{"id":12706,"date":"2020-04-25T17:51:39","date_gmt":"2020-04-25T15:51:39","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?page_id=12706"},"modified":"2020-04-27T01:28:47","modified_gmt":"2020-04-26T23:28:47","slug":"r","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/r\/","title":{"rendered":"Litera R"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
\n
\n

Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku<\/h3>\n

Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom I, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym)<\/p>\n

Rabalina<\/a>, Rachelany<\/a>, Racicze<\/a>, Raczki<\/a>, Raczkowszczyzna<\/a>, Radziszki<\/a>, Radziucie<\/a>, Radziuszki<\/a>, Radziwi\u0142a\u0144ce<\/a>, Radziwi\u0142ki<\/a>, Radziwi\u0142owicze<\/a>, Rajgr\u00f3d<\/a>, Rakowicze<\/a>, Rak\u00f3wek<\/a>, Rasztobol<\/a>, Ratowszczyzna<\/a>, Rawele<\/a>, Regiel<\/a>, Regielnica<\/a>, Regielski R\u00f3g<\/a>, Rejst<\/a>, Rejsztokiemie<\/a>, Remienkinie<\/a>, Reszecie<\/a>, Reszki<\/a>, Roganiszki<\/a>, Rogowszczyzna<\/a>, Rogo\u017cajny<\/a>, Rogo\u017cyn<\/a>, Rogo\u017cynek<\/a>, Rogo\u017cysz<\/a>, Rog\u00f3wka<\/a>, Rog\u00f3wko<\/a>, Roiska<\/a>, Rojst<\/a>, Romaniuki<\/a>, Romanowce<\/a>, Romanowo<\/a>, Roskoszne<\/a>, Rosochaty R\u00f3g<\/a>, Rospuda<\/a>, Rowy<\/a>, Rozalin<\/a>, Rozg\u00f3lna<\/a>, R\u00f3wniny<\/a>, Rubcowo<\/a>, Rubieszka<\/a>, Rubie\u017canka<\/a>, Ruda<\/a>, Rudawka<\/a>, Rudka<\/a>, Rudniki<\/a>, Rudzie<\/a>, Rumejki<\/a>, Rusa\u0144ce<\/a>, Rusingi<\/a>, Ruska Buda<\/a>, Rutka<\/a>, Rybackie<\/a>, Rybalnia<\/a>, Rybczyzna<\/a>, Rycele<\/a>, Rychtyn<\/a>, Rydzewina<\/a>, Ryga\u0142\u00f3wka<\/a>, Ryga\u0142y<\/a>, Rymie\u0107<\/a>, Ryngaliszki<\/a>, Ryngis<\/a>, Ryngle<\/a>, Rynie<\/a>, Rynkajcie<\/a>, Rynkojeziory<\/a>, Rynkowce<\/a>, Rynkowicze<\/a>, Rynk\u00f3wek<\/a>, Ry\u017c\u00f3wka<\/a>, Rzepisko<\/a>, Rzeszupa<\/a>.<\/p>\n

\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Rabalina,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. W\u00f3lka, par. Raczki, odl. od Suwa\u0142k 13 w., ma 18 dm., 151 mk. W 1827 r. by\u0142o 18 dm., 102 mk.<\/p>\n

Rablauken<\/b> (niem.), maj\u0105tek na pruskiej Litwie, pow. ragnecki, 7 klm. od st. p., tel. i kol. \u017cel. Szillen. Obszar 133 ha.<\/p>\n

Race,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Sereje, par. Miros\u0142aw, odl. od Sejn 34 w., ma 17 dm., 150 mk.<\/p>\n

Racewo<\/b> 1.) w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. polic., gm. Nowowola, o 9 w. od Sok\u00f3\u0142ki. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Rachelany,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Ho\u0142ny Wolmera, par. Ber\u017cniki, odl. od Sejn 10 w., le\u017cy nad jez. Ho\u0142ny, ma 10 dm., 75 mk., 227 mr. W 1827 r. 7 dm., 43 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Ho\u0142ny Mejera.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Racibor\u00f3wka,<\/b> rzeczka, lewy dop\u0142yw Biebrzy<\/a>, uchodzi poni\u017cej W\u0119gierca, na obszarze gub. grodzie\u0144skiej. [Prawdopodobnie Kosodka<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Racibory<\/b> [\u2026]<\/span> 5.) R.<\/b> Jurgi<\/i> al. R. Jurki<\/i> al. R. G\u00f3rne<\/i>, w\u015b nad rz. Wiss\u0105, w pobli\u017cu uj\u015bcia do Biebrzy, pow. kolne\u0144ski, gm. Kubra, par. Przytu\u0142y. W 1827 r. 14 dm., 83 mk. W 1866 r. fol. R. Jurgi rozl. mr. 335: gr. or. i ogr. mr. 120, \u0142\u0105k mr. 60, past. mr. 50, zaro\u015bli mr. 90, nieu\u017c. mr. 15. W\u015b R. Jurgi Wielkie os. 13, z gr. mr. 53; w\u015b R. Jurgi Ma\u0142e os. 2, z gr. mr. 6. [\u2026]<\/span> Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Racicze,<\/b> w\u015b, pow. augustowski, gm. Ho\u0142ynka, par. Teolin (wschod. obrz. Perstu\u0144), odl. od Augustowa 52 wiorst, przy drodze z Sopo\u0107ki\u0144 do Grodna; ma 74 dm., 531 mk., 86 os. i 1768 mr. Wchodzi\u0142y w sk\u0142ad majoratu rz\u0105dowego \u0141abno.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Raczki<\/b> 1.) os. miejska, przed 1867 r. miasteczko, pow. augustowski, gmina Dowspuda<\/a>, par. Raczki. Odl. od Suwa\u0142k 17\u00bd w., od Augustowa 21 w., od granicy pruskiej 5 w., od st. dr. \u017cel. brzesko-grajewskiej w Grajewie 42\u00bd w., st. dr. \u017cel. w Olecku (Prusach) 22 w. R. le\u017c\u0105 na wynios\u0142ym prawym brzegu rz. Rozpudy, stanowi\u0105cej naturaln\u0105 granic\u0119 mi\u0119dzy powiatem augustowskim i suwalskim. Obfito\u015b\u0107 rak\u00f3w, mia\u0142a nada\u0107 na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adko miejscowo\u015bci. Przez R. przechodzi trakt \u0142\u0105cz\u0105cy Suwa\u0142ki z granic\u0105 prusk\u0105, w obecnej chwili przekszta\u0142cony na drog\u0119 bit\u0105. Na rzece wzniesiono w r. 1884 most d\u0142ugi 15, szeroki 4 s\u0105\u017cni. Obszar grunt\u00f3w miejskich wynosi 622 mr. 212 pr., w tem: ogrod\u00f3w owocow. i warzyw. 17 mr. 52 pr\u0119t., roli ornej 501 mr. 172 pr., \u0142\u0105k 4 mr. 179 pr., past. 48 mr. 79 pr., wody 1 mr. 218 pr., piask\u00f3w 11 mr. 38 pr., granic i dr\u00f3g 25 mr. 255 pr., pod zabudowaniami 12 mr. 112 pr. (w r. 1886). Ulic w osadzie 16: Ko\u015bcielna, Suwalska, Nowomoczydla\u0144ska, Staromoczydla\u0144ska, Szkolna, Stodolna, Nadrowna, Kr\u00f3lewiecka, Browarna, Nowa, \u017bydowska, Niemiecka, Dworna al. Dowspudzka, Starodworna, Nadrzeczna, Ogrodowa. Dwa rynki: g\u0142\u00f3wny i ko\u0144ski. Rynek g\u0142\u00f3wny zabudowany w czworobok, po wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci domami murowanemi, z tych 4 jednopi\u0119trowe. Miasto b\u0142otniste, posiada gdzie niegdzie trotoary brukowane, jeszcze w r. 1846, oraz jedn\u0105 ulic\u0119 Suwalsk\u0105, prowadz\u0105c\u0105 do mostu, wy\u0142o\u017con\u0105 kamieniem. R. maj\u0105 ko\u015bci\u00f3\u0142 paraf. katolicki, synagog\u0119 murowan\u0105, dom modlitwy. W r. 1830 by\u0142o 204 dm. i 2500 mk.; w 1850 r. 140 dm., 2079 mk.; obecnie 11 dm. murow. (w tem dawniejszy magistrat), 194 drewn. i 2807 mk. (439 kat., 34 ewang., 5 prawos\u0142., 2329 \u017cyd\u00f3w). Jarmark\u00f3w 6, targi co czwartek. Od czasu do czasu, zwykle w soboty, sp\u0119dzaj\u0105 tu znaczn\u0105 ilo\u015b\u0107 trzody chlewnej, kt\u00f3r\u0105 przybyli kupcy z Prus wielkiemi partyami zakupuj\u0105. Ludno\u015b\u0107 miejscowa utrzymuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z przemytnictwa, z czem te\u017c \u0142\u0105czy si\u0119 o\u017cywiony handel ko\u0144mi. Rzemie\u015blnicy, przewa\u017cnie \u017cydzi: szewc\u00f3w (wraz z czeladzi\u0105) 48, krawc\u00f3w 16, czapnik\u00f3w 2, stolarzy 4, stelmach\u00f3w 2, kowali 6, \u015blusarzy 2, tokarz 1, mularzy 3, cie\u015bla 1, piekarzy 8, rze\u017anik\u00f3w 7, zegarmistrz 1, introligator 1, szklarzy 2, furman\u00f3w 3, rzezak\u00f3w 2, z\u0142otnik 1, powro\u017anik\u00f3w 2, mosi\u0119\u017cnik 1, blacharzy. Do zak\u0142ad\u00f3w fabrycznych zaliczy\u0107 mo\u017cna: 2 piwowar\u00f3w (z obrot. 3000 rs.), garbarnia (obr. 900 rs.), zak\u0142ad garncarski, fabryka \u015bwiec \u0142ojowych (\u201eszabas\u00f3wek\u201c), cegielnia, W okolicy obfite pok\u0142ady torfu, \u015blady rudy \u017celaznej. Dom\u00f3w zajezdnych 2, handel win 1, szynk\u00f3w piwnych 2, w\u00f3dczanych 5, massarski 2, sk\u0142ad\u00f3w \u017celaza 2, innych sklep\u00f3w wi\u0119kszych 5. Kupc\u00f3w I-ej gildyi 1, II-ej 3, mniejszych 15, kupc\u00f3w zbo\u017cowych 5, felczer\u00f3w 2, akuszerek 2, dokt\u00f3r przyje\u017cd\u017ca raz na tydzie\u0144 z Suwa\u0142k, apteka. Szko\u0142a elementarna 1 klas. o 3-ch oddzia\u0142ach, mia\u0142a w 1885 r. 62 uczni\u00f3w (ch\u0142op. 49, dziew. 13, w tem kat. 51, \u017cyd. 11); heder\u00f3w 9. W domu skarbowym, murowanym, warto\u015bci rs. 3300, mie\u015bci si\u0119 zarz\u0105d gminy Dowspuda, oraz narz\u0119dzia ogniowe (1 sikawka i 6 beczek). R. jako lez\u0105ce w pasie pogranicznym, posiadaj\u0105 przykom\u00f3rek, przez kt\u00f3ry wywieziono w 1876 r. za 228,685 rs., przywieziono za 17,860 rs. Podatk\u00f3w skarbowych p\u0142aci osada 400 rs. 71 kop. rocznie, sk\u0142adki ogniowej od za<\/span>budowa\u0144 982 rs. 62 kop. R., jako wie\u015b, by\u0142a gnia\u00adz\u00addem ro\u00addzi\u00adny Raczk\u00f3w h. Ostoja, rozrodzonej p\u00f3\u017aniej na Litwie. O jednym z nich Stryjkowski (Kronika, ks. 22, str. 701) wspomina, \u017ce w r. 1506 pod Kleckiem \u201eTatar\u00f3w, przeprawy naszym broni\u0105cych na rzece, d\u0142ug\u0105 rusznic\u0105, ognia z niej daj\u0105c, odstrasza\u0142, a po tem widz\u0105c jak si\u0119 jej bali, cho\u0107 nienabit\u0105, kilku ich goni\u0142\u201c. W drugiej po\u0142owie XVI w. Maryna Raczk\u00f3wna, c\u00f3rka Stanis\u0142awa, wnios\u0142a dobra Raczki w dom m\u0119\u017ca Grzegorza Massalskiego, podkomorzego grodzie\u0144skiego (Niesiecki, VIII, str. 3). Ona te\u017c funduje w r. 1599 ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny w R. p. w. \u015bw. Tr\u00f3jcy, Wniebowzi\u0119cia N. M. P. i \u015bw. Micha\u0142a, uposa\u017cywszy go odpowiednio (Akt erekcyjny na pergaminie w archiwum ko\u015bcielnem). August II w r. 1703, nadaje miastu targi tygodniowe. W r. 1748 od Ejdziatowicza nabywa dobra R. J\u00f3zef Pac, hr. na Horodyszczu i Dowspudzie, kasztelan ks. \u017cmujdzkiego, starosta chwejda\u0144ski i zio\u0142owski (Akt Tryb. G\u0142\u00f3wn. 1749 r. 2 maja, \u2116 102\u2013103). B\u0142\u0119dnie wi\u0119c podaje Encykl. Olgerbranda, jakoby nabyte zosta\u0142y od Raczy\u0144skich, w kt\u00f3rych posiadaniu nigdy R. nie by\u0142y. Pod rz\u0105dem Pac\u00f3w nastaj\u0105 naj\u015bwietniejsze czasy dla n\u0119dznej osady. Nowy dziedzic odnawia zniszczony ko\u015bci\u00f3\u0142 i hojnie go uposa\u017ca (Przywilej w arch. ko\u015b.) w r. 1751. Za staraniem w\u0142a\u015bcicieli Stan. August wynosi R. do rz\u0119du miast, lecz po\u017car w r. 1765 niszczy \u015bwie\u017co powstaj\u0105c\u0105 osad\u0119. Prawem w\u0142asno\u015bci naby\u0142 je od J\u00f3zefa hr. Paca z mocy aktu darowizny z d. 5 marca 1797 r., oraz testamentu z d. 6 t. m. i roku Ludwik hr. Pac, genera\u0142 dywizyi wojsk franc. i polskich. W sk\u0142ad d\u00f3br R., pr\u00f3cz miasteczka, wchodzi\u0142y wsie: Raczki, Lip\u00f3wka, Wit\u00f3wka, Szczodrochy, Bolesty, Wierciochy i Wasil\u00f3wka, wszystkie w pow. d\u0105browskim, obwodzie i wdztwie augustowskim, wartuj\u0105ce 110,000 talar\u00f3w czyli z\u0142p. 600,000 (Wykaz hipoteczny w archiw. ko\u015bc.). Hr. Ludwik Pac, zawczasu my\u015bl\u0105c nad pod\u017awigni\u0119ciem handlu i przemys\u0142u, buduje ca\u0142y szereg pi\u0119trowych kamienic w rynku, przeznaczaj\u0105c je na pomieszczenie \u201ekram\u00f3w\u201c, wznosi w po\u015brodku rynku gmach z ceg\u0142y, zwany \u201ekaffenhaus\u201c, kt\u00f3rego ruiny dotrwa\u0142y do 1864, a wyborna ceg\u0142a w cz\u0119\u015bci u\u017cyt\u0105 zosta\u0142a do buduj\u0105cej si\u0119 b\u00f3\u017cnicy i domu na pomieszczenie magistratu. Sprowadzeni przez Paca osadnicy, z czasem zabudowali oddzieln\u0105 ulic\u0119, zwan\u0105 Niemieck\u0105. Jednocze\u015bnie osadzeni zostali tkacze przy za\u0142o\u017conej (w r. 1822) tu fabryce obrus\u00f3w i serwet, istniej\u0105cej do r. 1830. Ko\u015bci\u00f3\u0142 paraf., zniszczony podczas po\u017caru w r.1765, z ruin i gruz\u00f3w po raz trzeci na nowo wznosi (1811-1823), sprowadziwszy umy\u015blnie artyst\u00f3w z W\u0142och (Inw. ko\u015b. z r. 1841). W 1812 r. genera\u0142 Pac walczy wci\u0105\u017c przy boku Napoleona. Powr\u00f3ciwszy w 1815 r. do d\u00f3br swoich zaprowadza tu wzorowe gospodarstwo, i nast\u0119pnie uzyskuje dla R. przywilej na 6 jarmark\u00f3w. Przyj\u0105wszy udzia\u0142 w walce 1831 r., zako\u0144czy\u0142 \u017cycie jako wygnaniec na dalekim wschodzie. Rok 1831 sprowadzi\u0142 dotkliwe kl\u0119ski na miasteczko. Domy b\u0119d\u0105ce w\u0142asno\u015bci\u0105 Paca zosta\u0142y spalone i do szcz\u0119tu zrujnowane (akta magistr.). Rozleg\u0142e (na Litwie) dobra Pac\u00f3w, a w ich liczbie i R., w 1835 r. uleg\u0142y konfiskacie. Odt\u0105d miasteczko zosta\u0142o w\u0142asno\u015bci\u0105 rz\u0105du. Z dawnych pami\u0105tek pozosta\u0142 tylko ko\u015bci\u00f3\u0142 w stylu w\u0142oskim, d\u0142ugi \u0142okci 110, szeroki 20, wysoki 15 \u0142ok. \u015awi\u0105tynia ta, po 226 latach od dnia za\u0142o\u017cenia, dopiero w r. 1835 d. 27 wrze\u015bnia zosta\u0142a po\u015bwi\u0119cona przez bisk. Stanis\u0142awa Kostk\u0119 Choroma\u0144skiego, admin. dyec. augustowskiej. Po nad g\u0142\u00f3wnem wej\u015bciem umieszczony herb Lilija (Pac\u00f3w) a poni\u017cej tablica marmurowa opiewa wa\u017cniejsze zdarzenia w historyi \u015bwi\u0105tyni. Wewn\u0105trz \u015bwi\u0105tyni, beczkowate sklepienie kt\u00f3rej wsparte jest na 12 kolumnach jo\u0144skich, zwracaj\u0105 uwag\u0119 dwa pomniki wykonane z bia\u0142ego kararyjskiego marmuru, podobno dzie\u0142o Kanowy. Pomieszczone po obu stronach wielkiego o\u0142tarza, na p\u0142ytach jednakowej formy i wielko\u015bci przedstawiaj\u0105 w p\u0142askorze\u017abie, po lewej stronie: na kolumnie z wyrytym her\u00adbem Pac\u00f3w, popiersie m\u0119\u017cczyzny uwie\u0144czone kwiatami; o ni\u0105 wsparta posta\u0107 niewie\u015bcia w stroju greckim, z \u201ecorona muralis\u201c na g\u0142owie, zdaje si\u0119 op\u0142akiwa\u0107 zgon przedwcze\u015bnie zgas\u0142ego m\u0119\u017ca. Po prawej stronie naprzeciw pierwszego: skrzydlata posta\u0107 kobieca, unosz\u0105c si\u0119 prawie w powietrzu, ryje na tablicy bohaterskie czyny zmar\u0142ego. U st\u00f3p jej, rzucone w malowniczym nie\u0142adzie, god\u0142a rycerskie. Piramidalne za\u015b zako\u0144czenie pomnika zdobi herb Pac\u00f3w. W aktach ko\u015bcielnych niema wzmianki o tych pomnikach, tradycya tylko niesie a her\u00adby stwierdzaj\u0105, i\u017c po\u015bwi\u0119cone s\u0105 pami\u0119ci jakiego\u015b Paca (Ludwika ?). Brak napis\u00f3w utrudnia sprawdzenie podania. Jeden z 6 o\u0142tarzy bocznych przedstawia \u015bw. Mary\u0105 Magdalen\u0119 de Pazzi (ur. 1566 we Florencyi, \u2020 1607, kanonizowana 1669), p\u0119dzel lichy, lecz godna uwagi, bogato rze\u017abiona rama, z her\u00adbem Pac\u00f3w u g\u00f3ry. Tez same god\u0142a zdobi\u0105 i ch\u00f3r ko\u015bcielny. W tyle \u015bwi\u0105tyni wie\u017ca wysoka 38 \u0142okci, mie\u015bci w sobie 4 dzwony, z tych najwi\u0119kszy (625 f.), p. t. \u015bw. Ludwika, przelany ze starego w r. 1834 w Broku, ozdobiony her\u00adba\u00admi Pac\u00f3w i Ma\u0142achowskich. Par. R., dek. augustowskiego sk\u0142ada si\u0119: z osady Raczek, wsi Lip\u00f3wki i Wit\u00f3wki, w pow. augustowskim; tudzie\u017c wsi: Ma\u0142e Raczki, Wasil\u00f3wki, Wierciochy, folw. Szczodrochy, wsi: W\u0142odzimier\u00f3wka, Nieszki, folw. Nieszki, wsi Bolesty Stare, Bolesty Nowe, Rudniki, Cho\u0107ki, Sidory Rabalino, Podwysokie, \u017byliny, Lipowe, \u017bubrynek, Kruk\u00f3wek, folw. Kruk\u00f3wka, Koniecb\u00f3r, kolonii Koniecborskich, wsi: Stoki, Kuryanki, Popa\u015bnica, J\u00f3zefowo, Franciszkowo, Bakaniuk, folw. Bakaniuk, Niemcowizna i folw. Wolaninowo, w pow. suwalskim. W 1886 r. obejmowa\u0142a 5475 dusz, w tem<\/span> m\u0119\u017ccz. 2692, kob. 2783. W r. 1884 spisano akt\u00f3w urodzin 217 (m\u0119\u017c. 115, kob. 102), \u015blub\u00f3w 36, akt\u00f3w zej\u015bcia 140 (m\u0119\u017c. 65, kob. 75). Najstarsze akty chrztu si\u0119gaj\u0105 r. 1684, za\u015blubin 1766, zgon\u00f3w 1786 r. Od r. 1823 zaprowadzono przy ko\u015bciele bractwo \u015bw. Tr\u00f3jcy. Cmentarzy 2: stary zawiera w obwodzie 112 pr\u0119t\u00f3w i posiada kaplic\u0119 drewnian\u0105, zbud. w r. 1825 kosztem plebana; stary\u2013morg. 4, za\u0142o\u017cony za miastem za rz\u0105du pruskiego, otoczony ogrodzeniem kamiennem (Inw. ko\u015b. z r. 1819). Na plebanii znajduje si\u0119 obraz olejny, przedstawiaj\u0105cy zgon ma\u0142\u017conki hr. Ludwika Paca, Karoliny hr. Ma\u0142achowskiej, \u2020 1822. Szpital a raczej przytu\u0142ek starc\u00f3w, istnia\u0142 oddawna przy ko\u015bciele tutejszym, bez sta\u0142ego funduszu (Inw. ko\u015bc. 1819). O 2 w. od miasta, wznosz\u0105 si\u0119 wspania\u0142e ruiny Dowspudzkiego pa\u0142acu, ulubiony cel wycieczek dla mieszka\u0144c\u00f3w. 2.) R.<\/b> Ma\u0142e<\/i>, przedmie\u015bcie Suwa\u0142k w p\u0142d.-zachodniej stronie. Na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adko wzi\u0119\u0142o od miasteczka le\u017c\u0105cego o 17\u00bd w. na zach\u00f3d. Zamieszka\u0142e przewa\u017cnie przez najbiedniejsz\u0105 ludno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105. 3.) R.<\/b> Ma\u0142e<\/i> al. Zaskwiery<\/i>, w\u015b nad rz. Rospud\u0105<\/a>, pow. suwalski, gm. Dowspuda, par. Raczki, odl. 1 w. od os. Raczki. Nale\u017ca\u0142y do d\u00f3br Raczki, skonfiskowanych w r. 1835. M\u0142yn wodny, ku\u017ania. W 1827 roku by\u0142o 17 dm., 87 mk. 4.) R.,<\/b> w\u015b i kol., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Sereje, odl. od Sejn 30 w., ma 28 dm., 278 mk. Mieszkaj\u0105 tu koloni\u015bci Niemcy, osadzeni 1843 r. W 1827 r. by\u0142o 30 dm., 188 mk. 5.) R.,<\/b> o\u015b. w\u0142o\u015bc., pow. konstantynowski, gm. Ho\u0142owczyce, par. Jan\u00f3w i Konstantyn\u00f3w (wsch. obrz.), ma 6 dm., 44 mk., 363 mr. W 1827 r. by\u0142o 8 dm., 42 mk. Stanowi cz\u0119\u015b\u0107 wsi Bonin. M. R. Witanowski.<\/i><\/p>\n

Raczki<\/b> 1.) Wielkie<\/i>, niem. Retzken<\/i>, w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. margrabowski, 1 klm. od granicy kr\u00f3l. polskiego, 5 klm. od st. poczt. i tel. w Margrabowy. Wie\u015b polska. Krzysztof v. Glaubitz, ststa stradu\u0144ski, sprzedaje r. 1560 so\u0142eckie 3 w\u0142\u00f3ki na prawie che\u0142mi\u0144skiem, w\u0142\u00f3k\u0119 za 38 grzywien, celem za\u0142o\u017cenia wsi dannickiej na 30 w\u0142\u00f3kach. W R, mieszkaj\u0105 w r. 1600 sami Polacy. 2.) R.<\/b> Ma\u0142e<\/i>, dobra, tam\u017ce, od R. Wielkich o 2 klm. na p\u00f3\u0142noc; obszar 159 ha. 3.) R.<\/b> Nowe<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, od R. Wielkich o 2 klm. na po\u0142ud. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Raczkowszczyzna<\/b> al. Rackowszczyzna<\/i>, fol. i dobra, pow. sejne\u0144ski, gm. Sereje, par. Miros\u0142aw, odl. od Sejn 42 w., ma 3 dm., 44 mk. W 1827 r. 7 dm., 100 mk. Dobra R. sk\u0142ada\u0142y si\u0119 w 1886 r. z fol. R., Kocieniszki, nomenkl. Pasieka, rozl. mr. 557: fol. R. gr, or. i ogr. mr. 230, \u0142\u0105k mr. 49, past. mr. 6, lasu mr. 140, nieu\u017c. mr. 18, razem mr. 443; bud. mur. 2, z drzewa 9; p\u0142odozmian 9-polowy; fol. Kocieniszki gr. or. i ogr. mr. 77, \u0142\u0105k mr. 27, lasu mr. 3, nieu\u017c. mr. 8, razem mr. 114; bud. z drzewa 4; p\u0142odozmian 5-polowy, pok\u0142ady torfu. W sk\u0142ad d\u00f3br wchodzi\u0142y poprzednio: w\u015b Peleda os. 4, z gr. mr. 6; w\u015b Race os. 29, z gr. mr. 232; w\u015b Buceniszki os. 9, z gr. mr. 32; os. Pilokalnie gr. mr. 1; os. Kociliszki gr. mr. 1. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Raczyliszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Antonowo, par. Pilwiszki, odl. od Maryampola 16 w., ma 7 dm., 44 mk. W 1827 r. 2 dm., 17 mk.<\/p>\n

Radischken<\/b> (niem.), w\u015b na pruskiej Litwie, pow. ragnecki, st. p. i tel. Kraupischken.<\/p>\n

Radlauken<\/b> (niem.), cegielnia, pow. g\u0105bi\u0144ski, st. p., tel. i kol. \u017cel. G\u0105bin.<\/p>\n

<\/a>Radohoszcza,<\/b> rzeczka w gub. grodzie\u0144skiej, lewy dop\u0142yw Jasio\u0142dy<\/a>.<\/p>\n

Radszen<\/b> (niem.) 1.) w\u015b na prus. Litwie, pow. pilka\u0142owski, st. pocz. Kussen. 2.) R.<\/b> al. Szameitkehmen<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, pow. sto\u0142upia\u0144ski, st. pocz. Mehlkehmen. 3.) R.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, pow. pilka\u0142owski, st. pocz. Schillehnen. 4.) R.,<\/b> w\u015b, pow. sto\u0142upia\u0144ski, st. pocz. Sodargen. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Radtkehmen<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. darkiejmski, st. pocz. Szabienen. [Radkiejmy<\/i> na p\u0142d.-wsch. od \u017babina Starego.]<\/span><\/p>\n

Radunin,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Ostr\u00f3w, o 39 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Radzie,<\/b> w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., gm. Ja\u015bwi\u0142ki, o 48 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku.<\/p>\n

Radziewicze<\/b> 1.) karcz., pow. \u015bwi\u0119cia\u0144ski, w 4 okr. pol., o 83 w. od \u015awi\u0119cian, 1 dm., 4 mk. \u017cyd. 2.) R.<\/b> (Radewiczy<\/i>), w\u015b, pow. brzeski gub. grodzie\u0144skiej, w 5 okr. pol., gm. Wierzchowicze, o 44 w. od Brze\u015bcia. 3.) R.,<\/b> dobra, pow. grodzie\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. Gudziewicze, o 38 w. od Grodna, w\u0142asno\u015b\u0107 Mi\u00adkul\u00adskich. W\u0142o\u015bcianie wnie\u015bli 1807 rs. 44 kop. wykupu za ziemi\u0119. 4.) R.,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Kruglany, o 21 w. od Sok\u00f3\u0142ki. J. Krz.<\/i><\/p>\n

Radziszki,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. suwalski, gm. Ma\u0107kowo, par. Pu\u0144sk, odl. od Suwa\u0142k 30 w., ma 47 dm., 551 mk., 1537 mr. W 1827 r. by\u0142o 32 dm., 246 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Krasnowo.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Radziucie<\/b> (mylnie Radzi\u0144ce<\/i> i Radzimice<\/i>), w\u015b w\u0142o\u015bc. nad jez. Ga\u0142adu\u015b<\/a>, pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnowo, par. Sejny, ma 47 dm., 261 mk., 57 osad i 824 mr. W nadaniu sstwa \u0142\u00f3\u017adziejskiego ur. Krzysztofowi Witanowskiemu h. Rawicz przez W\u0142adys\u0142awa IV w r. 1644 nosi nazw\u0119 \u201eRadzioczyno\u201c (ob. \u0141o\u017adzieje<\/a>). Ostatecznie wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Jenoraj\u015bcie. M. R. Wit.<\/i><\/p>\n

Radziuny,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Olita. Odl. od Kalwaryi 52 w., ma 45 dm., 352 mk. W 1827 r. by\u0142o 22 dm., 174 mk.<\/p>\n

Radziuszki,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnopol, par. Sejny. Odl. od Sejn 3 w., ma 20 dm., 231 mk. W 1827 r. by\u0142o 10 dm., 116 mk.<\/p>\n

Radziwi\u0142a\u0144ce,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Wiejsieje. Odl. od Sejn 27 w., ma 18 dm., 148 mk. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 85 mk.<\/p>\n

Radziwi\u0142ki,<\/b> w\u015b, pow. augustowski, gm. Wo\u0142owiczowce, par. Teolin. Odl. od Augustowa 51 w., le\u017cy na wsch\u00f3d od drogi z Sopocki\u0144 do Sejn, ma 21 dm., 159 mk. W 1827 r. by\u0142o 10 dm., 57 mk.<\/p>\n

Radziwi\u0142owicze,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Lejpuny. Odl. od Sejn 40 w., ma 10 dm., 102 mk. W 1827 r. by\u0142o 13 dm., 54 mk. Mieszka tu drobna szla\u00adch\u00adta.<\/p>\n

Radziwonowicze<\/b> al. Radziwanowicze<\/i>, sio\u0142o nad Niemnem, pow. grodzie\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. \u0141unna, o 39 w. od Grodna, posiada cerkiew par. i stacy\u0119 obserwacyjn\u0105 dla badania stanu w\u00f3d Niemna. Par. prawos\u0142., dekanatu (b\u0142ahoczynia) grodzie\u0144skiego, ma 2293 wiernych (1093 m\u0119\u017c. i 1200 kob.). W 1686 r. dobra posagowe Heleny z Kierdej\u00f3w Roemerowej Mateuszowej, s\u015bciny sumieliskiej.<\/p>\n

<\/a>Rafa\u0142\u00f3wki,<\/b> os., pow. szczuczy\u0144ski, gm. Pruska, par. Barg\u0142\u00f3w; ob. <\/i>Kroszewo<\/a><\/i>.<\/p>\n

Ragaischen Alt,<\/b> fol. na prus. Litwie, pow. darkiejmski. Nale\u017cy do maj\u0105tku rz\u0105dowego Beyershof 4\u00bd klm. od st. poczt. i tel. Trempen. Obszar 617 ha.<\/p>\n

Ragana,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Kirsna, par. Swi\u0119to-Jeziory. Odl. od Kalwaryi 29 w., ma 13 dm., 29 mk.<\/p>\n

Ragap,<\/b> rzeczka na pol.-prus. Litwie, pow. pilka\u0142owski, obfituj\u0105ca dawniej w wod\u0119, obecnie latem wysycha.<\/p>\n

Ragauen<\/b> 1.) Gross<\/i> al. Ragawischken<\/i> vel Gross Rogauen<\/i>, w\u015b, pow. darkiejmski, st. p., tel. Darkiejmy. 2.) R.<\/b> Klein<\/i> al. Rogauen<\/i> al. Nicklauszen<\/i>, w\u015b, tam\u017ce.<\/p>\n

Ragiszki,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Zyple, par. \u0141uksze. Odl. od W\u0142adys\u0142awowa 32 w., ma 3 dm., 33 mk. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 33 mk.<\/p>\n

Ragneta,<\/b> litew. Ragainyte<\/i>, w dok. Ragnit<\/i>, miasto na prus. Litwie, stolica powiatu t. n., le\u017cy nad Niemnem<\/a>, o 11 klm. na p\u0142d.-wsch\u00f3d od Tyl\u017cy, pod 55\u00b01′ p\u00f3\u0142n. szer. i 39\u00b041′ ws. d\u0142ug., nad bitymi traktami z Tyl\u017cy na R. do Lasdehnen, taki sam trakt prowadzi z R. do G\u0105bina i Szillen. Powy\u017cej R. wpadaj\u0105 do Niemna: Jura (Szeczuwa) i Szeszupa<\/a>. Gleba w ca\u0142ej okolicy przewa\u017cnie gliniasta, piasczysta, w spodku mokra, ale wskutek drenowania \u017cyzna. \u0141\u0105k du\u017co dobrych. Po drugim brzegu Niemna wielkie bory, tak\u017ce oko\u0142o 30 klm. na wsch\u00f3d od R. znaczne lasy po obu brzegach rzeki. W 1866 r. by\u0142o 223 dm. i 3746 mk. luteran\u00f3w. Ludno\u015b\u0107 miasta m\u00f3wi po niemiecku, podczas gdy w okolicy lud wiejski pos\u0142uguje si\u0119 tylko przewa\u017cnie j\u0119zykiem litewskim. Trudni\u0105 si\u0119 drobnym handlem, ogrodnictwem i rolnictwem. Sady owocowe R. s\u0142yn\u0105 w okolicy. R. prowadzi handel drzewem z obszaru cesarstwa rosyjskiego; dwa tartaki parowe, fabryka francuskich kamieni m\u0142y\u0144skich i browar piwny. R. jest siedzib\u0105 superintendenta, landrata, kasy powiatowej, urz\u0119du mierniczego. Poczta i telegraf w miejscu; projektowana kolej \u017celazna z Tyl\u017cy do Sto\u0142upian p\u00f3jdzie przez Ragnet\u0119. Poczta osobowa chodzi tu st\u0105d do G\u0105bina, omnibus prywatny do Tyl\u017cy i Neu Eggleningken. Jeszcze w epoce przedchrze\u015bcia\u0144skiej mia\u0142a gr\u00f3d warowny, kt\u00f3ry Krzy\u017cacy r. 1277 zdobyli i do szcz\u0119tu zburzyli. W 1289 r. wybudowa\u0142 mistrz krajowy Meinhard z Kwerfurtu w pobli\u017cu dawnej twierdzy now\u0105 i nazwa\u0142 j\u0105 Landeshut; nazwa ta jednak wnet si\u0119 na \u201eRagnet\u0119\u201c zamieni\u0142a. Z powodu korzystnego po\u0142o\u017cenia sta\u0142a si\u0119 ona stolic\u0105 jednej z najg\u0142\u00f3wniejszych komturyi pruskich, obejmuj\u0105cej okolice nadnieme\u0144skie, na po\u0142udnie a\u017c do Prego\u0142y i wzd\u0142u\u017c kuryjskiej zatoki a\u017c pod \u0141abiewo. Papie\u017c Urban V upowa\u017cnia we wrze\u015bniu 1368 mi\u0119dzy innym i \u201edem Gebietiger des Do (Dtschen Ordens) in ….Ragnit\u201c, je\u017celi z w\u0142asnym proporcem do walki id\u0105 do u\u017cywania \u201ealtaris portatilis,\u201c przy kt\u00f3rym na stosownych miejscach mog\u0105 kap\u0142ani \u201eantequam illucescat dies, circa tamen diurnam lucem\u201c msz\u0119 odprawi\u0107 (ob. Cod. dipl. Warm., III). Znaczenie strategiczne R. zmala\u0142o po pokoju toru\u0144skim, a jeszcze wi\u0119cej, gdy z pocz\u0105tkiem XVI wieku zosta\u0142a maj\u0105tkiem sto\u0142owym ksi\u0119cia. Komtury\u0105 zniesiono, a w jej miejsce utworzono w\u00f3jtostwo g\u0142\u00f3wne, z 10 okr\u0119g\u00f3w si\u0119 sk\u0142adaj\u0105ce. Prawo miejskie nada\u0142 R. w 1722 r. Fryd. Wilhelm I. Dzi\u015b mie\u015bci si\u0119 w zamku s\u0105d powiatowy i wi\u0119zienie. W okolicy znaleziono r\u00f3\u017cne zabytki z czas\u00f3w poga\u0144skich, mi\u0119dzy innemi br\u0105zow\u0105 ozdob\u0119 do w\u0142os\u00f3w w formie ig\u0142y.<\/p>\n

Ragnecki powiat<\/i><\/b> le\u017cy mi\u0119dzy 39\u00b0 28′ a 40\u00b0 15′ wsch. d\u0142g. i 54\u00b0 18′ a 55\u00b0 8′ p\u0142n. szer.; graniczy ze wschodu z guberni\u0105 suwalsk\u0105 i pow. pilka\u0142owskim, z po\u0142udnia tak\u017ce z pilka\u0142owskim i wystruckim, z zachodu z nizinnym, z p\u00f3\u0142nocy z tyl\u017cyckim i gub, kowie\u0144sk\u0105. Obejmuje 22\u20223 mile kwadr. Najwi\u0119ksza d\u0142ugo\u015b\u0107 jego wynosi mil 8, szeroko\u015b\u0107 za\u015b 5 mil. Obszar powiatu jest nizinn\u0105, r\u00f3wnin\u0105, jedynie w cz\u0119\u015bci zachodniej spotykamy tu i \u00f3wdzie nieznaczne wyniesienia. Na najwy\u017cszej z nich le\u017cy wie\u015b Lengwethen, 220 st\u00f3p n. p. m. Ba\u0142tyckiego. Na p\u00f3\u0142nocy podnosi si\u0119 teren \u0142agodnie a\u017c ku brzegom Niemna, a samo miasto le\u017cy na wzg\u00f3rzu nieznacznem. Gleba r\u00f3\u017cna; na p\u00f3\u0142nocy prawie wy\u0142\u0105cznie pola piaszczyste i bagniste lub nad rzeczkami takie\u017c \u0142\u0105ki, na po\u0142udniu grunt ci\u0119\u017cki, gliniasty. Klimat w og\u00f3le do\u015b\u0107 ostry. Z w\u00f3d najwi\u0119kszy Niemen<\/a> z Jur\u0105 i Szeszup\u0105<\/a>; pr\u00f3cz nich Wystru\u0107<\/a> w po\u0142udn. cz\u0119\u015bci, cz\u0119sto bardzo z brzeg\u00f3w wyst\u0119puj\u0105ca, i Tylzyl, poboczna Niemna, pod Tyl\u017c\u0105 do\u0144 wpadaj\u0105ca. Og\u00f3\u0142em obejmuje powiat 238,440 mr. p\u00f3l uprawnych, 1,997 mr. ogrod\u00f3w, 66,052 mr. \u0142\u0105k, 44,038 mr. pastwisk, 96,497 mr. las\u00f3w. Uprawia si\u0119 przewa\u017cnie: pszenica, \u017cyto, j\u0119czmie\u0144, koniczyna, kartofle, w ostatnim czasie tak\u017ce buraki. Siano nie wiele warte z wyj\u0105tkiem \u0142\u0105k nadnieme\u0144skich. Ch\u00f3w koni rozpowszechniony, mianowicie t. z. litewskich, u\u00adszla\u00adchet\u00adnio\u00adnych krwi\u0105 arabskich i angielskich, ze stadnin trake\u0144skich. Ch\u00f3w byd\u0142a wzm\u00f3g\u0142 si\u0119 znacznie ostatniemi czasy, post\u0119p ten jednak\u017ce wy\u0142\u0105cznie prawie po dominiach widoczny, wie\u015bniak chowa ras\u0119 krajow\u0105. Hodowla owiec i \u015bwi\u0144 do\u015b\u0107 znaczna, drobiu nic nad domow\u0105 potrzeb\u0119. Pszczelnictwem zajmuj\u0105 si\u0119 ma\u0142o. Zwierzyny w skutek nieurodzajno\u015bci ziemi nie wiele, wi\u0119c polowania po lasach nie szczeg\u00f3lne, tem wi\u0119cej, \u017ce mieszka\u0144cy wiosek nad lasami le\u017c\u0105cych zwierza ochrania\u0107 nie umiej\u0105. Gospodarstwa rybne nie s\u0105 prowadzone, cho\u0107 wody obfite w r\u00f3\u017cne ryb gatunki. Powiat posiada jedno tylko miasto, wsi 311, d\u00f3br z folwarkami 53. Pod\u0142ug ostatniego spisu ludno\u015bci (1886) by\u0142o 54,495 mk., w tem<\/span> \u2154 Niemc\u00f3w, \u2153 Litwin\u00f3w. Mi\u0119dzy pierwszymi liczni potomkowie Salzburgczyk\u00f3w, sprowadzonych przez Fryderyka Wilhelma I, a siedz\u0105cych przewa\u017cnie w wsiach Sengwethen, Szillen i Kraupischken. Wed\u0142ug statystyk niemieckich z r. 1878 m\u00f3wi\u0142o 35,000 po niefmiecku, 17,000 po litewsku, lecz (dodaje ta\u017c statystyka) \u201ewielu Niemc\u00f3w tak si\u0119 zlitwini\u0142o, \u017ce cho\u0107 niemieckie nosz\u0105 na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adko, tylko po litewsku m\u00f3wi\u0105 i rozumiej\u0105\u201c. S\u0105 wszyscy wyznania luterskiego i w ca\u0142ym powiecie ledwie kilkuset \u017cyje katolik\u00f3w. Przewa\u017cna cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w trudni si\u0119 rolnictwem; rzemie\u015blnik\u00f3w jest ma\u0142o; handel ogranicza si\u0119 prawie wy\u0142\u0105cznie na drzewie i produktach rolnych. Z zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych posiada powiat po kilkana\u015bcie gorzelni, cegielni i browar\u00f3w, znaczn\u0105 liczb\u0119 wiatrak\u00f3w; s\u0105 tak\u017ce tartaki i wi\u0119ksze fabryki papieru w Wischwill. W og\u00f3le jednak ruch przemys\u0142owy jest ma\u0142y (ob. Weiss, Preus. Littauen und Masuren. Glagau, Littauen und d. Littauer; Toeppen, Hist. comp. Geogr. v. Preussen; Reichspost-gebiet). Ad. N.<\/i><\/p>\n

Ragnit<\/b> 1.) Althof<\/i> (niem.), dobra i osada na prus. Litwie, tu\u017c przy mie\u015bcie Ragnecie. 2.) R.<\/b>–Preussen<\/i> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, tu\u017c przy Ragnecie.<\/p>\n

Ragojna,<\/b> nazwa cz\u0119sto u\u017cywana na Litwie dla miasta Ragnety.<\/p>\n

Ragosballis<\/b> (niem.), fol. na prus. Litwie, pow. sto\u0142upia\u0144ski, nale\u017cy do domeny kr\u00f3lew. Goeritten. Poczta, tel. i st. kol. \u017cel. Sto\u0142upiany. Obszar 137\u00bd ha.<\/p>\n

Ragoschen<\/b> Klein<\/i> al. Klein Koenigsberg<\/i>, w\u015b, pow. darkiejmski, st. p. i tel. Trempen.<\/p>\n

<\/a>Ragowica,<\/b> rzeczka na pol.-prus. Litwie, pow. darkiejmski, lewoboczny dop\u0142yw W\u0119gorapy<\/a>, wpadaj\u0105ca do niej po przyj\u0119ciu Szaltyny przy mie\u015bcie Darkiejmach.<\/p>\n

Ragupoenen<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. pi\u0142ka\u0142owski, st. pocz. Schorellen.<\/p>\n

Rahnen<\/b> (niem.), w\u015b, pow. g\u0105bi\u0144ski, st. p. Nemmersdorf.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rajgrodzkie jezioro,<\/b> jedno z wi\u0119kszych \u015br\u00f3d pojezierza ba\u0142tyckiego, rozci\u0105ga si\u0119 w dorzeczu \u0141yku (dop\u0142. Biebrzy) czterema odnogami, wychodz\u0105cymi wachlarzowato z jednego punktu, na wsch\u00f3d od miasta E\u0142ku. Odnogi te zwr\u00f3cone s\u0105 ku p\u00f3\u0142nocy, p\u0142n.-wschodowi i p\u0142d.-wschodowi. Ka\u017cda z nich ma od 4 do 5 w. d\u0142ugo\u015bci a \u00bd do 1 w. \u015bredniej szeroko\u015bci. P\u00f3\u0142nocna i cz\u0119\u015b\u0107 p\u0142n.-wschodniej le\u017c\u0105 na obszarze pow. leckiego (w Prusach), pozosta\u0142e w pow. szczuczy\u0144skim. Jest ono jednym z ogniw \u0142a\u0144cucha jezior ci\u0105gn\u0105cego si\u0119 od W\u0119goborku w p\u0142d.-wschodnim kierunku. Obj\u0119te ramionami wachlarza obszary l\u0105du s\u0105 przestrzeniami w cz\u0119\u015bci wzg\u00f3rkowatemi, w cz\u0119\u015bci lesistemi i podmok\u0142emi. Przy ko\u0144cu wschodniego ramienia le\u017cy na wchodz\u0105cem w jezioro przyl\u0105dku os. Rajgr\u00f3d, przy kt\u00f3rej wyp\u0142ywa z jeziora rzka Jegrznia<\/a>, \u0142\u0105cz\u0105ca je z przyleg\u0142ym (w p\u0142d.-wschod. stronie) jez. Dr\u0119ctwo<\/a> i prowadz\u0105ca wody obu jezior do rz. \u0141yku<\/a>, na p\u0142d. od Ciszewa. Rzeczka ta jest w\u0142a\u015bciwie dalszym ci\u0105giem rzki Lega<\/a>, \u0142\u0105cz\u0105cej jeziora: Stace<\/a> i Skaw\u0119ckie [Selm\u0119t<\/a> czy te\u017c (b\u0142\u0119dnie) Skom\u0119tno?]<\/span> z Rajgr\u00f3dzkiem. Obszar jeziora wynosi podobno do 3000 mr. (w obr\u0119bie kr\u00f3lestwa), w Prusach znacznie mniejszy. Na wsch\u00f3d i po\u0142udnie rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 rozleg\u0142e, podmok\u0142e przewa\u017cnie lasy le\u015bnictwa rajgrodzkiego, kt\u00f3re przerzyna szosa id\u0105ca od \u0141om\u017cy na Rajgr\u00f3d do Suwa\u0142k. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rajgr\u00f3d,<\/b> osada miejska nad jez. Rajgrodzkiem, przed 1867 r. miasteczko, pow. szczuczy\u0144ski, gm. Przestrzele, par. Rajgr\u00f3d. Le\u017cy przy drodze bitej z Warszawy do Kowna, pomi\u0119dzy Grajewem a Augustowem, odl. 224 w. od Warszawy, 31 w. od Szczuczyna, 17\u00bd w. od Grajewa, 3 w. od granicy pruskiej. Osada zajmuje p\u00f3\u0142wysep wchodz\u0105cy w jezioro, na kra\u0144cu p\u00f3\u0142wyspu wznosi si\u0119 nasyp (grodzisko), zwany G\u00f3r\u0105 zamkow\u0105, czworok\u0105tny u szczytu, maj\u0105cy 390 krok\u00f3w obwodu. R. posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 paraf. drewniany, ko\u015bci\u00f3\u0142 ewang. reformowany, synagog\u0119, szkol\u0119 pocz\u0105t., urz\u0105d gm., st. poczt., aptek\u0119, 217 dm., 3916 mk. (1932 m\u0119\u017c., 1984 kob.). Do osady nale\u017cy 2696 mr. ziemi. Odbywa si\u0119 tu 6 jarmark\u00f3w. Ludno\u015b\u0107 przewa\u017cnie \u017cydowska, trudni si\u0119 drobnym handlem, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wny artyku\u0142 stanowi\u0105 ryby w\u0119dzone (sielawy i w\u0119gorze). Oko\u0142o r. 1280 Narymunt, ks. litewski, wkroczy\u0142 na Podlasie i zaj\u0105wszy kraj ca\u0142y, da\u0142 go za udzia\u0142 bratu Trojdenowi. Ten dla zabezpieczenia granic od Prusak\u00f3w i Mazur\u00f3w, wzni\u00f3s\u0142 gr\u00f3d warowny nad jeziorem. W akcie rozgraniczenia Podlasia<\/a> (ziemi wizkiej i goni\u0105dzkiej) z Litw\u0105<\/a> w 1358 r. (Kod. Maz., 73), R. wymieniony jest jako punkt graniczny wraz z rzek\u0105 Nett\u0105. Czy zamek Rongart, wzniesiony wedle Wiganda w 1360 r. przez Kazimierza W. i zburzony wkr\u00f3tce przez Krzy\u017cak\u00f3w, mo\u017cna uwa\u017ca\u0107 za Rajgr\u00f3d, jest rzecz\u0105 w\u0105tpliw\u0105. Zdaje si\u0119 \u017ce R. nale\u017ca\u0142 do Litwy i by\u0142 w\u0142asno\u015bci\u0105 ksi\u0105\u017c\u0119c\u0105, nadan\u0105 nast\u0119pnie kniaziom Gli\u0144skim. Gdy g\u0142o\u015bny w dziejach knia\u017a Micha\u0142 za zdrad\u0119 zosta\u0142 ukarany konfiskat\u0105, rajgrodzkie dobra 1509 r. nadane zosta\u0142y przez Zygmunta I Miko\u0142ajowi Radziwi\u0142\u0142owi, woj. wile\u0144skiemu. W ci\u0105gu XVI w. ststwo rajgrodzkie wyst\u0119puje w regestrach poborowych b\u0105d\u017a oddzielnie, b\u0105d\u017a tez jako \u201etenuta\u201c, \u0142\u0105czona ze ststwem augustowskiem. W 1580 r. doch\u00f3d z obu oceniony na 2967 z\u0142. gr. 25, kwarta za\u015b oznaczona 593 fl. 17 gr. W 1593 r. wyznaczono ststwo rajgrodzkie na gwarancy\u0105 oprawy dla Anny, \u017cony Zygmunta III (ob. Podlasie<\/a>, t. VIII, 417). W 1616 r. zostaje ststwo w r\u0119ku Piotra Dulskiego a w 1632 r. na akcie elekcyi W\u0142adys\u0142awa IV podpisa\u0142 si\u0119 Krzysztof Dulski, rajgrodzki i augustowski starosta (Vol. Leg., III, 145 i 365). Lustracya z r. 1664 wspomina, i\u017c na starostwie rajgrodzkiem zabezpieczono posag kr\u00f3lowej Maryi Ludwiki; obejmowa\u0142o wtedy miasto R. z folw. i wsie: Dr\u0119stwo, Kroc\u00f3wka, Indziki, Czarnylas, Kos\u00f3wka, Miecze, Kosi\u0142y, Chmiele, Barszcze i dwa lasy, zw. Rybczyna i Be\u0142za. W 1674 r. stst\u0105 raj grodzkim jest Jan Kazimierz Tedwin, podkomorzy derpcki (Vol. Leg., V, 131). Kr\u00f3l Jan III przywilejem 1679 r. potwierdza nadane przez Ann\u0119 z Radziwi\u0142\u0142\u00f3w Kiszczyn\u0119 prawo magdeburskie i r\u00f3\u017cne swobody dla tego miasta. W 1771 r. posiadali je Dominik Medeksza, podkomorzy kowie\u0144ski, wraz z \u017con\u0105 An\u00adn\u0105 z Wil\u00adcze\u00adw\u00adskich, kt\u00f3rzy ze\u0144 op\u0142acali kwarty z\u0142p. 1298 gr. 18, a hyberny z\u0142p. 1096 gr. 29; jednak\u017ce ju\u017c na sejmie warszawskim w r. 1775 Stany Rzpltej nada\u0142y te dobra narodowe w emfiteutyczne posiadanie Rydzewskiemu, podstolemu wizkiemu, wraz z w\u00f3jtostwem (Vol. Leg., VIII, 141). D. 22 maja 1831 r. genera\u0142 rossyjski Sacken, uwa\u017caj\u0105c pozycy\u0105 R. jako klucz wdztwa augustowskiego i Litwy, zaj\u0105\u0142 miasto z korpusem 7000 \u017co\u0142nierzy, umocniwszy wzg\u00f3rze zamkowe batery\u0105 z 14 dzia\u0142 oraz ostroko\u0142em. Dnia 28 nadci\u0105gn\u0105\u0142 Dembi\u0144ski w przedniej stra\u017cy korpusu Gie\u0142guda, a po zaci\u0119tej walce opanowa\u0142 t\u0119 pozycy\u0105. Sacken cofn\u0105\u0142 si\u0119 do Augustowa (Puzyrewski, Wojna 1831 r., str. 264; Pam. Dembi\u0144skiego, I, 270). Jako punkt pograniczny R. by\u0142 rynkiem handlowym na produkty litewskie a g\u0142\u00f3wnie futra, kt\u00f3re do R. sprowadzane, rozchodzi\u0142y si\u0119 zt\u0105d po ca\u0142em Mazowszu. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katol. drewniany, p. w. Narodz. N. M. P., za\u0142o\u017cony by\u0142 podobno wraz z parafi\u0105 w 1519 r. przez Miko\u0142aja Radziwi\u0142\u0142a. Obecny zbudowany w r. 1764 przez Jana Olszewskiego, proboszcza, a po\u015bwi\u0119cony dopiero w r. 1820 przez Augusta Marciejewskiego, sufrag. augustowskiego. R. par., dek. szczuczy\u0144ski (dawniej w\u0105soski), ma 6073 dusz (w 1885 r.). Opis i rysunek grodziska w R. poda\u0142 Al. Osipowicz w Tygod. Illustr. z 1867 r. (Nr. 384). W 1859 r. dobra rz\u0105dowe R. mia\u0142y og\u00f3lnej rozl. mr. 20,330. Z tego w 1841 r. nadano na prawach majoratu radcy tajnemu Czetyrkinowi dobra Netta, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z fol. Netta mr. 1083, Borsuki rur. 223, Barg\u0142\u00f3wka mr. 830, lasu mr. 1426; probostwo Netta mr. 177; osady: Choszczowskie mr. 39, Choszczewo trzciane mr. 58, Stare Nowiny mr. 35; wsie: Netta mr. 2593, Borsuki mr. 351, Czarnybr\u00f3d mr. 55, Naddawki mr. 45, Borki mr. 54, Sosnowo mr. 42, Karpa mr. 102, Lipowo mr. 158, Pie\u0144ki mr. 124, Piekutowo mr. 292, Stare Nowiny mr. 150, Pruchnowo mr. 117, Barg\u0142\u00f3wka mr. 648. W og\u00f3le wydzielono na majorat Netta mr. 8621. W r. 1844 do\u0142\u0105czono do majoratu Pruska i Tajno genera\u0142-majorowi Zabo\u0142ockiemu 2 jeziora: Tajno mr. 306, Dr\u0119ctwo mr. 424, razem mr. 730. Pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 d\u00f3br obejmowa\u0142a mr. 10,797. W sk\u0142ad jej wchodzi\u0142y: mto August\u00f3w; folw.: Barg\u0142\u00f3w mr. 239, August\u00f3w mr. 279; osady: Barg\u0142\u00f3w Ko\u015bcielny mr. 275, Zalaskowy K\u0105t mr. 71, Kana\u0142owa Sosnowo mr. 8, Probostwo rur. 105, odpadek Karpa mr. 741. Pod szos\u0105, rzek\u0105 i kana\u0142em 62 mr. Wsie: Barg\u0142\u00f3w Ko\u015bcielny mr. 1179, Barg\u0142\u00f3w Dworny mr. 1626, Brzoz\u00f3wka mr. 1421, Rudka Nowa mr. 1495, Budka Stara mr. 1114, Jeziorki mr. 1652, U\u015bcianki mr. 461, Cerkasowizny mr. 142, Chojn\u00f3w (rozl. niewykazana), wybraniectwo Rudka mr. 108. Le\u015bnictwo rz\u0105dowe R. ma obecnie 27,214 mr. obszaru. M. R. Wit.<\/i><\/p>\n

Rajgr\u00f3d,<\/b> miejscowo\u015b\u0107 lez\u0105ca po prawej stronie drogi z Druskienik i Ratnicy do Grodna, w pobli\u017cu brzegu Niemna<\/a>. Jestto kotlina b\u0142otnista po wysch\u0142em jeziorze. Wed\u0142ug ludowego podania mia\u0142o istnie\u0107 zapadni\u0119te kiedy\u015b miasto Rajgr\u00f3d (Narbutt, Pisma pomn., Wilno 1856, str. 224\u20135). Legend\u0119 pomie\u015bci\u0142 Marcin Ciepli\u0144ski w \u201eOndynie w\u00f3d druckienickich\u201c<\/span> (1845, zesz. VI, str. 15). M. R. Wit.<\/i><\/p>\n

Rajniszki,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. i par. B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 41 w., 1 dm., 9 mk.<\/p>\n

Rajsda,<\/b> rzka na pruskiej Litwie, w pow. darkiejmskim, dop\u0142yw Skardupy, kt\u00f3ra z\u0142\u0105czywszy si\u0119 z Jodup\u0105 wpada do Auksumy.<\/p>\n

Rajszupie,<\/b> w\u015b i os., pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Maryampol, odl. od Maryampola 10 w., ma 20 dm., 216 mk. Os. R. powsta\u0142a z uw\u0142aszczonych osad, rozl. mr. 174: gr. or. i ogr. mr. 111, \u0142\u0105k mr. 56, past. mr. 4, nieu\u017c. mr. 3; bud. z drzewa 9.<\/p>\n

Rajszupka,<\/b> pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol, odl. od Maryampola 9 w., ma 8 dm., 84 mk.<\/p>\n

Rakowicze,<\/b> w\u015b, pow. augustowski, gm. Ho\u0142ynka, par. Ryga\u0142\u00f3wka (wschod. obrz.), odl. od Augustowa 46 w., ma 54 dm., 398 mk., 52 os., 1117 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad majoratu rz\u0105d. \u0141abno. W 1827 r. by\u0142o 54 dm., 186 mk.; nale\u017ca\u0142a do par. Teolin.<\/p>\n

Rak\u00f3wek<\/b> 1.) al. Zosin\u00f3w<\/i>, pow. war\u00adszaw\u00adski, gm. Pru\u00adsz\u00adk\u00f3w, par. S\u0142u\u00ad\u017cew. 2.) R.,<\/b> pow. j\u0119d\u00adrze\u00adjo\u00adw\u00adski, gm. Ra\u00adk\u00f3w, par. J\u0119d\u00adrze\u00adj\u00f3w. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 15 mk., par. Imiel\u00adno. 3.) R.,<\/b> w, pow. suwalski, gm. Czostk\u00f3w, par. Filip\u00f3w, le\u017cy nad jeziorem t. n., na samej granicy od Prus, odl. od Suwa\u0142k 30 w., posiada szko\u0142\u0119 pocz\u0105tk., 32 dm., 354 mk. 4.) R.,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. i par. Wi\u017cajny, odl. od Suwa\u0142k 27 w., ma 16 dm., 142 mk. W 1827 r. by\u0142o 13 dm., 91 mk. [Nazwa Rakowek wypar\u0142a pierwotn\u0105 litewsk\u0105 nazw\u0119 Tarliny<\/i>.]<\/span> Br. Ch.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rak\u00f3wek,<\/b> jezioro w pow. go\u0142dapskim, ci\u0105gnie si\u0119 wzd\u0142u\u017c granicy kr\u00f3l. polskiego, dotyka jej dwoma odnogami, na jakie si\u0119 tak p\u00f3\u0142nocny, jak po\u0142udniowy koniec jeziora prawie zupe\u0142nie r\u00f3wno dzieli. Jedna z odn\u00f3g wchodzi na obszar pow. suwalskiego przy wsi Rak\u00f3wek, w okolicy Przero\u015bli. Wyp\u0142ywa ze\u0144 Rominta<\/a> [B\u0142\u0105d, jezioro nie ma powierzchniowego odp\u0142ywu, a B\u0142\u0119dzianka (w dolnym biegu Rominta) wyp\u0142ywa z jez. Wersele.]<\/span> Ad. N.<\/i> [Dzi\u015b jez. Pob\u0142\u0119dzie<\/i>, por. w\u015b Pablindszen<\/a><\/i> i jez. Poblindzie<\/i><\/a>.]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rak\u00f3wko<\/b> 1.) w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. ja\u0144sborski, odl. 2 klm. od granicy kr\u00f3l. polskiego, 5 klm. od D\u0142utowa (st. pocz. i tel.). Hieronim v. Gebesattel, komtur bal<\/span>dzki, nadaje Krzysztofowi Niedzwiedziowi (Nezewitz, Nyetzew) i Stanis\u0142awowi Turowskiemu na prawie magdeburskiem 20 w\u0142\u00f3k mi\u0119dzy Wicent\u0105, Mazowszem, Je\u017cami i strumykiem Dziad\u00f3wka, kt\u00f3ry uchodzi do Piszy. Dan w Baldze r. 1496. 2.) R.,<\/b> dobra ryc. z fol. Czarnowem i Tarnowem, pow. go\u0142dapski, 9 klm. od st. pocz., tel. i kol. \u017cel. Go\u0142dapi. Obszar 1187 ha. 3.) R.,<\/b> ob. <\/i>Kocio\u0142ek<\/a><\/i>. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Ralle,<\/b> w\u015b i fol., pow. kalwaryjski, gm. Kirsna, par. \u0141o\u017adzieje, odl. od Kalwaryi 28 w. W\u015b ma 18 dm., 193 mk.; fol. 8 dm., 28 mk. W 1827 r. by\u0142o 12 dm., 96 mk. Fol. R. z nomenkl. Grudziszki al. Gorciszki i Morgi, mia\u0142 w 1871 r. rozl. mr. 802: gr. or. i ogr. mr. 282, \u0142\u0105k mr. 196, past. mr. 36, lasu mr. 288, nieu\u017c. mr. 17; bud. z drzewa 14; las nieurz\u0105dzony, m\u0142yn wodny. W\u015b R. os. 19, z gr. mr. 355; w\u015b Wierstomino Ralskie os. 12, z gr. mr. 394. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Ramberg<\/b> (niem.), dobra ryc. na prus. Litwie, pow. darkiejmski, 7 klm. od st. p. Szabienen. Obszar 266 ha.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Ramige,<\/b> nazwa staro\u017cytnej warowni ko\u0142o g\u00f3ry Rombinus<\/a>, na Litwie pruskiej<\/a>.<\/p>\n

Rammonischken<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. pilka\u0142owski, st. p. Schillehnen.<\/p>\n

Ramnowo,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Krasna, odl. od Kalwaryi 18 w., ma 120 dm., 376 mk.<\/p>\n

Ramoschkehmen<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. darkiejmski, st. p. Wilhelmsberg.<\/p>\n

Rapa<\/b> 1.) w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. z\u0105dzborski, nad jez. \u0141uknaj\u0144skiem, o 2 klm. na p\u0142n. od \u0142uknaj\u0144skiego przewozu, gdzie si\u0119 \u0142\u0105cz\u0105 wody jez. \u0141uknaj\u0144skiego z jez. \u015aniardawskim, na wsch\u00f3d od Miko\u0142ajek (st. p.). 2.) R.,<\/b> ob. W\u0119gorap<\/a><\/i>. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Raponiszki,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. \u015awiatoszyn, par. Poniemo\u0144, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 44 w., ma 2 dm., 22 mk.<\/p>\n

Raszewo,<\/b> dobra, pow. grodzie\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. Gudziewicze, o 51 wiorst od Grodna.<\/p>\n

Rasznowo,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. maryampolski, gm. Freda, par. Godlewo, odl. od Maryampola 45 w., 15 dm., 114 mk., 16 os., 319 mr. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 198 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Freda Dolna; obszar dworski i lasy wesz\u0142y w sk\u0142ad d\u00f3br Mazuryszki<\/a> (ob.).<\/p>\n

Rasztobol,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Jeleniewo, par. Filipowo, odl. od Suwa\u0142k 14 w., ma 13 dm., 105 mk. W 1827 r. nale\u017ca\u0142a do par. Jeleniewo, mia\u0142a 15 dm., 95 mk.<\/p>\n

Ratkehmen<\/b> (niem.), maj. na prus. Litwie, pow. darkiejmski, 3 klm. od st. pocz. Szabienen. Obszar 271 ha.<\/p>\n

Ratowicze,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 1857 r. 18 ewang.<\/p>\n

Ratowiec,<\/b> uroczysko i osada, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Czarna Wie\u015b, o 30 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Ratowiecka W\u00f3lka<\/b>, w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Czarna Wie\u015b, o 24 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Ratowszczyzna,<\/b> fol., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Sereje, odl. od Sejn 42 w.<\/p>\n

Rauben<\/b> 1.) w\u015b, pow. wystrucki, st. poczt. Aulowoehnen. 2.) R.<\/b> al. Degelgirren<\/i>, w\u015b na prus. Litwie, pow. darkiejmski, st. poczt., tel. i kol. \u017cel. Darkiejmy. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Rauda\u0144<\/b>, w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Rauda\u0144, par. Kalwarya, odl. od Kalwaryi 3 w., ma 13 dm., 41 mk. R. gmina ma 13896 mr. obszaru i 3361 mk., s\u0105d gm. okr. I i st. poczt. w Kalwaryi; urz\u0105d gm. we wsi Niemonajcie. W sk\u0142ad gminy wchodz\u0105: Borowszczyzna, Bruki, Butanowice, Dominiszki, Dymitrowszczyzna, I\u0142go\u0142awka, Iwantyszki, Iwaszki, Jachimowicze, Jawrynie, Jucewicze, Juniszki, Kamszyce, Karoliszki, Kochanowszczyzna w\u015b i fol., Kwiatkowszczyzna, \u0141aki\u0144skie, Ma\u0142akorzy\u015b\u0107, Michaliszki, Niemonajcie, Nowiny, Pale\u0144szczyzna, Palnica, Podkirsna, Pograntyszki, Pojawiszki, Poszeszupka, Poszy\u0142ale, Potrakinie, Rauda\u0144, Rauda\u0144ski-Ogr\u00f3d, Raudoniszki, Rudka, Samowszczyzna, Sontoka, Skiersobole-Rz\u0105dowe, S.-Tatarskie w\u015b i fol., S\u0142ob\u00f3dka, So\u015bniki, Szarkowszczyzna, Sztegmanowo, Szy\u0142a\u0144ce, Taborowskie, Traki, Wincentyszki, Wysoka-Buchta, Zapolimo i Zubry.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rauda\u0144<\/b> al. Rawda\u0144<\/i> (od litew. raudonas<\/i>-czerwony) 1.) dw\u00f3r i dobra nad Niemnem, przy uj\u015bciu rzki Raudony, pow. kowie\u0144ski, w 1 okr. pol., o 58 w. od Kowna, o 1 mil\u0119 poni\u017cej Wielony. W 1859 r. by\u0142a tu kapl. domow. prawos\u0142., st. pocz. i m\u0142yn wodny. Posiada pa\u0142ac nad samym Niemnem, niegdy\u015b zamek krzy\u017cacki, mury kt\u00f3rego tworzy\u0142y dawniej kwadrat, umocowany wie\u017cami po rogach, z kt\u00f3rych jedna, wy\u017csza od drugich, przechowuje si\u0119 w pierwiastkowym kszta\u0142cie; trzy inne wie\u017ce s\u0105 znacznie uszkodzone a jedna \u015bciana od zachodu zniesiona dla otwarcia widoku na Niemen. Na dziedzi\u0144cu zamkowym by\u0142a niegdy\u015b g\u0142\u0119boka studnia, obficie wody dostarczaj\u0105ca, teraz zupe\u0142nie zasypana; pod wie\u017c\u0105 za\u015b g\u0142\u00f3wn\u0105 znajdowa\u0142 si\u0119 loch prostopad\u0142y, maj\u0105cy wymiary wie\u017cy, kt\u00f3ra si\u0119 nad nim wznosi\u0142a. Otw\u00f3r do niego by\u0142 tak w\u0105ski, \u017ce jeden tylko cz\u0142owiek m\u00f3g\u0142 si\u0119 przeze\u0144 przecisn\u0105\u0107; by\u0142o to zapewne wi\u0119zienie zamkowe. Zamek ten wzniesiony zosta\u0142 podczas wyprawy przedsi\u0119wzi\u0119tej w 1337 r. na Litw\u0119 przez w. mistrza Teodoryka z Altenburga, przez g\u0142\u00f3wnego dow\u00f3dc\u0119 krzy\u017cowc\u00f3w ks. Henryka bawarskiego i nazwany przez niego Bayern al. Bayersburg, przez okolicznych za\u015b mieszka\u0144c\u00f3w Raudonpillis (twierdza Raudony). Miejscowo\u015b\u0107 ta przez sam\u0105 natur\u0119 przeznaczon\u0105 zosta\u0142a na silny gr\u00f3d warowny. Nie by\u0142a to g\u00f3ra wysoka, ni stromemi opatrzona ska\u0142ami, ale panowa\u0142a daleko, w obie strony, nad Niemnem i traktem Zapuszcza\u0144skim<\/a>. Wkr\u00f3tce potem ks. Henryk zmuszony by\u0142 opu\u015bci\u0107 Litw\u0119, i uda\u0142 si\u0119 wezwany sprawami domowemi w ro\u00addzin\u00adne strony. Przed odjazdem nada\u0142 nowemu zamkowi herb Bawaryi, zaopatrzy\u0142 go w dostateczn\u0105 za\u0142og\u0119 oraz zostawi\u0142 wielkie zapasy. Przeje\u017cd\u017caj\u0105c przez Malborg sprzeda\u0142 zamek R. oraz Friedeberg (wzniesiony na zgliszczach Wielony) w. mistrzowi za znaczn\u0105 kwot\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105. W nast\u0119pnym roku (1338) Giedymin, powr\u00f3ciwszy z wyprawy tatarskiej, jednemu z syn\u00f3w swoich poleci\u0142 zdoby\u0107 zamek Bayern, ten jednak po dwudziestodniowym obl\u0119\u017ceniu, wskutek nadej\u015bcia odsieczy pod wodz\u0105 marsza\u0142ka zakonu Henryka Dussmera v. Aifberg i wojewody Renu, zmuszony by\u0142 ust\u0105pi\u0107. W odwrocie swym, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w zupe\u0142nym porz\u0105dku, zeszed\u0142 znienacka i zdoby\u0142 zamek Friedeberg (Wielon\u0119), zostawi\u0142 w nim siln\u0105 i liczn\u0105 za\u0142og\u0119, a nast\u0119pnie z dymem pu\u015bci\u0142 pobliski zamek krzy\u017cacki Romayn-Werder, wzniesiony na wyspie Niemna, w pobli\u017cu dzisiejszego I\u0142gowa, poczem z tryumfem powr\u00f3ci\u0142 do Wilna. Na pocz\u0105tku 1339 r. Giedymin wyruszy\u0142 wraz z synami swymi Olgierdem, Kiejstutem i Jawnutem na czele silnego wojska, odebra\u0142 zabran\u0105 zn\u00f3w przez Niemc\u00f3w Wielon\u0119, poczem ca\u0142\u0105, pot\u0119g\u0105 uderzy\u0142 na Bayern, ranny jednak przy szturmie, zmar\u0142 w Wielonie i tam\u017ce pogrzebany zosta\u0142 u podn\u00f3\u017ca g\u00f3ry zamkowej. Po \u015bmierci ojca Giedyminowicze zebrali si\u0119 w Kownie i postanowili doprowadzi\u0107 do celu rozpocz\u0119te przez niego dzie\u0142o. Nad zgromadzonym 40,000 tysi\u0105cznem wojskiem obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo najstarszy z braci Montwid i po kilkudniowych zaledwie bojach, zdoby\u0142 zamek Bayern i ca\u0142\u0105 za\u0142og\u0119 wzi\u0105\u0142 w niewol\u0119. W 1343 r. zdobyty przez w. mistrza Ludolfa Koeniga von Weizau, zosta\u0142 z jego polecenia zburzony i natomiast o mil\u0119 poni\u017cej, na wynios\u0142ej g\u00f3rze, otoczonej ze wszech stron w\u0105wozami, zbudowany wielki zamek, r\u00f3wnie\u017c Bayerburg zwany. Twierdza ta istnieje do dzi\u015b jeszcze i zowie si\u0119 zamkiem Gie\u0142gudowskim, od na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adka znakomitej ro\u00addzi\u00adny litewskiej, kt\u00f3ra go zamieszkiwa\u0142a przed niedawnemi czasy. Od tego czasu zamek Bayern le\u017ca\u0142 zapomniany w gruzach blisko przez dwa wieki. Dopiero Zygmunt August nada\u0142 obszerne dobra rauda\u0144skie prawem dziedzicznem Kryszpinowi Kirszenstein, kt\u00f3ry odbudowa\u0142 zamek i w nim zamieszka\u0142. Jego tarcza her\u00adbo\u00adwa po dzi\u015b dzie\u0144 znajduje si\u0119 nad g\u0142\u00f3wnem wej\u015bciem do zamku. W pierwszej po\u0142owie XVIII w., po wyga\u015bni\u0119ciu Kryszpin\u00f3w, odziedziczyli dobra rauda\u0144skie spokrewnieni z nimi Olendzcy, od kt\u00f3rych w 1810 r. naby\u0142 R. ks. Platon Zub\u00f3w. Pod kierunkiem bieg\u0142ego budowniczego poleci\u0142 on restaurowa\u0107 uszkodzony przez po\u017car zamek, przed zupe\u0142nym jednak wyko\u0144czeniem gwa\u0142towny ogie\u0144 zniszczy\u0142 na nowo dach ca\u0142y i wewn\u0119trzne urz\u0105dzenie. \u015amier\u0107 nie dozwoli\u0142a mu uko\u0144czy\u0107 rozpocz\u0119tego dzie\u0142a. W spadku po nim R. z przyleg\u0142emi w\u0142o\u015bciami otrzyma\u0142a baronowa von Pirch, 2-do voto gen. Kajsarowa, kt\u00f3ra wzi\u0119\u0142a si\u0119 do odbudowania rezydencyi. Roboty uko\u0144czone zosta\u0142y w 1871 r., u\u017cyty jednak do tego dzie\u0142a nieudolny budowniczy zeszpeci\u0142 zamek, odejmuj\u0105c mu wszelk\u0105, cech\u0119 staro\u017cytno\u015bci. Widok zamku w dzisiejszym stanie pomie\u015bci\u0142 Orda w swym Albumie, powt\u00f3rzony w K\u0142osach (\u2116 638), dzieje za\u015b skre\u015bli\u0142 Bali\u0144ski w Staro\u017cytnej Polsce (t. III, 542\u20133) i W\u0142ad. Zaleski w K\u0142osach (1879 r., \u2116 711 i 712). 2.) R.,<\/b> Raudandwaris<\/i>, ob. Czerwony Dw\u00f3r<\/i>. J. Krz.<\/i><\/p>\n

Raude,<\/b> folw., pow. gierdawski, st. pocz. i tel. Nordenburg.<\/p>\n

Raudischken,<\/b> dobra ryc., z fol. Waldhof, pow. gierdawski, 2 klm. od st. pocz. Perlswalde. Obszaru 945 ha.<\/p>\n

Raudohnen<\/b> 1.) w\u015b na prus. Litwie, pow. darkiejmski, st. pocz. Kleszczewo. 2.) R.,<\/b> w\u015b na prus. Litwie, pow. sto\u0142upia\u0144ski, st. pocz., tel. i kol. \u017cel. Sto\u0142upiany. 3.) R.,<\/b> w\u015b, pow. go\u0142dapski, st. pocz. Tollmingkehmen. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Raudonatschen<\/b> 1.) dobra ryc. z folw. Laugallen, Schackwethen i Wedern, na prus. Litwie, pow. ragnecki, 7 klm. od st. pocz. i tel. Kraupischken. Obszar 1128 ha. Cegielnia i wiatrak. 2.) R.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce. 3.) R.<\/b> Klein<\/i>, kolon., w tym\u017ce powiecie, st. pocz. Rautenberg. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Raudoniki,<\/b> w\u015b nad rz. Jesi\u0105, pow. kalwaryjski, gm. Nadnieme\u0144ska, par. Udrya, odl. od Kalwaryi 55 w., ma 15 dm., 143 mk. W 1827 r. by\u0142o 11 dm., 73 mk.<\/p>\n

Raudonis,<\/b> jezioro w pow. kalwaryjskim, le\u017cy na prawo od drogi bitej z Suwa\u0142k do Kalwaryi, przy wsi Raudoniszki, ma brzegi nizkie, b\u0142otniste, bezle\u015bne, do 214 mr. obszaru. Wyp\u0142ywa z niego rzeczka Raudonis.<\/p>\n

Raudoniszki,<\/b> w\u015b w pobli\u017cu jeziora Raudonis, pow. kalwaryjski, gm. Rauda\u0144, par. Kalwarya, odl. od Kalwaryi 5 w., ma 25 dm., 174 mk. Wchodzi\u0142y w sk\u0142ad majoratu rz\u0105d. Kalwarya lit. B.<\/p>\n

Raudonupie,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. P\u0142utyszki, odl. od Maryampola 31 w., ma 3 dm., 26 mk.<\/p>\n

Raudszen<\/b> 1.) ob. Peter Alksnapohl<\/i>. 2.) R.,<\/b> w\u015b na prus. Litwie, pow. ragnecki, st. pocz., tel. i kol. \u017cel. Ragneta.<\/p>\n

Raugale<\/b> al. Rauga\u0142y<\/i>, w\u015b nad rz. Nopaitis<\/a>, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Le\u015bnictwo, par, W\u0142adys\u0142aw\u00f3w (odl. 8 w.), ma 14 dm., 139mk.<\/p>\n

Raukothienen,<\/b> w\u015b na prus. Litwie, pow. tyl\u017cycki, st. pocz. Neu-Argeningken.<\/p>\n

Rauschen<\/b> 1.) dobra ryc. z udzia\u0142em do folw. w Altendorf, 1\u00bd klm. od Gierdaw. Obszar 131 ha. 2.) R.,<\/b> w\u015b, pow. rybacki, st. p. St. Lorenz. 3. R.<\/b> Klein<\/i>, osada, pow. gierdawski, blisko Gierdaw, kopalnie bursztynu.<\/p>\n

Rauschin,<\/b> rzeka, p\u0142ynie na granicy pow. pilka\u0142owskiego i sto\u0142upia\u0144skiego, od Torpupoehnen do Daynen i po za granic\u0105 kr\u00f3l. polskiego, gdzie wpada do Szyrwinty<\/a> pod osad\u0105 Szyrwinty, w pow. w\u0142adys\u0142awowskim. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Rautersfelde,<\/b> dobra ryc., pow. gierdawski, 6 klm. od Gierdaw (st. pocz., tel. i kol. \u017cel.). Obszar 333\u00bd ha.<\/p>\n

Rautershof,<\/b> fol., pow. gierdawski, st. p. Skandau.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rawele,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Kadaryszki<\/a>, par. Lubowo, odl. od Suwa\u0142k 29 w., ma 28 dm., 249 mk. W 1827 r. by\u0142o 14 dm., 145 mk., nale\u017ca\u0142y do par. Wi\u017cajny. [Powinno by\u0107: Rowele<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Razodranka<\/b> al. Razadranka<\/i>, 1.) Stara<\/i>, w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Kamionka, o 11 w. od Sok\u00f3\u0142ki. 2.) R.<\/b> Nowa<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, o 10 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rdzawe<\/b> 1.) al. Rdziawe<\/i>, w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. margrabowski, blisko granicy powiatu go\u0142dapskiego, st. pocz. i tel. Grabowo. Ks. Olbracht nadaje r. 1560 Kasprowi Nostyczowi 60 w\u0142\u00f3k boru w powiecie stradu\u0144skim, po\u0142o\u017conych obok 50 w\u0142\u00f3k, kt\u00f3re Nostycz kupi\u0142. Granica 60 w\u0142\u00f3k zaczyna si\u0119 od miejsca, gdzie powiaty stradu\u0144ski i w\u0119goborski si\u0119 stykaj\u0105, idzie potem do w\u0142o\u015bci Grzegorza z Domaszewa, kt\u00f3ry by\u0142 so\u0142tysem wsi pod wysok\u0105 g\u00f3r\u0105, do jeziora rdzawskiego (Riedzewo), do wielkiego kamienia, do w\u0142o\u015bci Grzegorza, so\u0142tysa, i do wsi W\u0119\u017cowo. Na tem terytoryum powsta\u0142y Rdzawe i Golubie. R. 1589 sprzedaje Fryderyk Nostycz, dziedzic na Lampertsdorfie, radca JXMci, Sta\u0144kowi, so\u0142tysowi z Szczyba\u0142, Niko\u0142ajowi Golubiowi i Szymonowi Gucowi 16 w\u0142\u00f3k, w\u0142\u00f3k\u0119 po 50 kop. czyli 100 z\u0142ot. pol. na prawie che\u0142m., t. j. Rdzawe (ob. K\u0119trz., O ludn.). [P\u00f3\u017aniej Rostau<\/i> (mapa WIG 1932 r.), dzi\u015b wie\u015b nie istnieje, por. <\/i><\/span>Stacze<\/a><\/i> 3.).] 2.) R.,<\/b> dobra ryc., tam\u017ce. Obszar 101 ha. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Rebel,<\/b> dobra na pol.-prus. Mazurach, pow. lecki, st. pocz. Dunajki. [Niem. R\u00f6bel<\/i>, na p\u0142n.-wsch. od Gor\u0142\u00f3wka, blisko rzeki E\u0142k, dzi\u015b Kije<\/i>, gm. \u015awi\u0119tajno.]<\/span><\/p>\n

Reckeln<\/b> 1.) w\u015b, pow. g\u0105bi\u0144ski, st. pocz. i tel. Nemmersdorf. 2.) R.,<\/b> w\u015b, pow. sto\u0142upia\u0144ski, st. pocz. i tel. Sto\u0142upiany.<\/p>\n

Reddicken,<\/b> w\u015b, pow. go\u0142dapski, st. poczt. Szittkehmen. [Dzi\u015b Redyki<\/i>. Kr\u00f3tko po II wojnie \u015bw. wymy\u015blono dla miejscowo\u015bci dwa r\u00f3\u017cne potworki j\u0119zykowe: Radiowo<\/i> i Redli\u0144ski<\/i>, kt\u00f3re na szcz\u0119\u015bcie nie utrzyma\u0142y si\u0119.]<\/span><\/p>\n

Refuzowizna,<\/b> niem. Refusowiszna<\/i>, w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. margrabowski, o 1 klm. od granicy kr\u00f3l. polskiego. St. p. Wieliczki. [Na p\u0142d. od Raczek Wielkich, dzi\u015b Godziejewo<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Regellen,<\/b> w\u015b, pow. go\u0142dapski, przy bitym trakcie z G\u0105bina do E\u0142ku, na p\u0142n.-wsch. od Go\u0142dapi, wznies. 250 mt. npm., ma 390 mk. ewang. Gleba gliniasta, mieszka\u0144cy trudni\u0105 si\u0119 rolnictwem i chowem byd\u0142a i koni. St. p. w miejscu. Ad. N.<\/i> [Regiele<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Regiel<\/b> al. Ryyiel<\/i>, Regell<\/i>, Riegell<\/i>, Rygielsk<\/i>, w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, nad jeziorem t. n., na zr\u0119bie baranowskich las\u00f3w. St. p., tel. i kol. \u017cel. E\u0142k, o 7 klm. na p\u0142n.-zach. R. istnia\u0142 ju\u017c r. 1473; Walter Kiekierzyc bowiem nada\u0142, niewiadomo w kt\u00f3rym roku, Janowi Rygielskiemu na prawie magdeburskiem 30 w\u0142\u00f3k; przywilej ten odnowi\u0142 r. 1499 Rudolf v. Diepoltskirchen, komtur ry\u0144ski, wdowie po Janie Rygielskim. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Regielnica<\/b> al. Rygielnica<\/i> al. Klein Rygel<\/i>, Rygelnitcze<\/i> (dok.), dobra na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, nad jeziorom regielskiem, 7 klm. od E\u0142ku, gdzie st. p., tel. i kol. \u017cel. R. istnia\u0142a ju\u017c r. 1484. R. 1544 nadaje ks. Olbracht Janowi Ma\u0142eckiemu (Maletius), plebanowi \u0142eckiemu, 5 w\u0142\u00f3k i 20 mr. nad jeziorem rygielskim i strumykiem Rygielnica [Dzi\u015b oficjalnie Regielnica<\/i>.]<\/span>. Dan w Kr\u00f3lewcu, 16 pa\u017adziernika 1544 r. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Regielski R\u00f3g,<\/b> niem. Reglersche Spitze<\/i>, os. le\u015bna, na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, nad jez. \u0142eckiem. Osada le\u017cy na ko\u0144cu cypla, jakim jezioro \u0142eckie na wschodnim brzegu w l\u0105d si\u0119 wrzyna. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Regielskie jezioro,<\/b> ma\u0142e jez. na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, prawie okr\u0105g\u0142e [Mowa zapewne o mniejszym jeziorku, bezpo\u015brednio nad kt\u00f3rym le\u017cy Regiel.]<\/span>, odl. o 2 klm. od wielkiego jeziora Selment.<\/p>\n

Regul\u00f3wka,<\/b> dobra ryc., pow. w\u0119goborski, 7 klm. od st. p. i tel. Kruklanek, z wiatrakiem. Obszaru 445 ha; w\u015b polska. W r. 1576 mieszka tu Marcin Drygalski.<\/p>\n

Reichenthal,<\/b> uroczysko, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Gr\u00f3\u00addek, o 36 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Reimerischkchen,<\/b> pow. gierdawski, ob. <\/i>Neu-Astrawischken<\/a><\/i>.<\/p>\n

Rejst,<\/b> jezioro w pow. sejne\u0144skim, w gm. Krasnogruda<\/span>, ma 20 mr. obszaru.<\/p>\n

Rejsztokiemie,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Sejwy, par. Pu\u0144sk, odl. od Suwa\u0142k 23 w., ma 37 dm., 276 mk.<\/p>\n

Rekicie,<\/b> fol., pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. \u017bydomla, o 21 w. od Grodna.<\/p>\n

Rekiele,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, par. Szaki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 30 w., ma 2 dm., 37 mk., 93 mr. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 55 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Gie\u0142gudyszki.<\/p>\n

<\/a>Rekle<\/b> 1.) w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., gm. Kry\u00adpno, 35 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad ststwa kny\u00adszy\u0144\u00adskie\u00adgo (ob. Knyszyn<\/a>). 2.) R.,<\/b> w\u015b, pow. poniewieski, w 1 okr. pol., o 10 w. od Poniewie\u017ca.<\/p>\n

Rekowiszki,<\/b> pow. maryampolski, gm. Gudele, par. Skrawdzie, odl. od Maryampola 25 w., ma 5 dm., 70 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm. 44 mk.<\/p>\n

Remienkinie,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Hutta, par. Wigry, odl. od Suwa\u0142k 14 w., le\u017cy \u015br\u00f3d b\u0142ot, mi\u0119dzy jez. Leszczewo i \u017bubr, ma 43 dm., 346 mk. W 1827 r. 20 dm., 107 mk. [Dzi\u015b Remienki\u0144<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Remos,<\/b> fol. d\u00f3br Kirsna-Ostr\u00f3w, w pow. kalwaryjskim.<\/p>\n

Repichy<\/b> [\u2026]<\/span> 4.) R.,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Bajki, o 14 w. od Pru\u017cany.<\/p>\n

Repiszcza,<\/b> uroczysko, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. bia\u0142owiesko-aleksandrowska, o 45 w. od Pru\u017cany.<\/p>\n

Repnowo,<\/b> fol., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Gie\u0142gudyszki, par. Szaki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 28 w., ma 1 dm., 22 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Resia,<\/b> staro\u017cytna ziemia, ob. Kwidzyn<\/i> (t. V, 31). [Zobacz te\u017c: <\/i><\/span>Resin<\/a><\/i>, Reysen<\/a><\/i>.]<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Resin,<\/b> staro\u017cytne terytoryum pruskie, ob. <\/i>Pomezania<\/a><\/i> (t. VIII, 739). [Zobacz te\u017c: Resia<\/a><\/i>, Reysen<\/a><\/i>.]<\/span><\/p>\n

Resurs,<\/b> fol., pow. Kalwaryjski, gm. i par. Urdomin, odl. od Kalwaryi 16 w., ma 13 dm., 28 mk.<\/p>\n

Reszczy\u0144ce,<\/b> uroczysko, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 1 okr. pol. gm. Nikitycze o 9\u00bd w. od Pru\u017cany.<\/p>\n

Reszecie<\/b> al. Rzeszetniki<\/i>, w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Klejwy, par. Sejny, odl. od Sejn 9 w., ma 7 dm., 72 mk. W spisie z 1827 r. w\u015b Rzeszetniki ma 9 dm., 51 mk. [Na wsch. od wsi Wi\u0142kopedzie, dzi\u015b nie istnieje.]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Reszki<\/b> [\u2026]<\/span> 4.) R.,<\/b> w\u015b i folw. nad jeziorem t. n., pow. augustowski, gm. Barg\u0142\u00f3w, par. Rajgr\u00f3d, odl. od Augustowa 18 w.; folw. ma 4 dm, 8 mk.; w\u015b 19 dm., 283 mk. W 1827 r. by\u0142o 19 dm., 131 mk. Jezioro \u0142\u0105czy si\u0119 kana\u0142em z jez. Kuk\u00f3w<\/a>.<\/p>\n

Reszkowce<\/b> 1.) w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Roman\u00f3wka, o 22 w. od Sok\u00f3\u0142ki. 2.) R.,<\/b> uroczysko, tam\u017ce, o 21 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rethow,<\/b> terrytoryum ziemi nadrowskiej<\/a>, wspominane u Dusburga. Domy\u015blaj\u0105 si\u0119, \u017ce le\u017ce\u0107 musia\u0142o w okolicy Welawy, gdzie kilka wsi nosi nazw\u0119 \u201eRichau\u201c, w kt\u00f3rej dopatruj\u0105 si\u0119 owego starego Rethow. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Reutersdorf,<\/b> w\u015b, pow. go\u0142dapski, st. p. Grabowo. [Mi\u0119dzy Grabowem a W\u0142ostami, dzi\u015b nie istnieje.]<\/span><\/p>\n

Rewejki,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Malecz, o 21 w. od Pru\u017cany. Nale\u017ca\u0142a do ekonomii pru\u017ca\u0144skiej, darowanej przez cesarzow\u0119 Katarzyn\u0119 II gen. Rumiancowowi.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Reysen<\/b> al. Resien<\/i>, terra R.<\/i> i Rezyx<\/i>, stare terytoryum pruskie w Pomezanii<\/a>; posiada\u0142o dwie warownie, tam gdzie dzi\u015b jest w\u015b Riesenkirch i mto Prabuty. Si\u0119ga\u0142o a\u017c pod Kwidzy\u0144 (ob. Dusburg, III, c.9 i 14 i Toeppen Hist. comp. Geogr. v. Preussen, str. 12). [Zobacz te\u017c: Resia<\/a><\/i>, Resin<\/a><\/i>.]<\/span><\/p>\n

Re\u017cgale,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Kidule, par. Sudargi, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 33 w., ma 36 dm., 269 mk.<\/p>\n

Re\u017cuki,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Kidule, par. Sudargi, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 29 w., ma 5 dm., 28 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 43 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>R\u0119kusy,<\/b> w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, 5 klm. na p\u0142n.-zach. od E\u0142ku (st. p. i tel.), w\u015b zdawna i dot\u0105d polska. Rudolf von Diepoltskirchen, komtur ry\u0144ski, nadaje 1494 r. Maciejowi R\u0119kusowi (Renkus, Rankus) na prawie magdeburskiem 7\u00bd w\u0142\u00f3k mi\u0119dzy Bartoszami, Czarnym Miko\u0142ajem, Kowalem z Szarku i Zceysen. Por. <\/i>Kulisze<\/a><\/i>. Ad. N.<\/i><\/p>\n

R\u0119szczyzna,<\/b> dobra, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Gr\u00f3\u00addek, o 25 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku.<\/p>\n

Ribbenischken<\/b> al. Ribbeniszken<\/i>, w\u015b na prus. Litwie, pow. go\u0142dapski, st. p. Zitkiemy. [Dzi\u015b Uwarowo<\/i> (ros. \u0423\u0432\u0430\u0440\u043e\u0432\u043e<\/span><\/i>) w obw. kaliningradzkim, ok. 4 km na p\u0142n.-zach. od \u017bytkiejm<\/a>.]<\/span><\/p>\n

Ribbiunen,<\/b> w\u015b, pow. g\u0105bi\u0144ski, st. Walterkehmen.<\/p>\n

Riedelsberg<\/b> 1.) w\u015b ko\u015bcielna na pruskiej Litwie, pow. g\u0105bi\u0144ski, posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 paraf. katolicki, nale\u017c\u0105cy do dyecezyi warmi\u0144skiej. Oko\u0142o 1880 r. by\u0142o 383 komunikuj\u0105cych. Ludno\u015b\u0107 wsi litewska. 2.) R.<\/b> al. Riedelsruh<\/i>, os., pow. ragnecki. st. Wischwill.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rittersfelde<\/b> al. Neu <\/i>Maygunischken<\/a><\/i> [(3.)]<\/span>, Hoffmannshof<\/i>, w\u015b, pow. g\u0105<\/span>bi\u0144ski, st. p. Walterkehmen.<\/p>\n

Ritterstreu,<\/b> folw. na prus. Litwie, pow. ragnecki, st. p. Kraupischken.<\/p>\n

Roczyszki,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Kidule, par. Sudargi, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 29 w., ma 6 dm., 59 mk., 203 mr. obszaru. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 64 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105dowych Kidule.<\/p>\n

Roedszen<\/b> al. Roidszen<\/i>, w\u015b, pow. g\u0105bi\u0144ski, st. p. Walterkehmen, 9 dm., 81 mk., 213 ha.<\/p>\n

Rog,<\/b> rus. Roh<\/i>, Rich<\/i>. Nazwa ta, przywi\u0105zana do wielkiej liczby miejscowo\u015bci, przewa\u017cnie le\u015bnych, wyst\u0119puje szczeg\u00f3lniej na obszarach Rusi. Roh dawniej u Rusin\u00f3w by\u0142 synonimem lasu, a nawet wed\u0142ug Moroszkina wyraz ten i dzi\u015b jeszcze jest w u\u017cyciu na oznaczenie lasu. Przeto nie jest do przyj\u0119cia t\u0142umaczenie tej nazwy miejscowej ani w znaczeniu rogu zwierz\u0119cego ani te\u017c w znaczeniu angu\u0142u czyli ostrego klinu lasu lub boru (rogu); \u2013 nazwa ta stosuje si\u0119 bowiem wprost do samego lasu, a bynajmniej ani do figury, ani do po\u0142o\u017cenia onego. W nazwie roh<\/i>, rih<\/i>, r\u00f3g<\/i> tkwi pierwiastek sanskrycki ruh<\/i> (crescere ro\u015b\u0107); st\u0105d po sanskrycku rohi<\/i>, ruksza<\/i>, drzewo; staros\u0142owia\u0144skie roszcza<\/i> las; rossyjskie ro\u017c<\/i> (\u017cyto). W polskim za\u015b i ruskim j\u0119zyku dalszymi tego\u017c samego wyrazu pochodnikami s\u0105: roho\u017ca<\/i>, rogo\u017ca<\/i>, r\u00f3zga<\/i>, rohatyna<\/i> (w\u0142\u00f3cznia). Wyraz \u0142aci\u0144ski rogus<\/i> oznacza stos drew, na kt\u00f3rym palono umar\u0142ych. Roh<\/i> wed\u0142ug Narbutta po litewsku oznacza o\u0142tarz; st\u0105d \u015awi\u0119tyroh<\/i>, miejsce na kt\u00f3rem p\u00f3\u017aniej stan\u0119\u0142o miasto Wilno. W nazwie uroczysk le\u015bnych albo osad wyraz Roh<\/i>, na Rusiach, albo sam oddzielnie, albo z przyrostkiem przymiotnikowym wyst\u0119puje zwykle, np. Ze\u0142enyj roh, Berestowyj roh, Lipow roh, Krasnyj roh, Lisiczy roh. Towstorohi (g\u0119ste lasy), lub Bohatyryn roh, Storo\u017cowyj roh (lasy gdzie stra\u017c od p\u00f3l odbywali Kozacy ukrai\u0144scy); Stryj\u00f3w roh, Semenow roh, Nikityn roh, Tagan roh. Oto jeszcze w starym dokumencie rozgraniczenia d\u00f3br berdyczowskich i machnowieckich z 1614 r. ten\u017ce wyraz roh<\/i> w znaczeniu lasu jest u\u017cyty wyra\u017anie: \u201etam gdzie przysz\u0142a pi\u0119ta gruntu januszpolskiego\u201c\u2014m\u00f3wi ten\u017ce dokument\u2014\u201estoi kr\u0105g d\u0105browy, kt\u00f3ry zowi\u0105 Storo\u017cowym lasem<\/i> czyli rogiem<\/i>\u201c. Ten las czyli r\u00f3g Storo\u017cowy sta\u0142 tu\u017c nad Czarnym szlakiem<\/a>. S\u0142owia\u0144ska Raguza, na brzegach morza Adriatyckiego, prawdopodobnie mo\u017ce te\u017c pochodzi\u0107 od wyrazu roh<\/i> poj\u0119tego w znaczeniu lasu; to te\u017c i Dubrownik<\/i> jest, jak wiadomo, drugiem tego\u017c miasta na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adkiem. Ed. Rul.<\/i><\/p>\n

Rog<\/b> 1.) w\u015b, pow. niborski, st. p. Muszaki, 107 dm., 663 mk., 2047 ha. R. by\u0142 wsi\u0105 dannick\u0105, obejmuj\u0105c\u0105 58\u00bd w\u0142\u00f3k; so\u0142tysem w 1571 r. jest Marcin P\u0142oski; r. 1600 mieszkaj\u0105 tam<\/span> sami Polacy. 2.) R.,<\/b> w\u015b na pol.-prus. Mazurach, na p\u0142d. brzegu jez. \u015awi\u0119ce, naprzeciw W\u0119goborku po\u0142o\u017conego, blisko p\u0142n. brzegu, pow. w\u0119goborski, tam\u017ce st. p., tel. i kol. \u017cel., 6 dm., 39 mk., 184 ha. 3.) R.,<\/b> wybud. przy wsi Pierkunowie, blisko jez. Leckiego, na pol.-prus. Mazurach, pow. lecki, st. p. i tel. Lec. 4.) R.<\/b> al. Rock<\/i>, Rogen<\/i> (dok.), w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. lecki, tu\u017c przy granicy pow. margrabowskiego, nad ma\u0142em L\u0119kukskiem jeziorem, \u00bd mili od st. p. i tel. Or\u0142owa. [Tak\u017ce Rhog<\/i>, na zach. od jez. \u0141\u0119kuk i p\u0142n. od jez. R\u00f3g<\/i>, dzi\u015b nie istnieje.]<\/span> Ad. N.<\/i><\/p>\n

Rogacze<\/b> 1.) w spisie z 1866 r. Roganicze<\/i>, w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. lidzki, w 3 okr. pol., gm. i okr. wiejski Szczuczyn, o 7 w. od Szczuczyna, ma 5 dm., 50 mk. (w 1864 r. tylko 13 dusz rewiz.); nale\u017cy do d\u00f3br skarb. Ro\u00addzie\u00adwi\u00adcze. 2.) R.,<\/b> bia\u0142orus. Rahaczy<\/i>, w\u015b w pobli\u017cu rz. My\u00adszan\u00adki, pow. nowogr\u00f3dzki, gm. Krzy\u00adwo\u00adszyn, ma 15 osad. 3.) R.,<\/b> w\u015b, pow. brzeski gub. grodzie\u0144skiej, w 5 okr. pol., gm. Rogacze, o 57 w. od Brze\u015bcia. 4.) R.,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Indura, o 29 w. od Grodna. 5.) R.,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Norki, od 16 w. od Pru\u017cany. 6.) R.,<\/b> w\u015b i przysi\u00f3\u0142ek, pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Grzebienie, o 34 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Rogaczny Las,<\/b> chutor, pow. brzeski gub. grodzie\u0144skiej, w 5 okr. pol., gm. Rogacze, o 57 w. od Brze\u015bcia.<\/p>\n

Rogaischen<\/b> 1.) al. Paul R<\/i>., w\u015b, pow. szy\u0142okarczemski, st. p. Lankuppen. 2.) R.<\/b> Alt<\/i>, dobra z wielk\u0105 stadnin\u0105, w pow. darkiejmskim, st. p. Trempen. 3.) R.<\/b> Neu<\/i>, w\u015b w tym\u017ce powiecie, st. p. Soedehnen. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Rogale<\/b> 1.) w\u015b na prus. Litwie, pow. darkiejmski, st. p. Szabienen, 43 dm., 349 mk. prot., 489 ha. W\u015b ta, jak \u015bwiadczy jej nazwa, jest pami\u0105tk\u0105 dzia\u0142alno\u015bci kolonizatorskiej Polak\u00f3w w tym dalekim powiecie; dzi\u015b zniemczona zupe\u0142nie. 2.) R.,<\/b> dobra ryc. nad jez. t. n., na pol.-prus. Mazurach, pow. szczycie\u0144ski, blisko granicy pow. ja\u0144sborskiego, poczta w Ra\u0144sku, par. w D\u017awierzutach; 6 dm., 138 mk., 635 ha. R. istnia\u0142y ju\u017c w r. 1436. Nale\u017ca\u0142y do klucza ra\u0144skiego, jak wskazuje dokument z 1468 r., kt\u00f3rym Henryk z P\u0142awna nadaje kuchmistrzowi Sternbergowi ten klucz, a w nim R. z 8 w\u0142\u00f3kami. 3.) R.<\/b> Wielkie<\/i>, w\u015b nad jez. t. n., na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, w pobli\u017cu granicy pow. leckiego, 4 klm. na p\u0142d.-zach. od st. p. Grabnika, 38 dm., 264 mk., 770 ha. 4.) R.<\/b> Ma\u0142e<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, o 3 klm. na p\u0142d. od R. Wielkich. Istnia\u0142a ju\u017c r. 1550. Ks. Olbracht podaje r. 1552 do wiadomo\u015bci, \u017ce Jerzy v. Diebes nada\u0142 obydw\u00f3m so\u0142tysom w Rogalach, Micha\u0142owi i Maciejowi, 35 w\u0142\u00f3k boru, celem za\u0142o\u017cenia wsi dannickiej na prawie magdeburskiem, mi\u0119dzy jeziorami Rogala, Skomackiem, Druglin, R\u00f3\u017cy\u0144skiem i Grabnikiem; so\u0142tysi otrzymuj\u0105 5 w\u0142\u00f3k. 5.) R.<\/b> Wielkie<\/i>, w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. ja\u0144sborski, o 1 klm. od granicy kr\u00f3l. polskiego, poni\u017cej jez. Gutskiego, 7 klm. od st. p. R\u00f3\u017cy\u0144ska, s\u0105d okr. w Biale; 34 dm., 240 mk., 537 ha. [Dzi\u015b Marchewki<\/i>]<\/span> 6.) R.<\/b> Ma\u0142e<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, najdalej na p\u0142d<\/span>.-wsch. po\u0142o\u017cona ze wszystkich miejscowo\u015bci powiatu; powy\u017cej jez. Gutskiego [Zapewne jez. D\u0142ugochwa\u0142y<\/i>]<\/span>, st. p. Prostki, s\u0105d okr. w Biale; 10 dm., 71 mk., 171 ha. Zygfryd Flach v. Schwarzburg, komtur baldzki, nadaje Maciejowi Rogali, Maciejowi, Grzegorzowi i Stefanowi 30 w\u0142\u00f3k w Rogalach na prawie magdeburskiem, mi\u0119dzy granic\u0105 mazowieck\u0105, Skarzynem, Sz\u0142apiami, Wszcz\u0119tkami i Lipi\u0144skiemi. Dan w Piszu r. 1741. Jan v. Helmstadt, w\u00f3jt piski, przekazuje Maciejowi Rogali 2 w\u0142\u00f3ki nadwy\u017cki, kt\u00f3re przy pomiarach D\u0105browy miernik wykaza\u0142. Dan w Piszu r. 1476. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Rogalik,<\/b> dobra na polsko-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, st. p. Grabnik; 4 dm., 76 mk., 137 ha.<\/p>\n

Rogalskie,<\/b> jezioro na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci, zwanych Wielkie i Ma\u0142e jezioro, po\u0142\u0105czonych strug\u0105. Jest w zwi\u0105zku z ca\u0142ym szeregiem jezi\u00f3r mazurskich. Obszaru przesz\u0142o 200 ha.<\/p>\n

Rogalwalde,<\/b> dobra, pow. darkiejmski, st. poczt. Abelischken; 11 dm., 200 mk., 733 ha.<\/p>\n

Roganiszki,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Sereje, odl. od Sejn 38 w., ma 18 dm., 122 mk.<\/p>\n

Rogienice<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) R.<\/b> Wielkie<\/i>, w\u015b i fol., R. Wypychy<\/i> i R. Piaseczne<\/i>, wsi szlach., pow. kolne\u0144ski, gm. Rogienice, par. Ma\u0142y P\u0142ock, odl. 17 w. od Kolna. R. Wielkie<\/i> maj\u0105 urz\u0105d gminny, 176 mr. folw. (52 mr. lasu) i 38 os., 280 mr. w\u0142o\u015bc. i do drobnej szla\u00adch\u00adty oko\u0142o 1270 mr.; 1827 r. by\u0142o 23 dm., 137 mk. R. Wypychy<\/i> mia\u0142y 1827 r. 18 dm., 80 mk. R. Piaseczne<\/i> maj\u0105 11 os. i 42 mr.; w 1827 r. 18 dm., 119 mk.; nale\u017ca\u0142y do R. Wielkich. W dokum. z 1436 r. wyst\u0119puj\u0105 wszystkie trzy wsie (Gloger ziemia \u0142om\u017cy\u0144ska). W 1882 r. ca\u0142e R. Wielkie sp\u0142on\u0119\u0142y. R. gmina ma 5142 mk., rozleg\u0142o\u015bci 14,754 mr., s. gm. okr. II w os. Ma\u0142y P\u0142ock o 5 w., st. p. \u0141om\u017ca. W sk\u0142ad gm. wchodzi 21 wsi szla\u00adche\u00adc\u00adkich: Chludnie Brzeszczotno, Ch. Rupnino, Ch. Wa\u015bki, Dro\u017c\u0119cin Stary, G\u00f3rki Sypniewo, Karnowo, Kobylin, Ko\u0142aki Wietrzykowo, K. Strumienie, Nag\u00f3rki, Penza, Popki, Ptaki Nizkie, Rogienice Wypychy, R. Piaseczne, \u015amiarowo, Trojany, W\u0142odki Bia\u0142obrzegi, Wysokie Ma\u0142e, W. Wielkie i Zalesie Karwowo, jedna w\u015b z ludno\u015bci\u0105 mieszan\u0105 i 10 wsi w\u0142o\u015bcia\u0144skich: Baliki, Cydzyn, Dobrzyja\u0142owo, Dro\u017c\u0119cin Lubiejewo, Kisielnicz, \u0141uby, Murawy, Rogienice Wielkie, Serwatki i Wagi Nag\u00f3rki, oraz fol. Wygrane. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Rogliszki,<\/b> w\u015b nad Niemnem, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Dobrowola, par. Sapie\u017cyszki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 53 w., ma 23 dm., 194 mk. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 69 mk.<\/p>\n

Rogowo<\/b> [\u2026]<\/span> 8.) R.,<\/b> pow. maryampolski, gm. Gudele, par. Skrawdzie, odl. od Maryampola 29 w., ma 7 dm., 44 mk. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 22 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Rogowo,<\/b> dok. Gross Rogau<\/i> i Rogoue<\/i> i Roge<\/i>, w\u015b, pow. toru\u0144ski, st. p. i kol. Turzno, par. kat. Gronowo, p\u00f3\u0142 mili odl., opodal dr. \u017cel. toru\u0144sko-brodnickiej. Posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 ewang. i szko\u0142\u0119 ew. 1-klas. (1 naucz. i 69 dz.); 530 (24 \u0142\u0105k i 491 roli). W 1868 r. 80 bud., 35 dm., 284 mk., 12 kat., 272 ew.; 1885 r. za\u015b 37 dm., 64 dym., 340 mk., 74 kat., 248 ew.,18 dyssyd. Istnia\u0142 tu zdawna gr\u00f3d, w kt\u00f3rym jeszcze si\u0119 trzymali Pomeza\u0144czycy. Naczelnikiem ich by\u0142 tu szwagier s\u0142awnego Pipina, kt\u00f3ry si\u0119 usadowi\u0142 w Pigrzy (ob.). Krzy\u017cacy zdobyli wnet te zamki, jak donosi kronika oliwska (ob. Script. rer. Prus., V, str. 596 i K\u0119trz. O narod. pol., str. 51 i 53). Odt\u0105d nale\u017ca\u0142o R. do komturstwa toru\u0144skiego i obejmowa\u0142o po 1415 r. 32 w\u0142ok, 14 w\u0142\u00f3k czynszowa\u0142o po 2 grz. a 18 po 15 skojc\u00f3w, 9 ogrod\u00f3w 7 wiard., karczmarz 8 skojc\u00f3w, razem 34 grz. i 8 skojc\u00f3w (ob. Gesch. d. Kr. Kulm. von Schultz, II, str. 115). Wed\u0142ug krzy\u017cackich ksi\u0105g szkodowych z r. 1414 ponios\u0142o R. w ostatniej wojnie 414 grz. szkody (ob. tam\u017ce, str. 158). Za czas\u00f3w Rzpltej nale\u017ca\u0142o do kr\u00f3lewskich d\u00f3br sto\u0142owych, darowanych Toruniowi przez Kazimierza. Przy wsi znajduje si\u0119 kilka kopc\u00f3w (1\u00bd\u20132 pr\u0119t\u00f3w szerokie i d\u0142ugie), jak si\u0119 zdaje staro\u017cytne mogi\u0142y. W pierwszej po\u0142owie bie\u017c\u0105cego stulecia natrafiano tu na popielnice (ob. Besch. von Thorn v. Wernicke, str. 283). Tutejszy ko\u015bci\u00f3\u0142, dawniej katol., by\u0142 fili\u0105 Gr\u0119bocina; prawo patronatu mia\u0142 magistrat toru\u0144ski. R\u00f3wnocze\u015bnie ze swoj\u0105 macierz\u0105 przeszed\u0142 w r\u0119ce protestant\u00f3w. Biskup Opali\u0144ski jad\u0105c r. 1682 na installacy\u0105 do Che\u0142m\u017cy, po drodze z Gr\u0119bocina wst\u0105pi\u0142 tak\u017ce do Rogowa, gdzie ko\u015bci\u00f3\u0142 bez oporu po\u015bwi\u0119ci\u0142 i jako fili\u0105 znowu przy\u0142\u0105czy\u0142 do Gr\u0119bocina. Ale protestanci przemoc\u0105 go odebrali. Wskutek ugody z r. 1683 pozosta\u0142 ko\u015bc. rogowski na zawsze przy ewangielikach (ob. Utracone ko\u015bcio\u0142y przez k\u015b. Fankidejskiego, str. 41). K\u015b. Fr.<\/i><\/p>\n

Rogowszczyzna,<\/b> wybud. przy wsi Swi\u0119tajnem, na pol.-prus. Mazurach, pow. margrabowski, st. p. Dunajki; 3 dm., 14 mk. [Na wsch. brzegu jez. Dworackiego<\/i>.]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rogo\u017cajny<\/b> 1.) w\u015b i fol., pow. suwalski, gm. i par. Wi\u017cajny, odl. od Suwa\u0142k 28 w.; w\u015b ma 3 dm., 26 mk.; fol. 1 dm., 4 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 37 mk. W 1885 r. fol. R. oddzielony w 1870 r. od d\u00f3br Ha\u0144cza, rozl. mr. 171: gr. or. i ogr. mr. 108, \u0142\u0105k mr. 46, past. mr. 14, nieu\u017c. mr. 3; bud. z drzewa 3; pok\u0142ady wapna i torfu. 2.) R.<\/b> Ma\u0142e<\/i>, w\u015b i fol. i R. Wielkie<\/i>, w\u015b, pow. suwalski, gm. i par Wi\u017cajny, odl. od Suwa\u0142k 28 w. R. Ma\u0142e maj\u0105 10 dm., 97 mk.; R. Wielkie 19 dm., 158 mk. W 1827 r. by\u0142o 26 dm., 182 mk. Wchodzi\u0142y w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Kadaryszki<\/a>.<\/p>\n

Rogo\u017ce<\/b> 1.) pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Zyple, par. Syntowty, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 18 w., ma 7 dm., 66 mk. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 46 mk. 2.) R.,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Wojtkobole, par. Gra\u017cyszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 29 w., ma 7 dm., 19 mk.<\/p>\n

Rogo\u017cyn<\/b> al. Roho\u017cyn<\/i>, w\u015b i fol., pow. augustowski, gm. Petropaw\u0142owsk, par. Lipsk, odl. od Augustowa 41 w.; w\u015b ma 20 dm., 134 mk.; fol. 5 dm., 19 mk. W 1827 r. 19 dm., 104 mk. Fol. R. z przyl. Wielhory rozl. mr. 1774: gr. or. i ogr. mr. 269, \u0142\u0105k mr. 55, lasu mr. 300, zaro\u015bli mr. 150, nieu\u017c. mr. 1000; bud. mur. 3, z drzewa 11. W\u015b R. os. 10, z gr. mr. 217.<\/p>\n

Rogo\u017cynek<\/b> al. Roho\u017cynek<\/i>, pow. augustowski, gm. Petropaw\u0142owsk, par. Lipsk, odl. od Augustowa 38 w., ma 10 dm., 74 mk. W 1827 r. 5 dm., 52 mk. [Na mapie WIG Rogo\u017cyniec<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Rogo\u017cysz,<\/b> dwa jeziora w pow. sejne\u0144skim, na obszarze \u0141osiewicz; jedno ma 20 mr. a drugie 36 mr. obszaru. L. Wolski<\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rog\u00f3jnie<\/b> 1.) al. Rogonie<\/i>, dok. Rogun<\/i>, w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. margrabowski, blisko jeziora Haasznen [\u0141a\u017ano]<\/span>, 4\u00bd klm. na p\u0142n.-wsch\u00f3d od st. p. Or\u0142owa; 69 dm., 634 mk., 665 ha. Wawrzyniec v. Halle, ststa stradu\u0144ski, sprzedaje r. 1564 Wawrzy\u0144cowi, Miko\u0142ajowi i Paw\u0142owi Rogoniom, braciom z P\u0142ociczna, 4 w\u0142\u00f3ki so\u0142eckie, w\u0142\u00f3k\u0119 za 60 grzywien, celem za\u0142o\u017cenia wsi dannickiej, na 40 w\u0142\u00f3kach boru, nad strug\u0105 Bierkanic\u0105, przy 10 latach wolno\u015bci. W 1600 r. mieszkali tu sami Polacy. Wspomniani po imieniu Glasenapp-Gli\u017ami\u0144scy. [Dzi\u015b Rogajny<\/i>, Rogojny<\/i>?]<\/span> 2) R.,<\/b> dobra, tam\u017ce, 3 dm., 45 mk. 3.) R.<\/b> Ma\u0142e<\/i> al. <\/i>Turowo<\/a><\/i>, le\u015bn., w tym\u017ce powiecie, 1 dm., 7 mk. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Rog\u00f3wka,<\/b> os., pow. augustowski, gmina Dowspuda, par. Barg\u0142\u00f3w, odl. od Augustowa 10 w., ma 1 dm.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rog\u00f3wko<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) R.,<\/b> Rogowo<\/i>, pow. augustowski, ob. <\/i>Grabowo<\/a><\/i> 15.).<\/p>\n

Rog\u00f3wko,<\/b> w\u015b; na pol.-prus. Mazurach, pow. margrabowski, 8 klm. na p\u0142n.-zach. od Margrabowy, blisko bitego traktu do Go\u0142dapu, 7 klm. na p\u0142d. od st. p. Kowali, 22 dm., 177 mk., 293 ha obszaru. Henryk Kracht, ststa stradu\u0144ski, sprzedaje r. 1581 Starlkowi Kukowskiemu z Rogowa 4 w\u0142\u00f3ki so\u0142eckie, kt\u00f3re przed kilku laty naby\u0142 Maciej Czukta z Che\u0142ch, ale nie osadzi\u0142 lud\u017ami, w\u0142\u00f3k\u0119 za 60 grzywien, celem za\u0142o\u017cenia wsi dannickiej na 40 w\u0142\u00f3kach. 10 lat wolno\u015bci. W Rog\u00f3wku znajdujemy r. 1600 samych Polak\u00f3w. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Rogupie,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. i par. Gryszkabuda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 19 w., ma 7 dm., 78 mk. W 1827 r. 9 dm., 70 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Le\u015bnictwo.<\/p>\n

Rohacze<\/b> 1.) Rogacze<\/i>, w\u015b nad rzk\u0105 Nurczyk, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144skiej. 2.) R.,<\/b> ob. Rogacze<\/i>.<\/p>\n

Rohmannsmorgen,<\/b> wybud. przy wsi Nowawie\u015b [Jab\u0142onowo]<\/span>, na Mazurach, pow. margrabowski, 1 dm., 12 mk. [Dzi\u015b nie istnieje.]<\/span><\/p>\n

Rohozyn,<\/b> dobra, pow. grodzie\u0144ski, w\u0142asno\u015b\u0107 niegdy\u015b Gab\u00adrye\u00adla Woj\u00adny, podkanclerzego koronnego, dalej kolejno syna jego Ja\u00adna, ststy mereckiego, i wnuka Ka\u00adzi\u00admie\u00adrza Ga\u00adb\u00adrye\u00adla, s\u0119dziego ziemi pi\u0144skiej, poczem Ja\u00adna Woj\u00adny, nast\u0119pnie Piet\u00adki\u00adwi\u00adcz\u00f3w, z kt\u00f3rych Wik\u00adtor, stolnik pi\u0144ski, v: 1729 r. zapisuje Mi\u00adko\u00ad\u0142a\u00adjo\u00adwi i An\u00adto\u00adni\u00adnie z \u017ba\u00adb\u00f3w Ho\u00adro\u00adde\u0144\u00adskim.<\/p>\n

Rohrfeld,<\/b> w\u015b, dobra i m\u0142yn, pow. g\u0105bi\u0144ski, st. pocz. Mallwischken, 25 dm., 161 mk., 147 ha.<\/p>\n

Roiska,<\/b> pow. suwalski, gm. i par. Jeleniewo, odl. od Suwa\u0142k 10 w., ma 4 dm., 33 mk. [Obecnie nazwa nie funkcjonuje, miejsce po\u0142o\u017cone w po\u0142owie drogi mi\u0119dzy Prudziszkami a Jeleniewem.]<\/span><\/p>\n

Rojst,<\/b> jezioro w pow. sejne\u0144skim, na obszarze d\u00f3br Krasnogruda. [Dzi\u015b Raj\u015bcie<\/i>, ~1 km na zach. od \u017begar; na mapie 1915 oraz mapie WIG: Bejslic<\/i>, inne mapy: Rejskie<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Roki<\/b> al. Rokokiemie<\/i>, w\u015b, pow. maryampolski, gm. Poniemo\u0144 Po\u017caj\u015bcie, par. Poniemo\u0144, odl. od Maryampola 48 w., ma 38 dm., 279 mk.<\/p>\n

Rokiszki,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. i par. Wejwery.<\/p>\n

Rolki<\/b>, niem. Rollkoff<\/i>, w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. ja\u0144sborski, odl. 4 klm. od granicy kr\u00f3l. polskiego, tyle\u017c od Bia\u0142y, st. p. i tel. Istnia\u0142y ju\u017c r. 1480; ob. Nag\u00f3rki<\/i>.<\/p>\n

Romaniszki<\/b> 1.) w\u015b i fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. Pojeziory, par. Szumsk, odl. od Wy\u0142kowyszek 17 w., ma 16 dm., 156 mk. W 1827 r. by\u0142o 15 dm., 93 mk., par. Wy\u0142kowyszki. 2.) R.,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Wy\u0142kowyszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 4 w., ma 4 dm., 27 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 27 mk. 3.) R.<\/b> al. Rymaszyszki<\/i>, w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gmina \u015awiatoszyn, par. Poniemo\u0144 Ferg., odl. od W\u0142adys\u0142awowa 44 w., ma 3 dm., 22 mk. 4.) R.,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Le\u015bnictwo, par. W\u0142adys\u0142aw\u00f3w, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 10 w., ma 8 dm., 50 mk. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 66 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Le\u015bnictwo. 5.) R.,<\/b> w\u015b nad Niemnem, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Kidule, par. Sudargi, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 37 w., le\u017cy przy samej granicy od Prus, posiada przykom\u00f3rek celny, ma 18 dm., 164 mk., 686 mr. W 1827 r. by\u0142o 21 dm., 143 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Kidule.<\/p>\n

Romaniuki<\/b> Nowe<\/i> i Stare<\/i>, w\u015b, pow. suwalski, gm. Andrzejewo, par. Pu\u0144sk, odl. od Suwa\u0142k 23 w. R. Stare maj\u0105 9 dm., 67 mk.; R. Nowe 14 dm., 83 mk. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 32 mk., par. Wi\u017cajny.<\/p>\n

Romanki,<\/b> w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. lecki, st. p. Bajtkowo, 5 dm., 27 mk., 119 ha.<\/p>\n

Romanowce<\/b> Rz\u0105dowe<\/i> i R. Prywatne<\/i>, w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Krasnopol, odl. od Sejn 8 w. R. Rz\u0105dowe maj\u0105 7 dm., 78 mk., R Prywatne 17 dm., 143 mk. W 1827 r. R Prywatne mia\u0142y 9 dm., 68 mk. a Rz\u0105dowe 3 dm., 27 mk.<\/p>\n

Romanowo<\/b> [\u2026]<\/span> 4.) R.,<\/b> os. le\u015b., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Gie\u0142gudyszki, par. Szaki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 29 w., 1 dm., 12 mk.; nale\u017cy do d\u00f3br Gie\u0142gudyszki Dolne. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Romanowo<\/b> 1.) za\u015bc., pow. lidzki, w 4 okr. pol., gm. Sobaki\u0144ce (Pokrowy), o 55 w. od Lidy a 20 w. od Wasiliszek, ma 1 dm., 7 mk. \u017cyd. 2.) R.,<\/b> w\u015b i dobra, pow. trocki, w 3 okr. pol., gm. i par. Hanuszyszki, okr. wiejski Romanowo, o 4 w. od gminy a 30 w. od Trok; fol. ma 1 dm. i 27 mk. kat., w\u015b za\u015b 6 dm. i 98 mk. tego\u017c wyzn. (w 1864 r. 36 dusz rewiz., 1 jednodworzec i 9 b. ludzi dwor.; w\u0142asno\u015b\u0107 Hre\u00adho\u00adro\u00adwi\u00adcz\u00f3w). W 1850 r. w\u0142asno\u015b\u0107 \u017by\u00adli\u0144\u00adskich, 306 dzies. rozl.; w 1866 r. nale\u017cy do \u017by\u017c\u00admo\u00adw\u00adskich i Hre\u00adho\u00adro\u00adwi\u00adcz\u00f3w; w\u0142o\u015bcianie wnie\u015bli 1160 rs. 33 kop. wykupu. W sk\u0142ad okr\u0119gu wiejskiego wchodz\u0105 wsie: R., Wojckuniszki i za\u015bc. Peteryszki, w og\u00f3le 65 dusz rewiz. w\u0142o\u015bcian uw\u0142aszcz. i 11 jednodworc\u00f3w. 3.) R.,<\/b> jedno z dawnych przedmie\u015b\u0107 Mi\u0144ska, obecnie ulica w obr\u0119bie miasta, b\u0142otnista, n\u0119dzna, pozbawiona wody czystej i wszelkich warunk\u00f3w hygienicznych. 4.) R.<\/b> al. Roman\u00f3w<\/i>, fol. nad rz. Usz\u0105, lewym dop\u0142. Wilii, pow. mi\u0144ski, w 2 okr. pol. rakowskim, gm. Zas\u0142aw, w\u0142asno\u015b\u0107 Ja\u00adnusz\u00adkie\u00adwi\u00adcz\u00f3w, ma 25 w\u0142\u00f3k; grunta szczerkowe dobre, \u0142\u0105k dostatek. Tu\u017c przechodzi libawo-rome\u0144ska droga \u017celazna; od stacyi Radoszkowicze 10 w.; w okolicy las\u00f3w ma\u0142o. 5.) R.,<\/b> fol., pow. rzeczycki, w 2 okr. pol. i gm. Jurewicze; miejscowo\u015b\u0107 falista, malownicza. 6.) R.,<\/b> za\u015bc., pow. wi\u0142\u00adko\u00admier\u00adski, gm. Tra\u00adsz\u00adku\u00adny, o 64 w. od Wi\u0142\u00adko\u00admie\u00adrza. 7.) R.,<\/b> uroczysko, pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr. pol., gm. Berszty, o 81 w. od Grodna. 8.) R.,<\/b> uroczysko, pow. s\u0142onimski, w 2 okr. pol., gm. Mie\u00ad\u017ce\u00adwi\u00adcze al. Mi\u00ad\u017ce\u00adwi\u00adcze, o 29 w. od S\u0142onima. 9.) R.,<\/b> chutor, pow. wo\u0142kowyski, w 3 okr. pol., gm. Juszk\u00f3w, o 47 w. od Wo\u0142kowyska. 10.) R.,<\/b> mko przy uj\u015bciu ruczaju Rudnego do rzki Mereji, pow. horecki, w 3 okr. pol., o 18 w. od Horek, przy trakcie poczt. z mka Lady do Horek. Ma 728 mk. (359 m\u0119\u017c. i 369 kob.), w tej liczbie 340 prawos\u0142., 5 katol. i 383 \u017cyd., 3 dm. Murow. i 87 drewn. (16 nale\u017cy do chrze\u015bcian, 74 do \u017cyd\u00f3w), cerkiew murowana, dom modlitwy \u017cydowski drewniany, st. poczt., szpital miejski, m\u0142yn wodny, folusz i gorzelnia zatrudniaj\u0105ca 12 ludzi i produkuj\u0105ca rocznie 507,004\u00b0 spirytusu i daj\u0105ca dochodu 3,440 rs. St. poczt. na trakcie ze Szk\u0142owa przez Horki do mka Lady i dalej do Krasnego, o 17\u00bd w. od Horek a 22\u00bd w. od Lad. W\u0142asno\u015b\u0107 ks. Don\u00addu\u00adko\u00adwa Kor\u00adsa\u00adko\u00adwa. R. wspominana jest w latopisach ruskich (Po\u0142noje sobranie litop., t. VI: 256; t. VIII: 257) w XVI w. z powodu spraw pogranicznych pomi\u0119dzy Rzplit\u0105 a w. ks. moskiewskiem. 11.) R.,<\/b> sio\u0142o, pow. homelski, gm. Wylewo, ma 117 dm. i 272 mk., z kt\u00f3rych 21 wychodzi na zarobek. 12.) R.,<\/b> ob. Roman\u00f3w<\/i>. J. Krz.-A. Jel.<\/i><\/p>\n

Romanowo,<\/b> w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, 4\u00bd klm. na zach. od granicy kr\u00f3l. polskiego, 2 klm. od st. p. Bor\u017cym, ma 75 dm., 396 mk., 947 ha. Rudolf v. Diepoltskirchen, komtur ry\u0144ski, nadaje Niko\u0142ajowi i Jakubowi Inom 33 w\u0142\u00f3k we wsi Romanowie celem lokacyi wsi dannickiej; 3 w\u0142\u00f3ki ziemia\u0144skie przeznacza dla so\u0142tys\u00f3w na prawie che\u0142mi\u0144skiem. Dan w E\u0142ku r. 1513. W 1600 r. mieszkaj\u0105, tu sami Polacy. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Romanowszczyzna<\/b> [\u2026]<\/span> 11.) R.,<\/b> fol., pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Kamionka, o 51 w. od Grodna. [\u2026]<\/span> J. Krz.-A. Jel.<\/i><\/p>\n

Roman\u00f3wka<\/b> [\u2026]<\/span> 5.) R.,<\/b> folw., pow. s\u0142onimski, w 4 okr. pol., gm. Dworzec, o 49\u00bd w. od S\u0142onima. 6.) R.,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. R., o 19 w. od Sok\u00f3\u0142ki. 7.) R.,<\/b> uroczysko, tam\u017ce, o 20 w. od Sok\u00f3\u0142ki. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Romantyszki,<\/b> w\u015b i fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. Zielonka, par. Olwita, odl. od Wy\u0142kowyszek 10 w., ma 10 dm., 28 mk. Fol. R. wchodzi w sk\u0142ad d\u00f3br Kotowszczyzna, ma 653 mr. obszaru; w\u015b R. ma 9 osad i 5 mr.<\/p>\n

Romany<\/b> 1.) osada, pow. w\u0119growski, gm. Gr\u0119bk\u00f3w, ma 1 dm., 6 mk., 16 mr. 2.) R.,<\/b> okolica szlach. w pow. przas\u00adny\u00ads\u00adkim, gm. i par. Krzy\u00adno\u00adw\u00ad\u0142o\u00adga Ma\u0142a, odl. 12 do 20 wiorst od Przas\u00adny\u00adsza. W obr\u0119bie jej znajduj\u0105, si\u0119: R.-Fusz\u00adki<\/i>, w\u015b, ma 13 dm., 87 mk., 225 mr. W 1827 r. 15 dm., 83 mk. R.-G\u00f3rskie<\/i>, w\u015b, ma 7 dm., 7l mk., 191 mr. Spis z 1827 r. nie podaje tej nazwy. R.-Jan\u00adki<\/i>, w\u015b, ma 3 dm., 19 mk., 134 mr. W 1827 r. 5 dm., 36 mk. R.-Ja\u00adno\u00adwi\u0119\u00adta<\/i>, fol., ma m\u0142yn wodny, 2 dm., 10 mk., 200 mr. W 1827 r. 4 dm., 32 mk. R.-Karcze<\/i>, w\u015b, ma 5 dm., 25 mk., 73 mr. W 1827 r. 3 dm., 27 mk. R.-Se\u00adbo\u00adry<\/i> (Wsze\u00adbo\u00adry<\/i>), w\u015b i fol., ma karczm\u0119, 14 dm., 174 mk., 257 mr. W. 1827 r. 10 dm., 70 mk. R.-S\u0119\u00addzi\u0119\u00adta<\/i>, w\u015b, ma wiatrak, 11 dm., 102 mk., 200 mr. W 1827 r. 5 dm., 39 mk. R.-Zajki<\/i>, w\u015b, ma 7 dm., 35 mk., 138 mr. W 1827 r. R.-Zej\u00adki, 10 dm., 84 mk. R-Za\u00adle\u00adsie<\/i>, w\u015b, ma 8 dm., 74 mk., 90 mr. W 1827 r. 8 dm., 41 mk. Opr\u00f3cz drobnych cz\u0105stek znajduj\u0105 si\u0119 tu dwa wi\u0119ksze folwarki: R.-Ja\u00adno\u00adwi\u0119\u00adta i R.-Wsze\u00adbo\u00adry. W 1880 r. fol. R.-Ja\u00adno\u00adwi\u0119\u00adta rozl. mr. 322: gr. or. i ogr. mr. 205, \u0142\u0105k mr. 8, past. mr. 18, lasu mr. 77, nieu\u017cyt. mr. 14; bud. z drzewa 9, las nieurz\u0105dzony, m\u0142yn wodny, pok\u0142ady torfu. Do fol. nale\u017ca\u0142y poprzednio: w\u015b Wszebory os. 19, z gr. mr. 126; w\u015b R. G\u00f3r\u00adskie os. 4, z gr. mr. 55. Fol. i w\u015b R.-Wsze\u00adbo\u00adry i R.-Ko\u00adsior\u00adki rozl. mr. 588: gr. or. i ogr. mr. 289, \u0142\u0105k mr. 33, past. mr. 6, lasu mr. 231, nieu\u017c. mr. 29; bud. mur. 2, z drzewa 11, las nieurz\u0105dzony, pok\u0142ady torfu. W\u015b R.-Wsze\u00adbo\u00adry al. Se\u00adbo\u00adry os. 17, z gr. mr. 134 (Dane te r\u00f3\u017cne od poprzednich urz\u0119dowych, czerpane s\u0105 z opis\u00f3w d\u00f3br uskutecznianych dla uzyskania po\u017cyczek Towarz. Kred. Ziems.). 3.) R.,<\/b> w\u015b i fol., pow. kolne\u0144ski, gm. Kubra, par. Romany, odl. 19 w. od Kolna, posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 par. mur. nieznanej erekcyi. W 1827 r. by\u0142o 28 dm., 164 mk. W 1886 r. fol. R. rozl. mr. 1674: gr. or. i ogr. mr. 773, \u0142\u0105k mr. 165, past. mr. 44, lasu mr. 640, nieu\u017c. mr. 52; bud. mur. 15, z drzewa 1; las nieurz\u0105dzony, m\u0142yn wodny. W\u015b R. os. 28, z gr. mr. 214. R. par., dek. kolne\u0144ski (dawniej wizki), 3319 dusz. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Romaszkany,<\/b> fol., pow. wi\u0142\u00adko\u00admier\u00adski, gm. i par. Ucia\u00adny (o 3 w.), o 64 w. od Wi\u0142\u00adko\u00admie\u00adrza; w\u0142asno\u015b\u0107 Sta\u00adcho\u00adw\u00adskich. Grunta \u017cyzne; we dworze spora biblioteka.<\/p>\n

Romaszka\u0144ce<\/b> 1.) w\u015b, pow. oszmia\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. Siedliszcze (Siedlisko), okr. wiejski Hermaniszki, o 6 w. od gminy, 51 w. od Oszmiany a 15 w. od Dziewieniszek, ma 23 dm., 218 mk. kat. (w 1864 r. 92 dusz rew.); nale\u017cy do d\u00f3br Hermaniszki bar. Leforta. 2.) R.,<\/b> w\u015b nad pot. Wilcz\u00f3wka, pow. wile\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Szyrwinty, okr. wiejski i dobra hr. Leduchowskich Poszyrwi\u0144cie, o 7 w. od gminy a 46 w. od Wilna, ma 12 dm., 140 mk. kat. (w 1864 r. 42 dusz rewiz.). 3.) R.,<\/b> dwie wsie, za\u015bc. i pustk., pow. wi\u0142komierski, gm. Onikszty, o 40 i 43 w. od Wi\u0142komierza.<\/p>\n

Romaszki<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. oszmia\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. Dziewieniszki, okr. wiejski Szudojnie, 1 dusza rewiz.; nale\u017cy do d\u00f3br skarbowych Bieniako\u0144ska Plebania. 2.) R.,<\/b> w\u015b nad rz. Szewiel\u00f3wk\u0105, dop\u0142. Wied\u017amy, na po\u0142udn. kra\u0144cu pow. nowogr\u00f3dzkiego, w gm. Darewo, ma 6 osad; miejscowo\u015b\u0107 r\u00f3wna, bezle\u015bna, grunta szczerkowe, urodzajne, \u0142\u0105ki bujne. 3.) R.,<\/b> okolica, pow. kowie\u0144ski, w 1 okr. pol., o 10 w. od Kowna. 4.) R.,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Kamionka, o 47 w. od Grodna.<\/p>\n

Romaszkowszczyzna,<\/b> fol. i dobra, pow. oszmia\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Grau\u017cyszki, okr. wiejski Klewica, o 15 w. od Oszmiany, ma 1 dm., 20 mk. kat.; w\u0142asno\u015b\u0107 Kor\u00adsa\u00adk\u00f3w.<\/p>\n

Romaszk\u00f3wka<\/b> 1.) W\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Trofim\u00f3wka, o 25 w. od Sok\u00f3\u0142ki. 2.) R.,<\/b> dobra, tam\u017ce, o 27 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Romaszyszki,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. trocki, w 3 okr. pol., gm. Butryma\u0144ce, okr. wiejski Piwoszuny, o 4 w. od gminy a 50 w. od Trok, ma 8 dm., 92 mk. kat. (pod\u0142ug spisu z 1864 r. 9 dusz rewiz.); nale\u017cy do d\u00f3br skarb. Olita.<\/p>\n

Romatowo,<\/b> fol., pow. brzeski gub. grodzie\u0144skiej, w 2 okr. pol., gm. Wielkie Ryto, o 30 w. od Brze\u015bcia.<\/p>\n

Romberg,<\/b> wybud. przy wsi Gross Wolfsdorf, pow. rastemborski, 2 dm., 31 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rombin<\/b>–Paskallwen<\/i>, wybud. przy wsi Paskallwen<\/a>, na prus. Litwie, pow. ragnecki, st. poczt., tel. i kol. \u017cel. Ragneta, 2 dm., 19 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rombinus<\/b> al. Rombin<\/i>, g\u00f3ra a w\u0142a\u015bciwie wynios\u0142a kraw\u0119d\u017a wy\u017cyny sambijskiej, stromo spadaj\u0105cej ku dolinie Niemna, wznies. 75 mt., w t. z. Litewskiej Szwajcaryi, na pruskiej Litwie<\/a>, obejmuj\u0105cej okolice nadnieme\u0144skie od Eisseln do Tyl\u017cy z lewej, a od Szreitlaugken do g\u00f3ry Rombinus z prawej strony. R. odgrywa\u0142 w przesz\u0142o\u015bci wa\u017cn\u0105 rol\u0119 jako g\u00f3ra \u015bwi\u0119ta, o kt\u00f3rej podanie i pie\u015bni ludowe cz\u0119sto wspominaj\u0105. Wznosi si\u0119 ona tu\u017c od brzegu nagle w g\u00f3r\u0119, a ze szczytu ods\u0142ania pi\u0119kny widok: na prawo le\u017cy Tyl\u017ca, na lewo rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 ogrody Ragnety, Tusseinen i Eisseln, a z przeciwnej strony ginie oko w rozleg\u0142ych nizinach. W dawnych czasach by\u0142o tu miejsce obrz\u0119d\u00f3w religijnych i siedziba bog\u00f3w. Wtedy lasy nieprzebyte otacza\u0142y g\u00f3r\u0119, a na jej szczycie le\u017ca\u0142 olbrzymi kamie\u0144 ofiarny, otoczony podw\u00f3jnym wa\u0142em, do dzi\u015b \u201epillis\u201c, \u201epillatis\u201c zwany. Znajdowa\u0142 on si\u0119 na po\u0142udniowym stoku g\u00f3ry; na wschodnim by\u0142y mieszkania kap\u0142an\u00f3w. Czczono tu g\u0142\u00f3wnie boga wojny Potrimposa. Pielgrzymi przybywali tu a\u017c z pod Smole\u0144ska, prosz\u0105c o rad\u0119, kt\u00f3rej bo\u017cek za sowite dary przez usta kap\u0142an\u00f3w w dwuznacznej udziela\u0142 formie. Chorzy kazali si\u0119 przynosi\u0107 do \u015bwi\u0105tyni, prosz\u0105c o zdrowie i odzyskuj\u0105c je czasami nagle za spraw\u0105 bo\u017cka. Nietylko jednak by\u0142 R. siedzib\u0105 bog\u00f3w i miejscem ofiarnem, ale stanowi\u0142 te\u017c miejsce zebra\u0144, Olimpi\u0105 dla Litwy. Raz w rok zgromadzali si\u0119 tu Litwini na narodowe \u015bwi\u0119to i zabaw\u0119. Oczywi\u015bcie przytem za\u0142atwiali sprawy i poznawali si\u0119 bli\u017cej. G\u0142\u00f3wny kap\u0142an by\u0142 zarazem najwy\u017cszym s\u0119dzi\u0105, a na kamieniu ofiarnym wykuty by\u0142 miecz, na znak, \u017ce tam si\u0119 s\u0105dy na \u015bmier\u0107 lub \u017cycie odbywaj\u0105. Opr\u00f3cz Potrimposa czczono tutaj Laim\u0119, bogini\u0119 szcz\u0119\u015bcia, Park\u0119 litewsk\u0105, a zarazem opiekunk\u0119 ci\u0119\u017carnych niewiast i pomocniczk\u0119 w po\u0142ogach. Kap\u0142anki jej zwano Laumami. Do ich o\u0142tarzy wolno by\u0142o niewiastom przyst\u0119powa\u0107 tylko w najczystszej i najpi\u0119kniejszej odzie\u017cy. Oblubie\u0144cy przed \u015blubem przychodzili tu z darami, prosz\u0105c o szcz\u0119\u015bliwe po\u017cycie; matki zanosi\u0142y westchnienia o szcz\u0119\u015bcie dla nowonarodzonych dzieci. Dla obrony \u015bwi\u0119tego miejsca pobudowano w pobli\u017cu liczne grody. Na tym brzegu, na kt\u00f3rym le\u017cy g\u00f3ra, zamek Ramige<\/a>, na przeciwnym Ragain\u0119<\/a>, od kt\u00f3rej dzisiejsza Ragneta ma nazw\u0119. Wsz\u0119dzie po pag\u00f3rkach okolicznych napotykaj\u0105 si\u0119 \u015blady wa\u0142\u00f3w, a z ziemi dobywaj\u0105 bro\u0144 i narz\u0119dzia. Dla okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w dot\u0105d ta ziemia i te zabytki staro\u017cytno\u015bci uchodz\u0105 za \u015bwi\u0119te a archeolog\u00f3w czyni\u0105cych poszukiwania maj\u0105 ze \u015bwi\u0119tokradc\u00f3w. Podania ludowe m\u00f3wi\u0105, i\u017c z przybyciem Krzy\u017cak\u00f3w w te strony i zaprowadzeniem chrze\u015bcia\u0144stwa, kap\u0142ani Potrimposa uciekli, zostawiaj\u0105c \u015bwi\u0105tynie i bogactwa. Za to kap\u0142anki Laimy, Laumy, pozosta\u0142y niewidzialne przy g\u00f3rze, a lud czci\u0142 je po dawnemu \u2014 tajemnie. W dzie\u0144 nie mog\u0142y si\u0119 boginki te pokazywa\u0107, za to wieczorami wychodzi\u0142y nad brzegi Niemna, \u015bpiewa\u0142y i bawi\u0142y si\u0119 weso\u0142o, wys\u0142uchiwa\u0142y pro\u015bb matek i dziewic i zado\u015b\u0107 czyni\u0142y ich b\u0142aganiom. Wiara w nie tak siln\u0105 by\u0142a w ludzie okolicznym, \u017ce jeszcze na pocz\u0105tku bie\u017c\u0105cego wieku ka\u017cda para nowo\u017ce\u0144c\u00f3w z okolicy przychodzi\u0142a przed \u015blubem pomodli\u0107 si\u0119 przy kamieniu ofiarnym. Kamie\u0144 ten, czerwono-czarny granit, mia\u0142 15 \u0142okci obwodu, wystawa\u0142 z jednego ko\u0144ca 5 st\u00f3p, z drugiego 9 st\u00f3p ponad ziemi\u0119, le\u017ca\u0142 wi\u0119c sko\u015bnie i to ni\u017cszym ko\u0144cem na po\u0142udnie, tak i\u017c na\u0144 zawsze pada\u0142y promienie s\u0142oneczne; poniewa\u017c za\u015b powierzchnia jego by\u0142a g\u0142adko obrobiona, b\u0142yszcza\u0142a przy wschodzie i zachodzie s\u0142o\u0144ca przez odbicie si\u0119 promieni dziwnym blaskiem. By\u0142o to wi\u0119c oczywi\u015bcie \u015bwi\u0119tokradztwem najwy\u017cszem, gdy na pocz\u0105tku bie\u017c\u0105cego wieku kamie\u0144 ten prochem rozsadzi\u0107 postanowiono. Rusa\u0142ki Laimy, kt\u00f3re w mniemaniu ludu ci\u0105gle tam jeszcze mieszka\u0142y, pocz\u0119\u0142y zawodzi\u0107 \u017cale wieczorami nad rzek\u0105; s\u0142yszano jak \u017cegna\u0142y si\u0119 z g\u00f3r\u0105 i kamieniami i okolic\u0105, widziano, jak ubrane w bieli, z koronami na g\u0142owie, chodzi\u0142y nad brzegiem lub stawa\u0142y w miejscach, gdzie pod ziemi\u0105 spoczywa\u0142y ich skarby. Wreszcie przewioz\u0142y si\u0119 \u0142odzi\u0105 na drugi brzeg, i zanim znik\u0142y, przepowiedzia\u0142y staremu przewo\u017anikowi, \u017ce z czasem g\u00f3ra osunie si\u0119 w nurty Niemna, wszyscy za\u015b, kt\u00f3rzy do rozsadzenia kamienia r\u0119ki przy\u0142o\u017c\u0105, straszn\u0105 pomr\u0105 \u015bmierci\u0105. Mimo tego kamie\u0144 rozsadzony zosta\u0142 prochem. W istocie wydarzy\u0142o si\u0119, i\u017c kilku robotnik\u00f3w odnios\u0142o przytem ci\u0119\u017ckie uszkodzenia; najsro\u017csza kara jednak spotka\u0142a inicyator\u00f3w tego \u015bwi\u0119tokradzkiego dzie\u0142a, przdewszystkiem m\u0142ynarza Schwarza, kt\u00f3ry sobie z g\u0142\u00f3wnego od\u0142amu kamie\u0144 m\u0142y\u0144ski obrobi\u0107 kaza\u0142. Od tego czasu pocz\u0119\u0142o mu si\u0119 nieszcz\u0119\u015bci\u0107, zubo\u017ca\u0142, a w ko\u0144cu przez ten\u017ce sam kamie\u0144 zosta\u0142 zmia\u017cd\u017c<\/span>ony. Odt\u0105d usta\u0142y kary, a lud okoliczny skrz\u0119tnie pozbiera\u0142 od\u0142amki, aby chowa\u0107 je jak \u015bwi\u0119te pami\u0105tki. Ale proroctwo kap\u0142anek spe\u0142nia si\u0119, bo cz\u0119\u015b\u0107 g\u00f3ry, od miejsca gdzie kamie\u0144 le\u017ca\u0142, osun\u0119\u0142a si\u0119 w wody Niemna, a w ludzie \u017cyje silne przekonanie, \u017ce niezad\u0142ugo i dalszy szczyt si\u0119 osunie; wtedy uka\u017c\u0105 si\u0119: z\u0142ota ko\u0142yska, motyka, brona, p\u0142ug i r\u00f3\u017cne przedmioty. Obecnie zamieszkuj\u0105 Rombin, wedle poda\u0144 i pie\u015bni ludowych, boginie Apmainy, rusa\u0142ki nocne wabi\u0105ce przechodni\u00f3w \u015bpiewem na moczary. Lud litewski dot\u0105d \u017cywi cze\u015b\u0107 dla g\u00f3ry i jej niewidzialnych mieszka\u0144c\u00f3w. Uwidocznia si\u0119 to w mowie. Tak m\u00f3wi\u0105 Litwini przy nag\u0142ych wypadkach do dzi\u015b: Taip Laima leme (Tak chcia\u0142a Laima), albo przy przedsi\u0119biorstwie jakiem: Su Laima laimesu (Z pomoc\u0105 Laimy b\u0119d\u0119 szcz\u0119\u015bliwy). Lip\u0119, drzewo ongi Laimie po\u015bwi\u0119cone, u st\u00f3p Rombinu stoj\u0105c\u0105 a 600 lat star\u0105, maj\u0105 w wielkiem poszanowaniu. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Romejki<\/b> 1.) w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Kopsodzie, par. Wierzbo\u0142\u00f3w, odl. od Wy\u0142kowyszek 24 w., ma 13 dm., 97 mk. W 1827 r. by\u0142o 13 dm., 115 mk. Wchodzi\u0142y w sk\u0142ad ststwa mat\u0142awskiego; ob. Matlawk<\/span>a<\/a><\/i>. 2.) R.,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Balkuny, par. Miros\u0142aw, odl. od Kalwaryi 41 w., ma 21 dm., 32 mk. W 1827 r. 8 dm., 56 mk.<\/p>\n

Romejki<\/b> [\u2026]<\/span> 6.) R.,<\/b> w\u015b i dobra, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Ju\u00adchno\u00adwiec, o 11 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku; wchodzi\u0142a w sk\u0142ad ststwa kny\u00adszy\u0144\u00adskie\u00adgo. 7.) R.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, w 3 okr. pol., gm. Ja\u015bwi\u0142ki, o 43 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Romejki<\/b> [\u2026]<\/span> 2.) R.,<\/b> pow. \u0142ecki, miejscowo\u015b\u0107 wymieniona u K\u0119trzy\u0144skiego, w spisach urz\u0119dowych niepomieszczona. Wit v. Gich, komtur brandenburski, nadaje r. 1472 Stanis\u0142awowi. Romejce na prawie magdeburskiem 15 w\u0142\u00f3k wolnych od czynszu i t\u0142oki nad jez. Krzywianka, z obowi\u0105zkiem jednej s\u0142u\u017cby. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Romejkinie,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Wysokaruda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 30 w., 1 dm., 4 mk.<\/p>\n

Romejkowicze,<\/b> ob. Romejki<\/i>.<\/p>\n

Romint,<\/b> jezioro, pow. w\u0119goborski, tu\u017c przy granicy pow. darkiejmskiego, blisko wsi Popio\u0142y, 25 ha obszaru.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rominta,<\/b> rzeka, poboczna Prego\u0142y<\/a>, bierze pocz\u0105tek w pow. suwalskim pod os. Przero\u015bl [Czy nie pomylono z Bludzi\u0105, kt\u00f3ra bierze pocz\u0105tek z jez. Ko\u015bcielnego ko\u0142o Przero\u015bli? Por. Blendzianka<\/i>.]<\/span>, wst\u0119puje w granic\u0119 Prus w pow. go\u0142dapskim, przyjmuje z obydw\u00f3ch brzeg\u00f3w wiele rzeczu\u0142ek i strug, i przep\u0142yn\u0105wszy ca\u0142y powiat w kierunku z p\u0142d.-wschodu na p\u0142n.-zach\u00f3d, zwraca si\u0119 niedaleko granicy powiatu ca\u0142kiem na p\u00f3\u0142noc wchodzi do pow. g\u0105bi\u0144skiego i p\u0142yn\u0105c ci\u0105gle w tym samym kierunku dosi\u0119ga G\u0105bina i wpada do Prego\u0142y [B\u0142\u0105d, wcze\u015bniej wpada do Pisy.]<\/span>. Ad. N.<\/i> [Dzi\u015b na polskim odcinku nosi nazw\u0119 B\u0142\u0119dzianka<\/i>, za\u015b w obw. kaliningradzkim Krasnaja<\/i>, (ros. \u041a\u0440\u0430\u0441\u043d\u0430\u044f<\/span><\/i>).]<\/span><\/p>\n

Rominten<\/b> 1.) Rominty<\/i> w\u015b, pow. go\u0142dapski, st. pocz. Kiauten, posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 par. ewang., 147 dm., 1118 mk., 784 ha obszaru, 2.) R.<\/b> Gross<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, 104 dm., 842 mk. [Dzi\u015b w obw. kaliningradzkim Krasnolesje<\/i>, (ros. \u041a\u0440\u0430\u0441\u043d\u043e\u043b\u0435\u0441\u044c\u0435<\/span><\/i>).]<\/span> 3.) R.<\/b> Klein<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, 40 dm., 238 mk. Parafia R. obejmuje 21 wsi.<\/p>\n

Romnowe,<\/b> ob. Romowe<\/a><\/i> i Rumowe<\/i>.<\/p>\n

Romoty,<\/b> dobra na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, nad bielskiem jeziorem, o 4 klm. od granicy kr\u00f3l. polskiego, 2\u00bd klm. od st. p. Borzym. Istnia\u0142y ju\u017c w r. 1574.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Romowe<\/b> al. Romnowe<\/i>, Rumowe<\/i>. Mianem tem oznaczali starzy Prusacy siedzib\u0119 bog\u00f3w, miejsce ofiarne, \u015bwi\u0105tyni\u0119. Poniewa\u017c za\u015b w ca\u0142ych Prusach kilkana\u015bcie by\u0142o takich miejsc \u015bwi\u0119tych, nazw\u0119 t\u0119 znachodzimy w r\u00f3\u017cnych stronach ziemi pruskiej. Oznacza ona dos\u0142ownie miejsce ciszy. Kwesty\u0105 nierozstrzygni\u0119t\u0105 dot\u0105d jest bli\u017csze oznaczenie g\u0142\u00f3wnego Romowe. Pod\u0142ug Hartknocha mia\u0142o le\u017ce\u0107 mi\u0119dzy rzekami Frisching i Beysleyn, gdzie p\u00f3\u017aniej sta\u0142 klasztor, fundowany przez niejakiego\u015b Piotra Nogel v. Sehr w samym w\u0119gle zej\u015bcia si\u0119 rzek, wzniesiony na ruinach \u015bwi\u0105tyni Romowe. Vogt dowodzi, \u017ce R. le\u017ca\u0142o w Sambii<\/a>, Toeppen wreszcie trzyma si\u0119 zdania Dusburga, pod\u0142ug kt\u00f3rego R. po\u0142o\u017cone by\u0142o w Nadrowii<\/a>, przenosz\u0105c zdanie to ponad inne dla tego, \u017ce ma powag\u0119 \u015bwiadectwa prawie naocznego. Dusburg bowiem pisa\u0142 kronik\u0119 sw\u0105 w czasach, gdzie jeszcze \u017cy\u0142o wielu, kt\u00f3rzy bywali w Romowem i ofiary sk\u0142adali. W\u015br\u00f3d \u201e\u015bwi\u0119tego\u201c lasu, na obszernej p\u0142aszczy\u017anie, znajdowa\u0142 si\u0119 ten przybytek bog\u00f3w. W \u015brodku sta\u0142 d\u0105b \u015bwi\u0119ty, niezmiernej grubo\u015bci i wysoko\u015bci. Do ko\u0142a drzewa by\u0142 obw\u00f3d sze\u015bciok\u0105tny z kamieni; cz\u0119\u015b\u0107 jego tylna najbardziej by\u0142a do d\u0119bu zbli\u017cona. W przedniej znajdowa\u0142 si\u0119 szeroki otw\u00f3r. Przed d\u0119bem ku \u015bcianie otwartej sta\u0142y o\u0142tarze do palenia ofiar i utrzymywania ognia \u015bwi\u0119tego. W wyci\u0119tych framugach olbrzymiego pnia umieszczone by\u0142y pos\u0105gi bog\u00f3w. Do ko\u0142a \u015bwi\u0105tyni rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 plac, na kt\u00f3rym gromadzi\u0142 si\u0119 lud. Na placu tym le\u017ca\u0142o nagromadzone drzewo do utrzymania ognia \u015bwi\u0119tego przeznaczone. Plac doko\u0142a otacza\u0142y domy kap\u0142an\u00f3w. Wnij\u015bcie tworzy\u0142a brama przodowa. Po prawej r\u0119ce bramy by\u0142 dom arcykap\u0142ana, po lewej gospoda, czyli dom go\u015bcinny. Trzech bog\u00f3w tu czczono. Pierwszym z nich i najpot\u0119\u017cniejszym by\u0142 Perkun, b\u00f3g ognia. Przedstawiony by\u0142 w postaci m\u0119\u017ca gniewnego, z twarz\u0105 czerwon\u0105, k\u0119dzierzaw\u0105 brod\u0105 i koron\u0105 z p\u0142omieni na g\u0142owie. Na cze\u015b\u0107 jego pali\u0142 si\u0119 przed d\u0119bem ci\u0105g\u0142y ogie\u0144, podsycany k\u0142odami z po\u015bwi\u0119conych d\u0119b\u00f3w. Ofiary sk\u0142adano w p\u0142odach, zwierz\u0119tach i ludziach. Uwa\u017cano to jako szczeg\u00f3ln\u0105 \u0142ask\u0119 bog\u00f3w, kiedy kto wskutek pora\u017cenia gromem umiera\u0142; by\u0142o to bowiem znakiem, \u017ce go Perkun do grona bog\u00f3w powo\u0142a\u0142. Najwy\u017cszem \u017cyczeniem kap\u0142an\u00f3w by\u0142o przeto tak\u0105 \u015bmierci\u0105 ze \u015bwiata schodzi\u0107. Czczono Perkuna nietylko jako boga ognia, ale i dawc\u0119 s\u0142o\u0144ca, deszczu i zdrowia. Popi\u00f3\u0142 z \u015bwi\u0119tego ogniska leczy\u0142 choroby, a woda z jezior jemu po\u015bwi\u0119conych dzia\u0142a\u0142a cudownie. Obok niego umieszczony by\u0142 w framudze pos\u0105g Potrympa. Przedstawiony on by\u0142 jako dorodny m\u0142odzieniec, z wie\u0144cem z k\u0142os\u00f3w na g\u0142owie. By\u0142 to dawca szcz\u0119\u015bcia, b\u00f3g urodzaju, opiekun rolnictwa. Palono na jego cze\u015b\u0107 snopki zbo\u017ca i kadzid\u0142a; ofiarowywano mu tak\u017ce i dzieci. Po\u015bwi\u0119conym by\u0142 mu w\u0105\u017c, w urnie si\u0119 chowaj\u0105cy a k\u0142osami przykryty, o kt\u00f3rym mieli najpilniejsze staranie kap\u0142ani. Kiedy mu chciano z\u0142o\u017cy\u0107 ofiar\u0119, kap\u0142ani trzy dni przed tem musieli si\u0119 do tego przygotowa\u0107, poszcz\u0105c, cia\u0142o umartwiaj\u0105c i w ogie\u0144 ofiarny kadzid\u0142a sypi\u0105c. Trzeci pos\u0105g przedstawia\u0142 Pikulla (Pekolo, Patello, Patollo, Potollos), boga \u015bmierci i zniszczenia, w postaci starca z d\u0142ug\u0105 brod\u0105, z g\u0142ow\u0105 bia\u0142\u0105 chust\u0105 obwi\u0105zan\u0105. Jego god\u0142ami by\u0142y trzy trupie czaszki, cz\u0142owieka, konia i krowy. Przy ofierze palono dla\u0144 \u0142\u00f3j. Ofiary sk\u0142adano mu w zwierz\u0119tach i ludziach, a krwi\u0105 ofiar podlewano d\u0105b, co mia\u0142o si\u0119 do ci\u0105g\u0142ej jego zielono\u015bci przyczynia\u0107. By\u0142 to b\u00f3g najstraszliwszy, nieub\u0142agany, okrutny. Dla przeb\u0142agania jego furyi istnia\u0142y liczne miejsca ofiarne, w kt\u00f3rych nieustannie ogie\u0144 na jego cze\u015b\u0107 p\u0142on\u0105\u0142; \u015bladem tego s\u0105 liczne nazwy miejscowo\u015bci dzisiejszych, kt\u00f3rych na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adko oczywi\u015bcie od nazwy bo\u017cka pochodzi, n. p. Potollen, Pokellen, Patollen, Bakollen, Pokolln. Wst\u0119p do wn\u0119trza \u015bwi\u0105tyni by\u0142 wzbroniony. Dla ksi\u0105\u017c\u0105t i mo\u017cnych czyniono czasem wyj\u0105tek i dozwalano im wej\u015b\u0107 do \u015brodka i rozmawia\u0107 z krywe-krywejt\u0105. Ale pos\u0105g\u00f3w b\u00f3stw ich oko nie ujrza\u0142o, bo d\u0105b \u015bwi\u0119ty obwieszony by\u0142 ze wszech stron zas\u0142onami. Poza domami kap\u0142an\u00f3w roztacza\u0142 si\u0119 las kilkumilowego obszaru. I ten las by\u0142 \u015bwi\u0119ty. Obcym nie wolno by\u0142o do\u0144 wst\u0105pi\u0107, kto zakaz przekroczy\u0142 pada\u0142 ofiar\u0105, a krew jego zrasza\u0142a korzenie \u015bwi\u0119tego d\u0119bu. Ta\u017c sama kara czeka\u0142a tego, ktoby si\u0119 drzewo w gaju \u015bwi\u0119tym \u015bci\u0105\u0107, zwierz\u0119 lub ptaka zabi\u0107, a nawet usch\u0142e drzewa i chrust zabra\u0107 powa\u017cy\u0142. Najwy\u017cszy kap\u0142an zwa\u0142 si\u0119 krywe-krywejt\u0105. By\u0142 on nie tylko pierwszym kap\u0142anem, ale i s\u0119dzi\u0105 i m\u0119\u017cem pot\u0119\u017cnego wp\u0142ywu. Godno\u015b\u0107 jego r\u00f3wna\u0142a si\u0119 kr\u00f3lewskiej. Rzadko pokazywa\u0142 si\u0119 ludowi, og\u0142aszaj\u0105c mu wol\u0119 i rozkazy b\u00f3stwa przez usta kap\u0142an\u00f3w. Tak kap\u0142ani, jak wszelki czciciel bog\u00f3w winien mu by\u0142 bezwzgl\u0119dne pos\u0142usze\u0144stwo. Urz\u0105d ten wa\u017cny piastowa\u0142 zawsze jeden z najstarszych kap\u0142an\u00f3w. Pozbawi\u0107 go godno\u015bci nie by\u0142o mo\u017cna, ale wolno by\u0142o z\u0142o\u017cy\u0107 j\u0105 dobrowolnie. Wtedy jednak d\u0142u\u017cej \u017cy\u0107 nie by\u0142 powinien i obowi\u0105zkiem by\u0142o, bogom si\u0119 ofiaruj\u0105c, na stosie sp\u0142on\u0105\u0107. Tak ko\u0144czy\u0142o wielu z nich, \u017ce doszed\u0142szy wieku takiego, w kt\u00f3rym \u017cycie ci\u0119\u017carem si\u0119 staje, przecinali pasmo \u017cycia \u015bmierci\u0105 ogniow\u0105, skarbi\u0105c sobie w ten spos\u00f3b \u0142ask\u0119 bog\u00f3w. Temu\u017c krywe-krywejcie przy boku i do pomocy stali liczni kap\u0142ani. W Romowem by\u0142o ich trzy klasy. Najwy\u017csz\u0105 byli t. z. wajdeloci albo krywejci. Liczba ich prawdopodobnie nie przechodzi\u0142a dwunastu, stanowili oni najbli\u017csze otoczenie i rad\u0119 krywe-krywejty. Po nich nast\u0119powali sygoni albo sygonici, (signassen po lit. b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo), kap\u0142ani, kt\u00f3rzy mi\u0119dzy innemi b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa udzielali ludowi i piecz\u0119 mieli nad \u015bwi\u0119tym gajem. Jeden z nich w\u0142a\u015bnie zabi\u0142 \u015bw. Wojciecha (Vita S. Adal. m\u00f3wi: Igneus Siggo, sacerdos idolorum\u2026 lictor ferox\u2026; a dalej pisze, \u017ce zabi\u0142 \u201eex debito\u201c, z obowi\u0105zku). Trzeci\u0105 wreszcie klas\u0119 stanowili t. z. starzy (cho\u0107 co do wieku m\u0142odsi od tamtych, ale tak\u017ce ju\u017c w latach). Byli to w\u0142a\u015bciwi kap\u0142ani ofiarni. Obowi\u0105zkiem ich by\u0142o przygotowanie, po\u015bwi\u0119cenie i dokonanie ofiary. Tym do pomocy byli jeszcze kap\u0142ani ni\u017cszych stopni. W R. jednak samem by\u0142o ich niewielu. Pe\u0142nili oni obowi\u0105zki po innych przybytkach bog\u00f3w, po kraju rozsianych. Tutaj tylko najgodniejsi s\u0142u\u017cb\u0119 czynili. Pisali o Romowem: Vogt, Geschichte Preussens I, i dodatek II; Narbut, Dzieje narodu litewskiego; Toeppen, Geogr. v. Preussen. Por\u00f3w. Rumowe<\/i>. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Romunek,<\/b> ob. Rumunek<\/i>.<\/p>\n

Romunki,<\/b> ob. Rumunki<\/i>.<\/p>\n

Ropcowizna,<\/b> dobra, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Za\u00adwy\u00adki, o 28 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku.<\/p>\n

Ropedy<\/b> al. Ropidy<\/i>, w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. i par. Gryszkabuda. Odl. od W\u0142adys\u0142awowa 23 w., ma 4 dm., 41 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Le\u015bnictwo.<\/p>\n

Ropele,<\/b> w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, nad p\u0142n. odnog\u0105 jeziora wielko-selmenckiego, o 8 klm. na wsch\u00f3d od E\u0142ku (st. pocz. i tel.); 17 dm., 150 mk., 277 ha. Rudolf v. Diepoltskirchen, w\u00f3jt ry\u0144ski, nadaje r. 1505 Janowi Ropelowi (Rapil) 2 w\u0142\u00f3ki na prawie magdeburskiem, mi\u0119dzy S\u0119dkami a \u0141aszkami. [Przylega\u0142a od p\u0142d. od S\u0119dek, dzi\u015b jako osobna wie\u015b istnieje.]<\/span><\/p>\n

Ropenaczen,<\/b> al. Roponatschen<\/i>, w\u015b, pow. go\u0142dapski, st. pocz. Kianten; 14 dm., 122 mk., 372 ha.<\/p>\n

Rosa<\/b> al. Rossa<\/i>, cmentarz wile\u0144ski, po\u0142o\u017cony na po\u0142udnie od miasta, pomi\u0119dzy przedmie\u015bciem Ostry Koniec i Pop\u0142awy. Zajmuje on przestronn\u0105, z licznemi pag\u00f3rkami dolin\u0119, malowniczo ocienion\u0105 w wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci drzewami. Za\u0142o\u017cony zosta\u0142 w 1796 r. staraniem \u00f3wczesnego burmistrza wile\u0144skiego Bazylego Muellera, kt\u00f3ry przeznaczy\u0142 na cmentarz niewielk\u0105 przestrze\u0144 w dolinie Rosa, staranie nad nim powierzaj\u0105c ks. misyonarzom. Wyznaczony szczup\u0142y obr\u0119b zape\u0142ni\u0142 si\u0119 wkr\u00f3tce grobami, tak \u017ce w 1801 r. misyonarze zmuszeni byli dokupi\u0107 wi\u0119cej ziemi, opasali ca\u0142y cmentarz drewnianym parkanem i wznie\u015bli murowany domek na szpital. W 1812 roku Francuzi spalili parkan, poczem misyonarze zacz\u0119li wznosi\u0107 na miejscu jego mur, kt\u00f3rym do ko\u0144ca 1820 r. otoczyli ca\u0142y cmentarz. Ostatni wizytator tego zgromadzenia pocz\u0105\u0142 w 1841 r. budowa\u0107 na cmentarzu murowan\u0105 kaplic\u0119 w stylu gotyckim, z czerwonej ceg\u0142y. Budowa dla braku \u015brodk\u00f3w dopiero w 1850 r. wyko\u0144czon\u0105 zosta\u0142a i kaplica w tym\u017ce po\u015bwi\u0119con\u0105, zosta\u0142a przez k\u015b. pra\u0142ata Fija\u0142kowskiego. Do uko\u0144czenia budowy najczynniej przy\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 Jan Waszkiewicz, b. profesor uniwersytetu wile\u0144skiego, nast\u0119pnie cenzor, kt\u00f3ry w o\u0142tarzu umie\u015bci\u0142 pi\u0119kny obraz Zdj\u0119cie z krzy\u017ca Chrystusa, na ch\u00f3rze ma\u0142y organ a obok kaplicy zbudowa\u0142 drewnian\u0105 dzwonnic\u0119. Pod kaplic\u0105, znajduj\u0105 si\u0119 katakumby, w kt\u00f3rych spoczywa, mi\u0119dzy innymi, k\u015b. J\u00f3zef Bohdanowicz. Opr\u00f3cz katakumb podkaplicznych wznosz\u0105 si\u0119 nieco opodal dwa oddzia\u0142y murowanych pi\u0119trowych katakumb. W g\u0142\u0119bi cmentarza, za katakumbami z prawej strony, wznosi si\u0119 do\u015b\u0107 wynios\u0142y pag\u00f3rek, przez lud zazwyczaj Anielsk\u0105, G\u00f3rk\u0105 zwany, tam bowiem chowaj\u0105 si\u0119 niemowl\u0119ta i drobne dzieci. Na cmentarzu tym spoczywaj\u0105 zw\u0142oki wielu zas\u0142u\u017conych m\u0119\u017c\u00f3w, pomi\u0119dzy innymi: Tomasza Hussarzewskiego, Euzebiusza S\u0142owackiego, Ferdynanda Szpienagla, k\u015b. Platona Sosnowskiego, Tomasza \u017byckiego, k\u015b. Ignacego Borowskiego, Feliksa Rymkiewicza, Augusta Becu, Wawrzy\u0144ca Gucewicza, Jana Gw. Rudominy, Justyna Narbutta, ks. Gabryela Ogi\u0144skiego, W\u0142adys\u0142awa Syrokomli i w. in.<\/p>\n

Rose,<\/b> os. le\u015bn. przy wsi Ranglacken, pow. darkiejmski, st. p. Norkitten, 1 dm., 13 mk.<\/p>\n

Rosenau<\/b> 1.) dobra, pow. kr\u00f3lewiecki, w pobli\u017cu Kr\u00f3lewca, 4 dm., 61 mk. 121 ha. 2.) R.,<\/b> dobra, pow. mor\u0105ski, st. p. Libsztat, 10 dm., 154 mk., 584 ha. 3.) R.,<\/b> wyb. przy wsi D\u0105br\u00f3wce, pow. darkiejmski, st. p. Launingken, 2 dm., 40 mk. 4.) R.,<\/b> ob. Ro\u017cnowo<\/i>. 5.) R.,<\/b> ob. Rog\u00f3w<\/i>. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Rosenberg<\/b> 1.) os. le\u015bn. przy wsi Drusken, pow. labiewski, st. p. Gr. Schirrau, 1 dm., 6 mk. 2.) R.,<\/b> pow. gierdawski, st. p. Friedenberg, 41 dm., 378 mk., 738 ha. 3.) R.,<\/b> w\u015b, pow. \u015bwi\u0119tosiekierski, w pobli\u017cu \u015awi\u0119tejsiekierki (st. p. i tel.), 91 dm., 689 mk., 229 ha. 4.) R.,<\/b> w\u015b, pow. darkiejmski, st. p. Sodchnen; 7 dm., 88 mk., 232 ha. 5.) R.<\/b>–Chatoull<\/i>, w\u015b, pow. szy\u0142okarczemski, st. p. Saugen. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Rosenfelde<\/b> 1.) dobra, pow. welawski, st. poczt. Goldbach, 3 dm., 32 mk., 91 ha. 2.) R.,<\/b> wyb. przy wsi Werdehlischken, pow. pilka\u0142owski, st. p. Malwischken; 1 dm., 9 mk. 3.) R.,<\/b> w\u015b, pow. g\u0105bi\u0144ski, st. p. Sodehnen; 8 dm., 88 mk., 223 ha. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Rosengart<\/b> al. Rosengarten<\/i>, w\u015b ko\u015bc., pow. w\u0119goborski, odl. 19 klm. na p\u0142n.-wsch\u00f3d od Rastemborka, w pobli\u017cu jez. Dobawskiego, w okolicy pag\u00f3rkowatej, obfitej w lasy i \u0142\u0105ki, z gleb\u0105 w cz\u0119\u015bci gliniast\u0105, w cz\u0119\u015bci piaszczyst\u0105 i kamienist\u0105, zt\u0105d nieurodzajn\u0105; s\u0105 pok\u0142ady torfu. W\u015b ma 922 mk. ewang. m\u00f3wi\u0105cych po polsku i po niemiecku, trudni\u0105cych si\u0119 rolnictwem i rybo\u0142\u00f3wstwem; agentura pocztowa.<\/p>\n

Roseningken,<\/b> dobra ryc. na prus. Litwie, pow. darkiejmski, st. pocz. i tel. Darkiejmy; 5 dm., 104 mk., 599 ha.<\/p>\n

Roskoszne,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Metele, par. Sereje, odl. od Sejn 43 w., ma 14 dm., 57 mk.<\/p>\n

Rosochackie,<\/b> w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. margrabowski, 4 klm. na p\u0142n. [Powinno by\u0107: na zach.]<\/span> od mta powiatowego; 33 dm., 268 mk., 516 ha. Bernard v. Balzhofen, komtur brandenburski, nadaje r. 1475 Maciejowi, Jakubowi i Hankowi 15 w\u0142\u00f3k na prawie magdeburskiem. Wawrzyniec v. Halle, ststa stradu\u0144ski, sprzedaje r. 1562 Wojtkowi Rosochackiemu z Czapel trzy w\u0142\u00f3ki boru na so\u0142ectwo, w\u0142\u00f3k\u0119 za 60 grzywien, celem za\u0142o\u017cenia wsi dannickiej na 30 w\u0142\u00f3kach mi\u0119dzy Kukowem, Dobkami, Ja\u015bkami i Margrabow\u0105. R. maj\u0105 r. 1600 ludno\u015b\u0107 wy\u0142\u0105cznie polsk\u0105. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Rosochate<\/b> [\u2026]<\/span> 5.) R.,<\/b> w\u015b, pow. kolne\u0144ski, gm. Kubra, par. Romany. Mieszka tu drobna szla\u00adch\u00adta. W 1827 r. 8 dm., 47 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Rosochaty R\u00f3g,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnopol, par. Wigry, odl. od Sejn 20 w., ma 12 dm, 166 mk. Powsta\u0142a z uw\u0142aszczonych osad; ma 120 mr. obszaru (75 roli, 36 \u0142\u0105k, 9 past.).<\/p>\n

Rosochy<\/b> [\u2026]<\/span> 4.) R.,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Noski, o 12 w. od Pru\u017cany. A. Jel.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rospuda<\/b> 1.) al. Jemieliste<\/i> [B\u0142\u0105d, Jemieliste to innej jezioro.]<\/span>, jezioro w p\u0142n.-zach. cz\u0119\u015bci pow. suwalskiego, na p\u0142n. od Filipowa, ci\u0105gnie si\u0119 w\u0105skim a d\u0142ugim pasem r\u00f3wnolegle od granicy pruskiej, ma brzegi bezle\u015bne, p\u0142askie, obfituje w sielawy i sieje. Obszar wynosi 1303 mr., g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 dochodzi 56 st\u00f3p. Wyp\u0142ywa z niego rzka Rospud\u0105<\/a>, \u0142\u0105cz\u0105ca to jezioro z ca\u0142ym szeregiem drobniejszych i prowadz\u0105ca jego wody do Biebrzy<\/a> (za po\u015brednictwem Netty<\/a>). 2.) R.,<\/b> nazwa dawana jez. Necko<\/a>. [W miejscu uj\u015bcia rzeki Rospudy; cho\u0107 \u0142\u0105czy si\u0119 szeroko z jez. Necko, to jednak zachowuje obr\u0119bn\u0105 nazw\u0119 wywodz\u0105c\u0105 si\u0119 od wpadaj\u0105cej tu rzeki. \u0141aczy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z le\u017c\u0105cym na tej samej wysoko\u015bci, na wsch. jez. Bia\u0142ym<\/a> Augustowskim<\/i> (5.) poprzez rzek\u0119 Klonownic\u0119 przep\u0142ywaj\u0105c\u0105 pod drog\u0105 i lini\u0105 kolejow\u0105 August\u00f3w-Suwa\u0142ki, z racji swej kr\u00f3tko\u015bci zwan\u0105 cz\u0119sto \u201enajkr\u00f3tsz\u0105 rzek\u0105 Europy.\u201d]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rospuda<\/b> al. Rowspuda<\/i>, zwana tak\u017ce u pocz\u0105tku Kamienn\u0105<\/i> [Pod Filipowem<\/i>, zwana tam od jeziora <\/i><\/span>Kamiennego<\/a><\/i> (lub lit.-ja\u0107w. Stabis<\/i>) przez kt\u00f3re przep\u0142ywa..], w akcie erekcyi ko\u015bcio\u0142a w Raczkach (z 1599 r.) Douspuda<\/i>, rzeka, prawy dop\u0142yw Netty<\/a> [W\u0142a\u015bciwe: g\u00f3rny bieg Netty.]<\/span>. Pocz\u0105tek bierze w jeziorze t. n., w dobrach Motule [B\u0142\u0105d.]<\/span> w<\/span> pow. suwalskim. Biegnie na po\u0142udn.-wsch\u00f3d, r\u00f3wnolegle z granic\u0105 prusk\u0105, pod Filipowem, gdzie nosi nazw\u0119 Filip\u00f3wki<\/a>, zwraca si\u0119 wi\u0119cej ku po\u0142udniowi, tworz\u0105c do\u015b\u0107 znaczne \u0142\u0119gi. Przep\u0142ywaj\u0105c przez obszar gm. W\u00f3lka<\/a>, [(24.)]<\/span> nieopodal Baka\u0142arzewa<\/a>, zmienia kierunek na po\u0142udn.-wschodni i oko\u0142o Ma\u0142ych-R\u0105czek wst\u0119puje w granice gm. Dowspuda, stanowi\u0105c na pewnej przestrzeni granic\u0119 mi\u0119dzy pow. suwalskim i augustowskim. Tu porusza m\u0142yn wodny. Na przestrzeni mi\u0119dzy Filipowem a Raczkami<\/a> s\u0142u\u017cy ona za \u0142\u0105cznik dla ca\u0142ego pasa drobnych jezior, jakoto: Garba\u015b<\/a>, D\u0142ugie<\/a> [D\u0142ugie Filipowskie<\/i>]<\/span>, G\u0142\u0119bokie<\/a>, Siekierowo<\/a>, Sumowo<\/a>, Okr\u0105g\u0142e<\/a>, Bolesty<\/a>. Poni\u017cej Raczek Ma\u0142ych p\u0142ynie urocz\u0105 dolin\u0105, pod osad\u0105 Raczkami op\u0142ukuje stopy wzg\u00f3rza, na kt\u00f3rem wznosi si\u0119 tamtejszy ko\u015bci\u00f3\u0142. Pi\u0119kny most drewniany (zbudowany 1844 r.) \u0142\u0105czy Raczki z przeciwleg\u0142\u0105 wsi\u0105 Rudniki<\/a>. W dalszym biegu okr\u0105\u017ca wspania\u0142e ruiny pa\u0142acu w Dowspudzie<\/a>. Na przestrzeni dw\u00f3ch wiorst mi\u0119dzy Raczkami a Dowspud\u0105 hr. Ludwik Pac w r. 1824 porozmieszcza\u0142 w rzece 12 prog\u00f3w kamiennych, kt\u00f3re tworz\u0105c tyle\u017c wodospad\u00f3w, szumem swoim dodawa\u0142y uroku miejscowo\u015bci. Dzi\u015b z nich trzy tylko pozosta\u0142y. W pobli\u017cu dowspudzkiego parku liczne nasypy ziemne wskazuj\u0105 na kierunek, w kt\u00f3rym zwr\u00f3cone wody R., zasila\u0142y kana\u0142y i stawy ogrodowe. Odt\u0105d d\u0105\u017c\u0105c coraz wi\u0119cej na wsch\u00f3d, przep\u0142ywa mi\u0119dzy Popa\u015bni\u0105<\/a> i Chodorkami<\/a>, poruszaj\u0105c w tych ostatnich m\u0142yn wodny. Pod wsi\u0105 Ja\u0142owo zasila si\u0119 z lewego brzegu wodami jeziora t. n., a d\u0105\u017c\u0105c ku Augustowu<\/a>, wpada do jeziora zwanego te\u017c Rospuda<\/a> [(2.)]<\/span> al. Necko<\/a> nie za\u015b do Bia\u0142ego jak utrzymuje Narbutt. Wody tego jeziora uprowadza rzka Netta do Biebrzy<\/a>. Przed uj\u015bciem przyjmuje z lew. brzegu dop\u0142yw Szczebr\u0119<\/a>. D\u0142ugo\u015b\u0107 og\u00f3lna biegu R. wynosi do 40 w. Wed\u0142ug T. Narbutta. (Pisma hist., Wilno, 1859, str. 263) pocz\u0105wszy od Baka\u0142arzewa z biegiem R. ci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 granica w\u0142a\u015bciwej Litwy<\/a> i ziemi pruskiej<\/a>. \u015alady pierwotnej puszczy pozosta\u0142y dot\u0105d w borach bagnistych, kt\u00f3re okrywaj\u0105 z ma\u0142emi przerwami pobrze\u017ca R., zw\u0142aszcza od wsi Chodork\u00f3w, na d\u0142ugo\u015bci 10 w., a\u017c do jej uj\u015bcia. M. R. Wit.<\/i><\/p>\n

Rospuda,<\/b> w\u015b nad jeziorem t. n., pow. suwalski, gm. Czostk\u00f3w, par. Filip\u00f3w, odl. od Suwa\u0142k 25 w., ma 4 dm., 25 mk., 102 mr.; wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Motule.<\/p>\n

Rossossen,<\/b> wybud. przy wsi D\u0105br\u00f3wce, na prus. Litwie, pow. darkiejmski, st. p. Launingken, 2 dm., 72 mk. [Na mapie 1980\/81 PGR \u0141awniki<\/i>; na wsch. od O\u0142ownka, gm. Budry.]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rostek<\/b> al. Rostkowo<\/i> 1.) os. le\u015bn., pow. z\u0105dzborski, nale\u017cy do nadle\u015bnictwa w Guziance, 1 dm., 6 mk. 2.) R.<\/b> al. Schoeneberg<\/i>, wybud., pow. go\u0142dapski, tu\u017c przy mie\u015bcie powiatowem. [W pobli\u017cu <\/span>Go\u0142dapskiej G\u00f3ry<\/a>.]<\/p>\n

Rostki<\/b> 1.) w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, nad jeziorem t. n., blisko granicy pow. ja\u0144sborskiego, 2\u00bd klm. na zach. od jez. Orzyskiego, 2 klm. na p\u0142n. od Klus, st. p., 38 dm., 248 mk., 500 ha. Jerzy Ramung v. Ramek, komtur ry\u0144ski, nadaje Grzegorzowi Janowi na prawie magdeburskiem 12 w\u0142\u00f3k wolnych od t\u0142oki pod Cwalinami i nad jez. Kraksztyn. Dan w Rynie r. 1483. Faustyn v. Weiblingen, komtur ry\u0144ski, sprzedaje r. 1523 Markowi z Rostek mi\u0119dzy jez. Kraksztyn a strug\u0105 Kami\u0144sk\u0105 4 w\u0142\u00f3ki boru, nadane prawem magdeburskiem za 32 grzywien. 2.) R.,<\/b> m\u0142yn, tam\u017ce, 2 dm., 14 mk. 3.) R.,<\/b> w\u015b, pow. \u0142ecki, 12 klm. od granicy kr\u00f3lestwa polskiego, 2\u00bd klm od st. p. Bajtkowa; 11 dm., 102 mk., 118 ha. 4.) R.,<\/b> w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. lecki, nad Pamerskiem jeziorem, 8 klm. na p\u0142n. od Orzyskiego jeziora, 6\u00bd klm. na p\u0142d. od st. p. Wydmin. 5.) R.<\/b> al. Bartosze<\/i>, Bartuschow<\/i>, w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. ja\u0144sborski, o 2 klm. od jez. Warszowskiego, 7 klm. na zach. od jez. \u015aniardawskiego, tyle\u017c od st. p. Kwiki, w okolicy lesistej i w wody obfituj\u0105cej, 64 dm., 413 mk., 1105 ha. Erazm v. Reizenstein, komtur baldzki, nadaje wiernemu s\u0142udze Marcinowi, na prawie magdeburskiem 40 w\u0142\u00f3k w Bartoszach (Rostkach), mi\u0119dzy strumykiem kotlewskim i Czarn\u0105 a wsi\u0105 Pilchy, z obowi\u0105zkiem jednej s\u0142uzby zbrojnej. Dan w Piszu r. 1484 w dzie\u0144 Nawiedzenia N. Maryi P. Jerzy v. Kolbitz, w\u00f3jt piski, sprzedaje Maciejowi Rostkowi 4 w\u0142\u00f3ki \u015br\u00f3d granic powy\u017cszych na prawie takiem, jakie ma wie\u015b Rostki. Dan w Piszu w poniedzia\u0142ek w wili\u0105 \u015b\u015b. Filipa i Jakuba r. 1515. W R. okaza\u0142o si\u0119 w 1537 r. 7 w\u0142\u00f3k nadwy\u017cki; po\u0142ow\u0119 jej kupuje, p\u0142ac\u0105c za w\u0142\u00f3k\u0119 4 kopy, Ciesin (Sczeschin), drug\u0105 za\u015b Grzegorz, Dzier\u017cek i Aleksy, bracia, synowie Sta\u0144ka, oraz Jagustyn, Tomek, Pawe\u0142, Jan (Jaune) i J\u0119drzej (Jenderzey) r\u00f3wnie\u017c bracia; dzia\u0142 za\u015b Wieczorka kupi\u0142 wy\u017cej wspomniany Tomek a Jakuba dzia\u0142 Ciesin i Grzeg\u00f3rz. R. 1536 sprzedaje ststa Fryderyk Heidek Andrzejowi, Janowi, Tomkowi, Jagustynowi i Paw\u0142owi, braciom z Rostek, 1 w\u0142\u00f3k\u0119 nadwy\u017cki. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Rostkowa Wola,<\/b> w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. margrabowski. Istnia\u0142a jeszcze r. 1600; dzi\u015b nie ma \u015bladu. [Mo\u017ce (niem.) Rostau<\/i> (dzi\u015b nie istnieje, por. Rdzawe<\/a>) 2 km na p\u0142d.-wsch. od wsi Dunajek, ale K\u0119trzy\u0144ski wspomina Rostkow\u0105 Wol\u0119 przy opisie wsi Daniele<\/a>.]<\/span><\/p>\n

Rostkowszczyzna<\/b> 1.) w\u015b i fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. Karkliny, par. Kieturw\u0142oki, odl. od Wy\u0142kowyszek 13 w., ma 17 dm., 154 mk. W 1827 r. 13 dm., 98 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad ststwa pre\u0144skiego a nast\u0119pnie d\u00f3br rz\u0105d. i donacyi rz\u0105d. (ob. Preny<\/a><\/i>). 2.) R.,<\/b> w\u015b i fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. Olwita, par. Wierzbo\u0142\u00f3w, odl. od Wy\u0142kowyszek 11 w., ma 4 dm., 57 mk., 228 mr. folw. i 152 mr. w\u0142o\u015bc. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 69 mk. R. w wchodzi\u0142o w sk\u0142ad d\u00f3br Kr\u00f3lowe Krzes\u0142o w ekonomii Olita a nast\u0119pnie d\u00f3br rz\u0105dow.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Ro\u015b,<\/b> fol. w pobli\u017cu \u017ar\u00f3de\u0142 rzki Rowsi [Nie myli\u0107 z rz. <\/i><\/span>Rosi\u0105<\/a><\/i> w gub. grodzie\u0144skiej.], pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Bartniki, odl. od Wy\u0142kowyszek 21 w., ma 4 dm., 73 mk. W 1827 r. 3 dm., 15 mk. W 1885 r. rozl. mr. 693: gr. or. i ogr. mr. 517, \u0142\u0105k mr. 96, past. mr. 65, nieu\u017c. mr. 14; bud. mur. 9, z drzewa 8; p\u0142odozmian 12-polowy, pok\u0142ady wapna i torfu. Z folw. tym stanowi\u0142y poprzednio jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 d\u00f3br: w\u015b Krzywobole os. 13, z gr. mr. 287; w\u015b Smolnica os. 39, z gr. mr. 167; w\u015b Pielany os. 15, z gr. mr. 213; w\u015b Pokalniszki os. 9, z gr. mr. 50. Za czas\u00f3w Rzpltej stanowi\u0142a ststwo niegrodowe rosie\u0144skie po\u0142o\u017cone w wojew. i pow. trockim. Pod\u0142ug spis\u00f3w podskarbi\u0144skich z 1562 r. zalicza\u0142o si\u0119 do d\u00f3br sto\u0142u kr\u00f3lewskiego, nast\u0119pnie przemienione na starostwo, obejmowa\u0142o trzy zniszczone bardzo wsie: Ro\u015b, Pelikany (dzi\u015b Pielany) i Krzywobole, kt\u00f3re w 1766 r. posiada\u0142 Mateusz Baranowski, op\u0142acaj\u0105c kwarty 150 z\u0142p. a hyberny 20 zlp. 20 gr.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Ro\u015b,<\/b> Rossa<\/i>, rzeka w gub. grodzie\u0144skiej, lewy dop\u0142yw Niemna<\/a>, bierze pocz\u0105tek w pow. wo\u0142kowyskim z b\u0142ota t. n., niedaleko \u017ar\u00f3de\u0142 Zelwy<\/a>, mi\u0119dzy mkiem Porozowem a Nowym Dworem, i uchodzi do Niemna pod wsi\u0105 Koreniszki (w pow. wo\u0142kowyskim), o 8 w. poni\u017cej uj\u015bcia Zelwy. D\u0142uga do 100 w., szeroka do 8 sa\u017ceni, sp\u0142awna na wiosn\u0119; obraca 12 m\u0142yn\u00f3w. Brzegi ma nieco wzniesione, do\u015b\u0107 suche, pokryte dobremi \u0142\u0105kami. P\u0142ynie z po\u0142udniowego-wschodu na p\u00f3\u0142nocny-zach\u00f3d na M\u015bcib\u00f3w i Ro\u015b. Przybiera rzeczki: Dym\u00f3wk\u0119, Chor\u0105\u017cank\u0119, \u0141opienic\u0119, Jasionowic\u0119, Wo\u0142kowyj\u0119, Moczulin\u0119<\/a>, Poroz\u00f3wk\u0119, G\u00f3rczyc\u0119, Gniezn\u0119<\/a>, Swi\u0119cic\u0119 i Nietup\u0119<\/a> z Ostrowick\u0105 i Gniezn\u0105. J. Krz.<\/i><\/p>\n

Ro\u015b,<\/b> mko nad rz. Rosi\u0105, dop\u0142. Niemna, pow. wo\u0142kowyski, w 4 okr. pol., gm. Ro\u015b, o 16 w. od Wo\u0142kowyska a 65 w. od Grodna, przy drodze poczt. z Wo\u0142kowyska do Grodna. W 1878 r. 794 mk. (380 m\u0119\u017c. i 414 kob.), w tej liczbie 434 \u017cyd. Posiada zarz\u0105d okr\u0119gu polic. dla 5 gmin pow. wo\u0142kowyskiego i zarz\u0105d gminy. Ko\u015bci\u00f3\u0142 par. p. w. \u015bw. Tr\u00f3jcy, z muru wzniesiony w 1611 r. przez hetmana Hieronima Chodkiewicza, ze statu\u0105 Zbawiciela, cudami s\u0142yn\u0105c\u0105. Par. kat., dek. wo\u0142kowyskiego, ma 1100 wiernych; kaplica w Moczulnej. W parafii powierzchnia wzg\u00f3rzysta, pokryta krzakami, bagnami i \u0142\u0105kami; gleba piaszczysta, \u017cwirowata i gliniasta. Zroszana rz. Rosi\u0105, Moczulank\u0105 i Wiechutniank\u0105. Dobra R. nale\u017c\u0105 do Stefana hr. Potockiego. W R. znajdowa\u0142y si\u0119 trofea i sprz\u0119ty sto\u0142u, zdobyte przez Stefana Czarnieckiego w 1656 r. na Karolu Gustawie.<\/p>\n

Ro\u015bciewicze,<\/b> w\u015b, pow. wo\u0142kowyski, w 1 okr. pol, gm. Pieniuga, o 32 w. od Wo\u0142kowyska.<\/p>\n

Rothhof<\/b> (niem.) 1.) fol., pow. brunsberski, nale\u017cy do kapitu\u0142y fromborskiej, poczta, tel. i st. kol. \u017cel. w Fromborku; 3 dm., 22 mk. 2.) R.,<\/b> fol. do d\u00f3br Rautenburg nale\u017c\u0105cy, pow. nizinny, st. p. Lappienen; 5 dm., 46 mk. 3.) R.,<\/b> wybud. przy wsi Paszniszen, na prus. Litwie, pow. ragnecki, 4 dm., 25 mk. 4.) R.,<\/b> wybud. przy mie\u015bcie W\u0119goborku, 2 dm., 33 mk. 5.) R.,<\/b> wybud. przy E\u0142ku, 3 dm., 59 mk.<\/p>\n

Rotinau,<\/b> kolonia, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Roman\u00f3wka, o 31 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Rotnica<\/b> [\u2026]<\/span> 2.) R.,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr. pol., gm. Berszty, o 38 w. od Grodna. J. Krz.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rotniczanka<\/b> al. Rotnica, rzka, prawy dop\u0142yw Niemna<\/a>, wyp\u0142ywa w pow. grodzie\u0144skim z jeziora<\/a>, le\u017c\u0105cego w pobli\u017cu jez. Sa\u0142aty<\/a>, na przestrzeni 9 w. rozgranicza pow. trocki od gub. grodzie\u0144skiej i uchodzi do Niemna pod Druskienikami. Oddziela ludno\u015b\u0107 litewsk\u0105 od s\u0142owia\u0144skiej. Nad brzegami R. znalaz\u0142 Zyg. Gloger w 1871 i 1872 r. znaczn\u0105 liczb\u0119 wyrob\u00f3w krzemiennych, \u015bwiadcz\u0105cych o zamieszkaniu tych okolic w czasach przedhistorycznych. Rzka R. przybiera w pow. grodzie\u0144skim rzk\u0119 Kusienk\u0119.<\/p>\n

Rowek<\/b> (Rowok<\/i>), w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Ostr\u00f3w, o 15 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rowsia<\/b> al. Rauszwia<\/i>, rzka w pow. wy\u0142kowyskim, poczyna si\u0119 na granicy pow. kalwaryjskiego, na po\u0142udnie od folw. Ro\u015b pod Aleksandrowem, p\u0142ynie ku p\u00f3\u0142nocy przez Ro\u015b, Potylcze, Rutuny, Porowsie, Kieturw\u0142oki, przep\u0142ywa jez. pod wsi\u0105 Ruda i pod Pilunami na wsch\u00f3d Pilwiszek wpada z lew. brzegu do Szeszupy<\/a>. D\u0142uga oko\u0142o 35 wiorst. Poni\u017cej Kieturw\u0142ok stanowi na d\u0142ugo\u015bci 2 w. granic\u0119 z pow. kalwaryjskim. Przyjmuje od prawego brzegu rz. Pajki. J. Bliz.<\/i><\/p>\n

Rowy<\/b> [\u2026]<\/span> 5.) R.,<\/b> w\u015b i os., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Miros\u0142aw, odl. od Sejn 56 w., ma 5 dm., 62 mk. 6.) R.,<\/b> fol., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. Preny, odl. od Maryampola 36 w., 1 dm., 10 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 5 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Roxolania,<\/b> \u0142aci\u0144ska nazwa Rusi Czerwonej<\/i>.<\/p>\n

Rozalin<\/b> [\u2026]<\/span> 10.) R.<\/b> i Czepiery<\/i>, os., pow. augustowski, gm. Barg\u0142\u00f3w, par. Rajgr\u00f3d, odl. od Augustowa 10 w., ma 4 dm., 16 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Rozalin<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) R.,<\/b> uroczysko, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Gr\u00f3\u00addek, o 21 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. 4.) R.,<\/b> fol w., pow. brzeski gub. grodzie\u0144skiej, w 4 okr. pol., gm. Ratajczyce, o 32 w. od Brze\u015bcia. 5.) R.,<\/b> dobra, pow. brzeski gub. grodzie\u0144skiej, w 5 okr. pol., gm. Rogacze, o 55 w. od Brze\u015bcia, wraz z Telatyczami w\u0142asno\u015b\u0107 Ko\u00adwa\u00adlew\u00adskiej. 6.) R.,<\/b> folw., pow. wo\u0142kowyski, w 2 okr. pol., gm. \u0141yskowo, o 41 w. od Wo\u0142kowyska. 7.) R.,<\/b> ob. Rozalino<\/i>. J. Krz.<\/i><\/p>\n

Rozg\u00f3lna,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. i par. Wi\u017cajny, odl. od Suwa\u0142k 28 w., ma 7 dm., 72 mk.<\/p>\n

<\/a>Rozpudy,<\/b> ob. <\/i>Rospuda<\/a><\/i>.<\/p>\n

Ro\u017canica,<\/b> rzeczka na pol.-prus. Mazurach. Wyp\u0142ywa z jez. D\u0142ugochorzelskiego a wpada za jez. \u0141eckiem do Stradunka, kt\u00f3ry tak\u017ce ztad nosi nazw\u0119 Ro\u017canicy. Ob. Stradunek<\/i>. [Powinno by\u0107: Wyp\u0142ywa z jez. D\u0142ugochwa\u0142y (zwanego w S\u0142owniku D\u0142ugochorzelskim) wpada do rzeki E\u0142k pod Prostkami.]<\/span> Ad. N.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Ro\u017cele,<\/b> w\u015b, fol. i dobra nad rzk\u0105 Jesi\u0105, pow. maryampolski, gm. i par. Poniemo\u0144 Po\u017caj\u015bcie, odl. od Maryampola 48 w.; posiadaj\u0105 m\u0142yn parowy miel\u0105cy zbo\u017ce i ko\u015bci, cegielni\u0105, pok\u0142ady torfu. W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 72 mk. Dobra R. sk\u0142ada\u0142y si\u0119 w 1886 r. z folw. R., Podro\u017cele, Grabowiec, Jodwarys, Wojtkiewiczyszki al. Za\u015bcianek Ro\u017celski i Bobika\u0142y, rozl. mr. 2369: folw. R. gr. or. i ogr. mr. 498, \u0142\u0105k mr. 110, pastw. mr. 17, lasu mr. 108, nieu\u017c. mr. 29; bud. mur. 7, z drzewa 22; p\u0142odozmian 4-polowy; fol. Podro\u017cele gr. or. i ogr. mr. 177, \u0142\u0105k mr. 4, past. mr. 8, nieu\u017c. mr. 9; bud. z drzewa 7; p\u0142odozmian 7-polowy; fol. Grabowiec gr. or. i ogr. mr. 171, \u0142\u0105k mr. 16, pastw. mr. 5, lasu mr. 344, nieu\u017c. mr. 5; bud. z drzewa 5; p\u0142odozmian 9-polowy; fol. Jodwarys gr. or. i ogr. mr. 235, \u0142\u0105k mr. 27, pastw. mr. 11, lasu mr. 108, nieu\u017c. mr. 13; bud. mur. 2, z drzewa 5; p\u0142odozmian 10-polowy; fol. Wojtkiewiczyszki al. Za\u015bcianek Ro\u017celski gr. or. i ogr. mr. 49, \u0142\u0105k mr. 14, nieu\u017c. mr. 3; bud. z drzewa 5; p\u0142odozmian 7-polowy; fol. Bobika\u0142y gr. or. i ogr. mr. 153, \u0142\u0105k mr. 14, lasu mr. 236, nieu\u017c. mr. 6; budowli z drzewa 5; p\u0142odozmian 10-polowy; lasy nieurz\u0105dzone. W sk\u0142ad d\u00f3br poprzednio wchodzi\u0142y wsi: w\u015b Powicie os. 12, z gr. mr. 610; w\u015b Podro\u017cele os. 5, z gr. mr. 39; w\u015b Pogiermo\u0144<\/a> os. 6, z gr. mr. 275; w\u015b Morgieniki<\/a> Ro\u017celskie os. 16, z gr. mr. 792; w\u015b Bobik\u0142y al. Wicie os. 18, z gr. mr. 94; w\u015b Wojnotraki Ro\u017celskie os. 12, z gr. mr. 547. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Ro\u017cy\u0144sk<\/b> 1.) w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, nad jez. Druglinem, o 12 klm. na zach. od E\u0142ku i tyle\u017c na wsch\u00f3d od Orzysza, st. pocz. w Klusach, par. w E\u0142ku; 71 dm., 465 mk., 1051 ha. Ks. Olbracht nadaje \u0141ukaszowi Ro\u017cy\u0144skiemu 4 w\u0142\u00f3ki so\u0142eckie, w\u0142\u00f3k\u0119 za 33 grzywien, celem za\u0142o\u017cenia wsi dannickiej na 40 w\u0142\u00f3kach mi\u0119dzy Rogalami a jez. Druglin, oraz wolne rybo\u0142\u00f3stwo w jez. Druglin. Dan w Kr\u00f3lewcu r. 1550. R. 1565 byli tam so\u0142tysami Oleksy i Jan, bracia. 2.) R.<\/b> al. Rosinsky<\/i>, dok. Rusinsken<\/i>, w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. ja\u0144sborski, 31 klm. na p\u0142n.-wsch\u00f3d od Ja\u0144sborka, 23 klm. na p\u0142n.-zach. od E\u0142ku, oko\u0142o 7 klm. od granicy kr\u00f3l. polskiego; 88 dm., 575 mk. Polak\u00f3w-ewang., 1233 ha. Gleba urodzajna, prawie wsz\u0119dzie gliniasta. Mieszka\u0144cy trudni\u0105 si\u0119 rolnictwem i chowem byd\u0142a. Zygfryd Flach v. Schwarzburg, komtur baldzki, nadaje Maciejowi, Jerzemu, Janowi i Bart\u0142omiejowi, braciom, i Maciejowi i Paw\u0142owi, ich siostrze\u0144com, na prawie magdeburskiem 60 w\u0142\u00f3k w Ro\u017cy\u0144sku z obowi\u0105zkiem 2 s\u0142u\u017cb zbrojnych. Dan w Piszu r. 1475. Ten\u017ce nadaje wiernemu s\u0142udze Andrzejowi Ortlis na prawie magdeburskiem 60 w\u0142\u00f3k w R. w d\u0105browie mi\u0119dzy Kustawam i Gaewtkofken (?), z s\u0105downictwem wy\u017cszem i ni\u017cszem i 2 s\u0142u\u017cbami zbrojnemi, 15 lat wolno\u015bci. Dan w Baldze r. 1476 w niedziel\u0119 pi\u0105t\u0105 po Wielkiejnocy. Parafia liczy 3200 Polak\u00f3w; posiada bardzo stary ko\u015bci\u00f3\u0142, zbudowany r. 1589, kt\u00f3ry ocalenie swe podczas napadu Tatar\u00f3w r. 1656 zawdzi\u0119cza temu, \u017ce w oknach na szkle malowane by\u0142y obrazy \u015bwi\u0119tych, kt\u00f3re Tatarzy uszanowali. W dzie\u0144 Przemienienia Pa\u0144skiego odbywaj\u0105 si\u0119, przynajmniej przed niedawnym czasem jeszcze tak by\u0142o, pobo\u017cne w\u0119dr\u00f3wki mazurskiego ludu do tego ko\u015bcio\u0142a. Ludzie sk\u0142adaj\u0105 r\u00f3\u017cne daniny na o\u0142tarzu, jak jaja, pieni\u0105dze, \u015bwiece i spodziewaj\u0105 si\u0119 w skutek tego uzdrowienia i polepszenia swej doli. Od r. 1738 posiada R. szko\u0142\u0119. W owym czasie pobiera\u0142 nauczyciel 10 tal. 30 gr. pensyi, pr\u00f3cz tego z kasy szkolnej 22 gr. 9 fen., 12 szefl. \u017cyta, 6 szefl. j\u0119cz. i 3 s\u0105\u017cnie drzewa na opa\u0142. 3.) R.,<\/b> niem. R. Klein<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, 7 dm., 47 mk., 91 ha. 4.) R.,<\/b> niem. R. Gross<\/i>, w\u015b, pow. go\u0142dapski, st. p. Bodschwingken, 11 klm. na p\u0142d.-zach od Go\u0142dapu, przy granicy pow. darkiejmskiego, 2 klm. od st. pocz., 32 dm., 233 mk., 636 ha. 5.) R.,<\/b> niem. R. Klein<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, 4 dm., 61 mk., 155 ha. 6.) R.,<\/b> niem. R. Gross<\/i> al. Schaetzels<\/i> [Dzi\u015b Janowo<\/i>.]<\/span>, dobra, tam\u017ce, blisko Go\u0142dapu; 3 dm., 37 mk., 168 ha. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Ro\u017cyszki,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc. nad rz. Jesi\u0105, pow. maryampolski, gm. Freda, par. Godlewo, odl. od Maryampola 46 w., ma 16 osad, 18 dm., 153 mk., 324 mr.; wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Freda Dolna. W 1827 r. by\u0142o 11 dm., 50 mk.<\/p>\n

R\u00f3wniny<\/b> 1.) folw., pow. stopnicki, gm. i par. Stro\u017cyska, odl. 14 w. od Stopnicy. Oddzielony w 1879 r. od d\u00f3br G\u00f3rki, rozl. mr. 301: gr. or. i ogr. mr. 207, \u0142\u0105k mr. 36, past. mr. 52, zaro\u015bli mr. 1, nieu\u017c. mr. 5; budowli z drzewa 5. 2.) R.,<\/b> os., pow. suwalski, gm. Hutta, par. Suwa\u0142ki. Odl. od Suwa\u0142k 8 w., ma 1 dm., 7 mk.<\/p>\n

R\u00f3wno<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) R.,<\/b> dobra, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. Horodeczna, o 23 w. od Pru\u017cany, z kapl. katol. par. Kiwatycze. [\u2026]<\/span><\/p>\n

R\u00f3\u017canystok,<\/b> dzi\u015b Krasnystok<\/i>, Krasnostok<\/i>, w\u015b i uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Kamionna, o 27 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 30 w. od Grodna, w pobli\u017cu mka D\u0105browa, posiada cerkiew paraf., przerobion\u0105 po 1866 r. z ko\u015bcio\u0142a katol. Par. prawos\u0142., dekanatu (b\u0142ahoczynia) sok\u00f3lskiego, 1484 wiernych, Poprzednio znajdowa\u0142 si\u0119 tu wspania\u0142y ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor ks. dominikan\u00f3w, z cudownym obrazem N. M. P., wymalowanym w Grodnie w 1652 r. przez protestanta, na zam\u00f3wienie Szcz\u0119snego Tyszkiewicza, stolnika derpskiego. Obraz ten, pomieszczony pierwotnie w domu Tyszkiewicza w Krzywym Stoku, zas\u0142yn\u0105\u0142 cudami i w 1659 r. przeniesiony zosta\u0142 do drewnianego ko\u015bcio\u0142a, wzniesionego przez Szcz\u0119snego i Eufrozyn\u0119 Tyszkiewicz\u00f3w, na folwarku Taba\u0144szczyzna al. Krzywy Stok, od mn\u00f3stwa r\u00f3\u017c przezwanym R\u00f3\u017canym Stokiem. Wkr\u00f3tce potem Tyszkiewicz wywi\u00f3z\u0142 obraz na Podlasie, pomimo to jednak dosta\u0142 si\u0119 w r\u0119ce Szwed\u00f3w, kt\u00f3ry porzucili go w jakiej\u015b wsi, zk\u0105d dosta\u0142 si\u0119 na czas kr\u00f3tki do ko\u015bcio\u0142a juchnowieckiego a w 1660 r. przeniesiony zosta\u0142 napowr\u00f3t do R\u00f3\u017canego Stoku. W 1662 r. biskup wile\u0144ski Jerzy Bia\u0142\u0142ozor wyznaczy\u0142 specyaln\u0105 komisy\u0119 dla zbadania cud\u00f3w jakie mia\u0142y miejsce, poczem d. 21 listopada tego\u017c roku kanclerz dyecezyi wile\u0144skiej Kazimierz Jan Wojsznarowicz dope\u0142ni\u0142 benedykcyi cudownego obrazu. Jednocze\u015bnie, za zezwoleniem biskupa, Tyszkiewicz sprowadzi\u0142 tu 12 dominikan\u00f3w, wymurowa\u0142 dla nich niewielki klasztorek, istniej\u0105cy jeszcze pod nazw\u0105 murowanki, i zapisa\u0142 na ko\u015bci\u00f3\u0142 w\u015b Stok z 29 dymami i folwarkiem. Gdy w nast\u0119pstwie tutejszy obraz Bogarodzicy zas\u0142yn\u0105\u0142 licznymi cudami i pocz\u0105\u0142 \u015bci\u0105ga\u0107 p\u0105tnik\u00f3w z dalekich stron, ko\u015bci\u00f3\u0142 okaza\u0142 si\u0119 niedostatecznym, w skutek czego dominikanie w 1759 r. postanowili z w\u0142asnych fundusz\u00f3w wznie\u015b\u0107 du\u017cy murowany ko\u015bci\u00f3\u0142 z odpowiednim klasztorem. Budowa ko\u015bcio\u0142a uko\u0144czon\u0105 zosta\u0142a w 1785 r. i w tym\u017ce roku konsekrowany przez biskupa Tomasza Ignacego Zie\u0144kowicza, klasztoru za\u015b dopiero w 1794 r. W zamian wsi Stok, zabranej w 1797 r. przez rz\u0105d pruski, klasztor r\u00f3\u017canostocki otrzyma\u0142 jednorazowo wynagrodzenie w wysoko\u015bci 20,000 tal. i roczn\u0105 p\u0142ac\u0119, wyr\u00f3wnywaj\u0105c\u0105. dochodowi ze wsi. W 1842 r. zniesiono klasztor, ko\u015bci\u00f3\u0142 za\u015b zamieniono na parafialny dek. sok\u00f3lskiego. Parafia tutejsza w 1859 r. mia\u0142a do 3400 wiernych. G\u0142\u00f3wne odpusty mia\u0142y miejsce: na Zielone \u015awi\u0105tki, w dzie\u0144 \u015bw. Piotra i Paw\u0142a i N. M. P. Ro\u017ca\u0144cowej i \u015bci\u0105ga\u0142y po kilka tysi\u0119cy pobo\u017cnych z bli\u017cszych i dalszych okolic. Ko\u015bci\u00f3\u0142 mia\u0142 kszta\u0142t krzy\u017ca \u0142aci\u0144skiego, zaokr\u0105glonego od strony o\u0142tarza i ozdobionego z frontu dwiema wie\u017cami. W wielkim o\u0142tarzu znajdowa\u0142 si\u0119 cudowny obraz N. M. P., po obu stronach o\u0142tarza portrety fundator\u00f3w Szcz\u0119snego i Eufrozyny Tyszkiewicz\u00f3w, zw\u0142oki kt\u00f3rych spoczywa\u0142y w grobach ko\u015bcielnych. O\u0142tarzy bocznych by\u0142o dwana\u015bcie. Konfesyona\u0142y, ambona i \u0142awki by\u0142y zrobione z drzewa d\u0119bowego. Posiada\u0142 on niezwyk\u0142ych rozmiar\u00f3w organy o 36 tonach, roboty Miko\u0142aja Jansona. Bli\u017csze szczeg\u00f3\u0142y o za\u0142o\u017ceniu ko\u015bcio\u0142a i o cudownym obrazie zamieszcza dzie\u0142ko: \u201eCudowny Obraz Bogarodzicy w R\u00f3\u017canymstoku\u201c (1-sze wydanie 1677, 2-gie 1762, 3cie Wilno 1857 r.). O 400 sa\u017ceni od ko\u015bcio\u0142a, przy drodze do Grodna, znajduj\u0105 si\u0119 \u015blady nasypu ziemnego z wa\u0142em i g\u0142\u0119bokimi rowami, pochodz\u0105cego pod\u0142ug podania z czas\u00f3w wojen szwedzkich. J. Krz.<\/i><\/p>\n

Rubaitschen<\/b> al. Gross Bretschkehmen<\/i>, w\u015b, pow. darkiejmski, blizko miasta powiatowego.<\/p>\n

Rubcowo,<\/b> w\u015b i folw., pow. augustowski, gm. Kuryanki, par. Lipsk, odl. od Augustowa 36 w., od szosy 6 w.; w\u015b ma 7 dm., 53 mk., 6 mr.; folw. 3 dm., 13 mk., 1348 mr. W 1827 r. by\u0142o 3 dm, 20 mk. Folw. R. wchodzi w sk\u0142ad d\u00f3br Ho\u0142ynka. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Rubieszka,<\/b> os., pow. suwalski, gm. Sejwy, par. Kaletnik. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 8 mk. Ostatnie spisy urz\u0119d. nie podaj\u0105 tej osady. [Na p\u0142n. od Kaletnika, r\u00f3wnie\u017c Rubie\u017cka<\/i>, na mapie 1839 r.: Rubieszki<\/i>, nazw\u0119 wywodzi od po\u0142o\u017cenia na granicy (rubie\u017cy) Puszczy Prze\u0142omskiej i Mereckiej.]<\/span><\/p>\n

Rubie\u017canka,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnowo, par. Sejny, odl. od Sejn 7 w., ma 4 dm., 35 mk., 9 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Ochotniki. [Nazw\u0119 wywodzi zapewne od po\u0142o\u017cenia na granicy (rubie\u017cy) Puszczy Prze\u0142omskiej i Mereckiej. R\u00f3wnie\u017c rzeka tam\u017ce, dop\u0142yw Marychy.]<\/span><\/p>\n

Ruda<\/b> [\u2026]<\/span> 84.) R.<\/b> Osowiecka<\/i>, w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. kolne\u0144ski, gm. Gawrychy, par. Nowogr\u00f3d, le\u017cy \u015br\u00f3d b\u0142ot zalegaj\u0105cych dorzecze Narwi, ma 14 os., 380 mr. W 1827 r. by\u0142o 12 dm., 65 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Nowogr\u00f3d. 85.) R.<\/b> Skroda<\/i>, w\u015b i folw. nad rz. Skrod\u0105, pow. kolne\u0144ski, gm. i par. Ma\u0142y P\u0142ock, odl. 15\u00bd w. od Kolna, 24 w. od \u0141om\u017cy. Niegdy\u015b osada m\u0142ynarska i kopalisko rudy, wchodz\u0105ce w sk\u0142ad ststwa \u0142om\u017cy\u0144skiego. W 1800 jest tu 6 czynsz.; gruntu 10 w\u0142\u00f3k 24 mr. magd.; 7 koni, 9 wo\u0142., 12 kr\u00f3w, 6 ja\u0142., 18 owiec, 10 \u015bwi\u0144. W 1842 r. 6 osad czynszowych, zajmuj\u0105cych 515 mr. 75 pr\u0119t.; czynsz wynosi\u0142 77 z\u0142p. z roli, 4 z\u0142. 6\u2154 gr. za dranice; nadto czynszownicy obowi\u0105zani byli odrobi\u0107 58 dni sprz\u0119\u017c. i 54 pieszych robocizny; opr\u00f3cz czynszownik\u00f3w znajdowa\u0142o si\u0119 dw\u00f3ch cha\u0142upnik\u00f3w. W 1848 r. urz\u0105dzono w\u015b kolonialnie; utworzono 12 osad rolnych, 16 ogrodniczych i karczemn\u0105, czynsz ustanowiono na 153 rs. 35 kop. W 1852 r. by\u0142o 48 m\u0119\u017c., 46 kob., 15 koni, 4 ja\u0142ow, 15 kr\u00f3w, 3 wo\u0142., 4 ciel\u0105t, 10 \u015bwi\u0144, 27 owiec. W 1878 r. w\u0142o\u015bcianie posiadaj\u0105 251 mr. 174 pr. (140 mr. orn.); \u0142\u0105ki rz\u0105dowe 145 mr. M\u0142yn. 86.) R.,<\/b> w\u015b i os. m\u0142yn., pow. suwalski, gm. W\u00f3lka, par. Baka\u0142arzew, odl. od Suwa\u0142k 17 w., ma 9 dm., 60 mk., 8 os., 87 mr. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 31 mk. Nale\u017ca\u0142a do d\u00f3br Nowydw\u00f3r. 87.) R.,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Wiejsieje, odl. od Sejn 25 w., ma 7 dm., 58 mk., m\u0142yn wodny. W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 54 mk. 88.) R.,<\/b> os. nad rzk\u0105 Jesi\u0105, pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny, odl. od Maryampola 30 w., ma 5 dm., 50 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 5 mk. 89.) R.<\/b> al. Kumiecie<\/i>, obr\u0105b las\u00f3w b\u0142otnych \u015br\u00f3d bagien Pale, w pow. kalwaryjskim, nale\u017c\u0105cy do le\u015bnictwa maryampolskiego, ma 1790 mr. obszaru. 90.) R.,<\/b> w\u015b. w\u0142o\u015bc., pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Gi\u017ce, odl. od Wy\u0142kowyszek 10 w., ma 109 dm., 744 mk., 54 osad i 1608 mr. W 1827 r. by\u0142o, 48 dm., 468 mk. Nale\u017ca\u0142a do d\u00f3br Gi\u017ce. Sr\u00f3d drobnych osad w\u0142o\u015bcia\u0144skich istnieje osada Ruda i Gi\u017ce, utworzona z po\u0142\u0105czenia 4 osad w\u0142o\u015bcia\u0144skich, rozl. mr. 96: gr. or. i ogr. mr. 85, \u0142\u0105k mr. 8, nieu\u017c. mr. 3: bud. z drzewa 8. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Ruda<\/b> [\u2026]<\/span> 10.) R.,<\/b> w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., gm. Kry\u00adp\u00adno, o 25 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku; wchodzi\u0142a niegdy\u015b w sk\u0142ad sstwa knyszy\u0144skiego. [\u2026]<\/span> 12.) R.,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski. By\u0142a tu kapl. kat. parafii Jeziory. [\u2026]<\/span> 17.) R.<\/b> Rzeczka<\/i>, w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Czarna Wie\u015b, o 25 w. od Sok\u00f3\u0142ki. [\u2026]<\/span> J. Krz.\u2014A. Jel.<\/i><\/p>\n

Rudaki<\/b> [\u2026]<\/span> 6.) R.,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Ho\u0142ynka, o 56 w. od Grodna. [\u2026]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rudau<\/b> 1.) terytoryum ziemi sambijskiej<\/a>. Przy utworzeniu biskupstwa sambijskiego i podziale w r. 1258 pozosta\u0142o przy zakonie. W prawdzie odno\u015bny dokument nie wymienia go wyra\u017anie, ale dzieje p\u00f3\u017aniejsze to stwierdzaj\u0105. Odt\u0105d zwie si\u0119 terytoryum to kameratem. Le\u017cy na granicy posiad\u0142o\u015bci biskupich i zakonnych, obok kameratu Wargen, Quednau i Powunden. 2.) R.,<\/b> w\u015b, pow. rybacki, st. pocz. Laptau; 35 dm., 450 mk., 131 ha. Tu zasz\u0142a w 1370 r. walka mi\u0119dzy Krzy\u017cakami a Litwinami. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Rudawa<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) R.,<\/b> dobra, pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Ho\u0142ynka, o 62 w. od Grodna. By\u0142a tu filia b. parafii katol. w Wielkiej Brzostowicy. J. Krz.<\/i><\/p>\n

Rudawica,<\/b> w\u015b i dobra, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. \u0141asza, o 23 w. od Grodna.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rudawka,<\/b> rzka, ob. <\/i>Marycha<\/a><\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rudawka<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. augustowski, gm. Kuryanki, par. Teolin, odl. od Augustowa 34 w., le\u017cy w pobli\u017cu K<\/span>ana\u0142u A<\/span>ugustowskiego<\/a>, ma 19 dm., 129 mk., 671 mr. W 1827 r. by\u0142o 9 dm., 50 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Adamowicze, stanowi\u0105cych cz\u0119\u015b\u0107 d\u00f3br \u0141abno. 2.) R.,<\/b> w\u015b nad rz. Rudawk\u0105 (Marych\u0105), pow. suwalski, gm. Sejny, par. Sejny, odl. od Suwa\u0142k 21 w., ma 10 dm., 89 mk. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 68 mk. 3.) R.,<\/b> folw. i dobra, pow. kalwaryjski, gm. i par. Krasna, odl. od Kalwaryi 24 w., ma 9 dm., 46 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 19 mk. Dobra rz\u0105dowe Rudawka sk\u0142ada\u0142y si\u0119 w 1854 r. z fol. R. mr. 917, Smolnica mr. 223, Rz\u0105dziszki mr. 179, Prze\u0142omszczyzna mr. 160, Metelica mr. 245, Buchcienniki mr. 740, Margo\u0142\u00f3wka mr. 147, Skitury mr. 210, Radzi\u0142\u00f3w; pr\u00f3cz tego las\u00f3w mr. 1038. Odpadki: Pustosz Litwia\u0144szczyzna mr. 335, Gierajcie mr. 137. Osady: Ost\u0119p mr. 34, Podpedziszki mr. 54, Le\u015bna Smolnica mr. 38, Le\u015bna Kuchciszki mr. 61, Le\u015bna Holendry mr.25. Wsie: Nowe W\u0142\u00f3ki mr. 859, Warty mr. 777, Olechmiany mr. 607, \u017buwinty mr. 935, Zajle mr. 777, Skitury mr. 334, Posiemnicze mr. 176, Pedziszki mr. ror.866, Holendry mr. 177, Sobieniszki mr. 1023, Isz\u0142\u0105dze mr. 884, Kra\u015bniany mr. 929, Dolnica mr. 472, Smolnica mr. 180, obszar wsi Delegat i Czarna nie oznaczony, Kalniszki mr. 29, Rz\u0105dziszki mr. 265, Bobrowniki mr. 863, Barcie mr. 271, Metelica mr. 573, Buchcieniki mr. 241, G\u0142o\u015bniki (nieznany), Dubieuki mr. 111, Ochotka mr. 108, Pawelona mr. 106, razem mr. 16,110. Nadto wydzielono na majoraty; w 1843 r. genera\u0142owi jazdy Strandmannowi dobra Pryga i Krasne, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z fol.: Krasne mr. 512, Ate\u015bniki mr. 723, Siemieniszki mr. 304, Pryga mr. 397, lasu mr. 998; osady: Nowinka mr. 34, Makowszczyzna mr. 41, Probostwo Krasna mr. 5; wsie: Krasna mr. 3, Birszcze mr. 555, Turyszki mr. 400, Grab\u00f3wka mr. 367, Ate\u015bniki mr. 588, Siemieniszki mr. 538, Pryga mr. 400, razem mr. 5875. W 1838 r. nadano genera\u0142-majorowi Paton dobra Kirsna, obejmuj\u0105ce folw. Kirsna mr. 500, lasu mr. 388; wsie: Kirsna mr. 901 i Gudeliszki mr. 388, razem mr. 2265. W 1836 r. nadano genera\u0142-lejtnantowi Stegmannowi \u0142\u0105ki od wsi Isz\u0142ondze odpad\u0142e mr. 77, przy\u0142\u0105czone do majoratu Kalwarya. W 1835 r. nadano genera\u0142owi Berg folw. Po\u017celstwo mr. 307 i w\u015b Po\u017celstwo mr. 348, kt\u00f3re to nomenklatury przy\u0142\u0105czone zosta\u0142y do majoratu Ludwin\u00f3w. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rudawka<\/b> 1.) ma\u0142a rzeczka le\u015bna, wyp\u0142ywaj\u0105ca z P<\/span>uszczy B<\/span>ia\u0142owieskiej<\/a>, prawy dop\u0142yw rz. Narwi<\/a>, do kt\u00f3rej uchodzi przy Rudni<\/a>, naprzeciw Niemierzy. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Rudawka<\/b> [\u2026]<\/span> 5.) R.,<\/b> w\u015b i uroczysko, pow. sok\u00f3lski, gm. Ostra G\u00f3ra, o 20 w. od Sok\u00f3\u0142ki, \u015br\u00f3d wielkich las\u00f3w po\u0142o\u017cona, ma 60 dm. i 400 mk. [\u2026]<\/span> J. Krz.\u2014Al. Jel.<\/i><\/p>\n

Rudbalis,<\/b> os. w\u0142o\u015bc., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Sapie\u017cyszki, par. Dobrowola, odl. 56 w. od W\u0142adys\u0142awowa, ma 92 mr. obszaru, w tem 30 mr. roli, 22 mr. \u0142\u0105k, 34 mr. lasu i 6 mr. pastw.; 4 bud, z drzewa.<\/p>\n

Rudbardszen<\/b> (niem.), w\u015b, pow. g\u0105bi\u0144ski, 16 dm., 84 mk., 160 ha; st. p. Trakehnen.<\/p>\n

Ruddinn,<\/b> os. przy wsi Pruszischken, pow. g\u0105bi\u0144ski; 2 dm., 22 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rudka<\/b> [\u2026]<\/span> 23.) R.,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc. nad rzk\u0105 Kirsna, (dop\u0142. Szeszupy), pow. suwalski, gm. Ma\u0107kowo, par. Pu\u0144sk, odl. od Suwa\u0142k 39 w., ma 5 dm., 82 mk., 7 os., 465 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Ma\u0107kowo. 24.) R.<\/b> al. Rutka<\/i> al. Tartak<\/i>, w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. suwalski, gm. Kadaryszki<\/a>, par. Lubowo, odl. od Suwa\u0142k 25 w. na drodze ze Suwa\u0142k do Wi\u017cajn, ma 19 dm., 180 mk. W r. 1831 d. 25 maja zasz\u0142a tu potyczka mi\u0119dzy wojskami rossyjskiemi a oddzia\u0142ami Puszeta i Prozora. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rudnia<\/b> 1.) rzeczka w gub. grodzie\u0144skiej, prawy dop\u0142yw Narwi<\/a>. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Rudniki<\/b> [\u2026]<\/span> 18.) R.,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Koniecb\u00f3r, par. Raczki, odl. od Suwa\u0142k 14 w., ma 30 dm., 304 mk. W 1827 r. by\u0142o 31 dm., 181 mk. 19.) R.,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. suwalski, gm. Ma\u0107kowo, par. Pu\u0144sk, odl. od Suwa\u0142k 31 w., ma 18 osad, 24 dm., 188 mk., 644 mr. W 1827 r. by\u0142o 16 dm., 118 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad majoratu rz\u0105d. Ma\u0107kowo. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

<\/a>Rudomino,<\/b> w kronikach krzy\u017cackich Rudminne<\/i>, mko nad rzk\u0105 Rudomink\u0105, pow. wile\u0144ski, w 6 okr. pol., gm. Rudomino, okr\u0105g wiejski i dobra hr. Tyszkiewicz\u00f3w Nieme\u017c, o 17 w. na p\u0142d.-zach. od Wilna, przy trakcie pocztowym oszmia\u0144skim; ma 201 mk. (w 1881 r.). Pod\u0142ug spisu z 1866 r. by\u0142o tu 16 dm., 281 mk. (26 prawos\u0142., 135 katol., 20 \u017cyd\u00f3w); cerkiew parafialna, zarz\u0105d gminny, szko\u0142a gminna (w 1885\/6 r. 60 dzieci). Dawniej by\u0142 tu ko\u015bci\u00f3\u0142 paraf. katol., wzniesiony w 1592 r. przez podkomorzego grodzie\u0144skiego Grzegorza Massalskiego, odrestaurowany przez Maszewskiego oraz powt\u00f3rnie w 1832 przez ks. Micha\u0142a Tyszkiewicza. Do parafii nale\u017ca\u0142a filia w Porudominie oraz kaplica. w Szwajcarach. Paraf. prawos\u0142awna, dekanatu (b\u0142ahoczynia) wile\u0144skiego, ma 574 wiernych. Gmina nale\u017cy do 2 okr. pokoju do spraw. w\u0142o\u015bc., 1 rewiru konskrypcyjnego, oraz 7 rewiru s\u0105du pokoju, sk\u0142ada si\u0119 z 8 okr\u0119g\u00f3w wiejskich (starostw), ma 82 wsi, 643 dm. i 5596 mk. w\u0142o\u015bcian. Poprzednio w sk\u0142ad gminy wchodzi\u0142o 7 okr\u0119g\u00f3w wiejskich: Nieme\u017c, Szwajcary, Szkodziszki, Tatarka, Petesza (Pietiesza), Ponary i Bia\u0142a Waka. Jestto stara osada, cz\u0119sto wspominana w kronikach krzy\u017cak\u00f3w, kt\u00f3rzy plondruj\u0105c Litw\u0119<\/a>, nieraz spotykali si\u0119 tu z wojskiem litewskim. Mi\u0119dzy innemi stoczono tu 1377 r. za Olgierda \u015bwietn\u0105 walk\u0119, w kt\u00f3rej 700 jazdy litewskiej rozbi\u0142o Krzy\u017cak\u00f3w, skutkiem czego skwapliwie przyst\u0105pili do uk\u0142ad\u00f3w z Kiejstutem. Mniej pomy\u015blne by\u0142o spotkanie w 1394 r. Witold wtedy mylnie mniemaj\u0105c, \u017ce ma przeciwko sobie ca\u0142\u0105 si\u0142\u0119 w. mistrza, cofn\u0105\u0142 si\u0119 z pospiechem, chocia\u017c tylko cztery chor\u0105gwie niemieckie by\u0142y w tem miejscu. W spotkaniu tem dosta\u0142 si\u0119 do niewoli niemieckiej Jan ks. Holsza\u0144ski. Pod\u0142ug miejscowego podania, za Jagie\u0142\u0142y, kiedy ca\u0142y nar\u00f3d porzuca\u0142 poga\u0144stwo, przodek domu Rudomin\u00f3w, a dziedzic tej maj\u0119tno\u015bci, wraz z ca\u0142\u0105 ro\u00addzi\u00adn\u0105 i ludem swoim w wodach Rudominki ochrzczony zosta\u0142. J. Krz.<\/i><\/p>\n

Rudowlany,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. okr. pol., gm. Ho\u0142ynka, o 60 w. od Grodna.<\/p>\n

Rudstannen,<\/b> w\u015b, pow. g\u0105bi\u0144ski, st. pocz. Mallwischken; 57 dm., 253 mk., 253 ha.<\/p>\n

Rudup,<\/b> rzeka, dop\u0142yw Pisy, wyp\u0142ywa z pod wsi Kinderkauken, w pow. sto\u0142upia\u0144skim, p\u0142yn\u0105c w kierunku p\u0142n.-wsch. dosi\u0119ga blisko Bajorgallen granicy pow. g\u0105bi\u0144skiego i odt\u0105d p\u0142ynie r\u00f3wnolegle od granicy tej a\u017c do uj\u015bcia do Pisy pod Guddin, w pow. g\u0105bi\u0144skim.<\/p>\n

Rudupie<\/b> 1.) w\u015b, pow. maryampolski, gm. Antonowo, par. Pilwiszki, odl. od Maryampola 20 w., ma 7 dm., 57 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 34 mk. 2.) R.,<\/b> folw., i R. Nowe<\/i>, w\u015b nad rz. Niemnem, pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Preny, odl. od Maryampola 49 w., a 7 w. od Pren. Fol., donacya gener. Belgarda, ma 70 mk., 453 mr. Przysta\u0144 na Niemnie. W\u015b ma 71mk., 20 mr. R. wchodzi\u0142y w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Preny. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Rudupoenen<\/b> 1.) w\u015b, pow. g\u0105bi\u0144ski, st. p. Judschen; 22 dm., 131 mk., 219 ha. 2.) R.,<\/b> folw., tam\u017ce; 1 dm., 11 mk., 120 ha.<\/p>\n

Rudwaliszki,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwin\u00f3w, odl. od Kalwaryi 16 w., ma 3 dm., 42 mk., 65 mr. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 9 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Ludwin\u00f3w.<\/p>\n

Rudziany,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Balwierzyszki, par. Gudele, odl. od Maryampola 27 w., ma 36 dm., 310 mk. W 1827 r. by\u0142o 21 dm., 168 mk.<\/p>\n

Rudzie<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. wy\u0142kowyski, gm. Zielonka, par. Olwita, odl. od Wy\u0142kowyszek 11 w., ma 4 dm., 53 mk., 7 os., 172 mr. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 48 mk. W\u015b wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Kotowszczyzna. 2.) R.,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. i par. B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 37 w., ma 5 dm., 82 mk. W 1827 r. by\u0142o 5 dm., 67 mk. 3.) R.<\/span>,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Le\u015bnictwo, par. W\u0142adys\u0142aw\u00f3w, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 6 w., ma 12 dm., 107 mk. W 1827 r. by\u0142o 11 dm., 66 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Le\u015bnictwo. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Rudzie,<\/b> w\u015b, pow. go\u0142dapski, blisko granicy pow. margrabowskiego, po prawej [B\u0142\u0105d – w rzeczywisto\u015bci po lewej, tzn. na zach\u00f3d.]<\/span> stronie traktu z Margrabowy do Go\u0142dapi, o 10\u00bd klm. od Go\u0142dapi, 6 klm. od Grabowa (st. p.), 45 dm., 230 mk., 549 ha. Mieszka\u0144cy Polacy ewangielicy. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Rudziekampie,<\/b> pow. maryampolski, gm. i par. Balwierzyszki, odl. od Maryampola 37 w., ma 10 dm. 77 mk.<\/p>\n

Rudziszki<\/b> 1.) w\u015b, pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny, odl. od Maryampola 28 w.; ma 3 dm., 50 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 75 mk. 2.) R.<\/b> Kwieciskie<\/i>, os., pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol, odl. od Maryampola 4 w., 2 dm., 17 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 7 mk. 3.) R.<\/b> D\u017abieci\u0144skie<\/i>, pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol, odl. od Maryampola 11 w., 4 dm., 30 mk. W 1827 r. 3 dm., 24 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Rugie,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Le\u015bnictwo, par. Syntowty, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 13 w., ma 13 dm., 118 mk. W 1827 r. 13 dm., 121 mk.<\/p>\n

Ruhberg,<\/b> wybud. przy wsi Schillehlen pow. darkiejmski, st. pocz. Sodehnen; 3 dm., 33 mk.<\/p>\n

Ruksznie<\/b> al. Ruksze<\/i>, w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Szy\u0142gale, par. S\u0142owiki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 17 w., ma 21 dm., 141 mk. W 1827 r. 22 dm., 157 mk.; par. Sudargi.<\/p>\n

Rumaki,<\/b> w\u015b i fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. Zielonka, par. Olwita, odl. od Wy\u0142kowyszek 8 w., ma 23 dm., 249 mk. W 1827 r. by\u0142o 20 dm., 162 mk. W 1868 r. folw. Rumaki rozl. mr. 1156: gr. orn. i ogr. mr. 933, \u0142\u0105k mr. 10, lasu mr. 196, nieu\u017c. mr. 17. W sk\u0142ad d\u00f3br poprzednio wchodzi\u0142y: w\u015b. R. os. 30, z gr. mr. 30 i w\u015b Zielonka Rumacka os. 2, z gr. mr. 3; w\u015b \u017bynie os. 20, z gr. mr. 766.<\/p>\n

Rumbowicze,<\/b> fol. nad Niemnem, pow. kalwaryjski, gm. n<\/span>adnieme\u0144ska, par. Rumbowicze, odl. od Kalwaryi 60 w., posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 par. drewniany, gorzelni\u0119, m\u0142yn, 13 dm., 98 mk. W 1827 r. by\u0142o 11 dm., 89 mk. W 1866 r. fol. ten rozl. mr. 499: gr. or. i ogr. mr. 344, \u0142\u0105k mr. 80, pastw. mr. 27, nieu\u017c. mr. 39; bud. mur. 2, z drzewa 26. W sk\u0142ad d\u00f3br poprzednio wchodzi\u0142y: w\u015b Proniuny os. 20, z gr. mr. 14; w\u015b Jacu\u0144skie os. 11, z gr. mr. 252. Ko\u015bci\u00f3\u0142 tutejszy erygowa\u0142 1742 r. Barnaba Krzywkowski. By\u0142 on fili\u0105 par. Punie, po ostatnim podziale kraju od\u0142\u0105czony od Pu\u0144, zosta\u0142 parafialnym. Obecny wzniesiony zosta\u0142 w ko\u0144cu XVIII w. R. par., dek. kalwaryjski, 3518 dusz. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Rumejki,<\/b> w\u015b, pow. augustowski, gm. Barg\u0142\u00f3w, par. Rajgr\u00f3d, odl. od Augustowa 19 w., ma 9 dm., 64 mk.<\/p>\n

Rumejki,<\/b> w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, tu\u017c nad granic\u0105 margrabowskiego, mi\u0119dzy jeziorami Krzywiankowskiem [Dzi\u015b Krzywionka<\/i>.]<\/span> a Strz\u0119sne\u0144skiem [Dzi\u015b Zdr\u0119\u017cno<\/i>, w S\u0142owniku wyst\u0119puje jako jez. Strz\u0119szewskie<\/i>]<\/span>, o 9 klm. na p\u0142n.-wsch. od E\u0142ku, 3\u2153 klm. od st. pocz. G\u0105sek. Ad. N.<\/i> [Dzi\u015b Romejki<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Rumity,<\/b> niem. Rumethen-See<\/i>, jezioro w pow. margrabowskim. [Dzi\u015b Romoty<\/i>]<\/span><\/p>\n

<\/a>Rumkie,<\/b> w\u015b nad rz. Wysok\u0105<\/a> (dop\u0142. Szeszupy<\/a>), pow. maryampolski, gm. Wejwery, par. Pilwiszki, odl. od Maryampola 32 w., ma 10 dm., 99 mk.<\/p>\n

Ruml\u00f3wka,<\/b> dobra, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. G\u00f3rnica, o 2 w. od Grodna.<\/p>\n

Rumunek<\/b> i Rumunki <\/i>(z niem. Raumen \u2014 opr\u00f3\u017cnia\u0107), s\u0105 to osady zak\u0142adane po wyci\u0119tych lasach. nazw\u0119 t\u0119 roznie\u015bli niew\u0105tpliwie koloni\u015bci niemieccy lub zostaj\u0105cy pod wp\u0142ywem niemieckim w\u0142o\u015bcianie wielkopolscy. Spotykamy j\u0105 te\u017c w zachodnich g\u0142\u00f3wnie powiatach kr\u00f3lestwa (gosty\u0144ski, lipnowski, rypi\u0144ski).<\/p>\n

Rusaki<\/b> [\u2026]<\/span> 16.) R.,<\/b> w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., gm. Przy\u00adtu\u00adla\u00adn\u00adka, o 32 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. 17.) B.,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Krynki, o 43 w. od Grodna. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Rusa\u0144ce,<\/b> pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Sereje, odl. od Sejn 48 w., 20 dm., 175 mk. W 1827 r. by\u0142o 12 dm., 94 mk.<\/p>\n

Rusingi,<\/b> fol., pow. sejne\u0144ski, gm. Kudrany, par. Liszkowo, odl. 49 w. od Sejn. W 1886 r. fol. ten z nomenklatur\u0105 Kajetanowo i Podmerecz, oddzielony od d\u00f3br Kudrany, rozl. mr. 1405: gr. or. i ogr. 493, \u0142\u0105k mr. 20,.past. mr. 526, lasu mr. 225, zaro\u015bla, b\u0142ota i piaski mr. 99, nieu\u017c. mr. 13, przestrzenie sporne mr. 29; bud. mur. 1, z drzewa 6; p\u0142odozmian 4-polowy; las nieurz\u0105dzony.<\/p>\n

Rusinowce,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Skidel, o 36 w. od Grodna.<\/p>\n

Rusinowo<\/b> 1.) fol., pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Skidel, o 36 w. od Grodna. 2.) R.,<\/b> fol., pow. sie\u0144\u00adski, w\u0142asno\u015b\u0107 W\u0142a\u00addy\u00ads\u00ad\u0142a\u00adwa i Bro\u00adni\u00ads\u00ad\u0142a\u00adwa Mi\u00adnej\u00adk\u00f3w, ma 397 dz. ziemi dworskiej.<\/p>\n

Ruska Buda,<\/b> pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Krasnopol. Niepodana w ostatnich spisach urz\u0119dowych.<\/p>\n

Ruska Wie\u015b<\/b> 1.) dobra ryc., na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, przy bitym trakcie z E\u0142ku do Orzysza, oko\u0142o 10 klm. na p\u0142n.-wsch\u00f3d od E\u0142ku, nad rzeczk\u0105 b. n. St. poczt. Klus (o 5 klm.). Obszaru. 612\u00bd ha. [\u2026]<\/span><\/p>\n

<\/a>Ruskie Pijawne,<\/b> ob. <\/i>Pijawne<\/a><\/i>.<\/p>\n

Rusota<\/b> 1.) Boguszewce<\/i>, dobra nad rzk\u0105 Rusock\u0105, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Ho\u017ca, o 11 w. od Grodna, przy linii dr. \u017cel. warszawsko-petersburskiej. W 1845 r. w\u015b nale\u017ca\u0142a do kapitana Onufrego Boufa\u0142\u0142a i liczy\u0142a w\u00f3wczas 78 poddanych p\u0142ci m\u0119\u017c. i mia\u0142a 936 dzies. 2.) R.<\/b>–Klasztorna<\/i> (Monastyrska<\/i>), dobra, tam\u017ce, o 10 w. od Grodna. 3.) R.<\/b>–Kamienna<\/i>, dobra, tam\u017ce; o 7 w. od Grodna. 4.) R.<\/b>–Kaplica<\/i>, dobra, tam\u017ce, o 6 w. od Grodna.<\/p>\n

Ruszczany,<\/b> w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. i par. Cho\u00adro\u00adsz\u00adcza, o 13 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku; niegdy\u015b w\u0142asno\u015b\u0107 klasztoru dominikan\u00f3w w Cho\u00adro\u00adsz\u00adczy.<\/p>\n

Ru\u015b<\/b> 1.) w\u015b nad rz. Narew, pow. \u0142om\u017cy\u0144ski, gm. Borzejowo, par. Wizna. W 1827 r. by\u0142o 9 dm., 55 mk. 2.) R.,<\/b> pow. mazowiecki, ob. \u0141opienie R<\/i>. 3.) R.,<\/b> pow. ostrowski, ob. Czy\u017cewo R<\/i>.<\/p>\n

Rutka<\/b> [\u2026]<\/span> 8.) R.,<\/b> w\u015b nad rzk\u0105 Czarn\u0105 [Ha\u0144cz\u0105]<\/span>, pow. suwalski, gm. Paw\u0142\u00f3wka, par. Jeleniewo. Odl. od Suwa\u0142k 40 w., ma 27 dm., 254 mk. 9.) R.<\/b> Pachuckich<\/i>, w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Krasnopol. Odl. od Sejn 8 w., ma 12 dm., 100 mk. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 37 mk. 10.) R.,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. Rauda\u0144, par. Urdomin. Odl. od Kalwaryi 10 w., ma 21 dm., 97 mk. W 1827 r. by\u0142o 9 dm., 90 mk. 11.) R.,<\/b> fol. i w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Nadnieme\u0144ska, par. Rumbowicze, odl. od Kalwaryi 50 w.; fol. ma 5 dm., 33 mk., m\u0142yn i gorzelni\u0119; w\u015b 21 dm., 110 mk. W 1827 r. by\u0142o 13 dm., 116 mk. W 1885 r. fol. R. rozl. mr. 499: gr. or. i ogr. mr. 407, \u0142\u0105k mr. 79, nieu\u017c. mr. 13; bud. mur. 1, z drzewa 20; p\u0142odozmian 4-polowy. W sk\u0142ad d\u00f3br poprzednio wchodzi\u0142y: w\u015b R. osad 10, z gr. mr. 5; w\u015b Mikasa os. 2, z gr. mr. 33; w\u015b Pok\u0142o\u0144skie os. 7, z gr. mr. 25. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Rutka<\/b> [\u2026]<\/span> 5.) R.,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Trofim\u00f3wka, o 29 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Rutki<\/b> [\u2026]<\/span> 6.) R.<\/b> Nory<\/i>, w\u015b nad rz. Biebrz\u0105, pow. \u0142om\u017cy\u0144ski, gm. Borzejewo, par. Burzyn. Mieszka tu drobna szla\u00adch\u00adta. W spisie wsi z 1827 r. podane pod nazw\u0105: Rudki Nory, w\u015b rz\u0105d. 29 dm., 211 mk. 7.) R.<\/b> Zaborowo<\/i>, w\u015b, pow. \u0142om\u017cy\u0144ski, gmina Borzejewo, par. Wizna. Mieszka tu drobna szla\u00adch\u00adta. W 1827 r. R. Zaborowa, w par. Jedwabno, w\u015b rz\u0105d., 1 dm., 7 mk. 8.) R.,<\/b> w\u015b i fol., pow. \u0142om\u017cy\u0144ski, gm. Kossaki, par. Rutki, odl. 30 w. od \u0141om\u017cy; posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 par. murowany, szko\u0142\u0119 pocz\u0105tkow\u0105, tartak parowy, cegielni\u0119. W 1827 r. by\u0142o 8 dm., 109 mk. Fol. R. z os. Pensy Lipno, oddzielony od d\u00f3br M\u0119\u017cenino, rozl. w 1878 r. mr. 3947: gr. or. i ogr. mr. 21, \u0142\u0105k mr. 948, past. mr. 74, wody mr. 1, lasu mr. 2605, zaro\u015bli mr. 247, nieu\u017c. mr. 50; bud. mur. 3, z drzewa 7; las nieurz\u0105dzony. W 1887 r. fol. R. lit. D rozl. mr. 128: gr. or. i ogr. mr. 81, \u0142\u0105k mr. 8, past. mr. 37, nieu\u017c. mr. 2; bud. mur. 2, z drzewa 2; pok\u0142ady kamienia wapiennego. R., w\u015b w\u0142o\u015bc., ma 42 os., 55 mr. obszaru, wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br M\u0119\u017cenin. W\u015b ta wspominana w dokum. z XV w. jest gnia\u00adz\u00addem Rut\u00adkow\u00adskieh (Gloger, Ziemia \u0142om\u017cy\u0144ska). Ko\u015bci\u00f3\u0142 i par. erekcyi niewiadomej ; obecny wystawi\u0142 w 1560 r. Marcin M\u0119\u017ce\u0144ski, kaszt. wiski; w 1825 r. odnowiony. R. par., dek. \u0142om\u017cy\u0144ski (dawniej tykoci\u0144ski), 3680 dusz. 9.) R.<\/b> Nowe<\/i> i Stare<\/i>, w\u015b, pow. augustowski, gm. Dowspuda, par. Barg\u0142\u00f3w, odl. od Augustowa 14 w. Le\u017cy przy samej granicy od Prus, o 2 w. na zach\u00f3d od Tur\u00f3wki, przedmie\u015bcia Augustowa. R. Stare maj\u0105 59 dm., 477 mk.; R. Nowe 71 dm., 566 mk. W 1827 r. R. Nowe, w\u015b rz\u0105d., 42 dm., 258 mk. a R. Stare 37 dm., 212 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

<\/a>Rutkiszki<\/b> 1.) w\u015b, pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny, odl. od Maryampola 40 w., ma 12 dm., 93 mk. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 23 mk. 2.) R.,<\/b> w\u015b i fol. nad rz. Szyrwint\u0105<\/a>, pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Olwita, le\u017cy przy drodze z Wierzbo\u0142owa do Wy\u0142kowyszek (o 10 w.); fol. ma 11 dm., 158 mk.; w\u015b 9 dm., 70 mk. W 1827 r. by\u0142o 21 dm., 259 mk. W sk\u0142ad d\u00f3br R. wchodzi\u0142 fol. Pirogi\u0144ce. Fol. R. rozl. mr. 684 gr. or. i ogr. mr. 607, \u0142\u0105k mr. 32, past. mr. 4, nieu\u017c. mr. 21; bud mur. 18, z drzewa 4: p\u0142odozmian 9-polowy, pok\u0142ady torfu. W\u015b R. os. 12, z gr. mr. 79. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Rutkowskie<\/b> 1.) Wielkie<\/i>, w\u015b i dobra, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., gm. Ja\u015bwi\u0142ki, o 40 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. 2.) R.<\/b> Ma\u0142e<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, o 39 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku.<\/p>\n

Rutkowszczyzna<\/b> [\u2026]<\/span> 5.) R.<\/b> al. Podwugly<\/i>, w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Bagny, o 43 w. od Sok\u00f3lki. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Rutupie,<\/b> fol., pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Pokojnie, odl. od Maryampola 49 w., ma 5 dm., 73 mk.<\/p>\n

Rybackie,<\/b> os., pow. suwalski, gm. Hutta, odl. od Suwa\u0142k 3 w.<\/p>\n

Rybaki<\/b> [\u2026]<\/span> 8.) R.,<\/b> w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Ob\u00adru\u00adb\u00adni\u00adki, o 18 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. 9.) R.,<\/b> w\u015b i dobra, tam\u017ce, w 3 okr. pol., gm. Przy\u00adtu\u00adla\u00adn\u00adka, o 42 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku; w\u0142asno\u015b\u0107 Grodz\u00adkie\u00adgo. W\u0142o\u015bcianie wnie\u015bli 1806 rs. 37 kop. wykupu za wydzielon\u0105 im ziemi\u0119. 10.) R.,<\/b> w\u015b, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144skiej, w 1 okr. pol., gm. \u0141osinka, o 34 w. od Biel\u00adska. 11.) R.,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. Wo\u0142pa, o 50 w. od Grodna. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Rybakowo,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Kalwarya, par. Lub\u00f3w, odl. od Kalwaryi 8 w., ma 12 dm., 38 mk.<\/p>\n

Rybalnia,<\/b> pow. suwalski, gm. Zaboryszki, par. Pu\u0144sk, odl. od Suwa\u0142k 18 w., ma 7 dm., 51 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rybczyzna,<\/b> w\u015b nad jez. Dr\u0119stwo<\/a>, pow. szczuczy\u0144ski, gm. Be\u0142da, par. Rajgr\u00f3d.<\/p>\n

Rybniki<\/b> 1.) w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Ob\u00adru\u00adb\u00adni\u00adki, o 12 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. 2.) R.,<\/b> fol., pow. pru\u017ca\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Sielec, o 26 w. od Pru\u017cany. 3.) R.,<\/b> za\u015bc., pow. wi\u0142komierski, gm. Sudejki, o 62 w. od Wi\u0142komierza.<\/p>\n

Rybo\u0142y<\/b> 1.) w\u015b, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144skiej, w 2 okr. pol., gm. Paw\u0142y, o 19 w. od Biel\u00adska. 2.) R.,<\/b> w\u015b, pow. wo\u0142kowyski, w 5 okr. pol., gm. Szymki, o 38 w. od Wo\u0142kowyska.<\/p>\n

Rycele,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Lejpuny, par. Liszkowo, odl. od Sejn 45 w., ma 60 dm., 381 mk. W 1827 r. 29 dm., 263 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Liszk\u00f3w.<\/p>\n

Rychtyn,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. i par. Jeleniewo, odl. od Suwa\u0142k 9 w., ma 13 dm., 118 mk.<\/p>\n

Rydzewina,<\/b> fol., pow. suwalski, gm. W\u00f3lka, odl. od Suwa\u0142k 20 w., ma 2 dm. 11 mk.<\/p>\n

Rydzewo<\/b> 1.) [\u2026]<\/span> 4.) R.,<\/b> w\u015b i fol. nad rz. Narew, pow. \u0142om\u017cy\u0144ski, gm. i par. Miastkowo, odl. 22 w. od \u0141om\u017cy, posiada gorzelni\u0119. W 1827 r. 15 dm., 162 mk. W 1885 r. fol. R. rozl. mr. 2160: gr. or. i ogr. mr. 596, \u0142\u0105k mr. 202, past. mr. 23, lasu mr. 1271, nieu\u017cyt. mr. 68; bud. mur. 18, z drzewa 9; p\u0142odozmian 6-polowy, las nieurz\u0105dzony. W\u015b R. os. 62, z gr. mr. 201; w\u015b W\u0105do\u0142ki Cwejki al. \u0141\u0119g os. 6, z gr. mr. 79; os. Borki gr. mr. 7. 5.) R.,<\/b> w\u015b, pow. szczuczy\u0144ski, gm. Grabowo, par. Lachowo; mieszka tu drobna szla\u00adch\u00adta. W 1827 r. 7 dm., 40 mk. 6.) R.<\/b> szla\u00adche\u00adc\u00adkie<\/i> i R. Pieni\u0105\u017cek<\/i>, w\u015b, pow. szczuczy\u0144ski, gm. Radzi\u0142\u00f3w, par. S\u0142ucz, mieszka tu drobna szla\u00adch\u00adta i w\u0142o\u015bcianie. W 1827 r. R. szla\u00adche\u00adc\u00adkie mia\u0142o 7 dm., 41 mk., R. Pieni\u0105\u017cek 11 dm., 63 mk. W 1842 r. fol. R. Pieni\u0105\u017cki lit. A rozl. mr. 750. W\u015a R. Pieni\u0105\u017cki os. 3, z gr. mr. 9. P\u00f3\u017aniejsze wykazy urz\u0119dowe podaj\u0105 749 mr. og\u00f3lnego obszaru. 7.) R.,<\/b> w\u015b i fol., pow. szczuczy\u0144ski, gm. Przestrzele, par. Rydzewo, odl. 24 w. od Szczuczyna, le\u017cy na granicy od Prus, posiada pok\u0142ady torfu, rudy marglowej, glinki, ko\u015bci\u00f3\u0142 drewniany, fili\u0119 par. Rajgr\u00f3d. W 1827 r. 13 dm., 74 mk. W 1884 r. fol. R. Czarnylas rozl. mr. 1689: gr. or. i ogr. mr. 764, \u0142\u0105k mr. 431, past. mr. 95, lasu mr. 126, w odpadkach mr. 206, nieu\u017c. mr. 68; bud. mur. 10, z drzewa 12. W sk\u0142ad d\u00f3br poprzednio wchodzi\u0142y wsi: R. os. 25, z gr. mr. 53; Kurejwa os. 36, z gr. mr. 127; Cyprki os. 10, z gr. mr. 130; Kurejewko os. 15, z gr. mr. 323; Miecze os. 37, z gr. mr. 248; Koss\u00f3wka os. 20, z gr. mr. 447; Sikorz os. 4, z gr. mr. 180; Kuligi os. 16, z gr. mr. 196; Danowo os. 24, z gr. mr. 185; Bukowo os. 8, z gr. mr. 63. W 1876 r. oddzielono od d\u00f3br R. cz\u0119\u015bci tworz\u0105ce dobra: Kurejw\u0119 i Miecze. Tutejszy ko\u015bci\u00f3\u0142 wzni\u00f3s\u0142 w 1809 r. Ksawery Rydzewski, ststa rajgrodzki. Do ko\u015bcio\u0142a tego nale\u017cy 1742 dusz. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rydzewo<\/b> 1.) w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. lecki, nad jez. Niewoci\u0144skiem [Niegocin]<\/span>, naprzeciw Lecu, o 8 klm. na p\u0142n.-wsch\u00f3d od stacyi poczt. Mi\u0142ek; 102 dm., 525 mk., 1057 ha. Ks. Olbracht Fryderyk podaje do wiadomo\u015bci, \u017ce Maciej i Miko\u0142aj z M. Konopek kupili od Jerzego Krosty, starosty leckiego, so\u0142ectwo we wsi R. z 5 w\u0142\u00f3k., celem za\u0142o\u017cenia wsi dannickiej na 50 w\u0142\u00f3k., nadanych prawem magdeburskiem. Dan w Kr\u00f3lewcu 1571. W R. mieszkaj\u0105 r. 1625 sami Polacy. 2.) R.,<\/b> dok. Riedzoffen<\/i>, w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, tu\u017c nad granic\u0105 pow. margrabowskiego, nad jez. G\u0105skowskiem [Dzi\u015b Przytulskim<\/i>]<\/span>, o 12 klm. na p\u0142n. od E\u0142ku, 6 klm. na zach. od G\u0105sek (st. p.), 28 dm., 139 mk., 320 ha. Piotr Schwarz, burgrabia stradu\u0144ski, sprzedaje Paw\u0142owi i Stanis\u0142awowi Rydzewskim z Mazowsza kawa\u0142 boru mi\u0119dzy jez. Kocio\u0142ek (Messel) [Dzi\u015b jez. Rydzewo<\/i>.]<\/span> i Kuk\u00f3wko [Dzi\u015b Kukowino<\/i>.]<\/span>, kt\u00f3ry przedtem mia\u0142 Stanis\u0142aw Zembrzycki z Mazowsza; po karczowaniu boru otrzymuj\u0105 15 w\u0142. na prawie magdeburskiem, z obowi\u0105zkiem jednej s\u0142u\u017cby zbrojnej i 10 lat wolno\u015bci. Dan w Stradunach r. 1526. [Por. <\/i><\/span>Kuk\u00f3wka<\/a><\/i>.] Ad. M.<\/i><\/p>\n

Rydziele,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Wiercieliszki, o 16 w. od Grodna.<\/p>\n

Rydzowskie,<\/b> jezioro oko\u0142o 7 klm. d\u0142ugie a 1\u00bd klm. szerokie, le\u017cy po\u0142ow\u0105 w pow. rastemborskim, a po\u0142ow\u0105 w w\u0119goborskim. Ma form\u0119 elipsy, kt\u00f3rej po\u0142udn. koniec o p\u00f3\u0142 mili odl. od jez. Mamry. Obfituje w r\u00f3\u017cne gatunki ryb. O niem m\u00f3wi Helwing (Lithogr. Angerb., p. 8), \u017ce przez podziemne kana\u0142y jest w zwi\u0105zku z innemi jeziorami mazurskiemi i na dow\u00f3d przytacza, i\u017c szczupak z obr\u0105czk\u0105 na szyi, wpuszczony w jez. W\u0119goborskie, z\u0142owionym zosta\u0142 w Rydzowskiem.<\/p>\n

Rydz\u00f3wka,<\/b> niem. Rehsau<\/i>, dobra ryc. nad jez. t. n., pow. w\u0119goborski, nad granic\u0105 pow. rastemborskiego, o 3 klm. od st. p. i tel. Dryfortu. Obszaru 1277 ha. W\u015b za\u0142o\u017cona 1403 r. Tomasz von der Wickerau otrzymuje tu 32 w\u0142\u00f3k i 10 mr. Ad. N.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Ryga\u0142\u00f3wka,<\/b> w\u015b nad rzk\u0105, Niedzwiedzic\u0105<\/a> (dop\u0142. Biebrzy), pow. augustowski, gm. Kuryanki, par. Ryga\u0142\u00f3wka. Odl. od Augustowa 42 w., posiada cerkiew par. drewnian\u0105, 24 dm., 149 mk. Parafi\u0105 i ko\u015bci\u00f3\u0142 erygowali Wojnowie i So\u0142ohubowie, niewiadomo kiedy. Buchowieccy 1818 r. erekcy\u0119 odnowili. Obecny z 1847 r. Do par. nale\u017ca\u0142a filia w Ponarlicy.<\/p>\n

Ryga\u0142y<\/b> [\u2026]<\/span> 2.) R.,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Pokrowsk, par. Teolin, odl. od Sejn 25 w., ma 21 dm., 150 mk.<\/p>\n

Rygielnica,<\/b> pow. \u0142ecki, ob. Regielnica<\/i>.<\/p>\n

<\/a>Rygiszki,<\/b> w\u015b nad rzk\u0105 Naw\u0105<\/a> (dop\u0142. Szeszupy<\/a> [Wcze\u015bniej jednak dop\u0142yw Penty<\/a><\/i>.]<\/span>), pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. i par. Gryszkabuda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 19 w., ma 14 dm., 159 mk. W 1827 r. by\u0142o 16 dm., 118 mk. Wchodzila w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Le\u015bnictwo.<\/p>\n

Rykacieje,<\/b> jezioro przy wsi t. n., na lewo [zach.]<\/span> od drogi bitej z Suwa\u0142k do Kalwaryi, w pow. kalwaryjskim, ma 12 mr. obszaru. Nale\u017cy do grupy drobnych jezior na obszarze d\u00f3br rz\u0105d. Krasnowo.<\/p>\n

Rykacieje,<\/b> w\u015b i fol. przy jeziorze t. n., pow. kalwaryjski, gm. i par. Lubowo, odl. od Kalwaryi 14 w.; w\u015b ma 49 dm., 352 mk.; fol. 8 dm., 76 mk., gorzelni\u0105, m\u0142yn wodny. W 1827 r. by\u0142o 41 dm., 298 mk. Fol. R. rozl. mr. 643: gr. or. i ogr. mr. 452, \u0142\u0105k mr. 166, past. mr. 10, nieu\u017c. mr. 15; bud. mur. 4, z drzewa 18. W 1881 r. oddzielony zosta\u0142 od d\u00f3br R. fol. Ogonie. W sk\u0142ad d\u00f3br poprzednio wchodzi\u0142y: w\u015b R. os. 39, z gr. mr. 1172; w\u015b Zielona Buda os. 8, z gr. mr. 339; w\u015b Koz\u0142owo os. 7, z gr. mr. 242; w\u015b Sa\u0142opierogi os. 22, z gr. mr. 568; w\u015b Sobolewo os. 7, z gr. mr. 261; w\u015b Pasieki os. 5, z gr. mr. 131; w\u015b Szarki os. 11, z gr. mr. 379; w\u015b Szarkajcie os. 6, z gr. mr. 216; w\u015b Ogonie os. 12, z gr. mr. 401; w\u015b Tryborcie os. 10, z gr. mr. 353; w\u015b Sucha Wola os. 2, z gr. mr. 127; w\u015b Santoka os. 2, z gr. mr. 149; w\u015b Kamionka os. 7, z gr. mr.340; w\u015b Wilkowizna os. 13, z gr. mr. 297; w\u015b G\u00f3rna Buda os. 7, z gr. mr. 63; w\u015b Stara Buda os. 14, z gr. mr. 427; w\u015b J\u00f3zefowo al. J\u00f3zkowizna os. 3, mr. 105; w\u015b Nowa Wie\u015b os. 47, mr. 107. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Rykaczewo,<\/b> uroczysko. pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Trofim\u00f3wka, o 27 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Rymaszyszki,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. \u015awiatoszyn, par. Poniemo\u0144, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 44 w., ma 3 dm., 22 mk. W 1827 r. 3 dm., 23 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rymiec<\/b> al. Rymiecie<\/i>, jezioro, w zlewie rzki Kirsny, o 6 w. na p\u0142n.-wsch\u00f3d od os. \u0141ozdzieje, w pow. sejne\u0144skim. Le\u017cy w dolinie rz. Kirsny, kt\u00f3ra przep\u0142ywa przez jezioro; w stronie zachodniej od jeziora \u015brednie wznies. wynosi oko\u0142o 560 st. npm. i wzrasta w miar\u0119 posuwania si\u0119 ku zachodowi. Brzegi jeziora w cz\u0119\u015bci pag\u00f3rkowate, cz\u0119\u015bci\u0105, lesiste, niskie i podmok\u0142e. Szeroko\u015b\u0107 wynosi do 1\u00bd w., d\u0142ugo\u015b\u0107 taka sama; obszar dosi\u0119ga 660 mr. G\u0142\u0119boko\u015b\u0107 dochodzi podobno od 48 do 90 st. Wody obfituj\u0105 w ryby. Na po\u0142udn. brzegu le\u017cy fol. Rymie\u0107. Br. Ch.<\/i> [Por. <\/i><\/span>Szy\u0142audzie<\/a><\/i>].<\/p>\n

Rymie\u0107<\/b> al. Rymiecie<\/i>, fol. i m\u0142yn, pow. sejne\u0144ski, gm. \u015awi\u0119tojeziory, par. \u0141ozdzieje, odl. od Sejn 34 w., ma 1 dm., 14 mk. W 1827 r. 2 dm., 20 mk. Fol. R., w r. 1875 oddzielony od d\u00f3br Kudry Mokszty, rozl. mr. 202: gr. or. i ogr. mr.92, \u0142\u0105k mr. 104, nieu\u017c. mr. 6; bud. z drzewa 3. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Rymiszki,<\/b> w\u015b i fol., pow. maryampolski, gm. Poniemo\u0144, par. Pokojnie, odl. od Maryampola 55 w., ma 3 dm., 12 mk.<\/p>\n

Rymki,<\/b> dobra na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, nad granic\u0105 pow. ja\u0144sborskiego, 4 klm. na zach. od st. p. Bajtkowa; 12 dm., 71 mk., 50 ha obszaru. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Rymowieze,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Gi\u017ce, par. Szumsk, odl. od Wy\u0142kowyszek 16 w., ma 6 dm., 61 mk. W 1827 r. 7 dm., 51 mk., par. Wy\u0142kowyszki.<\/p>\n

Rymutowce<\/b> (Rymutewcy<\/i>), w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 3 okr.<\/span> pol., gm. bogorodzicka, o 41 w. od Grodna.<\/p>\n

Ryngaliszki,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Lejpuny, par. Liszkowo, odl. od Sejn 45 w., ma 6 dm., 53 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm. 36 mk.<\/p>\n

Ryngiany,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. i par. Balwierzyszki, odl. od Maryampola 36 w., ma 6 dm., 51 mk. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 81 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Ryngis,<\/b> jezioro w pow. sejne\u0144skim, na prawo od drogi bitej z Sejn do Ber\u017cnik, na p\u0142d. od jez. Ber\u017cniak<\/a>, stanowi niejako jego przed\u0142u\u017cenie. Ma 81 mr. obszaru. Por. Ga\u0142adu\u015b<\/a><\/i> [K. O. Falk podejrzewa \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142\u00f3w ja\u0107wieski.]<\/span>.<\/p>\n

Ryngle,<\/b> os. karcz., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Ber\u017cniki, odl. od Sejn 6 w., ma 1 dm.<\/p>\n

Ryngotowszczyzna,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny, odl. od Maryampola 41 w., ma 2 dm., 11 mk.<\/p>\n

Ryngowele,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Maryampol, odl. od Maryampola 11 w., ma 9 dm., 116 mk. W 1827 r. by\u0142o 13 dm., 101 mk.<\/p>\n

Ryngwa\u0142dyszki,<\/b> fol., pow. maryampolski, gm. Aleksota, par. Godlewo, odl. od Maryampola 56 w., ma 5 dm., 118 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 58 mk. W 1885 r. fol. ten rozl. mr. 523: gr. or. i ogr. mr. 314, \u0142\u0105k mr. 87, past. mr. 4, lasu mr. 91, zaro\u015bli mr. 12, nieu\u017c. mr.15; bud. mur. 7, z drzewa 10; p\u0142odozmian 10-polowy, las nieurz\u0105dzony, pok\u0142ady torfu. Do folw. nale\u017ca\u0142a poprzednio w\u015b Norejkiszki, maj\u0105ca os. 5, z gr. mr. 4. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rynie,<\/b> w\u015b, pow. margrabowski, ob. <\/i>Krzy\u017cowo<\/a><\/i> [Na p\u0142d.-zach. od wsi Nieszki.]<\/span>.<\/p>\n

Rynkajcie,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Metele, odl. od Sejn 42 w., 1 dm., 5 mk. W 1827 r. 2 dm., 17 mk.<\/p>\n

Rynki<\/b> 1.) w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Za\u00adwy\u00adki, o 25 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. 2.) R.,<\/b> dobra, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. murawiewska, o 30 w. od Pru\u017cany.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rynkojeziory,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnowo, par. Urdomin, odl. od Sejn 7 w., ma 8 dm., 69mk., 6 os., 313 mr. W 1827 r. by\u0142o 5 dm., 32 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Jenoraj\u015bcie. W r. 1644 \u201esio\u0142o Rymkozejmy w\u0142\u00f3k 7\u201c, wchodz\u0105ce w sk\u0142ad ststwa \u0142o\u017adziejskiego, nadane zosta\u0142o Krzysz\u00adto\u00adfo\u00adwi Witanowskiemu h. Bawicz przez W\u0142adys\u0142awa IV; ob. <\/i>\u0141o\u017adzieje<\/a><\/i>. M. R. Wit.<\/i><\/p>\n

Rynkowce<\/b> 1.) ob. Rynkowicze<\/i>. 2.) R.,<\/b> os. le\u015b., pow. sejne\u0144ski, gm. Pokrowsk, par. Sejny, odl. od Sejn 38 w., ma 1 dm., 6 mk. W 1827 r. 1 dm., 9 mk.<\/p>\n

Rynkowicze<\/b> al. Rynkowce<\/i>, w\u015b, pow. augustowski, gm. Wo\u0142owiczowce, par. Teolin, odl. od Augustowa 48 w., ma 5 dm., 80 mk., 182 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br \u0141abno<\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rynk\u00f3wek,<\/b> druga nazwa wsi Chodorki<\/a>, w pow. augustowskim.<\/p>\n

Rynkuny,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., nad rz. Jesi\u0105, pow. maryampolski, gmina Freda, par. Godlewo, odl. od Maryampola 44 w. Posiada przystanek dr. \u017cel. warsz.-petersb., na odnodze od Landwarowa do granicy pruskiej, pomi\u0119dzy st. Kowno (o 8 w.) a Maurucie (o 9 w.), ma 21 dm., 196 mk., 585 mr. W 1827 r. by\u0142o 11 dm., 70 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Freda Dolna. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Ryski<\/b> [\u2026]<\/span> 2.) R.,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Skidel, o 37 w. od Grodna. 3.) R.,<\/b> uroczysko, pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr. pol., gm. Berszty, o 79 w. od Grodna. J. Krz.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Ryta,<\/b> Rysta<\/i>, rzeka w gub. grodzie\u0144skiej, lewy dop\u0142yw Muchawca<\/a>. Bierze pocz\u0105tek w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci pow. brzeskiego z jez. \u0141ukowa, le\u017c\u0105cego \u015br\u00f3d b\u0142ot puszczy Rudzkiej. Zrasza pow. brzeski, w dalszym za\u015b biegu dotyka pow. kobrynskiego. D\u0142ugo\u015b\u0107 biegu 90 w., kierunek ma zachodni; brzegi niskie, w g\u00f3rnej po\u0142owie pokryte wielkiemi lasami. Sp\u0142awna od wsi Zalesia i Rudy. Przybiera rzeczk\u0119 Botynk\u0119. J. Krz.<\/i><\/p>\n

Rywki,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Skidel, o 34 W. od Grodna.<\/p>\n

Ry\u017c\u00f3wka,<\/b> kol., pow. suwalski, gm. Hutta, par. Wigry, odl. od Suwa\u0142k 14 w., ma 4 dm., 63 mk., 123 mr., w tem<\/span> 73 mr. roli. Powsta\u0142a z po\u0142\u0105czenia osad uw\u0142aszczonych. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 13 mk.<\/p>\n

Rz\u0105dkowszczyzna,<\/b> dobra, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144skiej, w 2 okr. pol., gm. Rajsk, o 17 w. od Biel\u00adska.<\/p>\n

Rz\u0105dz,<\/b> niem. Rondsen<\/i>, dok. Rensen<\/i>, jezioro tu\u017c nad praw. brzegiem Wis\u00ad\u0142y, przy wsi t. n. Dosy\u0107 d\u0142ugie, ale bardzo w\u0105zkie, ci\u0105gnie si\u0119 granic\u0105, pow. che\u0142mi\u0144skiego i grudzi\u0105dzkiego. Jest ono pami\u0119tne kl\u0119sk\u0105, kt\u00f3r\u0105 tu Swi\u0119tope\u0142k zada\u0142 Krzy\u017cakom w 1243 r. Wed\u0142ug Dusburga i kroniki Oliwskiej marsza\u0142ek Berlwin poleg\u0142, a z nim prawie ca\u0142y hufiec sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z 400 ludzi, wyj\u0105wszy 10, kt\u00f3rzy si\u0119 ratowali ucieczk\u0105. Analista toru\u0144ski za\u015b utrzymuje, \u017ce bitwa ta zasz\u0142a w dzie\u0144 \u015bw. Wita i Modesta, t. j. 15 czerwca 1242 r. (ob. Script. rer. Prus., I, str. 73). K\u015b. Fr.<\/i><\/p>\n

Rz\u0105dz,<\/b> niem. Rondsen<\/i>, dok. Rens<\/i>, Rensche<\/i>, Renszin<\/i>, dobra nad jez. t. n., pow. grudzi\u0105dzki, st. pocz. i kol. i par. kat. Grudzi\u0105dz o 5\u20225 klm. na p\u0142n., 276\u202233 ha roli or. i ogr., 65\u202282 \u0142\u0105k, 0\u202262 pastw., 274\u202210 lasu, 16\u202234 nieu\u017c., 34\u202281 wody. Czysty doch\u00f3d z gruntu 4949 mrk; gorzelnia. W 1868 r. 38 bud., 19 dm., 195mk., 33 kat., 162 ew. Do okr. domin. nale\u017cy st. kol. Mniszek (1885 r. 2 dm., 20 mk.) i karczma t. n. (2 dm., 23 mk.). Ca\u0142y obszar wynosi 767 ha. W 1885 r.18 dm., 36 dym., 230 mk., 201 kat., 24 ew., 5 \u017cyd. Szko\u0142a ewang. liczy\u0142a 1887 r. 34 dzieci. R. s\u0142ynie z wykopalisk przedhistorycznych. Znaleziono tu dzbanek wykwintnej roboty z czas\u00f3w rzymskich (muzeum w Gda\u0144sku), zt\u0105d pochodzi tak\u017ce ozdoba dla koni, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z ma\u0142ych koszyczk\u00f3w drucianych, dalej muszla (porcelanka tygrysowa), s\u0142u\u017c\u0105ca za ozdob\u0119 dla ludzi i koni. Podaje Ossowski (Objasn. do mapy, str. 72), \u017ce tu na wschodniej stronie odkryto cmentarzysko, z kt\u00f3rego wydobyto 7 urn. W 1410 r. mia\u0142 tu komtur grudzi\u0105dzki sw\u00f3j folwark. R. 1434 sta\u0142o tu 36 ul\u00f3w, w przyleg\u0142ym lesie za\u015b 32, podczas gdy 53 ul\u00f3w tam\u017ce sta\u0142o bez u\u017cytku. Do folw. nale\u017ca\u0142o r. 1438 w\u0142\u00f3k 5 i 1 mr. Tak\u017ce za polskich czas\u00f3w utrzymywali tu ststowie grudzi\u0105dzcy osobny folw. W drugiej wojnie szwedzkiej zosta\u0142a osada spustoszona. R. 1736 Rz\u0105dz puszczono w emfiteutyczn\u0105 dzier\u017caw\u0119 Chrystyanowi i Annie Blomberk. K\u0119pa na Wi\u015ble przy R. zosta\u0142a r. 1756 osobno wydzier\u017cawiona, tak samo r. 1754 karczma Mniszek, ostatnia na 27 lat. R. 1765 p\u0142aci\u0142 dw\u00f3r 300 fl. kanonu, karczma 250 fl. Po okupacyi pruskiej zosta\u0142 r. 1777 fol w. wraz z karczm\u0105 \u00f3wczesnemu posiadaczowi Chrystyanowi Blomberkowi puszczony w wieczyst\u0105, dzier\u017caw\u0119. R. 1802 naby\u0142 te dobra Hooff (ob. Froehlich \u201eGesch der Graudenzer Kr., I, 281). K\u015b. Fr.<\/i><\/p>\n

Rzeczewo,<\/b> w\u015b i fol. w pobli\u017cu b\u0142ota Pale, pow. kalwaryjski, gm. i par. Krakopol, odl. 35 w. od Kalwaryi a 21 w. od Maryampola. Fol. ma 11 dm., 75 mk., nale\u017cy do donacyi rz\u0105dowej Krakopol; w\u015b ma 13 dm., 59 mk., 312 mr. obszaru. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Rzeczowo,<\/b> w\u015b i fol., pow. kalwaryjski, gm. Krakopol, par. Dauksze, odl. od Kalwaryi 35 w. W\u015b ma 13 dm., 59 mk.; fol. 11 dm., 75 mk. W 1827 r. 9 dm., 106 mk. By\u0142a to dawniej kr\u00f3lewszczyzna, p\u0142ac\u0105ca w XVIII w. 149 z\u0142p. kwarty.<\/p>\n

Rzeczuny,<\/b> wie\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Kopsodzie, par. Wisztyniec, odl. od Wy\u0142kowyszek 28 w., ma 36 dm., 200 mk. W 1827 r. by\u0142o 11 dm., 62 mk.<\/p>\n

Rzeczyca<\/b> [\u2026]<\/span> 8.) Rz.,<\/b> w\u015b i ferma, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. Staruny, o 38 w. od Pru\u017cany. 9.) Rz.,<\/b> uroczysko, pow. s\u0142onimski, w 1 okr. pol., gm. Piaski, o 70 w. od S\u0142onima. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Rzeczyce,<\/b> Rjeczicy<\/i> 1.) w\u015b, pow. s\u0142onimski, w 1 okr. pol., gm. Piaski, o 73 w. od S\u0142onima. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Rzepichowo,<\/b> Rzepich\u00f3w<\/i> al. Repik\u00f3w<\/i>, bia\u0142oruskie Rapichowo<\/i>, osada i dobra pojezuickie nad rz. Lipnic\u0105, praw. dop\u0142yw. Szczary, pow. nowogr\u00f3dzki, w 5 okr. pol. snowskim, gm. Krzywoszyn, par. katol. Nowa-Mysz, oko\u0142o 26140 dz. obszaru. Znaczne dochody z m\u0142yn\u00f3w, propinacyi, gorzelni i smolarni. W\u0142asno\u015b\u0107 Kon\u00adstan\u00adte\u00adgo hr. Potockiego, maj\u0105cego w okolicy do 150,000 dz., ze s\u0142awnem i kniejami, w kt\u00f3rych dotychczas znajduje si\u0119 wiele \u0142osi, bobr\u00f3w, sarn i dzik\u00f3w. Zdaje si\u0119, \u017ce o tem miejscu powiada Narbut, \u017ce ma ono zwi\u0105zek z Repikasem, synem Mendoga (Hist. narodu litew., t. IV, 217). W Rz. urodzi\u0142 si\u0119 Jan Czeczot, przyjaciel Mickiewicza. A. Jel.<\/i><\/p>\n

Rzepisko,<\/b> kol., pow. suwalski, gm. Hutta, par. Wigry, odl. od Suwa\u0142k 21 w., 1 dm., 8 mk.<\/p>\n

Rzepki,<\/b> Rjepki<\/i> 1.) w\u015b, pow. s\u0142onimski, w 4 okr. pol., gm. Dworzec, o 37\u00bd w. od S\u0142onima. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Rzepniewo,<\/b> w\u015b, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144skiej, w 2 okr. pol., gm. Rajsk, o 17 w. od Biel\u00adska.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Rzeszupa,<\/b> rzka, ob. <\/i>Szeszupa<\/a><\/i>.<\/p>\n

Rz\u0105dziszki,<\/b> w i fol., pow. kalwaryjski, gm. Kirsna, par. Swi\u0119to Jeziory, odl. od Kalwaryi 29 w.; w\u015b ma 17 dm., 134 mk., fol. 5 dm., 29 mk. W 1827 r. by\u0142o 13 dm., 115 mk.<\/p>\n

Rzym,<\/b> niem. Sandkrug<\/i>, karczma nad Wis\u00ad\u0142\u0105, pow. gda\u0144\u00adski nizinny, gm. Krakowo. W spisie urz\u0119d. z r. 1885 nie wymieniona, istnia\u0142a jeszcze r. 1869. K\u015b. Fr.<\/i><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom I, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym) Rabalina, Rachelany, Racicze, Raczki, Raczkowszczyzna, Radziszki, Radziucie, Radziuszki, Radziwi\u0142a\u0144ce, Radziwi\u0142ki, Radziwi\u0142owicze, Rajgr\u00f3d, Rakowicze, Rak\u00f3wek, Rasztobol, Ratowszczyzna, Rawele, Regiel, Regielnica, Regielski R\u00f3g, Rejst, Rejsztokiemie, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12832,"parent":12628,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"h5ap_radio_sources":[],"jetpack_post_was_ever_published":false,"footnotes":""},"class_list":["post-12706","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"\nLitera R - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/r\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych - litera R\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom I, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym) Rabalina, Rachelany, Racicze, Raczki, Raczkowszczyzna, Radziszki, Radziucie, Radziuszki, Radziwi\u0142a\u0144ce, Radziwi\u0142ki, Radziwi\u0142owicze, Rajgr\u00f3d, Rakowicze, Rak\u00f3wek, Rasztobol, Ratowszczyzna, Rawele, Regiel, Regielnica, Regielski R\u00f3g, Rejst, Rejsztokiemie, […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/r\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-04-26T23:28:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-r.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1256\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1506\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"133 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/r\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/r\\\/\",\"name\":\"Litera R - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/r\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/r\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/sgkp-r.jpg\",\"datePublished\":\"2020-04-25T15:51:39+00:00\",\"dateModified\":\"2020-04-26T23:28:47+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/r\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/r\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/r\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/sgkp-r.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/sgkp-r.jpg\",\"width\":1256,\"height\":1506},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/r\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Litera R\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"width\":931,\"height\":990,\"caption\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Litera R - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/r\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych - litera R","og_description":"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom I, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym) Rabalina, Rachelany, Racicze, Raczki, Raczkowszczyzna, Radziszki, Radziucie, Radziuszki, Radziwi\u0142a\u0144ce, Radziwi\u0142ki, Radziwi\u0142owicze, Rajgr\u00f3d, Rakowicze, Rak\u00f3wek, Rasztobol, Ratowszczyzna, Rawele, Regiel, Regielnica, Regielski R\u00f3g, Rejst, Rejsztokiemie, […]","og_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/r\/","og_site_name":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/","article_modified_time":"2020-04-26T23:28:47+00:00","og_image":[{"width":1256,"height":1506,"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-r.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"133 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/r\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/r\/","name":"Litera R - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/r\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/r\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-r.jpg","datePublished":"2020-04-25T15:51:39+00:00","dateModified":"2020-04-26T23:28:47+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/r\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/r\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/r\/#primaryimage","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-r.jpg","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-r.jpg","width":1256,"height":1506},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/r\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Litera R"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","name":"Jaminy Indexing Team","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jzi.org.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization","name":"Jaminy Indexing Team","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","width":931,"height":990,"caption":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/"]}]}},"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12706","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12706"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12706\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12628"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12832"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}