 Zi\u00adnie\u00adwi\u00adcz\u00f3w, nale\u017cy do d\u00f3br Sternejki. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zaka\u0142cze,<\/b> niem. Sakautschen<\/i> al. Sokollschen Gross<\/i> i Klein<\/i>, dobra, pow. w\u0119goborski, st. p. Benkheim.<\/p>\n

Zak\u0105ty,<\/b> w\u015b, pow. augustowski, gm. Szczebro Olszanka, par. Wigry, odl. od Augustowa 20 w., ma 14 dm., 88 mk.<\/p>\n

Zakrzewszczyzna<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc. i folw., pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. \u017bydomla, o 20 w. od Grodna. W\u015b ma 7 dm., 66 mk., cerkiew paraf., 110 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. i 32 cerkiewnej; folw., w\u0142asno\u015b\u0107 Aleks. Rus\u00adsau, 353 dzies. (139 \u0142\u0105k i past., 45 lasu, 9 nieu\u017c.). [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zalaski<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. grodzie\u0144ski, 3 okr. pol., gm. \u0141unna, o 46 w. od Grodna, 178 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zalesiany<\/b> 1.) osada, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adczek, o 8 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, wraz z osad\u0105 Ig\u00adnat\u00adki, 47 dzies. (8 \u0142\u0105k i past.). 2.) Z.<\/span>,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., fol. i uroczysko, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Cho\u00adro\u00adsz\u00adcza, o 9 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. W\u015b ma 37 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (8 \u0142\u0105k i pastw.); fol., w\u0142asno\u015b\u0107 An\u00adto\u00adni\u00adkow\u00adskich, 197 dzies. (22 \u0142\u0105k i past., 28 lasu, 3 nieu\u017c.); uroczysko, nale\u017c\u0105ce do Rut\u00adkow\u00adskich, 80 dzies. (7 \u0142\u0105k i pastw., 3 lasu, 10 nieu\u017c.). 3.) Z.,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc. i dobra, pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Skidel, o 33 w. od Grodna. W\u015b ma 191 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc.; dobra, w\u0142asno\u015b\u0107 Cze\u00adczo\u00adt\u00f3w, wraz z fol. Ho\u0142owacze, Bogudzi\u0119ki i Pop\u0142awy 1932 dzies. (429 \u0142\u0105k i past., 565 lasu, 169 nieu\u017c.). J. Krz.<\/i><\/p>\n

Zalesie<\/b> [\u2026]<\/span> 80.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. szczuczy\u0144ski, gm. Bia\u0142aszewo, par. W\u0105sosz. Mieszka tu drobna szla\u00adch\u00adta. W r. 1827 by\u0142o 16 dm., 98 mk. W r. 1577 drobni wsp\u00f3\u0142dziedzice p\u0142ac\u0105 tu od 1\u00bd \u0142an. km. (Paw., Mazow., 361). 81.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. kolne\u0144ski, gm. Rogienice, par. Dobrzyja\u0142owo. W 1827 r. by\u0142o 5 d., 39 mk. W r. 1577 w\u015b Z., w par. Poryte, ma 2 \u0142any. 82.) Z.,<\/b> os., pow. kolne\u0144ski, gm. i par. Ma\u0142y P\u0142ock. Reg. pobor. z r. 1577 podaj\u0105 w\u015b Z. w par. Ma\u0142y P\u0142ock, bez \u017cadnych danych o jej zasiedleniu. 83.) Z.,<\/b> os., pow. augustowski, gm. Dowspuda, par. Barg\u0142\u00f3w, odl. od Augustowa 13 w., ma 1 dm. Le\u017cy na obszarze d\u00f3br Grabowo. 84.) Z.,<\/b> fol. nad rz. Szeszup\u0105, pow. wy\u0142kowyski, gm. Zielonka, par. Olwita, odl. od Wy\u0142kowyszek 12 w., ma 2 dm., 29 mk. W r. 1887 fol. Z., oddzielony w r. 1882 od d\u00f3br Kotowszczyzna lit. A., rozl. mr. 494: gr. or. i ogr. mr. 328, \u0142\u0105k mr. 14, past. mr. 42, lasu mr. 86, nieu\u017c. mr. 24; bud. mur. 1, drew. 5; p\u0142odozm. 9-pol., las wyci\u0119ty. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zalesie<\/b> [\u2026]<\/span> 33.) Z., w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Makowlany, o 17 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 26 dm., 208 mk., ko\u015bci\u00f3\u0142 katol., 603 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (137 \u0142\u0105k i pastw., 78 nieu\u017c.) i 34 dzies. ziemi ko\u015bcielnej (7 \u0142\u0105k). Ko\u015bci\u00f3\u0142 paraf. katol., p. w. N. M. P., z drzewa wzniesiony w 1623 r. przez Hieronima Wo\u0142owicza. Parafia katol., dekanatu sok\u00f3lskiego, 1083 wiernych. 34.) Z.,<\/b> uroczysko, tam\u017ce, o 17\u00bd w. od Sok\u00f3\u0142ki. [\u2026]<\/span><\/p>\n

<\/a>Zalesie,<\/b> pow. lecki, ob. <\/i><\/span>Kr\u00f3lowa Wola<\/a><\/i>.<\/p>\n

Zalesie<\/b> [\u2026]<\/span> 2.) Z.. pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Murawiewska. O 1\u00bd w. od wsi niewielki kurhan, w kszta\u0142cie p\u00f3\u0142kuli, zw. \u201edojnica\u201c, z powodu, \u017ce na wierzchu le\u017cy kamie\u0144, podobny do naczynia na mleko. W roku 1563 w w\u00f3jtostwie zaleskiem, w\u0142o\u015bci dworu czerewaczyckiego. W\u015b mia\u0142a 50 w\u0142\u00f3k gruntu pod\u0142ego, w tern 1 w\u0142. wolna na w\u00f3jtostwo, 3 na pod\u0142a\u017aniki i 46 na p\u0142acie. Doch\u00f3d czyni 118 k\u00f3p 36 gr. Do w\u00f3jtostwa nale\u017ca\u0142a w\u015b Tulicze. [\u2026]<\/span><\/span><\/p>\n

Zaleskowszczyzna,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Sereje, odl. od Sejn 43 w., ma 4 dm., 26 mk. W r. 1827 by\u0142o 2 dm., 36 mk. W r. 1871 folw. Z. rozl. mr. 292: gr. or. i ogr. mr. 139, \u0142\u0105k mr. 27, lasu mr. 44:, zaro\u015bli mr. 27, wody mr. 42, nieu\u017c. mr. 13; bud. mur. 1, drew. 5, wody stanowi\u0105 jezioro. W\u015b Z. os. 6, mr. 4.<\/p>\n

Zaleszarkie,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Le\u015bnictwo, par. W\u0142adys\u0142aw\u00f3w. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br nad. Le\u015bnictwo. W r. 1827 mia\u0142a 2 dm., 16 mk.<\/p>\n

Zaleszczewo,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. i par. Jeleniewo, odl. od Suwa\u0142k 12 w., ma 15 dm., 102 mk. W r. 1827 by\u0142o 12 dm., 74 mk.<\/p>\n

Zale\u015bna<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Skidel, o 40 w. od Grodna, 350 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (4 \u0142\u0105k, 10 nieu\u017c.). [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zaliwka,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Krakopol, odl. od Kalwaryi 36 w., ma 3 dm., 47 mk., 158 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Krakopol. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 22 mk., par. Krasna.<\/p>\n

Zaliwki,<\/b> os., pow. suwalski, gm. i par. Wi\u017cajny, odl. od Suwa\u0142k 8 w., ma 1 dm., 8 mk.<\/p>\n

Zaluszen<\/b> al. Szalutschen<\/i>, dobra, pow. darkiejmski, st. poczt. Sadehnen.<\/p>\n

Za\u0142aman Pi\u0107wo\u0142oka,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Skidel, o 30 w. od Grodna. W spisie w\u0142a\u015bc. ziemskich niepodana.<\/p>\n

Za\u0142ozy,<\/b> pow. s\u0142onimski, ob. Bia\u0142o\u0142ozy<\/i>.<\/span><\/p>\n

Za\u0142uki<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Gr\u00f3\u00addek, o 26 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 781 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (100 \u0142\u0105k i pastw., 20 gr. or. i ogr. mr. 561, \u0142\u0105k mr. 4, pastw. mr. 24, lasu, 258 nieu\u017c.). [\u2026]<\/span> J. Krz.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zambrock<\/b> al. Zambroch, nazwa terytoryum w staro\u017cytnej Pogezanii<\/a>, dzi\u015b Samrodt.<\/p>\n

Zamczysk<\/b> 1.) osada do wsi Zawistowszczyzna, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Kamionka, o 8 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 53 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. 2.) Z.<\/span><\/b> al. Zamczysko<\/i><\/span>, w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Czarna Wie\u015b, o 28 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 103 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (28 \u0142\u0105k i pastw., 3 nieu\u017c.). Oko\u0142o 1 w. od wsi Z., Podzamczysk i Niemczyn, w kierunku wsi Poros\u0142awka, zachowa\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 horodyszcza, zw. \u0141ys\u0105 G\u00f3r\u0105, maj\u0105ca kszta\u0142t kulisty. Wewn\u0119trzna powierzchnia ma 5 sa\u017c. \u015brednicy. Otoczona jest wa\u0142em i rowem szerokim na 10 arsz. Wch\u00f3d od wschodu. Znajdowano tu podobno strza\u0142y i monety z\u0142ote.<\/span><\/p>\n

Zamczyska,<\/b> pow. suwalski, gm. Sejwy, par. Kaletnik, odl. od Suwa\u0142k 17 w., ma 4 dm., 27 mk.<\/p>\n

Zamczysko,<\/b> uroczysko, pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Brzostowica Ma\u0142a, nale\u017cy do d\u00f3br Wojciechowszczyzna; Korybut Daszkiewicz\u00f3w.<\/p>\n

Zamczyszki,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Ig\u0142\u00f3wka, odl. od Suwa\u0142k 19 w., ma 1 dm.. 5 mk. W 1827 r. 2 dm., 27 mk. Osada Z. powsta\u0142a z po\u0142\u0105czenia uw\u0142aszczonych osad rozl. mr. 127: gr. or. i ogr. mr. 79, \u0142\u0105k mr. 45, nieu\u017c. mr. 3; bud. drew. 5.<\/p>\n

Zamejty,<\/b> wynios\u0142o\u015b\u0107 na p\u0142n. od E\u0142ku, \u015br\u00f3d pojezierza pruskiego, wzn. 565 st. npm.<\/p>\n

Zamianowo,<\/b> pow. bielski, gub. grodz. W pobli\u017cu wsi mogilnik kamienny (Bibl. Warsz., r. 1853, zesz. 102, str. 194).<\/span><\/p>\n

Zamiatyno,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Ber\u017cniki, odl. od Sejn 9 w., ma 5 dm., 34 mk.<\/p>\n

Zamkowo,<\/b> uroczysko, pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr. pol., gm. Jeziory, o 31\u00bd w. od Grodna.<\/p>\n

Zamszewo,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Wy\u0142kowyszki (odl. 3 w.), ma 1 dm., 18 mk.<\/p>\n

Zanie,<\/b> niem. Sahnien<\/i>, Zanien<\/i>, w\u015b, pow. \u0142ecki, st. p. Kallinowen. [Na mapie niem. Sanien<\/i>.]<\/span><\/p>\n

<\/a>Zaniewicze<\/b> 1.) okolica szlach., pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Indura, o 35 w. od Grodna, 649 dzies. (64 \u0142\u0105k i pastw., 1\u00bd nieu\u017c.). 2) Z.,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Bajki, o 18 w. od Pru\u017cany, wraz z osad\u0105 \u0141ukaszuki 519 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (128 \u0142\u0105k i pust., 30 lasu). Nale\u017ca\u0142a do ekonomii pru\u017ca\u0144skiej. Ob. <\/i>Linowa<\/a><\/i>. 3.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. lidzki, w 4 okr. pol., gm. Myto, okr. wiejski Wawiorka, 42 dusz rewiz.; nale\u017ca\u0142a do d\u00f3br Szalewo (Szalewicz\u00f3w).<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zaniewo<\/b> al. <\/i>Wolaninowo<\/a><\/i>, folw., pow. suwalski, gm. Kuk\u00f3w, par. Raczki, ma 140 mr. obszaru. Ob. Wolaninowo<\/a><\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zani\u0142a,<\/b> rzeczka, bierze pocz\u0105tek pod wsi\u0105 Ancz\u0142awk\u0105, w pow. wy\u0142kowyskim. P\u0142ynie ku p\u00f3\u0142nocy przez Kletkieniki i Szaki, od Pojewonia skr\u0119ca w kierunku p\u0142d.-wsch., p\u0142ynie przez Budwiecie i za Kr\u00f3lowym Krzes\u0142em wpada do Szyrwinty<\/a> z lew. brzegu. D\u0142uga do 17 w. Pod Budwieciami przyjmuje z praw. brzegu Jewon\u0119. J. Bliz.<\/i><\/p>\n

Zanklewo,<\/b> 1549 r. Zajeklewo<\/i>, w\u015b, pow. \u0142om\u017cy\u0144ski, gm. Borzejewo, par. Wizna. W r. 1827 by\u0142o 19 dm., 123 mk. Wed\u0142ug lustracyi ststwa wizne\u0144skiego z r. 1549 w\u015b Zajeklewo ma 8\u00bd \u0142an. R. 1577 Zaj\u0119nklewo regalis ma 8 \u0142an.<\/p>\n

Zapa\u0142ki,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. Preny, odl. od Maryampola 29 w., ma 1 dm., 11 mk. W 1827 r. 2 dm., 16 mk.<\/p>\n

Zaperkowizna,<\/b> os. w dobrach rz\u0105d. Kolno, w pow. kolne\u0144skim.<\/p>\n

Zapieczki,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Czarna Wie\u015b, o 15 w. od Sok\u00f3\u0142ki, wraz z urocz. Og\u00f3\u0142y 36\u00bd dzies. (10\u00bd \u0142\u0105k i pastw., \u00bd nieu\u017c.)<\/p>\n

Zapola\u0144ska,<\/b> osada, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Juchnowiec, nale\u017cy do d\u00f3br Herman\u00f3wka Dorn\u00f3w.<\/p>\n

Zapole<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. brzeski gub. grodzie\u0144skiej, w 3 okr. pol., gm. Motyka\u0142y, o 18 w. od Brze\u015bcia, 168 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. 2.) Z.,<\/b> okolica szlach., pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Wiercieliszki, 97\u00bd dzies. 3.) Z.,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Dubno, o 54 w. od Grodna, 68 dm., 584 mk., 1737 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (735 \u0142\u0105k i pastw., 95 nieu\u017c.); 110 dzies. ziemi nale\u017c\u0105cej do r\u00f3\u017cnych os\u00f3b (6 \u0142\u0105k i 6 nieu\u017c.). W r. 1558 w\u015b ta zw. Koniuchi, nale\u017ca\u0142a do w\u00f3jtowstwa zab\u0142ockiego, ekonomii grodzie\u0144skiej. Graniczy\u0142a z gruntami r\u00f3\u017ca\u0144skiemi Miko\u0142aja Paca, biskupa kijowskiego. Po\u0142o\u017cona nad rz. Bobr\u0105, mia\u0142a 21 w\u0142\u00f3k ci\u0105g\u0142ych. 4.) Z.,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc. i fol., pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Mosty, o 63 w. od Grodna. W\u015b ma 250 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc., folw. za\u015b, w\u0142asno\u015b\u0107 Fa\u00adwor\u00adskich, 211 dzies. (30 \u0142\u0105k i pastw., 3 nieu\u017c.). 5.) Z.,<\/b> okolica szlach., pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. \u017bydomla, o 15 w. od Grodna, 110 dzies. (17 \u0142\u0105k i pastw.). [\u2026]<\/span> J. Krz.-A. Jel.<\/i><\/p>\n

Zapolimo,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Raudan, par. Kalwarya (odl. 5 w.), ma 32 dm., 117 mk. Spis z r. 1827 nie podaje tej wsi. By\u0107 mo\u017ce, i\u017c nazwa mylnie podana.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zapolne Sidory,<\/b> pow. suwalski, ob. <\/i>Sidory<\/a><\/i> 2).<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zapsia<\/b> al. Gniada<\/i>, Du\u015bnica<\/i>, Ho\u0142nianka<\/i>, rzeczka, wyp\u0142ywa z jez. Ga\u0142adu\u015b, na wsch.-p\u0142n. od Sejn, pod wsi\u0105 Dusznic\u0105 (Du\u015bnica), p\u0142ynie ku p\u0142d.-wsch., wchodzi do jeziora b. n. na p\u0142n. od wsi Ogrodniki, przep\u0142yn\u0105wszy to jezioro, d\u0105\u017cy ku wschodowi przez Ho\u0142ny, Kuciuny, Pudziszki, wchodzi do jeziora le\u017c\u0105cego na zach. od wsi Klepacze. Wyp\u0142yn\u0105wszy z p\u0142d. kra\u0144ca jeziora, d\u0105\u017cy w kierunku p\u0142d.-wsch., przep\u0142ywa jez. Powiejsieje (Snajginie<\/a>) i Powie\u015bniki, z kt\u00f3rego wychodzi pod nazw\u0105 Gniada, p\u0142ynie ku wschodowi przez jezioro przy wsi Korejwicze i pod Kopciowem wpada z praw. brz. do Ha\u0144czy Bia\u0142ej<\/a>. D\u0142ugo\u015b\u0107 biegu (z jeziorami) 25 w. J. Bliz.<\/i> [Por. Zopsie<\/a><\/i>, Gniade<\/a><\/i>.]<\/span><\/p>\n

Zapurwy,<\/b> pow. grodzie\u0144ski, ob. Zapurze<\/i>.<\/p>\n

Zapurze<\/b> 1.) w spisie miejscowo\u015bci Zapurwy<\/i>, w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr. pol., gm. Sobolany, o 43 w. od Grodna, 604 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (127 \u0142\u0105k i pastw., 214 nieu\u017c.). 2.) Z.,<\/b> w\u015b i folw., pow. oszmia\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Wiszniew (o 2\u00bd w.), okr. wiejski Nerowy, o 43 w. od Oszmiany, 15 dm., 75 mk. prawos\u0142., 70 katol. (w 1865 r. 71 dusz rewiz.); nale\u017cy do hr. Chreptowicz\u00f3w.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zapuszcza\u0144ski trakt,<\/b> litew. U\u017cgiris<\/i>, zwa\u0142a si\u0119 p\u0142d. cz\u0119\u015b\u0107 wwdztwa trockiego, mi\u0119dzy lewym brzegiem Niemna<\/a>, P<\/span>uszcz\u0105 A<\/span>ugustowsk\u0105<\/a> i granic\u0105 prusk\u0105, t. j. dzisiejsza gub. suwalska<\/a>. Obecnie mieszka\u0144cy Kr\u00f3lestwa nazywaj\u0105 Zapuszcza\u0144skiem<\/i> okolic\u0119 z \u201etamtej strony puszczy\u201c, w pow. grodzie\u0144skim i trockim.<\/p>\n

Zarachy,<\/b> os., pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Kamionka, 9 dzies.; w\u0142asno\u015b\u0107 Za\u00adra\u00adcho\u00adwi\u00adcz\u00f3w.<\/p>\n

Zardeningken<\/b> al. Szardeningken, w\u015b, pow. go\u0142dapski, st. p. Gawaiten.<\/b><\/p>\n

Zar\u0119biszki<\/b>, os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. i par. B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 36 w., ma 1 dm., 22 mk.<\/p>\n

Zartyny,<\/b> w\u015b w dobrach Le\u015bnictwo, pow. w\u0142adys\u0142awowski, ob. \u017baltyny<\/a><\/i>.<\/p>\n

Zarubicze<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc. i folw., pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. \u0141asza, o 20 w. od Grodna. W\u015b ma 22 dm., 211 mk., cegielni\u0119, 250 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (28 \u0142\u0105k i pastw., 11 lasu); folw. nale\u017cy do Pus\u00ad\u0142o\u00adw\u00adskich i wraz z folw. Podg\u00f3rze, Bojary i Domanowszczyzna ma 3008 dzies. (896 \u0142\u0105k i pastw., 527 lasu, 195 nieu\u017c.); gorzelnia. By\u0142a tu st. poczt. mi\u0119dzy Grodnem a Alekszycami. 2.) Z.,<\/b> uroczysko, pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Indura, nale\u017cy do d\u00f3br Adelkowszczyzna, Poczobut\u00f3w. 3<\/span>.) Z.,<\/b> uroczysko, tam\u017ce, nale\u017cy do d\u00f3br Podg\u00f3rze, Aleksandrowicz\u00f3w.<\/p>\n

Zaruby,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Ber\u017cniki, odl. od Sejn 2 w., ma 14 dm., 87 mk. W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 41 mk.<\/p>\n

Zarudnickie,<\/b> jezioro, w pow. grodzie\u0144skim, sp\u0142ywa do Kotry.<\/p>\n

Zaryca,<\/b> Zarzyca<\/i>, w\u015b nad Niemnem, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Ho\u017ca, o 8 w. od Grodna, 372 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (29 \u0142\u0105k i past., 4 lasu, 81 nieu\u017c.). Niegdy\u015b sio\u0142o w dawnej ekonomii grodzie\u0144skiej. Wed\u0142ug \u201ePiscewoj knigi\u201c z 1558 r. graniczy z sio\u0142ami: Grandziec (dzi\u015b Grandzicze), M\u0119czy\u0144skim, gruntami mstka Oskiego i rz. Niemnem. \u201eW tem siole nad w\u0142\u00f3k 21 dla gruntu pod\u0142ego piaskowatego, nikczemnego nad zwysz jest naddanych morg 24, od p\u0142atu wolnych\u201c.<\/p>\n

Zarzeczany<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Gr\u00f3\u00addek, o 37 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 357 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (33 \u0142\u0105k i past., 165 nieu\u017c.). [\u2026]<\/span> 17.) Z.<\/b> Jeleniewskie<\/i>, w\u015b nad rz. Ha\u0144cz\u0105 Czarn\u0105, pow. suwalski, gm. Paw\u0142\u00f3wka, par. Jeleniewo, odl. od Suwa\u0142k 12 w., ma 11 dm., 103 mk. W 1827 r. 11 dm., 65 mk. [Dzi\u015b Zarzecze Jeleniewskie<\/i>.]<\/span> 18.) Z.<\/b> Paw\u0142owskie<\/i>, w\u015b, pow. suwalski, gm. Paw\u0142\u00f3wka, par. Przero\u015bl, odl. od Suwa\u0142k 24 w., ma 17 dm., 177 mk. W 1827 r. by\u0142o 14 dm., 89 mk. [Dzi\u015b Zarzecze<\/i>.]<\/span> 19.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Krasnopol, odl. od Sejn 30 w., 1 dm., 7 mk. 20.) Z.<\/b> al. Zarzeczki<\/i>, w\u015b, pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol (odl. 8 w.), ma 18 dm., 170 mk. W 1827 r. by\u0142o 11 dm., 123 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Zasady<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Doj\u00adli\u00addy, o 18 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 104 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. 2.) Z.,<\/b> uroczysko do wsi Berszty, pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr. pol., gm. Berszty, o 56 w. od Grodna.<\/p>\n

Zasierwinie,<\/b> os., pow. wy\u0142kowyski, gm. Wojtkobole, odl. od Wy\u0142kowyszek 28 w., ma 1 dm., 16 mk.<\/p>\n

Zaskrodzie,<\/b> w\u015b i fol. nad rz. Skrod\u0105, pow. kolne\u0144ski, gm. Stawiski, par. Poryte, odl. 8 w. od Kolna, ma m\u0142yn wodny przy uj\u015bciu rzki Sokolichy do Skrody. W 1827 r. by\u0142o 17 dm., 106 mk. W r. 1578 w\u015b ma 10 \u0142an. km. (Paw., Mazow., 374). Dobra Z. Dzierzbice sk\u0142ada\u0142y si\u0119 w r. 1887 z fol. Z. i Dzierzbice, z os. Rutki i Jask, rozl. mr. 3341: fol. Z. gr. or. i ogr. mr. 581, \u0142\u0105k mr. 133, past. mr. 176, lasu mr. 489, nieu\u017c. mr. 33; bud. mur. 9, drew. 17; p\u0142odozm. 11-pol.; fol. Dzierzbice gr. or. i ogr. mr. 717, \u0142\u0105k mr. 186, past. mr. 118, lasu 843, nieu\u017c. mr. 65; bud. mur. 27, drew. 10; p\u0142odozm. 11-pol.; las nieurz\u0105dzony. W dobrach jest gorzelnia, cegielnia, 3 m\u0142yny wodne. W\u015b Z. os. 35, mr. 481; w\u015b Dzierzbice os. 48, mr. 313.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zaskwiery,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, ob. <\/i>Raczki<\/a><\/i> 3).<\/p>\n

Zas\u0142ona<\/b> [\u2026]<\/span> 2.) Z.,<\/b> pow. maryampolski, gm. Balwierzyszki, par. Preny, odl. od Marympola 38 w., ma 3 dm., 24 mk. W r. 1827 Zas\u0142ona al. Podeksnie, os. rz\u0105d., ma 1 dm., 14 mk.<\/p>\n

Zaspicze,<\/b> w spisie miejscowo\u015bci Zamicze, w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Zubrzyca, o 10 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 329 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (59 \u0142\u0105k i past., 10 nieu\u017c.) i 35 dzies. (10 nieu\u017c.) nale\u017c\u0105cych do Wr\u00f3b\u00adle\u00adw\u00adskich.<\/p>\n

Zastaw,<\/b> urocz., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., gm. Przy\u00adtu\u00adla\u00adn\u00adka, nale\u017cy do d\u00f3br Si\u00adko\u00adry, Dy\u00ad\u017ce\u00adw\u00adskich.<\/p>\n

Zastawa<\/b> 1.) al. Zastawie<\/i>, chutor i osada, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. i par. Cho\u00adro\u00adsz\u00adcza, o 8 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. Chutor, w\u0142asno\u015b\u0107 de Mo\u00adni, ma wraz z chutorem Ru\u00adsz\u00adcza\u00adny 37 dzies. (5 \u0142\u0105k i past., 11 lasu, 4 nieu\u017c.), osada za\u015b, nale\u017c\u0105ca do r\u00f3\u017cnych w\u0142a\u015bcicieli, 226 dzies. (10 \u0142\u0105k i past., 77 lasu, 4 nieu\u017c.). 2.) Z.,<\/b> w\u015b nad Narewk\u0105, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. bia\u0142owiesko-aleksandrowska, o 45 w. od Pru\u017cany, 38 dm., 181 mk., zarz\u0105d gminy, cerkiew, szko\u0142a, 400\u00bd dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. O \u00bc w. od wsi osada Bia\u0142owie\u017c. 3.) Z.,<\/b> uroczysko, pow. s\u0142onimski, w 5 okr. pol., gm. Byte\u0144, o 36 w. od S\u0142onima.<\/p>\n

Zastocze<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., gm. Kry\u00adp\u00adno, o 30 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 1100 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad sstwa kny\u00adszy\u0144\u00adski\u00adego. 2.) Z.,<\/b> uroczysko do wsi Popiel\u00f3wka, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Os\u00adtra G\u00f3\u00adra, o 31 w. od So\u00adk\u00f3\u0142\u00adki.<\/p>\n

Zasudujki,<\/b> za\u015bc. nad jeziorem Go\u0142ona, pow. wile\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. Janiszki (o 15 w.), okr. wiejski Olkuny, o 56 w. od Wina, 4 dm., 53 mk. katol. (w spisie z 1865 r. podano 4 dusze rewiz.); nale\u017cy do d\u00f3br skarbowych Inturki.<\/p>\n

Za\u015bcianek,<\/b> na obszarze dawnej Litwy<\/a> r\u00f3\u017cni si\u0119 g\u0142\u00f3wnie tem od dworu czyli folwarku, \u017ce nie mia\u0142 w swoim obr\u0119bie w\u0142o\u015bcian poddanych.<\/p>\n

Za\u015bcianek<\/b> 1.) D\u0105browa<\/i> i 2.) Z.<\/b> Grej\u017cbuda<\/i>, pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. P\u0142utyszki, odl. od Maryampola 29 w., ma 3 dm., 30 mk. 3.) Z.<\/b> Pogiermo\u0144<\/i>, w\u015b, pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Pokojnie, odl. 52 w. od Maryampola, 14 w. od Pren, ma 10 os., 114 mk., 422 mr.<\/p>\n

Za\u015bcianek<\/b> 1.) fol., pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Ho\u0142ynka, nale\u017cy do d\u00f3br Rudawa, Brunowych. 2.) Z.,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Czarna Wie\u015b, o 28 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 23\u00bd dzies. (6 \u0142\u0105k i past., \u00bd nieu\u017c.). 3.) Z.,<\/b> urocz. przy wsi Bachmat\u00f3wka, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Kamionka, o 6 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 41\u00bd dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. 4.) Z.,<\/b> urocz., tam\u017ce, o 3 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 68 dzies; (10 \u0142\u0105k i past.), nale\u017c\u0105cych do r\u00f3\u017cnych w\u0142a\u015bcicieli. 5.) Z.,<\/b> dobra, pow. s\u0142onimski, w 3 okr. pol., gm. Kury\u0142owicze, o 43 w. od S\u0142onima, w\u0142asno\u015b\u0107 Le\u00adla\u00adko\u00adwych, 264 dzies. (110 \u0142\u0105k i past., 79 lasu, 10 nieu\u017c.). 6.) Z.<\/b> Poplawski<\/i>, folw., pow. bielski gub. grodzie\u0144skiej, w 1 okr. pol., gm. Brzozowo Nowe, o 22 w. od Bielska, 80 dzies. (6 \u0142\u0105k i past., 5 lasu, 36 nieu\u017c.); w\u0142asno\u015b\u0107 Tro\u00adja\u0144\u00adskich. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Za\u015bcianiszki,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Kudrany, par. Sereje, odl. od Sejn 45 w., ma 5 dm., 45 mk., 114 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Poniemo\u0144. W spisie z r. 1827 w\u015b Zasienniki, w par. Liszkowo, ma 2 dm., 25 mk.<\/p>\n

Za\u015bcianki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Freda, par. Poniemo\u0144, odl. od Maryampola 50 w., ma 16 dm., 196 mk. W r. 1827 by\u0142o 12 dm., 135 mk.<\/p>\n

Za\u015bcianki,<\/b> 1.) w\u015b nad rzk\u0105 Paromik, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Doj\u00adli\u00addy, o 4 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 18 dm., 136 mk., szko\u0142a, 27 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. 2.) Z.,<\/b> uroczysko do d\u00f3br Hu\u00adsa\u00adrze\u00adw\u00adszczy\u00adzna, pow. so\u00adk\u00f3l\u00adski, w 1 okr. pol., gm. Zu\u00adbrzy\u00adca. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Za\u015bcienniki,<\/b> fol., pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Ho\u0142ynka, w\u0142asno\u015b\u0107 Mie\u00adczy\u00ads\u00ad\u0142\u00adawa Wi\u00adry\u00adona, ma 262 dzies. (5 \u0142\u0105k i past., 191 lasu, 3 nieu\u017c.).<\/p>\n

Zatartak,<\/b> urocz., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Obr\u0119bniki, nale\u017cy do d\u00f3br Knyszyn hr. Kra\u00adsi\u0144\u00adskich.<\/p>\n

Zatopolany<\/b> 1.) trzy uroczyska, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Zab\u0142ud\u00f3w, nale\u017c\u0105 do d\u00f3br Ma\u0142ynka Ko\u0142\u0142\u0105taj\u00f3w, Skrybacze Le\u015bne Kar\u00adpo\u00adwi\u00adcz\u00f3w i Ostr\u00f3wek Fry\u00adbe\u00ads\u00f3w. 2.) Z.,<\/b> fol., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Juchnowicze, nale\u017cy do d\u00f3br Janowicze, Kar\u00adpo\u00adwi\u00adcz\u00f3w.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zatyki<\/b> 1.) niem. Satticken<\/i>, w\u015b, pow. go\u0142dapski, st. poczt. Regellen. 2.) Z.,<\/b> w\u015b nad jez. \u015alepie, w pow. margrabowskim, ob. <\/i>Krzymek<\/a><\/i>. [Nie ma tam jeziora. Ob. \u015alep\u2019<\/a><\/i>]<\/span><\/p>\n

Zawady<\/b> 51.) Z.,<\/b> pow. suwalski, gm. Andrzejewo, par. Pu\u0144sk, odl. od Suwa\u0142k 30 w., ma 24 dm., 120 mk. W r. 1857 wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Krasnowo, mia\u0142a 700 mr. W spisie z r. 1827 podano dwie wsi t. n., jedna, w par. Kalwarya, mia\u0142a 18 dm., 133 mk., druga [Na wsch. od jez. Grau\u017ce.]<\/span>, w par. Pu\u0144sk, 4 dm., 22 mk. By\u0142y to zapewne dwie cz\u0119\u015bci jednej wsi. [Nie, to dwie r\u00f3\u017cne wsie.]<\/span> Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Zawady<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adczek, o 3 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 407 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (170 \u0142\u0105k i past., 25 nieu\u017c.). 2.) Z.,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Cho\u00adro\u00adsz\u00adcza, o 13 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 480 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (175 \u0142\u0105k i pastw., 5 lasu, 34 nieu\u017c.). 3.) Z.,<\/b> okolica szlach., pow. bielski gub. grodzie\u0144skiej, w 2 okr. pol., gm. Malesze, o 12 w. od Bielska, 170 dzies. (14 \u0142\u0105k i past., 8 lasu, 1 nieu\u017c.).<\/p>\n

Zawady<\/b> 1.) niem. Sawadden<\/i>, w\u015b, pow. w\u0119goborski, st. p. Benkheim. 2.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. ostr\u00f3dzki, st. p. Hohenstein. 3.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. rastemborski, st. p. Johannisburg. 4.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. rastemborski, st. p. Korschen. 5.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. niborski, st. p. Muschaken. 6.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. \u0142ecki, st. p. Neu Jucha. 7.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. gierdawski, st. p. Nordenburg. 8.) Z.,<\/b> pow. z\u0105dzborski, ob. Olszewo<\/i> 2.). 9.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. \u0142ecki, st. p. Pissanitzen. [Tak\u017ce niem. Sawadden<\/i> na zach. od jez. Rajgrodzkiego; po przeciwnej stronie granicy le\u017ca\u0142a wie\u015b Tworki<\/i>; obie tworz\u0105 dzi\u015b jedn\u0105 miejscowo\u015b\u0107 Zawady-Tworki<\/i>; dochodzi\u0142a tu kolejka w\u0105skotorowa z E\u0142ku.]<\/span> 10.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. z\u0105dzborski, st. p. Sensburg. 11.) Z.<\/b> Wielkie<\/i>, niem. Sawadden Gross<\/i> al. Nojehnen<\/i>, dobra, pow. w\u0119goborski, st. p. Buddern. 12.) Z.<\/b> Ma\u0142e<\/i>, niem. Sawadden Klein<\/i> al. Wisranken<\/i>, dobra, pow. w\u0119goborski, st. p. Buddern. 13.) Z.<\/b> Wielkie<\/i> i Ma\u0142e<\/i>, niem. Sawadden Gross<\/i> i Klein<\/i>, w\u015b i os., pow. margrabowski, st. p. Czychen.<\/p>\n

Zawadycze,<\/b> Zawadzicze<\/i> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc. nad b\u0142otem Starzyn\u0105, pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. \u017bydomla, o 19 w. od Grodna, 381 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (51 \u0142\u0105k i past., 40 nieu\u017c.). Pod\u0142ug Piscow. kn. (I, 56) sio\u0142o Zawadziczi nale\u017cy do w\u00f3jtowstwa skrebliaczkiego ekonomii grodzie\u0144skiej. \u201eW tem siole w\u0142\u00f3k 18 gruntu dobrego, to jest w\u0142\u00f3k strzeleckich wolnych 9, pod tymy\u017c strzelcy czynszowy, 9\u201c. 2.) Z.,<\/b> uroczysko, pow. kobry\u0144ski, w 5 okr. pol., gm. Worocewicze, nale\u017cy do d\u00f3br Ostr\u00f3wki, Mal\u00adko\u00adw\u00adskich.<\/p>\n

Zawadzkie,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Pilwiszki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 29 w., ma 12 dm., 88 mk.; wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Le\u015bnictwo. W r. 1827 by\u0142o 7 dm., 46 mk., par. Gryszkobudzie.<\/p>\n

Zawa\u0142y<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) Z.,<\/b> os., pow. szczuczy\u0144ski, gm. Be\u0142da, par. Rajgr\u00f3d.<\/p>\n

Zawidugiery,<\/b> os. le\u015b., pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnowo, par. Pu\u0144sk, odl. od Sejn 14 w., le\u017cy przy wsi Buda Zawidugierska. W 1827 r. 1 dm., 8 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zawinda,<\/b> niem. Savinda-see<\/i>, jezioro, w pow. leckim, ob. <\/i>Sawinda<\/a><\/i>.<\/p>\n

Zawistowszczyzna,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Kamionka, o 5 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 110 dzies. ziem. w\u0142o\u015bc.<\/p>\n

Zawoiki,<\/b> ob. Zawyki<\/i>.<\/p>\n

Zawoje<\/b> [\u2026] 2<\/span>.) Z.,<\/b> uroczysko, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., gm. Ja\u015bwi\u0142y, nale\u017cy do d\u00f3br Mikicin, Moniuszk\u00f3w.<\/p>\n

Zawyki,<\/b> w dokum. Zawoiki<\/i>, w\u015b w\u0142o\u015bc. nad Narwi\u0105, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Za\u00adwy\u00adki, o 28 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, ma 64 dm., 445 mk., cerkiew, 1337 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (337 \u0142\u0105k i pastw., 106 lasu, 178 nieu\u017c.). Niegdy\u015b sio\u0142o i folw. w w\u00f3jtowstwie t. n. ekonomii grodzie\u0144skiej. Wed\u0142ug \u201ePiscewoj knigi\u201c z 1558 r. przyleg\u0142e gruntom mta Su\u00adra\u00ad\u017ca oraz rz. Narwi. Czyni\u0142y z w\u0142\u00f3k i za\u015bciank\u00f3w 20 k\u00f3p 20 gr.<\/p>\n

Zblutowo,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., folw. i osada, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., gm. Przy\u00adtu\u00adla\u00adn\u00adka, o 39 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. W\u015b ma 23 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc.; folw., w\u0142asno\u015b\u0107 Fal\u00adko\u00adw\u00adskich, 394 dzies. (83 \u0142\u0105k i pastw, 70 lasu, 22 nieu\u017c.); osada ma 13 dzies., (2\u00bd \u0142\u0105k i pastw., 1\u00bd lasu).<\/p>\n

Zboczna,<\/b> pow. s\u0142onimski. Pod wsi\u0105 horodyszcze, kt\u00f3rego wierzchnia p\u0142aszczyzna nieco pochylona ma 89 sa\u017c. obwodu, u podstawy za\u015b 129 sa\u017c. obwodu; wysoko\u015b\u0107 bok\u00f3w od 14 do 19 arsz. Horodyszcze ma kszta\u0142t okr\u0105g\u0142awy i otoczone jest od wschodu, po\u0142d. i p\u0142n.-zchd rowem i wa\u0142ami. Wa\u0142 z kamieni przykrytych ziemi\u0105 ma 3 sa\u017c. szeroko\u015bci i 1 do 3 arsz. wysoko\u015bci. Na wierzchniej p\u0142aszczy\u017anie kilka kurhan\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Zbroszkowce,<\/b> w spisie miejscowo\u015bci Zbroszkowszczyzna<\/i>, dobra, pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Skidel, o 32 w. od Grodna, wraz z urocz. Micha\u0142\u00f3wk\u0105 369 dzies. (30 \u0142\u0105k i past., 30 nieu\u017c.); w\u0142asno\u015b\u0107 Tro\u00ads\u00adku\u00adlaw\u00adskich.<\/p>\n

Zbucz,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. bielski gub. grodzie\u0144skiej, w 1 okr. pol., gm. Kleniki, o 12 w. od Bielska, 605 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (98 \u0142\u0105k i past., 16 nieu\u017c.).<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zdr\u0119by,<\/b> mylnie Zdr\u0119ba<\/i>, w\u015b, pow. suwalski, gm. W\u00f3lka, par. Baka\u0142arzewo, odl. od Suwa\u0142k 14 w., ma 35 dm., 287 mk., 23 os., 684 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3b rz\u0105d. Czostk\u00f3w<\/a>. Przy wsi os. Pozdr\u0119by, ma 1 dm., 57 mr. W 1827 r. by\u0142o 27 dm., 211 mk., par. Przero\u015bl.<\/p>\n

Zdroja,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Ostra G\u00f3ra, o 32 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 641 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (143 \u0142\u0105k i past., 57 nieu\u017c.).<\/p>\n

Zdrojczyszki,<\/b> os., pow. suwalski, gm. Kukowo, par. Suwa\u0142ki (odl. 8 w.), ma 2 dm., 19 mk. W 1827 r. 1 dm., 6 mk. [Na mapie 1839: Zdruciszki<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Zdroje<\/b> 1.) urocz., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Obr\u0119bniki, 88\u00bd dzies. ziemi w\u0142o\u015bc.; nale\u017cy do wsi Krasne Folwarki. 2.) Z.<\/b> Nowiny<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, 42\u00bd dzies. ziemi w\u0142o\u015bc.<\/p>\n

Zdunki,<\/b> niem. Zdunken<\/i>, w\u015b, pow. \u0142ecki, st. pocz. Bajtkowen. W r. 1465 w E\u0142ku Ulryk v. Ottenberg, w\u00f3jt piski, nadaje Nikolaszowi Selberbach 15 w\u0142. wolnych od t\u0142oki, na prawie che\u0142m., pod Now\u0105 Wsi\u0105 (K\u0119trz., O ludn. pol., 450).<\/p>\n

Zdzi\u0119cio\u0142,<\/b> rzeczka, dop\u0142yw Dziel\u00f3wki, dop\u0142ywu Mo\u0142czadzi.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zdzi\u0119cio\u0142<\/b> al. Dzi\u0119cio\u0142<\/i>, Dzi\u0119cio\u0142ki<\/i>, w dok. Zdzietel<\/i>, urz\u0119downie obecnie Diat\u0142owo<\/i>, mko nad rzk\u0105 Zdzi\u0119cio\u0142k\u0105, wpadaj\u0105c\u0105 o 22 w. poni\u017cej do Niemna, pow. s\u0142onimski, w 4 okr. pol., gm. Zdzi\u0119cio\u0142. W pi\u0119knem po\u0142o\u017ceniu, przy trakcie ze S\u0142onima do Wilna, odl. od Grodna o 212 w., od S\u0142onima 43 w., od Wilna 133 w., od Nowogr\u00f3dka 35 w., od Lidy 42 w., od Dworca 14 w., od stacyi dr. \u017cel. poleskiej Nowojelna o 10 w. Mstko w r. 1893 mia\u0142o 3233 mk. Pod\u0142ug innych danych by\u0142o tu do 7000 mk., w tem oko\u0142o 400 prawos\u0142. i 700 katol., reszta \u017cyd\u00f3w, 1096 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. Znajduje si\u0119 tu cerkiew paraf., ko\u015bci\u00f3\u0142 par. katol., kaplica cmentarna katol., 2 synagogi i kilka dom\u00f3w modlitwy \u017cydow., szpital wiejski na sze\u015b\u0107 \u0142\u00f3\u017cek, utrzymywany kosztem kilku s\u0105siednich gmin, szpital przy ko\u015bc. paraf. katol., zarz\u0105d okr\u0119gu policyjnego i gminy; st. poczt. listowa, 2 lekarzy, kilku felczer\u00f3w i akuszerka, szko\u0142a ludowa, apteka. Odbywaj\u0105 si\u0119 tu targi tygodniowe i dwa jarmarki doroczne. Przemys\u0142 i handel pozostaj\u0105 w r\u0119ku \u017cyd\u00f3w. Przemys\u0142em r\u0119kodzielnym zajmuje si\u0119 kilkadziesi\u0105t os\u00f3b, w tej liczbie 10 stolarzy, wyrabiaj\u0105cych g\u0142\u00f3wnie posadzk\u0119. Ca\u0142y przemys\u0142 fabryczny mstka stanowi\u0105 2 m\u0142yny wodne na Zdzi\u0119cio\u0142ce, piec wapienny, kilka drobnych garbarni, miodosytnia, kilka zak\u0142ad\u00f3w wyrabiaj\u0105cych wino z rodzenk\u00f3w i par\u0119 farbiarni. Staro\u017cytna ta w\u0142o\u015b\u0107 hospodarska, zw. \u201edwor Zdzieczolo\u201c, nadan\u0105 zosta\u0142a w r. 1498 d. 6 czerwca przez w. ks. Aleksandra kn. Konstantemu Iwanowiczowi Ostrogskiemu, hetmanowi, z prawem za\u0142o\u017cenia miasta (Arch. S\u0142awuckie, t. I, 116). Ostrogski na maj\u0119tno\u015bci tej zapisuje d. 5 czerw. 1499 r. dziesi\u0119cin\u0119 cerkwi sobornej w Wilnie (ibid., t. I, 212). Zygmunt I, wynagradzaj\u0105c Ostrogskiego za d\u0142ugoletni\u0105 niewol\u0119, do kt\u00f3rej dosta\u0142 si\u0119 po bitwie nad Wiedrosz\u0105, hojnemi obdarzy\u0142 go \u0142askami. Przywilejem wydanym w Mielniku 28 grud. 1507 r. potwierdzi\u0142 nadanie d\u00f3br Z. przez kr\u00f3la Aleksandra; w 1509 r. uwalnia poddanych zamku Zdeteli\u201c i in. w\u0142o\u015bci od op\u0142aty \u201ewo\u0142owszczyzny\u201c, w r. za\u015b 1511 raz jeszcze zatwierdza kniaziowi prawo w\u0142asno\u015bci wszystkich d\u00f3br jego dziedzicznych, tak przez Aleksandra jak i przez siebie nadanych, w ich liczbie wymieniaj\u0105c i \u201edw\u00f3r Zdzi\u0119cio\u0142\u201c (ibid.. t. III, 54, 70, 87). Ten\u017ce monarcha pismem datowanem w Wilnie d. 3 lipca 1514 r. poleca Annie Bartoszowej Taborowicz, aby ks. Konstantemu nie broni\u0142a przewozu na Niemnie oko\u0142o Z. (ibid., t. III, 117). Po \u015bmierci kn. Konstan. Ostrogskiego w r. 1530 pozosta\u0142a po nim wdowa kn. Aleksandra S\u0142ucka wyrokiem kr\u00f3lewskim z d. 20 marca 1531 r. przyznany ma sobie do czasu Z., zwr\u00f3ci\u0107 ma natomiast kn. Ilii \u201epasierbowi swemu\u201c, Tur\u00f3w i in. w\u0142o\u015bci (Z. 17, k. 60, w A. J. Z. R.). Nied\u0142ugo jednak cieszy\u0142a si\u0119 posiadaniem Z., ju\u017c bowiem 5 sierpnia t. r. nakazano jej odda\u0107 i ten maj\u0105tek najstarszemu synowi nieboszczyka. Kn. Ilia d. 1 sierp. 1531 r. zanosi protest do grodu, i\u017c ojciec jego powr\u00f3ciwszy z niewoli, zamiast w\u0142asny sw\u00f3j maj\u0105tek Zdzi\u0119cio\u0142, zapisa\u0142 na cerkiew maj\u0119tno\u015bci macierzyste kn. Ilii: Szeszo\u0142y, \u015awirany i Kroszty. Spraw\u0119 od\u0142o\u017cono do doj\u015bcia do pe\u0142noletno\u015bci brata jego kn. Wasila (l. c. Z. 17, k. 98\u2014100). Gdy rzeczony kn. Wasil mia\u0142 lat 15 i pe\u0142noletno\u015b\u0107 jego og\u0142oszon\u0105 zosta\u0142a, nast\u0105pi\u0142y mi\u0119dzy rodze\u0144stwem dzia\u0142y. Wyznaczeni w tym celu komisarze zjechawszy do Wilna d. 20 grud. r. 1541, Zdzi\u0119cio\u0142, Dubno i in. przyznali kn. Wasilowi (Prze\u017adziecki, Jagiellonki, t. II, 64, 269\u2014276). W r. 1570 ks. Konstanty Wasil Ostrogski, wwda kijowski, marsza\u0142ek ziemi wo\u0142y\u0144skiej, wed\u0142ug Paprockiego syn Konstantyna, fundowa\u0142 tu szpital przy ko\u015bciele parafialnym, nadaj\u0105c mu opatrzenia po 20 z\u0142p. w gotowi\u017anie i 20 beczek \u017cyta co rok, oraz po 5 woz\u00f3w drzewa co tydzie\u0144. Zapewne drog\u0105 wiana Z. od Os\u00adtrog\u00adskich przeszed\u0142 do Sapieh\u00f3w, kt\u00f3rzy tu ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny w r. 1646 na nowo przebudowali. W r. 1655 podkanclerzy Kazimierz Lew Sapieha testamentem zapisuje siostrze\u0144cowi swemu Aleksandrowi Hilaremu Po\u0142ubi\u0144skiemu, pisarzowi polnemu w. ks. lit., za us\u0142ugi oddane Rzpltej, maj\u0119tno\u015b\u0107 Zdzi\u0119cio\u0142 i in., w pow. s\u0142onimskim, z warunkiem wyp\u0142acenia siostrom swym i potomstwu Ogi\u0144skiej po 25000 z\u0142p. (S. 227, k. 295). Krzysztof Konstanty kn. Po\u0142ubi\u0144ski aktem z d. 17 sierp. 1685 r. odziedziczone po ojcu dobra: Zdzi\u0119cio\u0142, Jawor, Wiazowice przekaza\u0142 hetmanowi Sapie\u017ce, ten jednak legatu nie przyj\u0105\u0142, owszem dokumentem spisanym w Dereczynie d. 22 wrze\u015bnia. t. r. odda\u0142 takowe do r\u00f3wnego podzia\u0142u mi\u0119dzy dwie siostry, naturalne sukcesorki zmar\u0142ego Po\u00ad\u0142u\u00adbi\u0144\u00adskie\u00adgo, starosty wo\u0142kowyskiego (Akt. Tryb. G\u0142\u00f3wnego, Nr 856\u20147). Wskutek nast\u0105pionego w\u00f3wczas dzia\u0142u, Z. otrzyma\u0142a Anna Marya z kn. Po\u00ad\u0142u\u00adbi\u0144\u00adskich, \u017cona ks. Do\u00admi\u00adni\u00adka Radziwi\u0142\u0142a, podkancl. w. ks. lit. (Z. 144, k. 1\u20148). Odt\u0105d Z. stanowi\u0142 posiad\u0142o\u015b\u0107 Radziwi\u0142\u0142\u00f3w linii szyd\u0142owieckiej \u017cyrmu\u0144skiej, kt\u00f3ra nie posiada\u0142a \u017cadnej ordynacyi, ich te\u017c staraniem podni\u00f3s\u0142 si\u0119 w zamo\u017cno\u015bci i znaczeniu. Oni to odbudowali staro\u017cytny zamek, a w r. 1738 Miko\u0142aj Faustyn Radziwi\u0142\u0142 sprowadzi\u0142 tu zakon rochit\u00f3w, umie\u015bciwszy ich przy istniej\u0105cym z dawna szpitalu, co biskup wile\u0144ski Zie\u0144kowicz t. r. potwierdzi\u0142. Wszak\u017ce rochici nie d\u0142ugo musieli przebywa\u0107 w Z., bo w r. 1806 czytamy napomnienie biskupie nie do nich lecz do plebana, aby pobieraj\u0105c annuaty szpitalne, stara\u0142 si\u0119 ten zak\u0142ad wyd\u017awign\u0105\u0107 z opuszczenia. Pod koniec XVIII w. ks. Radziwi\u0142\u0142\u00f3wna, wychodz\u0105c za Stanis\u0142awa So\u0142tana, marsza\u0142ka nadw. lit., wnios\u0142a Z. w ten dom. J. U. Niemcewicz zwiedzaj\u0105c te strony w r. 1819, takie nam o nim pozostawi\u0142 wspomnien<\/span>ie: \u201eZ. zawi\u00f3d\u0142 mi\u0119 w nadziei ogl\u0105dania w nim JW. So\u0142tana, za sejmu 1791 r. marsza\u0142ka nadw. litew. Znalaz\u0142em atoli syna jego. Mko niewielkie, lecz czyste i porz\u0105dne. Gdym wszed\u0142 do pa\u0142acu, jakim\u017ce mnie smutkiem ogarn\u0105\u0142 widok trzech portret\u00f3w obok siebie wisz\u0105cych: pani So\u0142\u00adta\u00adno\u00adwej, pani Mos\u00adto\u00adw\u00adskiej i J\u00f3\u00adze\u00adfa Wejs\u00adsen\u00adhofa\u201c (Podr\u00f3\u017ce, str. 392). Ostatnim dziedzicem d\u00f3br Z. by\u0142 syn marsza\u0142ka Adam, pu\u0142kownik wojsk pol. Po r. 1831 dobra przesz\u0142y na w\u0142asno\u015b\u0107 rz\u0105dow\u0105. Z dawnych gmach\u00f3w pozosta\u0142y dot\u0105d: zamek, niegdy\u015b obronny, d\u017awigni\u0119ty przez ks. Ostrogskich na pocz\u0105tku XVI w., przerobiony na pa\u0142ac przez Radziwi\u0142\u0142\u00f3w w XVII stuleciu, nosi na sobie pi\u0119tno panuj\u0105cego na\u00f3wczas rococo. Zewn\u0119trzne mury jego zachowa\u0142y do dzi\u015b swoje architektoniczne pi\u0119kno: zdobi\u0105 go gipsatury stylowe oraz her\u00adby ks. Radziwi\u0142\u0142\u00f3w, czarne or\u0142y z trzema tr\u0105bami na piersiach; wewn\u0105trz, po przej\u015bciu na w\u0142asno\u015b\u0107 skarbow\u0105, zupe\u0142nie przerobiony, mie\u015bci dzi\u015b koszary wojskowe. Gdy pod koniec zesz\u0142ego wieku Z. sta\u0142 si\u0119 dziedzictwem Stanis\u0142awa So\u0142tana, zamek pi\u0119knie odnowiono, zachowuj\u0105c staro\u017cytn\u0105 jego posta\u0107. Za\u0142o\u017cono tu w\u00f3wczas ogr\u00f3d angielski, do czego pomog\u0142a i sama miejscowo\u015b\u0107. Tu i za parkiem, w zacisznem ustroniu, zw. \u201eChatki\u201c, pobudowano kszta\u0142tne budynki, kt\u00f3re wewn\u0105trz ozdobi\u0142 freskami s\u0142awny artysta Norblin (rysunek zamku z kr\u00f3tkim opisem zamie\u015bci\u0142 Tyg. Ilustr. z r. 1871, t. VII, str. 205). Cerkiew prawos\u0142. parafialna, niewielkich rozmiar\u00f3w, drewniana, za\u0142o\u017ceniem swoim si\u0119ga zapewne czas\u00f3w ks. Ostrogskich. Uposa\u017cenie jej stanowi, podobnie jak i \u015bwi\u0105tyni katolickiej, 33 dziesi\u0119ciny ziemi. Parafia prawos\u0142awna, dekanatu (b\u0142agoczynia) zdzi\u0119cielskiego, ma 3957 wiernych. Dekanat prawos\u0142awny obejmuje 12 parafii: Zdzi\u0119cio\u0142, Dworzec, Luszniewo, Mo\u0142czad\u017a, Nahorodowicze, Nakryszki, Nowojelnia, Ochonowo, Raudzi\u0142owo \u2014 Koz\u0142owszczyzna, Rohotna, W\u0119\u017cowiec i Wysock, w og\u00f3le 24333 dusz. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katol. paraf., p. w. Wniebowzi\u0119cia N. M. P., na miejscu dawnego zbudowany z ceg\u0142y w r. 1646 przez Kazimierza Lwa Sapieh\u0119, podskarb. w. lit.<\/span>, w kszta\u0142cie pod\u0142u\u017cnego prostok\u0105tu, 50 arsz. d\u0142ugi, 18 szeroki a 17 wysoki. Trzymany w stylu rococo, od frontu zdobi\u0105 go dwie wspania\u0142e wie\u017ce, o trzech kondygnacyach, zako\u0144czone kopu\u0142\u0105 z krzy\u017cem. Pomi\u0119dzy wie\u017cami nad pierwsz\u0105 kondygnacy\u0105 wznosi si\u0119 facyata owalnego kszta\u0142tu z krzy\u017cem i zegarem. Sufit i posadzka ze zwyczajnej ceg\u0142y. Nad g\u0142\u00f3wnemi drzwiami ch\u00f3r z organem o 16 g\u0142osach, bia\u0142y, lakierowany, cz\u0119\u015bciowo wyz\u0142ocony. W ko\u015bciele jest 7 o\u0142tarzy, z tych 3 w prezbyteryum, a 4 w nawie. W wielkim o\u0142tarzu zwraca uwag\u0119 cyborium z drzewa, snycerskiej roboty, \u015blicznie rze\u017abione. Po nad chrzcielnic\u0105, w murze naprost kazalnicy, znajduje si\u0119 nagrobek z blachy mosi\u0119\u017cnej, a za nim w naczyniu serca ks. Miko\u0142aja Faustyna i syna jego Jerzego Radziwi\u0142\u0142\u00f3w (\u2020 w 1746 i 1755 r.). Wy\u017cej jeszcze nad tym pomnikiem jest portret Miko\u0142aja, olejno malowany, w kszta\u0142cie owalnym, w mur wprawiony i dobrze zachowany. Skarbiec tego ko\u015bcio\u0142a jest ubogi, a nadto 1837 r. zosta\u0142 okradziony. Ze srebrnych naczy\u0144 wi\u0119kszego rozmiaru posiada 6 lichtarzy i cenn\u0105, z by\u0142ego dereczy\u0144skiego ko\u015bcio\u0142a, \u015blicznej roboty, monstrancy\u0119 o podw\u00f3jnych promieniach, pacyfika\u0142 z drzewem krzy\u017ca \u015bw. i t. p. W r. 1743 d. 4 czerwca wszcz\u0105\u0142 si\u0119 straszny po\u017car w Z., w kt\u00f3rym nie tylko wszystkie zabudowania pleba\u0144skie, ca\u0142e mko, ale i ko\u015bci\u00f3\u0142 z o\u0142tarzami, aparatami, sprz\u0119tami ko\u015bcielnemi, archiwum a nawet z nieboszczykami w podziemiach do szcz\u0119tu, pr\u00f3cz samych \u015bcian, zgorza\u0142. Po tej kl\u0119sce w r. 1751 z ruin zosta\u0142 na nowo d\u017awigni\u0119ty przez Mi\u00adko\u00ad\u0142a\u00adja Faus\u00adty\u00adna Radziwi\u0142\u0142a, przy wsp\u00f3\u0142udziale jego \u017cony Bar\u00adba\u00adry z Za\u00adwi\u00adsz\u00f3w, kt\u00f3ra by\u0142a szczeg\u00f3lniejsz\u0105 dobrodziejk\u0105 i protektork\u0105 tego ko\u015bcio\u0142a. Niewiadomo kiedy i przez kogo \u015bwi\u0105tynia zosta\u0142a konsekrowana; rocznica jednak po\u015bwi\u0119cenia obchodzi si\u0119 w pierwsz\u0105 niedziel\u0119 po Wniebowzi\u0119ciu N. Maryi Panny (Tygod. Ilustr. z 1874 r., t. XIII, 120). Parafia katol., dekanatu s\u0142onimskiego, 8145 wiernych. Kaplice na cmentarzu w Z. i w Orlinie; dawniej te\u017c w Mirowszczy\u017anie, \u017bukowszczy\u017anie i Strzelance. W r. 1717 kaha\u0142 \u201eDzi\u0119cio\u0142ki\u201c z partykularzami p\u0142aci\u0142 podatku pog\u0142\u00f3wnego \u017cydowskiego 1000 z\u0142p. (Vol. leg., VI, 183). Gmina, po\u0142o\u017cona w p\u0142n.-wsch. cz\u0119\u015bci powiatu, graniczy od p\u0142n. z gub. wile\u0144sk\u0105, od wschodu z gub. mi\u0144sk\u0105, od p\u0142d.-wschodu z gm. Rohotna i Dworzec, od p\u0142d. z gm. Koz\u0142owszczyzna, od zachodu z gm. Pacowszczyzna, obejmuje 54 miejscowo\u015bci, maj\u0105cych 1292 dm. w\u0142o\u015bc. (obok 310 nale\u017c\u0105cych do innych stan\u00f3w), 8307 mk. w\u0142o\u015bcian, uw\u0142aszczonych na 15746 dzies. ziemi. Nadto w obr\u0119bie gminy znajduje si\u0119 3278 dzies. wi\u0119kszej posiad\u0142o\u015bci (1447\u00bd roli, 485 \u0142\u0105k i past., 1097\u00bd lasu, 248 nieu\u017c.) i 307 dzies. nale\u017c\u0105cych do cerkwi i ko\u015bcio\u0142a (213 roli). Okr\u0105g policyjny zdzi\u0119ciolski obejmuje 5 gmin powiatu: Dworzec, Koz\u0142owszczyzna, Pacowszczyzna, Rohotna i Zdzi\u0119cio\u0142. Lud okolicy tutejszej, zdaniem duchowie\u0144stwa, jest moralny i pobo\u017cny, m\u00f3wi przewa\u017cnie j\u0119zykiem bia\u0142oruskim, w trzech tylko wioskach otoczonych lasami: Pogirach, Zasieci i Norcewiczach u\u017cywa dot\u0105d mowy litewskiej. Osady te si\u0119gaj\u0105 jakoby czas\u00f3w ks. Trojdena. S\u0105 to pod\u0142ug podania potomkowie Bart\u00f3w, ludu litewskiego przyby\u0142ego z Prus. Prawdopodobnie s\u0105 oni szcz\u0105tkami Jad\u017awing\u00f3w<\/a>. Do najciekawszych miejscowo\u015bci w pobli\u017cu Z. nale\u017cy niezaprzeczenie odleg\u0142a o 12 w. w\u015b Nahorodowicze, w w. XVI i XVII w\u0142asno\u015b\u0107 rodziny Welamin\u00f3w Rutskich. Pami\u0119tne w dziejach, \u017ce tu odby\u0142 si\u0119 pierwszy zjazd kapitu\u0142y unickiej po zjednoczeniu ko\u015bcio\u0142\u00f3w, pod prezydency\u0105 metropolity Welamina Rutskiego w r. 1617 (ob. Stabelski, Chronologia). Cerkiewka drewniana postawiona zosta\u0142a przez metropolit\u0119 Rutskiego, jak \u015bwiadczy dokument przy niej przechowuj\u0105cy si\u0119. Do chwil ostatnich \u015bwi\u0105tynia ta zachowa\u0142a pierwotn\u0105 posta\u0107, dopiero w r. 1894 przerobiona, cech\u0119 swoj\u0105 dawn\u0105 zatraci\u0142a. R\u00f3wnie\u017c ciekawym zabytkiem w dworze nahorodowickim jest bardzo stara budowa murowana, jak styl w\u0142oskiego baroco wskazuje, pochodz\u0105ca z XVI w. By\u0142 to ko\u015bci\u00f3\u0142 kalwi\u0144ski, wiadomo bowiem, \u017ce ojciec metropolity Feliks (\u2020 1599 r.) by\u0142 tego wyznania, syn za\u015b dopiero w m\u0142odo\u015bci przyj\u0105\u0142 katolicyzm, nim za przyzwoleniem papie\u017ca przeszed\u0142 na obrz\u0105dek s\u0142owia\u0144ski. Ko\u015bcio\u0142ek ten obr\u00f3cony na sk\u0142ady a w cz\u0119\u015bci na mieszkanie, otrzyma\u0142 z czasem nazw\u0119 skarbca, pod jak\u0105 i dzi\u015b pozostaje (rysunek jego poda\u0142y K\u0142osy z r. 1871 czy 2). Nahorodowicze w r. 1635 zosta\u0142y sprzedane przez metropolit\u0119 Welamina J\u00f3zefa Rutskiego Bu\u0142hakowi, potem by\u0142y w\u0142asno\u015bci\u0105 Suryn\u00f3w, Tyzenhauza i G\u0142u\u00adcho\u00adw\u00adskie\u00adgo, dalej w XVIII w. genera\u0142a Mo\u00adraw\u00adskie\u00adgo, o\u017cenionego z ks. Radziwi\u0142\u0142\u00f3wn\u0105, siostr\u0105 Karola \u201ePanie kochanku\u201c. Gdy za d\u0142ugi genera\u0142a dobra posz\u0142y pod eksdywizy\u0105, N<\/span>ahorodowicze kupi\u0142a staro\u015bcina \u0141\u0119s\u00adka i nast\u0119pnie je odprzeda\u0142a w r. 1820 Dmo\u00adcho\u00adw\u00adskim. Obecnym w\u0142a\u015bcicielem jest W\u0142a\u00addy\u00ads\u00ad\u0142aw Dmo\u00adcho\u00adw\u00adski, znany artysta-malarz. W lesie nahorodowickim znajduj\u0105 si\u0119 mogi\u0142y, poros\u0142e drzewami, dotychczas niezbadane, niewiadomo z jakiego czasu pochodz\u0105ce. O 9 w. od Z. maj\u0119tno\u015b\u0107 Strza\u0142a, miejsce urodzenia i w\u0142asno\u015b\u0107 niegdy\u015b poety Juliana Kor\u00adsa\u00adka, dzi\u015b Mac\u00adkie\u00adwi\u00adcz\u00f3w. O w. 15 od Z., we wsi Rohotnej (ob.) Wo\u0142\u0142owicz\u00f3w, w pobli\u017cu dwom znajduj\u0105 si\u0119 szcz\u0105tki bardzo staro\u017cytnego zamku. Mi\u0119dzy ludem okolicznym przechowuje si\u0119 podanie, \u017ce wzi\u0119ta i spo\u017cytkowana zt\u0105d ceg\u0142a powoduje \u015bmier\u0107 bior\u0105cemu. Temu zawdzi\u0119czy\u0107 mo\u017cna, \u017ce ruina ta dotrwa\u0142a a\u017c do naszych czas\u00f3w. M Raw. Witanowski.<\/i><\/p>\n

Zebrzyszki,<\/b> w\u015b i folw., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Metele, odl. od Sejn 33 w. W\u015b ma 13 dm., 130 mk.; fol. 4 dm., 19 mk. W 1827 r. by\u0142o 16 dm., 91 mk., par. Sereje.<\/p>\n

Zedmar,<\/b> os., pow. darkiejmski, st. p. Kleschowen.<\/p>\n

Zedranki,<\/b> niem. Seedranken<\/i>, domena, karczma i m\u0142yn, pow. oleckowski, st. pocz. Margrabowa. [Obecnie Sedranki<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Zeeben<\/b> al. Szeeben<\/i>, w\u015b, pow. go\u0142dapski, st. pocz. Gawaiten.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zegrzda,<\/b> rzeczka, lewy dop\u0142yw Niemna<\/a>, zapewne nazwana od wsi Zeg\u017cdry al. Zegrzdy, w pow. maryampolskim.<\/p>\n

Zeg\u017cdry<\/b> 1.) al. Zegrzdy<\/i>, w\u015b i fol., pow. maryampolski, gm. i par. Poniemo\u0144 Po\u017caj\u015bcie, odl. 57 w. od Maryampola. W\u015b ma 8 dm., 73 mk.; fol. 4 dm., 200 mk. Istnia\u0142a tu gorzelnia. W r. 1827 Z., w\u015b pryw., w par. Poniemo\u0144, 3 dm., 44 mk. 2.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Balwierzyszki, par. Preny, odl. 43 w. od Maryampola, ma 10 dm., 100 mk. W 1827 r. Z., w\u015b rz\u0105dowa, ma 4 dm., 42 mk.<\/p>\n

Zejdy,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Olwita, odl. od Kalwaryi 56 w., ma 18 dm., 194 mk., 148 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Jurgiszki.<\/p>\n

Zejfryd,<\/b> os., pow. kolne\u0144ski, gm. Turo\u015bl, par. Kolno.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zelwa,<\/b> jezioro, odleg\u0142e o 1 w. na p\u0142n. od jez. Pomorza<\/a>, w pow. sejne\u0144skim. Ma brzegi od p\u00f3\u0142nocy i zachodu wzg\u00f3rzyste, od po\u0142udnia i wschodu nizkie, lesiste. Nad brzegiem od zachodu le\u017cy wie\u015b t. n. Obszar wynosi oko\u0142o 70 mr. Sp\u0142ywa do niego woda jez. Wi\u0142kobole [B\u0142\u0105d, powinno by\u0107: Wi\u0142kokuk<\/a>.]<\/span>. Ob. Ga\u0142adu\u015b<\/a><\/i>.<\/p>\n

Zelwa,<\/b> w\u015b nad jez. t. n., pow. sejne\u0144ski, gm. Pokrowsk, par. Ber\u017cniki, odl. od Sejn 11 w., ma 23 dm., 203 mk. W 1827 r. w\u015b rz\u0105dowa, mia\u0142a 14 dm., 111 mk., par. Teolin.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zelwa<\/b> al. Zelwianka<\/i>, mylnie Solwiank\u0105<\/i> zwana, rzeka, w gub. grodzie\u0144skiej, lewy dop\u0142yw Niemna<\/a>. \u0179r\u00f3d\u0142a ma w gm. Podorosk, pow. wo\u0142kowyskiego, p\u0142ynie zrazu w kierunku wschodnim na Podorosk, Ro\u017can\u0119, odk\u0105d skr\u0119ca si\u0119 ku p\u00f3\u0142nocy, mija Iwaszkowice, Zelw\u0119, Piaski i na wprost wsi Zelwiany ma uj\u015bcie. D\u0142uga 185 w., sp\u0142awna na przestrzeni 80 w. Brzegi w g\u00f3rnym biegu ma do\u015b\u0107 wysokie, suche, bli\u017cej uj\u015bcia otoczone znaczn\u0105 przestrzeni\u0105 dobrych \u0142\u0105k; o kilka wiorst od uj\u015bcia brzegi ma piaszczyste. Obraca kilkana\u015bcie m\u0142yn\u00f3w. Na pewnej przestrzeni odgranicza pow. wo\u0142kowyski od s\u0142onimskiego. Pod\u0142ug Bo\u00adb\u00adrow\u00adskie\u00adgo przybiera: \u0141ysk\u0119, Ro\u017cank\u0119, Jeziornic\u0119, wyp\u0142ywaj\u0105c\u0105 z jeziora Klepacz, Pojsych\u0119<\/a>, Perewo\u0142ok\u0119, Krochotk\u0119, Stoczk\u0119, Tury\u0119, Bojark\u0119, Ko\u0142obaj, Sasw\u0119<\/a>, Mi\u0119dzyrzeczk\u0119, Po\u0142oski, Krzemienic\u0119 z Marcin\u00f3wk\u0105, Roho\u017anic\u0119 i Stubnic\u0119. Mi\u0119dzy Z. a Szczar\u0105, w p\u0142n.-wschodniej cz\u0119\u015bci pow. s\u0142onimskiego, rozci\u0105ga si\u0119 b\u0142oto Kulikowskie. Dolin\u0119 rzeki otacza w cz\u0119\u015bci las Nieduchowski. J. Krz.<\/i><\/p>\n

Zelwa<\/b> al. Zielwa<\/i>, mstko na wysokim, lewym brzegu rz. Zelwy al. Zelwianki, pow. wo\u0142kowyski, w 1 okr. pol., gm. Zelwa, odl. 23 w. od Wo\u0142kowyska a 36 w. od S\u0142onima. W r. 1863 mia\u0142o 163 dm. i 1315 mk., w tem 824 \u017cyd\u00f3w, obecnie liczy oko\u0142o 1400 ludno\u015bci. Posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 drewniany, dawniej parafialny, dekanatu wo\u0142kowyskiego, obok kt\u00f3rego pocz\u0119to oko\u0142o 1860 r. murowa\u0107 okaza\u0142\u0105 cerkiew prawos\u0142awn\u0105 oraz wielk\u0105 synagog\u0119 \u017cydowsk\u0105, 4 domy modl. \u017cydowskie, zarz\u0105d gminy, szkol\u0119 ludow\u0105, browar, 12 sklep\u00f3w, m\u0142yn wodny. Mstko ma 1611 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (542 \u0142\u0105k i pastw., 85 nieu\u017c.), 68 ziemi cerkiewnej (33 \u0142\u0105k i pastw.) i 130 dzies. nale\u017c\u0105cych do r\u00f3\u017cnych w\u0142a\u015bcicieli. St. poczt. i dr. \u017cel. poleskich, na przestrzeni Bia\u00ad\u0142y\u00adstok-Baranowicze, pomi\u0119dzy st. Wo\u0142kowysk (o 24 w.) a Jeziornica (o 18 w.), odl. o 114 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku a 87 w. od Ba\u00adra\u00adno\u00adwicz. Dobra Z., w glebie \u017cyznej, obfituj\u0105 w dobre \u0142\u0105ki nadrzeczne. Okolice tutejsze znane s\u0105 w dziejach z epoki wojen mi\u0119dzy Danielem halickim a Wojsze\u0142kiem. Kronikarze wspominaj\u0105, \u017ce wojska Daniela szukaj\u0105c przeciwnika plondrowa\u0142y w r. 1260 nad rz. Zelw\u0105, lecz o osadzie tego\u017c imienia nie wspominaj\u0105. Pierwsz\u0105 o niej wzmiank\u0119 znajdujemy pod r. 1470, w kt\u00f3rym dziedzic Zelwy Micha\u0142 Naczowicz, wybudowawszy na piaszczystej g\u00f3rze nad stawem ko\u015bci\u00f3\u0142 p. wez. Niepokalanego Pocz\u0119cia N. M. P., \u015bw. Jakuba aposto\u0142a i Micha\u0142a archanio\u0142a, uposa\u017cy\u0142 go w\u0142o\u015bciami i dziesi\u0119cin\u0105. Wdowa po nim kn. Agrypina Wasilewna Ostrogska 1-o voto Iwanowa Kgojcewiczowa, 2-do voto Micha\u0142owa Naczowiczowa, wiod\u0142a sp\u00f3r graniczny o dobra swoje Z. z p. Wasilow\u0105 Kopaczow\u0105. By po\u0142o\u017cy\u0107 kres d\u0142ugim procesom, z polecenia Kazimierza Jagiello\u0144czyka w r. 1478 zjecha\u0142a komisya, z\u0142o\u017cona z Jana Kuczuka, ssty grodzie\u0144skiego, i Iwanka Ilinicza, ssty drohickiego, kt\u00f3ra rozgraniczy\u0142a dobra dereczy\u0144skie Kopaczowej od Z. (Archiw. S\u0142awuckie, t. III, 16-18). Kiedy dobra te przesz\u0142y do Ili\u00adni\u00adcz\u00f3w trudno dociec. Do\u015b\u0107, \u017ce w r. 1508 dziedziczka tej posiad\u0142o\u015bci Anna, \u017cona Jerzego Hi\u00adli\u00adni\u00adcza, fundowa\u0142a i bogato opatrzy\u0142a przy tutejszym ko\u015bciele altarye. Oko\u0142o tego\u017c czasu powsta\u0142 przy \u015bwi\u0105tyni parafialnej szpital, zapewne przez ni\u0105 erygowany. R\u00f3wnie\u017c niewiadomo kiedy Z. wysz\u0142a z r\u0105k prywatnych, stanowi\u0105c odt\u0105d tenut\u0119 czyli kr\u00f3lewszczyzn\u0119; to pewna, \u017ce ju\u017c w r. 1536 dzier\u017cawc\u0105 zelwe\u0144skim i dorsu\u0144skim by\u0142 Iwan Hornostaj, podskarbi ziemski, marsza\u0142ek i pisarz hospodar., ssta s\u0142onimski i m\u015bcibohowski, kt\u00f3ry z temi tytu\u0142ami podpisa\u0142 zobowi\u0105zanie ks. Sanguszki, dane kr\u00f3lowej Bonie, w Wilnie d. 12 pa\u017adz. 1536 r. (Arch. S\u0142awuckie, t. IV, 53). By\u0142 on do\u017cywotnim zapewne posiadaczem d\u00f3br Z., wchodz\u0105cych ju\u017c na\u00f3wczas w sk\u0142ad uposa\u017cenia Bony. Czytamy bowiem w r. 1537 w Metr. Litewskiej, i\u017c gdy do d\u00f3br swoich Ro\u017cany i Milkowszczyzny Miko\u0142aj Jurjewicz Pac, podkomorzy w. ks. litew., zagarn\u0105\u0142 od pobliskich maj\u0105tk\u00f3w kr\u00f3lowej Bony: Skidla, Zelwy, Most\u00f3w, Dubna, niekt\u00f3re ziemie, kr\u00f3l w styczniu t. r. naznacza komisarzy, kt\u00f3rzy spory maj\u0105 na miejscu rozpatrzy\u0107 i poleca im nie rozje\u017cd\u017ca\u0107 si\u0119, dop\u00f3ki zup<\/span>e\u0142nie sprawy tej nie uko\u0144cz\u0105 (Metr. Litew., Ks. Zapis., 21, f. 35). Na pocz\u0105tku panowania Zygmunta III, gdy spisywano t. zw. \u201eekonomie\u201c w sporz\u0105dzonej w tym celu Piscewoj knigie 1558 r., w niej o Z. tak\u0105 znajdujemy wzmiank\u0119: \u201eSio\u0142o w dawnem w\u00f3jtowstwie t. n., ekonomii grodzie\u0144skiej. Tho sio\u0142o jest niedaleko rz. Niemna yedn\u0105 polaczi\u0105 osadzone y ulica na pr. 10 polozona, domy tylem do Niemna, a gumna przeciw sobie\u201c. Z 42 w\u0142\u00f3k ci\u0105g\u0142ych p\u0142aci\u0107 winni k\u00f3p 46 gr. 12. Graniczy\u0142o na\u00f3wczas z gruntami wo\u0142pie\u0144skiemi, rzek\u0105 Zielw\u0105, Niemnem oraz z sio\u0142ami Lichaniewem i Pieskami. Jak\u0105 drog\u0105 dobra te z up\u0142ywem czasu przesz\u0142y w r\u0119ce Sapieh\u00f3w, stanowi\u0105c ich dziedzictwo, dla braku \u017ar\u00f3de\u0142 trudno orzec. Do\u015b\u0107, \u017ce pod r. 1631 dobra sapie\u017cy\u0144skie Zdzi\u0119cio\u0142 i Z., trzymane dot\u0105d prawem zastawnem w kwocie 3000 z\u0142p. przez J\u00f3zefa Korsaka, sst\u0119 m\u015bcis\u0142awskiego, dzisie\u0144skiego i filipowskiego, sp\u0142acono i ju\u017c w r. nast\u0119pnym 1632 d. 14 lipca Lew Sapieha testamentem swoim oddaje Z. Janowi, Kazimierzowi za\u015b Zdzi\u0119cio\u0142 (Metr. Litew., ks. Zap., 103, f. 6). Jan Stanis\u0142aw, marsza\u0142ek w. litew., umieraj\u0105c w 1635, dobra Zelw\u0119 odst\u0105pi\u0142 bratu swemu Kazimierzowi Leonowi, podkancl. w. ks. lit., ten za\u015b b\u0119d\u0105c bezpotomnym, testamentem spisanym w r. 1655, odst\u0105pi\u0142 je wraz z in. maj\u0105tkami krewniakowi Aleksandrowi Hi\u00adla\u00adre\u00admu Po\u00ad\u0142u\u00adbi\u0144\u00adskie\u00admu, pisarzowi polnemu litew. (Metr. Lit., Spraw. S\u0105d., ks. 227, f. 295). Kr\u00f3tko Z. by\u0142a w r\u0119ku Po\u00ad\u0142u\u00adbi\u0144\u00adskich. Ju\u017c w r. 1685 d. 17 sierpnia kn. Krzy\u00adsz\u00adtof Kon\u00adstan\u00adty Po\u00ad\u0142u\u00adbi\u0144\u00adski, odziedziczone po ojcu Zdzi\u0119cio\u0142 i Z. zapisuje siostrom (M. L., ks. Zapis., 144, k. 1-8). We wrze\u015bniu d. 22 t. r. nast\u0105pi\u0142 dzia\u0142 mi\u0119dzy rodze\u0144stwem: Iza\u00adbe\u00adla, zam\u0119\u017cna Sapie\u017cyna, bierze Dereczyn i Z. (Akta Tryb. G\u0142\u00f3w., 1686, Nr 59, 61, 65). W roku nast\u0119pnym 1686 Jerzy Sapieha wraz z ma\u0142\u017conk\u0105 swoj\u0105: Iza\u00adbe\u00adl\u0105 wydaj\u0105 Do\u00admi\u00adni\u00adko\u00adwi Radziwi\u0142\u0142owi prawo zastawne na maj\u0119tno\u015b\u0107 sw\u0105 wieczyst\u0105 Z., w sumie 25000 z\u0142p. (Sapiehowie p. O\u017ca\u00adrow\u00adskie\u00adgo, t. III, 60). Odt\u0105d Z. najcz\u0119\u015bciej przechodzi\u0142a z r\u0105k do r\u0105k drog\u0105 zastawu. W r. 1700 dobra te oddane zosta\u0142y w zastaw w 15800 z\u0142p. Zygmuntowi Jar\u00admo\u00ad\u0142o\u00adwi\u00adczovwi (Akta Tryb. G\u0142\u00f3w., Nr. 122); w 1709 bierze je w 8000 z\u0142p. Je\u00adrzy Ko\u00adna\u00adrze\u00adw\u00adski (ibid., 1715 r., str. 411), p\u00f3\u017aniej Sa\u00adko\u00adwicz. Dopiero Antoni Kazimierz Sapieha, ssta merecki, zaj\u0105\u0142 si\u0119 szczerze podniesieniem dobrobytu miasteczka. On to w r. 1719 przy ko\u015bciele parafialnym wskrzesza dawn\u0105 fundacy\u0119 szpitala. W 1720 d. 20 maja otrzymuje przywilej na jarmarki i targi w mku dziedzicznem Z., w dzie\u0144 \u015bw. Tr\u00f3jcy kalendarza rzymskiego (M. L., ks. Zap., 159, f. 551). Ten\u017ce Antoni Sapieha d. 20 czerwca 1729 zapisuje \u017conie swej Ra\u00adche\u00adli z Wy\u00adhow\u00adskich wrazie swego zgonu ca\u0142\u0105 ruchomo\u015b\u0107 i 9000 talar\u00f3w na dobrach Z., kt\u00f3ry to kapita\u0142 Sapie\u017cyna wyp\u0142aci\u0142a zastawnikowi d\u00f3br Zelwa Sa\u00adko\u00adwi\u00adczo\u00adwi, podkomorzemu witebskiemu; nadto zabezpiecza jej do\u017cywocie na Z., Bere\u017ckach i in. (Akta Tryb. G\u0142\u00f3w., Nr 237, 356). Umieraj\u0105c jednak d. 16 maja 1739 dobra Zelw\u0119 Antoni Sapieha zapisa\u0142 ostatecznie i darowa\u0142 na wieczno\u015b\u0107 Aleksandrowi Sapie\u017ce (Sapiehowie, t. III, 181). Tego\u017c roku ks<\/span>. Gabryel Szmidt za\u0142o\u017cy\u0142 tu rezydency\u0105 ks<\/span>. pijar\u00f3w, kt\u00f3rym folwark Czerniak ze wsi\u0105 Jastrz\u0119bie w dzier\u017cenie odda\u0142, sum\u0119 15142 z\u0142p. oraz wszystkie swe ruchomo\u015bci zapisa\u0142, wk\u0142adaj\u0105c na tak uposa\u017conych obowi\u0105zek utrzymania szko\u0142y. Jeszcze za Augusta III wyk\u0142adano tu j\u0119zyk \u0142aci\u0144ski, retoryk\u0119 i poetyk\u0119; lecz za komisyi edukacyjnej szko\u0142y wy\u017cszej ju\u017c tutaj nie by\u0142o, a w r. 1790 dekretem trybunalskim przynaglono pijar\u00f3w, by obowi\u0105zkom funduszowym co do szko\u0142y zadosy\u0107 czynili (Encykl. Orgelb. wi\u0119ksza). Wed\u0142ug Dziennika handlowego z r. 1786 stan miasta by\u0142 nast\u0119puj\u0105cy: opr\u00f3cz tygodniowych targ\u00f3w, istnieje 4-ro niedzielny jarmark, zaczynaj\u0105cy si\u0119 4 sierpnia. Kramy, w liczbie wi\u0119cej 200, w kwadrat murowane, nie s\u0105 wystarczaj\u0105ce na pomieszczenie towar\u00f3w, gdy\u017c przybywaj\u0105 tu kupcy z r\u00f3\u017cnych odleg\u0142ych kraj\u00f3w. Pod\u0142ug ich \u015bwiadectwa jarmark ten, drugim jest po lipskim. Koni do kilku tysi\u0119cy bywa, przoduje za\u015b mi\u0119dzy niemi stadnina dziedzica ks. Aleks. Sapiehy, kancl. w. lit., z angielskich, tureckich, du\u0144skich, neapolita\u0144skich ogier\u00f3w sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119, przesz\u0142o tysi\u0105c sztuk wynosz\u0105ca. P\u00f3\u017aniejsi dziedzice, niedbalstwem swem i zdzierstwem, pozwolili upa\u015b\u0107 \u015bwietnemu niegdy\u015b jarmarkowi zelwia\u0144skiemu tak dalece, \u017ce kiedy w r. 1831 Z. sta\u0142a si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 skarbu, pomimo wszelkich usi\u0142owa\u0144 nie mo\u017cna by\u0142o ju\u017c pod\u017awign\u0105\u0107 handlowy przemys\u0142 miasta. Jednak\u017ce 1849 r. obroty jego od 24 lipca do 25 sierpnia wynosi\u0142y jeszcze 1406600 rs., w nast\u0119pnych jednak latach, skutkiem miejscowych i krajowych wypadk\u00f3w, zredukowa\u0142y si\u0119 do sumy przesz\u0142o 720000 rs., kt\u00f3rej ju\u017c nigdy nie przekroczy\u0142y. W Pami\u0119tnikach Su\u0142\u00adko\u00adw\u00adskie\u00adgo (1791-1793, str. 67) znajdujemy szczeg\u00f3\u0142owy opis bohaterskiej obrony mostu na Zelwie, przeciw nast\u0119puj\u0105cym wojskom Fersena. Dobra Z. nale\u017c\u0105 obecnie do Konstantynowych i maj\u0105 243 dzies. (67 \u0142\u0105k i pastw., 53 lasu, 7 nieu\u017c.). Gmina, po\u0142o\u017cona we wschodniej cz\u0119\u015bci powiatu, graniczy od p\u0142n. z gm. Samarowicze, od zach. z gm. Izabelin, od p\u0142d. z gm. Mi\u0119dzyrzecz, od wschodu z gm. Mi\u017cewicze pow. s\u0142onimskiego, obejmuje 17 miejscowo\u015bci, maj\u0105cych 307 dm. w\u0142o\u015bc. (obok 268 nale\u017c\u0105cych do innych stan\u00f3w), 11310 mk. w\u0142o\u015bcian, uw\u0142aszczonych na 5440 dzies. Nadto w obr\u0119bie gminy znajduje si\u0119 1428 dzies. (636) wi\u0119kszej posiad\u0142o\u015bci, 1609 skarbowej i 1295 (1232 roli) miejskiej i cerkiewnej. P\u00f3\u0142nocny zak\u0105tek gminy przerzyna linia dr. \u017cel. poleskich na przestrzeni Bia\u00ad\u0142y\u00ads\u00adtok-Baranowicze. M. Raw. Witan.<\/i><\/p>\n

Zelwianka<\/b>, ob. Zelwa<\/i>.<\/p>\n

Zemegal<\/b>, \u0142otew. Zem-galle<\/i> (na ko\u0144cu ziemi), ob. Semigalia<\/i>.<\/p>\n

Zerwiny,<\/b> pow. trocki. Trzy osady przedhistoryczne z epoki krzemienia, w urocz. Iszruginis, Stegiele i przy mo\u015bcie dr. \u017cel. w<\/span>arsz.-p<\/span>etersburskiej.<\/span><\/p>\n

Zettmarshuld,<\/b> posiad\u0142o\u015b\u0107, pow. go\u0142dapski, st. p. Dubeningken. [Pomi\u0119dzy wsi\u0105 Rogajny a jez. Czarne.]<\/span><\/p>\n

Zeysen,<\/b> w\u015b, pow. \u0142ecki, st. p. Gonsken. [Dzi\u015b Sajzy<\/i>.]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zgierszczyzna,<\/b> <\/i>Hinterswalde<\/a><\/i> al. Dubosiewska<\/a><\/i>, kolonia, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. trofimowska, o 34 w. od Sok\u00f3\u0142ki, ma 178 dzies. ziemi.<\/p>\n

Zidlack<\/b> al. Schidlacken<\/i>, w\u015b, pow. darkiejmski, st. p. Gr. Karpowen.<\/p>\n

Ziegenberg<\/b> 1.) al. Koziag\u00f3ra<\/i>, w\u015b, pow. go\u0142dapski, st. p. Grabowen. [Przy wsi Dunajek Ma\u0142y, dzi\u015b nie istnieje.]<\/span> 2.) Z.,<\/b> dobra ryc., ostr\u00f3dzki, st. p. Locken.<\/p>\n

Zielona<\/b> [\u2026]<\/span> 14.) Z.,<\/b> os., pow. augustowski, gm. Sztabin, par. Krasnyb\u00f3r, odl. od Augustowa 11 w., ma 1 dm., 7 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Zielona<\/b> 1.) chutor, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Ho\u017ca, nale\u017cy do d\u00f3br Rusota Bohuszewce, Staniewicz\u00f3w. 2.) Z.,<\/b> folw., pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Brzostowica Wielka, o 69 w. od Grodna. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zielona Buda<\/b> 1.) w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Lubowo, odl. od Kalwaryi 14 w., ma 16 dm., 105 mk. W 1827 r. by\u0142o 9 dm., 61 mk. 2.) Z. B.,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. Igl\u00f3wka, odl. od Maryampola 21 w., ma 11 dm., 100 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 31 mk.<\/p>\n

Zielona Dubrowa<\/b>, fol. tu\u017c pod miastem Suwa\u0142kami (o 4 w.) po\u0142o\u017cony, przy granicy wsi Okuniewa nad jez. Stecie. Za\u0142o\u017cony oko\u0142o r. 1870 przez Dubrowa, kt\u00f3ry osuszy\u0142 obszar bagnisty, urz\u0105dzi\u0142 staw, zbudowa\u0142 m\u0142yn, postawi\u0142 dw\u00f3r i za\u0142o\u017cy\u0142 ogr\u00f3d. Obszar folw. dochodzi 90 mr. [Nazwa pochodzi od na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adka w\u0142a\u015bciciela (!!!) Dzi\u015b D\u0105br\u00f3wka znana z wy\u00adci\u0105gu nar\u00adciar\u00adskie\u00adgo.]<\/span><\/p>\n

Zielona Puszcza<\/b> 1.) istnia\u0142a niegdy\u015b mi\u0119dzy Przasnyszem a Chorzelami w starostwie Przasnyskiem. 2.) Z.<\/b> nazwa dawnej puszczy nowogrodzkiej, ob. Czerwony B\u00f3r<\/i>.<\/p>\n

Zielona Puszcza,<\/b> le\u017cy na p\u00f3\u0142noc i zach\u00f3d od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. Supra\u015bl odprowadza jej wody do Narwi.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zielona Wie\u015b<\/b> pow. go\u0142dapski, ob. <\/i>Szeldkehmen-Doerxnen<\/a><\/i>.<\/p>\n

Zielone,<\/b> jezioro w pobli\u017cu Niemna, w dobrach Bia\u0142eb\u0142ota, pow. augustowski, gm. Balla Wielka, ma 12 mr. obszaru. Podziemny kana\u0142 \u0142\u0105czy je z Niemnem.<\/p>\n

Zielone<\/b> [\u2026]<\/span> 5.) Z.<\/b> Kamedulskie<\/i> i Z. Kr\u00f3lewskie<\/i>, dwie wsie, pow. suwalski, gm. Kukowo, par. Suwa\u0142ki (odl. 6 w.). Z. Kamedulskie ma 43 dm. i 354 mk. Z. kr\u00f3lewskie 46 dm. i 343 mk. W r. 1827 Zielone w\u015b rz\u0105d. ma 25 dm. i 147 mk. i druga wie\u015b t. n. a 15 dm., 88 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Zielone<\/b> 1.) uroczysko, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Doj\u00adli\u00addy, o 4: w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, zarz\u0105d gminny; nale\u017cy do d\u00f3br Doj\u00adli\u00addy, hr. Ruedi\u00adger\u00f3w. 2.) Z.,<\/b> uroczysko przy wsi Sobolany, pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr., gm. Sobolany, o 14 w. od Grodna. [\u2026]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zielonka<\/b> [\u2026]<\/span> 29.) Z.<\/b> Kamedulska<\/i>, pow. suwalski, ob. Zielone Kamedulskie<\/i>, 30.) Z.,<\/b> dwie os., pow. sejne\u0144ski, gm. Ho\u0142ny Wolmera, par. Ber\u017cniki, odl. od Sejn 13 w. Cz\u0119\u015b\u0107 Z. Bien\u00adkie\u00adwi\u00adcza ma 4 dm., 29 mk., Z. Klo\u00adno\u00adw\u00adskie\u00adgo 3 dm., 20 mk. W\u015b Z. ma 3 os. i 3 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Ho\u0142ny Wolmera. W 1827 r. 1 dm., 9 mk. 31.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnopol, par. Sejny, odl. od Sejn 2 w., ma 2 dm., 15 mk. W 1827 r. 1 dm., 9 mk. 32.) Z.,<\/b> fol., pow. augustowski, gm. Wo\u0142owiczowce, par. Teolin, odl. 54 w. od Augustowa. Nie podana w nowszych spisach urz\u0119d. W r. 1880 fol. Z. rozl. mr. 562: gr. or. i ogr. mr. 425, \u0142\u0105k mr. 6, past. mr. 30, zaro\u015bli mr. 17, nieu\u017c. mr. 84; bud. drew. 5; gospodarstwo 4-polowe. Jest jezioro. 33.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Urdomin, odl. od Kalwaryi 14 w., ma 13 dm., 25 mk. W 1827 r. 1 dm., 7 mk. 34.) Z.,<\/b> w\u015b i fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. Zielonka, par. Olwita, odl. od Wy\u0142kowyszek 10 w., ma 9 dm., 69 mk. Ob. <\/i>Rumaki<\/a><\/i>. Z. gm. nale\u017cy do s\u0105du gm. okr. II w os. Wierzbo\u0142\u00f3w o 19 w., st. poczt. Wy\u0142kowyszki o 10 w. Gmina ma 12798 mr. i 3918 mk. Sr\u00f3d zapisanych do ksi\u0105g sta\u0142ej ludno\u015bci jest 6 praw., 60 prot. i 44 \u017cyd\u00f3w. W sk\u0142ad gminy wchodz\u0105; Andrykajmie, Anielewo, Bobie, Darzeniki, Dydwi\u017ce, Iszkarty, Jodupiany, J\u00f3zefowo, Juszki, Karolinowo, \u0141ujsze, Miercze, Podziszki, Poro\u017aniszki, Potwiecie, Potylcze, Pracopol w\u015b i fol., Romantyszki, Rudzie, Rumaki, Sklawcze, Sk\u0105pska Wola, Szukle, Wejliszki, Zalesie, Zielonka i Zynie.<\/p>\n

Zielony Las,<\/b> dobra, pow. brzeski gub. grodzie\u0144skiej, w 5 okr. pol., gm. Rogacze, o 59 w. od Brze\u015bcia, w\u0142asno\u015b\u0107 Zal\u00adma\u00adn\u00f3w, ma wraz z fol. Rogacze i Litwinowicze 400 dzies. (5 \u0142\u0105k i pastw., 255 lasu, 70 nieu\u017c.).<\/p>\n

Ziemie,<\/b> \u0142ac. terrae<\/i>, by\u0142y to, w pocz\u0105tkach \u017cycia dziejowego na obszarze p\u00f3\u017aniejszej Polski, jednostki terytoryane i polityczne zarazem, wytworzone na podstawie pewnych odr\u0119bno\u015bci fizycznych danego obszaru i jego granic naturalnych; skutkiem czego osiad\u0142\u0105 ludno\u015b\u0107 \u0142\u0105czy\u0142a wsp\u00f3lno\u015b\u0107 warunk\u00f3w bytu fizycznego, zaj\u0119\u0107 i interes\u00f3w, wytwarzaj\u0105ca stopniowo w\u0119z\u0142y ekonomiczne i polityczne. Pomi\u0119dzy s\u0105siaduj\u0105cymi ze sob\u0105 ziemiami, wyrabia\u0107 si\u0119 musia\u0142y stosunki z czasem, b\u0105d\u017a zawis\u0142o\u015bci, b\u0105d\u017a wzajemnej pomocy. Nazwy bra\u0142y ziemi\u0119 albo od cech fizycznych, obszaru (Polska, Kujawy, \u0141\u0119czyca), albo od grod\u00f3w centralnych (Kra\u00adkow\u00adska, San\u00addo\u00admie\u00adr\u00adska), wreszcie od rzek (Sl\u0105sko) lub nazwy plemienia (Mazowsze). Zapewne pierwotnie stosunki spo\u0142eczne i urz\u0105dzenia polityczne przedstawia\u0142y znaczne r\u00f3\u017cnice, z czasem dopiero przewaga niekt\u00f3rych ziem i kolonizacya przyczyni\u0142y si\u0119 do ujednostajnienia w instytucyach cho\u0107 odr\u0119bno\u015b\u0107 warunk\u00f3w fizycznych, a zarazem i ekonomiczno-spo\u0142ecznych, a w cz\u0119\u015bci i plemienne r\u00f3\u017cnice, odbij\u0105 si\u0119 w odr\u0119bno\u015bci stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych, zwyczaj\u00f3w s\u0105dowych i t. p. Gallus opowiada o Boles\u0142awie Chrobrym jak \u201eper suas terras\u201c bez uciemi\u0119\u017cenia ubogich, przeje\u017cd\u017ca\u0142. Podzia\u0142 pa\u0144stwa po zgonie Krzwoustego wp\u0142yn\u0105\u0142 niew\u0105tpliwie na dalszy rozw\u00f3j odr\u0119bnych instytucyi ziemskich, st\u0142umiony przez poprzednie scentralizowanie \u017cycia politycznego. Przez kolonizacy\u0119, ziemie obejmuj\u0105ce zwykle terytorya nadrzeczne, lub nadjeziorne, powytwarza\u0142y sobie w s\u0105siednich a rozgraniczaj\u0105cych je puszczach, swe przyleg\u0142o\u015bci. \u201eTerra cum suis omnibus attinentiis, districtis\u201c czytamy w dok. pomorskim z r. 1248. Wzrost ludno\u015bci sprowadzi\u0142 wytworzenie si\u0119 przez kolonizacy\u0119 takich przyleg\u0142o\u015bci, jak ziemia rudzka (wielu\u0144ska), czerska, rawska, dobrzy\u0144ska i t. p., a przytem wywo\u0142a\u0142 rozdzia\u0142 ziem na powiaty (districtus) b\u0119d\u0105ce okr\u0119gami sadowymi. Ju\u017c w XIII wieku \u201eziemia\u201c oznacza te\u017c og\u00f3\u0142 ludno\u015bci danego obszaru. Przemys\u0142aw ks. polski nadaj\u0105c r. 1257 przywileje dla klasztoru paradyskiego, uwalnia poddanych klasztornych od naprawy zamk\u00f3w: \u201enisi ob defensionem ducatus nostri ab irruentibus inimicis tota tera communiter<\/i> fuerit convocata\u201c. Jaki stosunek zachodzi\u0142 mi\u0119dzy \u201eopolem\u201c a \u201eziemi\u0105\u201c a z drugiej strony mi\u0119dzy instytucyami ziemskiemi a w\u0142adz\u0105 pa\u0144stwow\u0105 o tem dot\u0105d nic nie wiemy. W miar\u0119 rozwoju \u017cycia politycznego wzrasta\u0107 b\u0119dzie samorz\u0105d ziem (sejmiki ziemskie) a rz\u0105d centralny (sejm) b\u0119dzie z\u0142o\u017cony przewa\u017cnie z przedstawicieli tych organizm\u00f3w politycznych, przechowuj\u0105cych tradycye, pierwotnej odr\u0119bno\u015bci i wy\u0142\u0105czno\u015bci. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Ziemi\u0142\u00f3wka,<\/b> pow. maryampolski, par. Poniemo\u0144. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 15 mk. W nowszych spisach nie podana.<\/p>\n

Ziemle<\/b> al. Zemli<\/i> 1.) osada, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. G\u00f3rnica, 20 dzies.; nale\u017cy do uposa\u017cenia parocha cerkwi w Komatowie. 2.) Z.,<\/b> uroczysko, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Noski, w\u0142asno\u015b\u0107 Saw\u00adczu\u00adk\u00f3w, ma 8 dzies. ziemi orn.<\/p>\n

Ziem\u0142\u00f3wka,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. \u015awiatoszyn, par. I\u0142gowo, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 40 w., ma 1 dm., 8 mk.<\/p>\n

Zienkiele,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, par. Lejpuny. W 1827 r. mia\u0142a 4 dm., 16 mk. W p\u00f3\u017aniejszych spisach nie pomieszczona.<\/p>\n

Zimna Krynica,<\/b> fol., pow. kalwaryjski, gm. i par. Kalwarya (odl. 6 w.), ma 6 dm., 61 mk., 326 mr. (180 roli, 80 \u0142\u0105k, 58 pastw.). Do folw. nale\u017ca\u0142y wsie: Micha\u0142owo i Kumiecie. W r. 1827 1 dm., 6 mk.<\/p>\n

Zimnochy<\/b> 1.) Rzeki<\/i>, okolica szlach., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Za\u00adwy\u00adki, o 26 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 18 dzies. (2 \u0142\u0105k i past. 2.) Z.,<\/b> \u015acis\u0142y<\/i>, okolica szlach., tam\u017ce, o 26 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 67 dzies. (4 \u0142\u0105k i pastw., 4 nieu\u017c.). 3.) Z.<\/b> \u015awiechy<\/i>, okolica szlach., tam\u017ce, o 28 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 62\u00bd dzies.<\/p>\n

<\/a>Zitkiemy<\/b> al. Szytkiemy<\/i>, niem. Szittkehmen Gross<\/i> i Klein<\/i>, w\u015b i le\u015bnicz\u00f3wka, pow. go\u0142dapski. Urz\u0105d poczt. w miejscu. [Ob. <\/i><\/span>Szytkiejmy<\/a><\/i>.]<\/p>\n

Z\u0142obowszczyzna<\/b>, pow. grodzie\u0144ski, ob. \u017b\u0142obowszczyzna<\/a><\/i>.<\/p>\n

Z\u0142ota Wie\u015b,<\/b> osada, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Czarna Wie\u015b, o 25 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 57\u00bd dzies. (16\u00bd \u0142\u0105k i pastw., 6 nieu\u017c.).<\/p>\n

Z\u0142otniki<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Ju\u00adch\u00adno\u00adwiec, o 16\u00bd w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 400 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. 2.) Z.,<\/b> dobra, tam\u017ce, o 15 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, w\u0142asno\u015b\u0107 Sa\u00adko\u00adwi\u00adcz\u00f3w, z folw. O\u00adsta\u00adsze i Przy\u00adbo\u00adr\u00adka 202 dzies. (23 \u0142\u0105k i past., 7 nieu\u017c.).<\/p>\n

Z\u0142otorya,<\/b> Z\u0142otoreje<\/i>, kolonia, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Czarna Wie\u015b, o 19 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 57\u00bd dzies. (26 \u0142\u0105k i pastw.).<\/p>\n

Znaczki,<\/b> w\u015b nad rz. Szejmen\u0105, pow. wy\u0142kowyski, gm. Pojeziory, par. Wy\u0142kowyszki (odl. 7 w.). Le\u017c\u0105 przy szosie do Maryampola wiod\u0105cej, maj\u0105 16 dm, 169 mk. W 1827 r. by\u0142o 15 dm., 181 mk.<\/p>\n

Znicze,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Kirsna Wielka, par. Simno, odl. od Kalwaryi 27 w., ma 8 dm., 11 mk.<\/p>\n

Znoski<\/b> 1.) osada, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., gm. Przy\u00adtu\u00adla\u00adn\u00adka, o 30 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 40\u00bd dzies. (7 \u0142\u0105k i pastw.). 2.) Z.,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc. nad \u017by\u00adla\u00adn\u00adk\u0105, pow. osz\u00admia\u00ad\u0144\u00adski, w 1 okr. pol., gm. Ho\u00adl\u00adsza\u00adny (o 5 w.), okr. wiejski Mi\u00adcha\u00adj\u00ad\u0142ow\u00adszczy\u00adzna, o 20 w. od O\u00adsz\u00admia\u00adny, 12 dm., 91 mk. katol. (w 1865 r. 32 dusz rewiz.); nale\u017cy do d\u00f3br skarbowych Tra\u00adby.<\/p>\n

Zobka,<\/b> rzeczka, w gub. grodzie\u0144skiej, lewy dop\u0142yw Jasio\u0142dy<\/a>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zodczen<\/b> al. Zodeln<\/i> al. <\/i>Uszupoehnen<\/a><\/i>, w\u015b, pow. go\u0142dapski, st. p. Kiauten. [Dzi\u015b w obw. kaliningradzkim.]<\/span><\/p>\n

Zodeln,<\/b> pow. go\u0142dapski, ob. Uszupoenen<\/a><\/i>.<\/p>\n

Zodszen,<\/b> w\u015b, pow. go\u0142dapski, st. p. Gawaiten.<\/p>\n

Zofiewo<\/b> [\u2026]<\/span> 2.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. augustowski, gm. Ho\u0142ynka, par. Teolin, odl. od Augustowa 46 w., ma 7 dm., 25 mk.<\/p>\n

Zofi\u00f3wka<\/b> 1.) al. Zofij\u00f3wka<\/i>, w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. O\u00adb\u00adr\u0119\u00adb\u00adni\u00adki, o 24 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 727 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc.<\/p>\n

Zofipol,<\/b> Sofipol, fol., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Gr\u00f3dek, nale\u017cy do d\u00f3br Wali\u0142y, Jonas\u00f3w.<\/p>\n

Zo\u0142otoje,<\/b> kol., pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnopol, par. Sejny, odl. od Sejn 3 w., ma 5 dm., 27 mk. [Po\u0142o\u017cenie nie ustalone; straoobrz\u0119dowcy ?]<\/span><\/p>\n

Zonkiele,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Zyple, par. \u0141uksze, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 34 w., ma 4 dm., 26 mk. W 1827 r. 4 dm., 34 mk.<\/p>\n

<\/a>Zopowicze<\/b> (w dokum.), pow. grodzie\u0144ski, ob. <\/i>\u017bepowicze<\/a><\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zopsie<\/b> al. Zopse<\/i>, jezioro, w pow. sejne\u0144skim, na p\u0142n. od wsi Pozopsie, ma do 2 w. d\u0142ugo\u015bci a 1 szeroko\u015bci. Ci\u0105gnie si\u0119 w kierunku od p\u0142d. ku p\u00f3\u0142nocy. Brzeg zachodni w cz\u0119\u015bci wzg\u00f3rkowaty. W ryby nieobfite. \u0141\u0105czy si\u0119 z jez. Kolendzie<\/a> za pomoc\u0105 strumienia i dotyka jez. Gausty<\/a>. Rzeczka Zopsia<\/a> bierze pocz\u0105tek za wsi\u0105 Pozopsie, w pobli\u017cu jeziora.<\/p>\n

Zoryszki<\/b> Wielkie<\/i> i Ma\u0142e<\/b>, dwie wsi, pow. maryampolski, gm. Wejwery, par. Skrawdzie, odl. od Maryampola 20 w. Z. Wielkie maj\u0105 27 dm., 242 mk.; Z. Ma\u0142e 3 dm., 30 mk., nale\u017c\u0105: do gm. Gudele. W 1827 r. Z. Wielkie mia\u0142y 6 dm., 82 mk., Z. Ma\u0142e 1 dm., 18 mk.<\/p>\n

Zubacze,<\/b> pow. brzeski, gub. grodz. O 1 w. na p\u0142d.-zchd od wsi, wa\u0142 sypany, d\u0142ugi oko\u0142o 30 sa\u017c.<\/span><\/p>\n

Zubki<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Ho\u0142ynka, o 70 w. od Grodna, 534 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (177 \u0142\u0105k i past., 104 nieu\u017c.). [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zubole<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., gm. Kry\u00adp\u00adno, o 35 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 345 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. 2.) Z.<\/b> Po\u00addu\u00adcho\u00adwne<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, 235 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc.<\/p>\n

Zubowszczyzna<\/b> 1.) dobra, pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Zubrzyca, o 14 W. od Sok\u00f3\u0142ki, w\u0142asno\u015b\u0107 Hor\u00adcza\u00adk\u00f3w, 141 dzies. (8 \u0142\u0105k, 30 lasu, 30 nieu\u017c.). 2.) Z.,<\/b> dobra, tam\u017ce, w\u0142asno\u015b\u0107 Ta\u00ad\u0142y\u00ad\u017ce\u00adnych, 209 dzies. (4 nieu\u017c.). [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zubrowo<\/b> 1.) uroczysko nad Kotr\u0105, pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr. pol., gm. Berszty, o 58 w. od Grodna. Nale\u017cy do wsi Herszty. [Berszty ?]<\/span> W urocz. Ko\u017alicha osada przedhistoryczna z epoki krzemienia.<\/span> [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zubr\u00f3wka<\/b> Stara i Z. Nowa<\/i>, dwie wsi, pow. suwalski, gm. Huta, par. Wigry, odl. od Suwa\u0142k 14 w.; Z. Stara ma 15 dm., 15 dm., 118 mk.; Z. Nowa 10 dm., 69 mk. W 1827 r. Z. Stara mia\u0142a 10 dm., 66 mk.; Z. Nowa 5 dm., 31 mk.<\/p>\n

Zubr\u00f3wka<\/b> 1.) uroczysko do wsi Berszty, pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr. pol., gm. Berszty, o 52 w. od Grodna. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zubry<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Ho\u0142ynka, o 70 w. od Grodna, 1395 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (485 \u0142\u0105k i past., 218 nieu\u017c.). [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zubryszki<\/b> al. \u017bubryszki<\/i>, w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Szy\u0142gale, par. S\u0142owiki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 20 w., ma 8 dm., 78 mk., 335 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br nad. Kidule.<\/p>\n

Zubrzyca<\/b> 1.) w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Zubrzyca, o 14 w. od Sok\u00f3\u0142ki. 88 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (11 \u0142\u0105k i past.). 2.) Z.<\/b> Wielka<\/i>, dobra, tam\u017ce, o 15 w. od Sok\u00f3\u0142ki, w\u0142asno\u015b\u0107 Ja\u00adno\u00adwi\u00adcz\u00f3w, 178 dzies. (29 \u0142\u0105k i past., 16 lasu, 15 nieu\u017c.). 3.) Z.<\/b> Ma\u0142a<\/i>, okolica szlach. tam\u017ce, o 16 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 158 dzies. (14 \u0142\u0105k i past., 16 nieu\u017c.). Gmina Z., po\u0142o\u017cona we wschodniej cz\u0119\u015bci powiatu, graniczy od wschodu z gm. Indura pow. grodzie\u0144skiego, od p\u0142n. z gm. Kruhlany, od wsch. z gm. Kamionka, od p\u0142d. z gm. Ostr\u00f3w, obejmuje 68 miejscowo\u015bci, maj\u0105cych 977 dm. w\u0142o\u015bc. (obok 518 nale\u017c\u0105cych do innych stan\u00f3w), 6609 mk. w\u0142o\u015bcian, uw\u0142aszczonych na 11485 dzies. ziemi (8955 roli). Nadto w obr\u0119bie gminy jest 4810 dzies. wi\u0119kszej posiad\u0142o\u015bci (3373 roli) i 210 dzies. ziemi ko\u015bcielnej (188 roli). Zarz\u0105d gminy we wsi Bobiki.<\/p>\n

Zucielec<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., gm. Kry\u00adp\u00adno, o 35 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 471 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. 2.) Z.<\/b> Poduchowny<\/i>, w\u015b w\u0142o\u015bc., tam\u017ce, 126 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. 3.) Z.,<\/b> dobra, tam\u017ce, w\u0142asno\u015b\u0107 Nie\u00adwia\u00adrow\u00adskich, 108 dzies. (16 \u0142\u0105k i past., 9 lasu, 11 nieu\u017c.). 4.) Z.<\/b> Niewiarowo<\/i>, osada, tam\u017ce, w\u0142asno\u015b\u0107 Nie\u00adwia\u00adrow\u00adskich, 13 dzies. 5.) Z.,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc. i fol., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., gm. Przy\u00adtu\u00adla\u00adn\u00adka, o 37 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. W\u015b ma 24\u00bd dzies. ziemi w\u0142o\u015bc., folw. nale\u017cy do d\u00f3br Woj\u00adszki, Nie\u00adcie\u00adc\u00adkich.<\/p>\n

Zuiszki,<\/b> fol., pow. kalwaryjski, gm. Balkuny, par. Udrya, odl. od Kalwaryi 46 w., ma 28 dm., 166 mk.<\/p>\n

Zujkinie,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. i par. Gie\u0142gudyszki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 37 w., ma 3 dm., 35 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Gie\u0142gudyszki Dolne.<\/p>\n

Zujkiszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Kwieciszki. par. Maryampol (odl. 18 w.), ma 3 dm., 31 mk. W r. 1827 w\u015b rz\u0105d. Z., w par. Wy\u0142kowyszki, ma 2 dm., 24 mk., za\u015b w\u015b Zwykiszki, w par. w Maryampol, 2 dm., 17 mk.<\/p>\n

Zusienko,<\/b> w\u015b i fol., pow. suwalski, gm. Czostk\u00f3w, par. Przero\u015bl, odl. od Suwa\u0142k 21 w. W\u015b ma 8 dm., 90 mk.; fol. 1 dm., 13 mk. W r. 1827 by\u0142o 8 dm., 47 mk. W pobli\u017cu wsi b\u0142ota i jezioro zwane \u0141anowicze al. Zusienko. [Wed\u0142ug K. O. Falka (Zusno) ma \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142\u00f3w ja\u0107wieski.]<\/span><\/p>\n

Zu\u015bno,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Czostk\u00f3w, par. Filipowo, odl. od Suwa\u0142k 20 w., le\u017cy przy granicy pruskiej, ma szko\u0142\u0119 pocz\u0105tkow\u0105, 44 dm., 363 mk., 37 gospodarstw w\u0142o\u015bcia\u0144skich, 1118 mr. Nale\u017ca\u0142a do d\u00f3br Czostk\u00f3w. W 1827 r. by\u0142o 40 dm., 245 mk. [Wed\u0142ug K. O. Falka (Zusno) ma \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142\u00f3w ja\u0107wieski.]<\/span><\/p>\n

<\/a>Zuwinta,<\/b> jezioro, ob. <\/i>\u017buwinta<\/a><\/i>.<\/p>\n

Zuzenka,<\/b> rzeczka, ob. Blendzianka<\/i>. [Dzi\u015b Zu\u015bnianka<\/i>. B\u0142\u0119dne odes\u0142anie do B\u0142\u0119dzianki, z kt\u00f3r\u0105 nie ma nic wsp\u00f3lnego.]<\/span><\/p>\n

Zwierzany<\/b> 1.) w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Makowiany, o 8 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 395 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (112 \u0142\u0105k i past., 21 nieu\u017c.). 2.) Z.,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Bagno, o 41 w. od Sok\u00f3\u0142ki, wraz z urocz. Czarna Rzeczka 475 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (153 \u0142\u0105k i past., 29 nieu\u017c.).<\/p>\n

Zwierzchnia,<\/b> rzeczka, dop\u0142yw Niemna, ob. Wierzchnia<\/i>.<\/p>\n

Zwierzyniec<\/b> 1.) urocz., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Bia\u00ad\u0142o\u00ads\u00adto\u00adczek, nale\u017cy do wsi S\u0142oboda. 2.) Z.,<\/b> chutor, pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gmina Skidel, nale\u017cy do d\u00f3br Kotra, Wy\u00adga\u00adno\u00adw\u00adskich. 3.) Z.,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Bagno, o 41 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 172 dzies. ziemi w\u0142o\u015bc. (52 \u0142\u0105k i pastw., 112 nieu\u017c). [\u2026]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zwikiele,<\/b> w\u015b nad rzk\u0105 t. n., dop\u0142. Marychy<\/a>, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Sereje, odl. od Sejn 49 w., ma 6 dm., 58 mk. W 1827 r. by\u0142o 5 dm., 30 mk.<\/p>\n

Zwiniszki<\/b> al. Zwieniszki<\/i>, w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwin\u00f3w, odl. od Kalwaryi 11 w., ma 5 dm., 36 mk., 87 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Ludwin\u00f3w. W 1827 r. 1 dm., 12 mk.<\/p>\n

Zwirbliszki<\/b> al. \u017bwirbliszki<\/i>, w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Le\u015bnictwo, par. Gryszkabuda, odl. 26 w. od W\u0142adys\u0142awowa, maj\u0105 3 dm., 26 mk. Wchodzi\u0142y w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Le\u015bnictwo. W r. 1827 by\u0142o 3 dm., 25 mk.<\/p>\n

Zwirgiele,<\/b> w\u015b, w par. Sejny. W nowszych spisach nie pomieszczona. W 1827 r. mia\u0142a 3 dm., 23 mk.<\/p>\n

Zwirgzdajcie<\/b> 1.) w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Le\u015bnictwo, par. W\u0142adys\u0142aw\u00f3w (odl. 11 w.), ma 6 dm., 75 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Le\u015bnictwo. W 1827 r. 6 dm., 78 mk. 2.) Z.,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Gi\u017ce, par. Szumsk, odl. od Wy\u0142kowyszek 14 w., ma 31 dm., 194 mk. W 1827 r. 1 dm., 11 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zwirgzdy<\/b> al. \u017bwirgzda<\/i>, os., pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnowo, par. Sejny (odl. 7 w.), ma 4 dm., 17 mk. Nale\u017cy do d\u00f3br Klejwy<\/a>. [W miejscu uj\u015bcia Marychny<\/a> do Marychy<\/a>. Dzi\u015b nie istnieje.]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Zwirg\u017cda,<\/b> rzeczka, lewy dop\u0142. Szeszupy<\/a>.<\/p>\n

Zyburty,<\/b> przedmie\u015bcie mta Goni\u0105dza, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., gm. Przy\u00adtu\u00adla\u00adn\u00adka, o 46 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 32 dzies. (3 lasu, 3 nieu\u017c.).<\/p>\n

Zygmonty,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Gryszkabuda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 29 w., ma 14 dm., 104 mk. Mieszkaj\u0105 tu potomkowie budnik\u00f3w mazurskich. W\u015b wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Le\u015bnictwo. W 1827 r. by\u0142o 12 dm., 109 mk.<\/p>\n

Zygmunta Augusta,<\/b> jezioro, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, ob. Augustowskie jezioro<\/a><\/i>.<\/p>\n

Zygmunt\u00f3w<\/b> [\u2026]<\/span> 17.) Z.,<\/b> fol., pow. kalwaryjski, gm. i par. Kalwarya (odl. 6 w.), ma 8 dm., 36 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Zygmunty<\/b> 1.) w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., gm. Kry\u00adp\u00adno, O 30 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. W wykazie w\u0142asno\u015bci ziemskiej gub. grodzie\u0144skiej nie podana. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Zygmuntyszki,<\/b> os. w\u0142o\u015bc., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. \u015awiatoszyn, par. I\u0142gowo, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 38 w., ma 2 dm., 14 mk., 115 mr. (51 roli, 51 \u0142\u0105k). W 1827 r. 2 dm., 15 mk.<\/p>\n

Zylasken<\/b> al. Szilasken<\/i>, mo\u017ce \u017belazki<\/i>, w\u015b, pow. \u0142ecki, st. p. Ostrokollen.<\/p>\n

Zyplabudzie,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Zyple, par. \u0141uksze, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 30 w., ma 7 dm., 52 mk. Mieszkaj\u0105 tu mazurscy budnicy. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 146 mk.<\/p>\n

Zyple<\/b> 1.) kol. w\u0142o\u015bc., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. i par. Syntowty, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 20 w., ma 7 dm., 83 mk., trzy wiatraki. G\u0142\u00f3wna kolonia ma 201 mr. (168 roli, 19 \u0142\u0105k). W 1827 r. by\u0142o 13 dm., 31 mk. 2.) Z.,<\/b> w\u015b, fol. i dobra, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Zyple, par. \u0141uksze, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 29 w., ma urz. gm., kas\u0119 po\u017cyczkow\u0105 gminn\u0105, 10 dm., 98 mk. W r. 1827 by\u0142o 13 dm., 31 mk. Dobra Z., obejmuj\u0105ce 174 wsi, dawna kr\u00f3lewszczyzna, nadane zosta\u0142y ks. J\u00f3zefowi Poniatowskiemu jeszcze w ko\u0144cu XVIII w. Skonfiskowane przez rz\u0105d pruski, ponownie dekretem Napoleona I, w dniu 30 czerwca 1807 r. w Tyl\u017cy podpisanym, nadane zosta\u0142y te dobra na w\u0142asno\u015b\u0107 ks. J\u00f3zefowi Poniatowskiemu. Na mocy testamenta ks. J\u00f3zefa z dnia 28 marca 1812 r. dobra te odziedziczy\u0142a siostra jego Marya Teresa hr. Tyszkiewiczowa. Nast\u0119pnie drog\u0105 sprzeda\u017cy dobra te przesz\u0142y na w\u0142asno\u015b\u0107 ma\u0142\u017conk\u00f3w Bart\u00adkow\u00adskich, a po nich tytu\u0142em spadku odziedziczy\u0142a je Joan\u00adna z Wol\u00adfer\u00ads\u00f3w Ku\u00adczy\u0144\u00adska. Dobra Zyple sk\u0142ada\u0142y si\u0119 w r. 1888 z fol. Zyple, nomenklatur: Kudra, Joanki, Gierdzie, Po\u017cegzdys, Szaudynie, Naujaszyli\u015b, Orya, Wejgowiszki, Nowinka, W\u00f3jtgirys, Zygmontyszki, Sutki, Misiurka, U\u017cnikis, \u017balgirys, Wingalupis, Szylwiany, rozl. mr. 11905: gr. or. i ogr. mr. 618, past. mr. 25, lasu mr. 9501, wieczyste dzier\u017cawy mr. 106, w osadach mr. 4, nieu\u017c. mr. 61 i w \u0142\u0105kach oddzielnych mr. 1511; bud. mur. 10, drew. 64; las nieurz\u0105dzony, wiatrak, smolarnia. W sk\u0142ad d\u00f3br wchodzi\u0142y przed r. 1864 wsi: Auszkadarynie mr. 202, Ar\u017ca\u0142upie mr. 508, Adwerny mr. 346, Akecie mr. 594, Bedonie mr. 119, Balceliszki mr. 425, Barandy mr. 458, Budnikiszki mr. 224, Bizery mr. 708, Braszki mr. 473, Bertule mr. 311, Bajsibie mr. 143, Budwietys mr. 272, Budwiecie Wielkie mr. 640, Brydze mr. 1078, Bundze mr. 303, Denisze mr. 167. Dobiszki mr. 752, Dagile mr. 328, Daugieliszki mr. 236, Giegu\u017ce mr. 231, Gajstry mr. 434, Gabarty mr. 441, Gierdziuny mr. 157, I\u017cdogi mr. 996, Je\u017ceruki mr. 551, Joniszki mr. 66, Jundzi\u0142y mr. 643, Jurbudzie mr. 967, Kampinie mr. 395, Kuszlejki mr. 333, Kodzie mr. 859, Kapiszki mr. 173, Kubile mr. 1031, Kotyle mr. 1495, Kadarynie mr. 276, Krejwie mr. 237, Klepy mr. 312, Kiau\u0142upie mr. 1266, Kiary mr. 570, Kumpupie mr. 260, Kupry mr. 814, Krauniszki mr. 99, Kirliszki mr. 299, Kulicie mr. 218, Lenkwarty mr. 202. Leopole mr. 128, Leopold\u00f3w mr. 119, Lepo\u0142atele mr. 192, Lepo\u0142aty mr. 938, Lausze mr. 746, \u0141uksze mr. 571, \u0141auciszki mr. 687, \u0141ozownikiszki mr. 136, Mikniszki mr. 115, Miliszki mr. 668, Meszkieluny mr. 168, Morgowo mr. 177, Mockunie (Mockupie?) mr. 612, Matyaszyszki mr. 207, Meszkinie mr. 349, Morki mr. 257, Narty mr. 93, Naudzie mr. 601, Pro\u015bciuny mr. 302, Puniszki mr. 233, Pudymy mr. 306, Parebie mr. 522, Paspirgiele mr. 230, Pietkuniszki mr. 153, Plinie mr. 999, Pokorbudzie mr. 457, Powilktynie mr. 296, Pupiki mr. 92, Pogidkstie mr. 135, Potasze mr. 501, Pujdaki mr. 130, Pik\u017curpie (Pikrzyrnie, Pikrzywnie) mr. 712, Pel\u015bnie (Pelenie?) mr. 646, Papartyny mr. 959, Putryszki mr. 200, Rugie mr. 814, Rymaszyszki mr. 91, Rogo\u017ce mr. 371, Rajniszki mr. 29, Rudzie mr. 175, Skubry mr. 97, Swirga\u0142y mr. 208, Syntowty mr. 723, Stumbryszki mr. 313, Strupy mr. 511, Stefaniszki mr. 298, Suszki mr. 654, Skajzgiry mr. 1157, Slisze mr. 141, Starki mr. 279, Smilgie mr. 116, Sontaki mr. 558, Skrynupie mr. 616, Skordupie mr. 494, Szylwiany mr. 1344, Szopie mr. 621, Szmejliszki mr. 125, Szynkary mr. 245, Szerpiszki mr. 183, Szlamy mr. 646, Szurpaule mr. 294, Szwedyszki mr. 559, Szopajcie mr. 73, Tarpucie mr. 298, Totorwicie mr. 300, Tumasiszki mr. 108, Tubiszki mr. 184, Ussy mr. 619, Urlikis mr. 64, Wierniki mr. 205, Wiersze mr. 1162, Wilkieliszki mr. 1084, Wilkupie mr. 201, Warnoszupis mr. 42, Wowiery mr. 649, Wojtekupie mr. 615, Widygiery mr. 163, W\u0119dogiszki mr. 195, Wajgowiszki mr. 668, Zyple mr. 414, Zygmontyszki mr. 115, Zyplebudzie mr. 310, \u017bardyce mr. 124, \u017bukle mr. 469. Z. gmina nale\u017cy do s\u0105du gm. okr. III w os. B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, ma obszaru 33757 mr. i 6354 mk.<\/span> \u015ar\u00f3d zapisanych do ksi\u0105g sta\u0142ej ludno\u015bci jest 4 praw., 529 prot. i 107 \u017cyd\u00f3w. Urz\u0105d poczt. w Szakach. W sk\u0142ad gm. wchodz\u0105: Akiecie, Akmeninie, Ansabinie, Ar\u017co\u0142upie, Aszmucie, Auszkadarynie, Bajsybie, Batyszki, Bedonie, Bizery, Bredzie, B.-Ma\u0142e, Budwiecie Wielkie, B. Ma\u0142e, Budwietys, Daugieliszki, Degucie, Degimiszki, Degutyszki, Dowidyszki, Gierdzie, Gniewy, Gustawowo, Joaniki, Jurgbudzie, Kadarynie, Kiermuszyn, Kjary, Klewinie, Krutule, Kumpupie, Kupry, Lembudzie, Leopoldowo, Lenkwarty, Lepolaty, \u0141uksze, \u0141. Ma\u0142e, Matyaszki, Meszkinie, Miliszki, Mickabudzie, Najki, Naujaszylis, Nowinka, Orya, Pelenie, Pietkuniszki, Pilukiszki, Pirtele, Plinie, Pudymy, Puskiepiele, Pustowniszki, Putryszki, Ragiszki, Sopie, Skubry, Spruktyszki, Staleryszki, Stefaniszki, Strupy, Stumbryszki, Szaudynie, Szerniszki, Szunkary, Szyrwuki, Tamuliszki, Ussy, Wadule w\u015b i fol., Warnoszyle, Widuszyle, Wilkupie, Zonkiele, Zyple, Zyplebudzie, \u017bardwiecie i \u017bwikinie.<\/p>\n

Zyzany,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Balkuny, par. Miros\u0142aw, odl. od Kalwaryi 44 w., ma 13 dm. 189 mk., 836 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3b<\/span>r Dobkiszki.<\/p>\n

Zyzy,<\/b> os. m\u0142yn., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Dobrowola, par. Sapie\u017cyszki, odl. 50 w. od W\u0142adys\u0142awowa. W r. 1875 oddzielona od d\u00f3br Lokajcie, rozl. mr. 35: gr. or. i ogr. mr. 20, \u0142\u0105k mr. 10, nieu\u017c. mr. 5; bud. drew. 7, m\u0142yn wodny i folusz.<\/a><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom I, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym) Zabielice, Zaboryszki, Zabrecz\u0105ny, Zacisze, Zaczarne, Zaczepka, Zadeksznie, Zagaje, Zag\u00f3rze, Zagowszczyzna, Zahorany, Zajaski, Zaj\u0105czk\u00f3w, Zak\u0105ty, Zaleskowszczyzna, Zaleszczewo, Zaliwki, Zamczyska, Zamiatyno, Zaniewo, Zapolne Sidory, Zapsia, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12826,"parent":12628,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"h5ap_radio_sources":[],"jetpack_post_was_ever_published":false,"footnotes":""},"class_list":["post-12719","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"\nLitera Z - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/z\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych - litera Z\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom I, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym) Zabielice, Zaboryszki, Zabrecz\u0105ny, Zacisze, Zaczarne, Zaczepka, Zadeksznie, Zagaje, Zag\u00f3rze, Zagowszczyzna, Zahorany, Zajaski, Zaj\u0105czk\u00f3w, Zak\u0105ty, Zaleskowszczyzna, Zaleszczewo, Zaliwki, Zamczyska, Zamiatyno, Zaniewo, Zapolne Sidory, Zapsia, […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/z\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-04-26T23:38:46+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-z.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1190\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1506\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"78 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/z\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/z\\\/\",\"name\":\"Litera Z - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/z\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/z\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/sgkp-z.jpg\",\"datePublished\":\"2020-04-25T15:54:30+00:00\",\"dateModified\":\"2020-04-26T23:38:46+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/z\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/z\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/z\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/sgkp-z.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/sgkp-z.jpg\",\"width\":1190,\"height\":1506},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/z\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Litera Z\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"width\":931,\"height\":990,\"caption\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Litera Z - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/z\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych - litera Z","og_description":"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom I, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym) Zabielice, Zaboryszki, Zabrecz\u0105ny, Zacisze, Zaczarne, Zaczepka, Zadeksznie, Zagaje, Zag\u00f3rze, Zagowszczyzna, Zahorany, Zajaski, Zaj\u0105czk\u00f3w, Zak\u0105ty, Zaleskowszczyzna, Zaleszczewo, Zaliwki, Zamczyska, Zamiatyno, Zaniewo, Zapolne Sidory, Zapsia, […]","og_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/z\/","og_site_name":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/","article_modified_time":"2020-04-26T23:38:46+00:00","og_image":[{"width":1190,"height":1506,"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-z.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"78 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/z\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/z\/","name":"Litera Z - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/z\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/z\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-z.jpg","datePublished":"2020-04-25T15:54:30+00:00","dateModified":"2020-04-26T23:38:46+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/z\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/z\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/z\/#primaryimage","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-z.jpg","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-z.jpg","width":1190,"height":1506},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/z\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Litera Z"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","name":"Jaminy Indexing Team","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jzi.org.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization","name":"Jaminy Indexing Team","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","width":931,"height":990,"caption":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/"]}]}},"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12719","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12719"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12719\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12628"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12826"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12719"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}