{"id":12704,"date":"2020-04-25T17:51:13","date_gmt":"2020-04-25T15:51:13","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?page_id=12704"},"modified":"2020-05-21T11:19:39","modified_gmt":"2020-05-21T09:19:39","slug":"p","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p\/","title":{"rendered":"Litera P"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
\n
\n

Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku<\/h3>\n

Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom VII, VIII, IX, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym)<\/p>\n

Pacianowo<\/a>, Paciogrynda<\/a>, Palnica<\/a>, Palszinis<\/a>, Paniewo<\/a>, Pankowskie<\/a>, Papiernia<\/a>, Paserejka<\/a>, Paserniki<\/a>, Paserys<\/a>, Patery<\/a>, Pawliniszki<\/a>, Paw\u0142\u00f3wka<\/a>, Pe\u0142edy<\/a>, Pe\u0142ele<\/a>, Pe\u0142udzie<\/a>, Perstu\u0144<\/a>, Petropaw\u0142owsk<\/a>, Piaskowo<\/a>, Piecki<\/a>, Piecyk<\/a>, Pieczugiris<\/a>, Piekutowo<\/a>, Pieniacze<\/a>, Piertanie<\/a>, Pierty<\/a>, Pietrasze<\/a>, Pietraszki<\/a>, Pijawne<\/a>, Pilwie<\/a>, Pi\u0142kalnis<\/a>, Piotrowa D\u0105browa<\/a>, Piotrowicze<\/a>, Piotrowo<\/a>, Piotr\u00f3wka<\/a>, Pisanica<\/a>, Planta<\/a>, Plauschkehmen<\/a>, Plawischken<\/a>, Pleba\u0144skie<\/a>, Plewki<\/a>, Plewszynek<\/a>, P\u0142aska<\/a>, P\u0142askie<\/a>, P\u0142askowce<\/a>, P\u0142ociczno<\/a>, P\u0142owszynek<\/a>, Poblindzie<\/a>, Pobondzie<\/a>, Po\u0107kuny<\/a>, Podborze<\/a>, Podcis\u00f3wek<\/a>, Podd\u0119bina<\/a>, Poddub\u00f3wek<\/a>, Poddziermieniszki<\/a>, Podgawienia\u0144ce<\/a>, Podg\u00f3rze<\/a>, Podkr\u00f3l\u00f3wek<\/a>, Podlasie<\/a>, Podleszewo<\/a>, Podlip\u00f3wka<\/a>, Podmani\u00f3wek<\/a>, Podmurowany Most<\/a>, Podniemcowizna<\/a>, Podnowinka<\/a>, Podnowydwor<\/a>, Podpijawno<\/a>, Podp\u0142ociczno<\/a>, Podpogorzelec<\/a>, Podpo\u0142o\u017adzieje<\/a>, Podrabolino<\/a>, Podromaniuki<\/a>, Podsejny<\/a>, Podsejwy<\/a>, Podserwy<\/a>, Podsidorowka<\/a>, Podsieleniki<\/a>, Podsokolne<\/a>, Podsoleniki<\/a>, Podsumowo<\/a>, Pod\u015bwi\u0119ciszki<\/a>, Podtopi\u0142\u00f3wka<\/a>, Podumble<\/a>, Podusie<\/a>, Podwalno<\/a>, Podwiejsiejki<\/a>, Podwigry<\/a>, Podwit\u00f3wka<\/a>, Podwojponie<\/a>, Podw\u00f3lczanka<\/a>, Podw\u00f3\u0142ka<\/a>, Podwysokie<\/a>, Podzaj\u0105czkowo<\/a>, Podzie<\/a>, Podzr\u0119by<\/a>, Pod\u017cyliny<\/a>, Pogorza\u0142e<\/a>, Pogorza\u0142ek<\/a>, Pogorzele<\/a>, Pogorzelec<\/a>, Pogorze\u0142ek<\/a>, Pohulanka<\/a>, Pojesianka<\/a>, Pojeziorki<\/a>, Pojeziorze<\/a>, Pokomsze<\/a>, Pokrowsk<\/a>, Polabiele<\/a>, Polaczany<\/a>, Polnica<\/a>, Polkowo<\/a>, Polule<\/a>, Polulkemie<\/a>, Po\u0142onne<\/a>, Po\u0142o\u017adzieje<\/a>, Po\u0142o\u017adziejka<\/a>, Pomezania<\/a>, Pomiany<\/a>, Pomorzanka<\/a>, Pomorze<\/a>, Ponarlica<\/a>, Ponary<\/a>, Poniatowce<\/a>, Poniatowizna<\/a>, Ponizie<\/a>, Popa\u015bnia<\/a>, Popiecze<\/a>, Poplin<\/a>, Poposadzie<\/a>, Popowo<\/a>, Popowskie<\/a>, Popowszczyzna<\/a>, Posejnele<\/a>, Posejny<\/a>, Posielanie<\/a>, Postawele<\/a>, Postawelek<\/a>, Poszeszupie<\/a>, Potasznia<\/a>, Potery<\/a>, Potopy<\/a>, Powie\u015bniki<\/a>, Powo\u0142kuszne<\/a>, Powrotne<\/a>, Pozopsie<\/a>, Po\u017cerys<\/a>, P\u00f3lko<\/a>, P\u00f3\u0142koty<\/a>, Prawda<\/a>, Prawdziska<\/a>, Prawy-Las<\/a>, Predelek<\/a>, Prepunty<\/a>, Prolejki<\/a>, Promiszki<\/a>, Prorokowo<\/a>, Prostki<\/a>, Pr\u00f3chniewo<\/a>, Prudetis<\/a>, Prudziszki<\/a>, Pruska<\/a>, Prusy<\/a>, Przebr\u00f3d<\/a>, Przechodki<\/a>, Przechodnie<\/a>, Przejma<\/a>, Prze\u0142omka<\/a>, Przepi\u00f3rka<\/a>, Przepi\u00f3rki<\/a>, Przero\u015bl<\/a>, Przes\u0142awki<\/a>, Przetok<\/a>, Przykalety<\/a>, Przystajne<\/a>, Przystawa\u0144ce<\/a>, Przytu\u0142ek<\/a>, Przytu\u0142y<\/a>, Puch\u00f3wka<\/a>, Puciatowszczyzna<\/a>, Pudziszki<\/a>, Pu\u0144sk<\/a>, Pupiszki<\/a>, Purwienis<\/a>, Purwin<\/a>, Purwinie<\/a>, Purwiszki<\/a>, Puszkanka<\/a>, Puszkary<\/a>, Pyrk\u015b\u0107<\/a>, Pyszki<\/a>.<\/p>\n

\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Paadern,<\/b> w\u015b w pow. sto\u0142upia\u0144skim, okr. urz. stanu cywil. Cassuben, st. p. Trakehnen.<\/p>\n

Paballen<\/b> al. Noyen<\/i>, Nogen<\/i>, w\u015b, pow. ragnecki, na Litwie pruskiej, 57 mk. (1880 r.). W 1785 r. 5 dm. St. p. Szillen.<\/p>\n

Pabbeln<\/b> 1.) w\u015b, pow. go\u0142dapski, na Litwie pruskiej, okr. urz. stanu cywil. Adlersfelde, st. p. Szittkehmen. P. le\u017cy na granicy kr\u00f3lestwa polskiego. W 1785 r. 7 dm. [Dzi\u015b Woba\u0142y<\/i>.]<\/span> 2.) P.<\/b> al. Pablen<\/i>, w\u015b, pow. g\u0105bi\u0144ski, okr. urz. st. cywil. Puspern, st. p. G\u0105bin. W 1785 r. 12 dm. W\u015b zaludnion\u0105 zosta\u0142a r. 1712 przez kolonist\u00f3w z Szwajcaryi przyby\u0142ych. 3.) P.,<\/b> w\u015b, maj\u0105tek, le\u015bnicz\u00f3wka, pow. wystrucki, okr. urz. stanu cywil. Jaenischken, st. p. Matheninghen. Ju\u017c r. 1785 by\u0142a w\u015b siedzib\u0105 kr\u00f3l. urz\u0119du le\u015bnego i mia\u0142a 11 dm. 4.) P.<\/b> al. Paballen<\/i>, w zesz\u0142ym wieku Anglupoehnen<\/i>, w\u015b na Litwie pruskiej, pow. sto\u0142upia\u0144ski, okr. urz. stanu cywil. Gr. Wannagupchen, st. p. Sto\u0142upiany. W 1785 r. 8 dm. 5.) P.,<\/b> kr\u00f3l. dominium (w 1785 r. fol. domin.), pow. go\u0142dapski, Prusy wschodnie, 140 mk. (1880). St. p. Gawaiten. Okr. urz. stanu cywil. W 1785 r. 5 dm. J. K. Sem.<\/i><\/p>\n

Paberdszen,<\/b> Paberszen<\/i> al. Peszicken<\/i>, w\u015b na Litwie pruskiej, pow. pilka\u0142e\u0144ski, okr. urz. stanu cywil. i st. p. Mallwischken.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pablindszen,<\/b> w\u015b, pow. go\u0142dapski, na Litwie pruskiej, okr. urz. st. cywil. Adlersfelde, st. p. Szittkehmen. W\u015b le\u017cy na granicy kr\u00f3lestwa polskiego, mia\u0142a w 1785 r. 6 dm. W blisko\u015bci jezioro na wzniesieniu 260 mt. npm. [Dzi\u015b w\u015b i jez. Pob\u0142\u0119dzie,<\/i> por. <\/i><\/span>Poblindzie<\/a><\/i> i jez. Rakowek<\/i><\/a>.]<\/p>\n

Pace,<\/b> fol., pow. szczuczy\u0144ski, gm. Przestrzele, par. Rajgr\u00f3d, odl. 32 w. od Szczuczyna. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 14 mk. Obecnie fol. P. rozl. mr. 218: gr. or. i ogr. mr. 158, \u0142\u0105k mr. 27, past. mr. 28, nieu\u017c. mr. 5; bud. mur. 1, z drz. 5; p\u0142odozmian 8-polowy. Fol. ten oddzielony zosta\u0142 od d\u00f3br rz\u0105d. Podliszewo.<\/p>\n

Pacianowo,<\/b> przyleg\u0142o\u015b\u0107 d\u00f3br Dowspuda, pow. augustowski.<\/p>\n

Paciogrynda,<\/b> fol., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. \u015awi\u0119to-Jeziory, odl. od Sejn 33 w., ma 1 dm., 9 mk.<\/p>\n

Paciuny<\/b> al. Pociuny<\/i>, w\u015b, pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Preny, odl. 51 w. od Maryampola, ma 17 dm., 181 mk. W 1827 r. by\u0142o 10 dm., 94 mk.<\/p>\n

Packern,<\/b> w\u015b na Litwie pruskiej, pow. sto\u0142upia\u0144ski, okr. urz. stanu cywil. Druzken, st. p. Sto\u0142upiany.<\/p>\n

Pacynicze,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 3 okr. pol., gm., par. katol. i prawos\u0142. Szeresz\u00f3w, o 1\u00bd w. od Szereszowa, ma 50 chat i 200 mk.<\/p>\n

Padaggen,<\/b> w\u015b na Litwie pruskiej, pow. ragnecki, st. poczt. Szillen, okr. urz. st. cywiln. Neuhof, 131 mk. (1880).<\/p>\n

Padingkehmen,<\/b> w\u015b na Litwie pruskiej, pow. go\u0142dapski, okr. urz. st. cywil. Dubeningken, tam\u017ce i st. pocztowa. [Dzi\u015b B\u0119dziszewo<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Paglienen,<\/b> w\u015b, pow. wystrucki, okr. urz. st. cywil. Szieleitschen, st. p. Georgenburg.<\/p>\n

Pagramutschen,<\/b> w\u015b, pow. g\u0105bi\u0144ski, na Litwie pruskiej, okr. urz. st. cywil. Nemmersdorf, tam\u017ce st. poczt.<\/p>\n

Pajkiszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Szumsk, par. Kieturw\u0142oki, odl. od Maryampola 6 w., ma 5 dm., 6 mk.<\/p>\n

Pajotyje<\/b> 1.) w\u015b i fol., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. i par. B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, odl. 36 w. od W\u0142adys\u0142awowa; w\u015b ma 9 dm., 93 mk., fol. 1 dm., 40 mk. W 1827 r. by\u0142o 9 dm., 85 mk. 2.) P.,<\/b> fol., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. i par. Gie\u0142gudyszki, odl. 32 w. od W\u0142adys\u0142awowa, ma 1 dm., 50 mk. Wchodzi w sk\u0142ad d\u00f3br Gie\u0142gudyszki Dolne. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pakallnischken<\/b> 1.) al. Pawesen<\/i>, w\u015b, pow. g\u0105bi\u0144ski st. poczt. G\u0105bin, okr. urz. st. cywil., 170 mk. (1880). 2.) P.,<\/b> w\u015b nad rz. Piss\u0105, pow. sto\u0142upia\u0144ski, st. poczt. Trakehnen, okr. urz. st. cyw. Milluhnen; m\u0142yn.<\/p>\n

Pakalniszki<\/b> G\u00f3rne<\/i> i P. Dolne<\/i>, dwie wsie, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, par. Gie\u0142gudyszki, odl. 41 w. od W\u0142adys\u0142awowa. P. G\u00f3rne maj\u0105 7 dm., 80 mk., 244 mr.; P. Dolne 36 dm., 378 mk., 533 mr. W 1827 r. by\u0142o 22 dm., 233 mk. Wchodzi\u0142y w sk\u0142ad d\u00f3br Gie\u0142gudyszki. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pakalniszki,<\/b> ob. Pokalniszki<\/i><\/span><\/p>\n

Pakrepschen<\/b> al. Moehsen<\/i>, pow. ragnecki.<\/p>\n

Pakullauken,<\/b> maj\u0105tek na Litwie pruskiej, pow. g\u0105bi\u0144ski, okr. urz. stanu cywil.,<\/span><\/s> Pruszischken, st. p. G\u0105bin.<\/p>\n

Pakullen,<\/b> w\u015b na Litwie pruskiej, pow. ragnecki, st. p. Szillen, urz. stanu cywil. Anstippen, 18 mk. (1880).<\/p>\n

Palaedszen<\/b> al. Pulldszen<\/i>, w\u015b na Litwie pruskiej, pow. go\u0142dapski, okr. urz. st. cywil. Iszlaudszen, st. p. Tollmingkehmen.<\/p>\n

Palapken,<\/b> w\u015b na Litwie pruskiej, pow. ragnecki, st. p. i okr. urz. st. cywil. Lengwethen, 63 mk. (1880).<\/p>\n

Palatynat,<\/b> nazwa dawana czasem obszarowi ww\u00f3dztwa malborskiego, kt\u00f3ra obejmowa\u0142a cztery obecne dekanaty, nale\u017c\u0105ce do dyec. warmi\u0144skiej: sztumski, nieomal wy\u0142\u0105cznie polski, nityski, malborski i elbl\u0105ski; te ostatnie prawie ca\u0142kiem niemieckie. K\u015b. Fr.<\/i><\/p>\n

Palentienen,<\/b> w\u015b na Litwie pruskiej, pow. ragnecki, st. poczt. Ragnit, okr. urz. st. cywil. Titschken, odl. 6 klm. od Ragnety, 48 mk. (1880).<\/p>\n

Pale\u0144szczyzna,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Rauda\u0144, par. Kalwarya, odl. 9 w. od Kalwaryi, ma 7 dm., 46 mk. W 1827 r. by\u0142o 5 dm.<\/span>, 33 mk.<\/p>\n

Palesty\u0144ska,<\/b> kol., pow. sok\u00f3lski, gm. Zubryca, 122 dz.<\/span><\/p>\n

Pallmohnen,<\/b> w\u015b na Litwie pruskiej, pow. ragnecki, st. poczt. Langwethen, okr. urz. st. cywil. Perbangen, 39 mk. (1880).<\/p>\n

Palnica<\/b> 1.) w\u015b, pow. suwalski, gm. Ma\u0107kowo, odl. 39 w. od Suwa\u0142k, ma 14 dm., 118 mk. 2.) P.,<\/b> w\u015b i fol., pow. kalwaryjski, gm. Rauda\u0144, par. Kalwarya. Odl. 9 w. od Kalwaryi, ma 19 dm., 83 mk. Fol. P. powsta\u0142y z uw\u0142aszczonych osad w\u0142o\u015bcia\u0144skich, rozl. mr. 247: gr. or. i ogr. mr. 120, \u0142\u0105k mr. 108, pastw. mr. 13, zaro\u015bli mr. 3, nieu\u017c. mr. 3; bud. z drzewa 12, pok\u0142ady torfu. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Palszinis,<\/b> jezioro w pow. sejne\u0144skim, na obszarze d\u00f3br \u0141osewicze.<\/p>\n

Palunce<\/b> i P. Krasne<\/i>, w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Urdomin, odl. 19 w. od Kalwaryi, ma 17 dm., 269 mk.<\/p>\n

Pami\u0105tka<\/b> 1.) kol., pow. nieszawski, gm. Boguszyce, par. Sadlno, ma 109 mk., 148 mr. ziemi w\u0142o\u015bc., 3 mr. dwor., nale\u017c\u0105cej do fol. Gryff\u00f3w. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. \u015awiatoszyn, par. Poniemo\u0144, odl. 52 w. od W\u0142adys\u0142awowa, ma 51 dm., 171 mk.<\/p>\n

Panczaki,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Pojeziory, par. Szumsk. Odl. 14 w. od Wy\u0142kowyszek, ma 9 dm., 109 mk. W 1827 r. by\u0142o 8 dm., 70 mk. W\u015b Panczaki al. Pouczaki powsta\u0142a z uw\u0142aszczonych osad, rozl. mr. 92: gr. or. i ogr. mr. 65, \u0142\u0105k mr. 26, nieu\u017c. mr. 1; bud. z drzewa 6; jest wiatrak i pok\u0142ady torfu.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Paniewo,<\/b> jezioro w pow. augustowskim, przy wsi t. n., \u0142\u0105czy si\u0119 z jez. Orle i Mikoszewo i stanowi cz\u0119\u015b\u0107 systemu wodnego K<\/span>ana\u0142u Augustowskiego<\/a>.<\/p>\n

Paniewo<\/b> 1.) w\u015b i dobra, pow. nieszawski, gm. Czamanin, par. \u015awierczyn, ma 113 mk., 502 mr. ziemi dwors. i 36 mr. w\u0142o\u015bc. W 1827 r. by\u0142o 8 dm., 94 mk. Dobra P. maj\u0105 1911 mr. obszaru. 2.) P.,<\/b> w\u015b, fol. i P. lit. A, os. nad jez. Skulskiem, pow. s\u0142upecki, gm. Skulska Wie\u015b, par. Skulsk, odl. od S\u0142upcy 28 w. W\u015b ma 1 dm., 14 mk.; fol. 2 dm., 31 mk.; os. 6 dm., 15 mk. Fol. P. rozl. mr. 295: gr. or. i ogr. mr. 136, \u0142\u0105k mr. 20, wody mr. 133, nieu\u017cytki mr. 6; bud. mur. 9; p\u0142odozmian 11-polowy; pok\u0142ady torfu. W\u015b P. os. 6, z gr. mr. 6. 3.) P.,<\/b> os. nad jeziorom t. n., pow. augustowski, gm. Kuryanki, par. Teolin, odl. 23 w. od Augustowa, ma 2 dm., 8 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Panistrugi,<\/b> niem. Panistruga<\/i>, w\u015b na Mazurach, pow. \u0142ecki, okr. urz. st. cywil. Orzechowo, st. p. Juchy. W 1550 r. nada\u0142 ks. Olbracht braciom Janowi, Stanis\u0142awowi i Paw\u0142owi Strugom, na prawie lennem 15 w\u0142\u00f3k roli i 3 mr. \u0142\u0105k, kt\u00f3ry to maj\u0105tek ziemia\u0144ski w roku poprzednim naby\u0142 ich ojciec i zap\u0142aci\u0142.<\/p>\n

Paniszki,<\/b> os. le\u015b., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Gie\u0142gudyszki, par. Kajmele, odl. 40 w. od W\u0142adys\u0142awowa, ma 1 dm., 15 mk.<\/p>\n

Paniuki,<\/b> fol., pow. grodzie\u0144ski, gm. \u017bydomla, Lin\u00adkie\u00adwi\u00adcz\u00f3w 93 dz.<\/span><\/p>\n

Pankliszki,<\/b> os. le\u015b., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, par. Szaki, odl. 30 w. od W\u0142adys\u0142awowa, ma 1 dm., 7 mk.; wchodzi w sk\u0142ad d\u00f3br Gie\u0142gudyszki. W 1827 r. by\u0142o 1 dm., 11 mk.<\/p>\n

Pankowce<\/b> al. Pankowice<\/i>, w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Simno, odl. 34 w. od Kalwaryi, ma 40 dm., 265 mk., 33 osad i 1184 mr. ziemi w\u0142o\u015bc. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Kole\u015bniki. W 1827 r. by\u0142o 26 dm., 198 mk.<\/p>\n

Pankowskie,<\/b> os., pow. augustowski, gm. Kuryanki, par. Lipsk, odl. 31 w. od Augustowa, ma 3 dm., 16 mk.<\/p>\n

Papartynie,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Szy\u0142gale, par. Syntowty. Odl. 22 w. od W\u0142adys\u0142awowa, ma 23 dm., 197 mk. W 1827 r. by\u0142o 8 dm., 70 mk.<\/p>\n

Papiernia<\/b> [\u2026]<\/span> 13.) P.,<\/b> os., pow. suwalski, gm. Hutta, par. Suwa\u0142ki, odl. 1 w. od Suwa\u0142k, 4 dm., 32 mk. W 1827 r. by\u0142o 1 dm., 11 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Papiszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Aleksota, par. Sapie\u017cyszki, odl. 56 w. od Maryampola, ma 16 dm., 210 mk.<\/p>\n

Paplacken,<\/b> w\u015b, pow. wystrucki, okr. urz. st. cywil. Gnottau, st. p. Taalau.<\/p>\n

Paplienen,<\/b> Poplienen<\/i> al. Plempeningken<\/i>, w\u015b na Litwie pruskiej, pow. ragnecki. st. poczt. Rautenberg, okr. urz. st. cywil. Waszeningken, 108 mk. (1880).<\/p>\n

Paplinie,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Gryszkabuda, odl. 28 w. od W\u0142adys\u0142awowa, ma 2 dm., 17 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 18 mk.<\/p>\n

Papuduppen<\/b> al. Kurschen<\/i>, w\u015b na Litwie pruskiej, pow. ragnecki, st. poczt. Budwethen, okr\u0105g urz. st. cywil. Kackschen, 107 mk. (1880).<\/p>\n

Parchimowce,<\/b> w\u015b i fol., pow. grodzie\u0144ski, gm. Brzostowica Wielka, 50 w. od Grodna. W\u015b 297 dz.; fol., Kluczewskich 313 dz.<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Parchownia<\/b> al. <\/i>Truchownia<\/a><\/i>, rzeka w gub. grodzie\u0144skiej, lewy dop\u0142yw Jasio\u0142dy.<\/p>\n

Parcz<\/b> 1.) niem. Partsch<\/i>, fol., pow. gierdawski. 2.) P.,<\/b> dobra rycerskie, pow. rastemborski.<\/p>\n

Parczowce,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, gm. Kruglany, 10 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 149 dz.<\/span><\/p>\n

Parebie,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Szy\u0142gale, par. Syntowty, odl. 21 w. od W\u0142adys\u0142awowa, ma 7 dm., 64 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Parpis,<\/b> strumie\u0144 w pow. wy\u0142kowyskim, wyp\u0142ywa pod Now\u0105-Dol\u0105, pomi\u0119dzy Kark\u0142upianami a Wierzbo\u0142owem, p\u0142ynie ku zachodowi pod Kibejki, a zt\u0105d ku p\u00f3\u0142nocy pod Kibarty, poczem wpada z lew. brzegu do Szyrwinty<\/a>, na zach\u00f3d Wierzbo\u0142owa. D\u0142ugi 7 w. Nazwa pod\u0142ug m. hydr. W Enc. Org. wi\u0119k. (II, str. 427) jest nazwa Puopis<\/i>. J. Bliz.<\/i><\/p>\n

Parszele<\/b> lub Partele<\/i>, w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Pojeziory, par. Szumsk, odl. 22 w. od Wy\u0142kowyszek, ma 16 dm., 160 mk.<\/p>\n

Parsziszken,<\/b> w\u015b, pow. go\u0142dapski, ob. Kurnehnen<\/span><\/a><\/i>.<\/p>\n

Parysowszczyzna,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Karkliny, par. Kieturw\u0142oki, odl. 22 w. od Wy\u0142kowyszek, ma 8 dm., 72 mk. W 1827 r. by\u0142o 11 dm., 85 mk.<\/p>\n

Parzychy,<\/b> w\u015b nad rz. Narwi\u0105, pow. kolne\u0144ski, gm. Gawrychy, par. Nowogr\u00f3d, ma 10 osad, 151 mr. obszaru; wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br sstwa nowogr\u00f3dzkiego. W 1827 r. by\u0142o 5 dm., 36 mk.<\/p>\n

Pasecznica,<\/b> rzka, lewy dop\u0142yw Omulewa, prawego. dop\u0142. Narwi. Wpada niedaleko od Uj\u015bcia (ob. Rzeki i jeziora, tekst obja\u015bniaj\u0105cy do Mapy hydrograficznej. Warszawa 1883, str. 30).<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Paserejka,<\/b> rzeka, ob. <\/i>Serejka<\/a><\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Paserniki,<\/b> jezioro, pow. sejne\u0144ski, w gm. Sereje, pod wsi\u0105 Paserniki, le\u017cy o 2 w. na po\u0142udnie od os. Sereje, ma 3 w. szer. od zachodu ku wschodowi a 2\u00bd w. d\u0142ug.; obszar wynosi 4.8 w. kw. przy g\u0142\u0119boko\u015bci dochodz\u0105cej 60 st\u00f3p. Brzegi bagniste, miejscami wzg\u00f3rkowate. Wyp\u0142ywa z niego rzeczka Serejka<\/a> al. Paserejka<\/a>, lewy dop\u0142yw Bia\u0142ej Ha\u0144czy<\/a>. Jezioro te otaczaj\u0105 drobniejsze jeziora, jak: Giedewardzie<\/a>, Kraszta<\/a>, \u0142\u0105cz\u0105ce si\u0119 z niem za po\u015brednictwem rzeczki Paserejki. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Paserniki,<\/b> w\u015b nad jeziorem t. n., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Sereje, odl. 33 w. od Sejn, ma 48 dm., 398 mk. W 1827 r. by\u0142o 29 dm., 220 mk.<\/p>\n

Paserys,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Lejpuny, odl. 36 w. od Sejn, ma 5 dm., 32 mk.<\/p>\n

Pasieki<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) P.,<\/b> pow. kalwaryjski, gm. Lubowo, ma 8 dm., 43 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 18 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Paskallwen,<\/b> w\u015b na Litwie pruskiej, pow. ragnecki, st. poczt. Ragneta, okr. urz. st. cywil. w miejscu, odl. 6 klm. od Ragnety i tyle\u017c od Tyl\u017cy, w pobli\u017cu Niemna, ma 705 mk. (1880). Czysty doch\u00f3d z hektara roli 19 mrk, z ha \u0142\u0105k 36 mrk. W 1785 r. 39 dm. Niedaleko ode wsi le\u017cy stary szaniec, zwany Skalwis [Jaki zwi\u0105zek ze <\/span>Ska\u0142owi\u0105<\/a> (niem. Schalauen) ?] , al. Schalauerburg, o kt\u00f3rym kr\u0105\u017c\u0105 pomi\u0119dzy ludem r\u00f3\u017cne podania (Mittheil. d. Litauisch. literar. Gesellsch., II)<\/span>, 3). Znaleziono tam du\u017co staro\u017cytno\u015bci, kt\u00f3re zachowuje muzeum Prussia w Kr\u00f3lewcu, Cz\u0119\u015b\u0107 wsi (fol.) ma nazw\u0119 Paskallwen-Rombin<\/a><\/i>. J. K. Sem.<\/i><\/p>\n

Paspirgiele,<\/b> w\u015b nad rz. Cesark\u0105 (Sesark\u0105), pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Szy\u0142gale, par. Syntowty, odl. 23 w. od W\u0142adys\u0142awowa, ma 4 dm., 57 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 38 mk.<\/p>\n

Passenheim,<\/b> ob. Pasym.<\/i><\/p>\n

Passiauksty<\/b> (staro pruska nazwa), ob. Kaemmersdorf<\/a><\/i>.<\/p>\n

Pasym,<\/b> Pasy\u0144<\/i> al. Pasymek<\/i>, niem. Passenheim<\/i>, miasteczko na Mazurach, pow. szczycie\u0144ski, [\u2026]<\/span> Niedaleko od miasta, nad jez. Kalwa, le\u017cy g\u00f3ra, gdzie w czasach poga\u0144skich staropruskich sk\u0142adano ofiary bogom, o czem \u015bwiadcz\u0105 staro\u017cytno\u015bci tam wykopane i znajduj\u0105ce si\u0119 w muzeum Prussia w Kr\u00f3lewcu. \u017be ca\u0142a okolica ju\u017c w staropruskich czasach by\u0142a zaludniona, tego dowodz\u0105 obszerne cmentarzyska pod Leleszkami, Tylkowem i Friederikenhain. J. K. Sem.<\/i><\/p>\n

Paszenka,<\/b> pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Metele, odl. 40 w. od Sejn.<\/p>\n

Paszewicze<\/b> 1.) fol., pow. grodzie\u0144ski, gm. Brzostowica, Ka\u00adnu\u00adsie\u00adwi\u00adcz\u00f3w, 50 dz. 2.) P.,<\/b> w\u015b, nowoaleksandrowski, gm. Dry\u015bwiaty (25 w.).<\/span><\/p>\n

Pasznia,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Balkuny, par. Miros\u0142aw, odl. 42 w. od Kalwaryi, ma 24 dm., 249 mk. W 1827 r. by\u0142o 86 dm., 510 mk.<\/p>\n

Patery<\/b> al. Potery<\/i>, w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Wiejsieje, odl. 29 w. od Sejn, ma 11 dm., 118 mk. W 1827 r. by\u0142o 10 dm., 86 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Patr\u0105k,<\/b> dawna puszcza, mi\u0119dzy ziemi\u0105 sask\u0105<\/a> a go\u0142\u0119dzk\u0105<\/a>, w Prusach wschodnich<\/a>. Jej p\u00f3\u0142nocn\u0105 granic\u0119 stanowi\u0142y dzisiejsze wsie: Burd\u0105g<\/a> w pow. niborskim i Jurgi w szczycie\u0144skim. Do P. nale\u017ca\u0142y jeszcze okolice oko\u0142o Jedwabna, oko\u0142o Rudy czyli Malgi i Wielbarka (ob. K\u0119trz. O ludn. pol., str. 18). Por. Jedwabno<\/i> i Mazowsze<\/a><\/i> (t. VI, 211).<\/p>\n

Patwiecie<\/b> 1.) fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Olwita, odl. 7 w. od Wy\u0142kowyszek, ma 5 dm., 47 mk. Fol. P. al. Bocianowo<\/i> lit. B, rozl. mr. 453: gr. or. i ogr. mr. 415, \u0142\u0105k mr. 26, nieu\u017c. mr. 12; bud. z drzewa 13; p\u0142odozmian 10-polowy. W\u015b Bocianowo os. 7, z gr. mr. 4. 2.) P.,<\/b> w\u015b i fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. Zielonka, par. Olwita, odl. 7 w. od Wy\u0142kowyszek, ma 7 dm., 189 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Paulinowo<\/b> 1.) pow. pu\u0142tuski, gm. i par. Nasielsk. 2.) P.,<\/b> os. w\u0142o\u015b\u0107., pow. m\u0142awski, ob. Chromakowo<\/i>. 3.) P.,<\/b> os., pow. m\u0142awski, gm. Rozwozin, par. Lutocin, odl. o 36 w. od M\u0142awy, l dm., 7 mk., 24 mr. 4.) P.,<\/b> fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. Kibarty, par. Wierzbo\u0142\u00f3w, odl. 10 w. od Wy\u0142kowyszek, ma 2 dm., 28 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pau\u017cyszki,<\/b> pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Ig\u0142\u00f3wka, odl. 17 w. od Maryampola, ma 15 dm., 179 mk. W 1827 r. by\u0142o 15 dm., 157 mk.<\/p>\n

Pawe\u0142ki,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, gm. Kamionka, 341. dz.<\/span><\/p>\n

Pawilona,<\/b> fol. i osada le\u015bna, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, par. I\u0142gowo, odl. 41 w. od W\u0142adys\u0142awowa; fol. ma 1 dm., 57 mk.; os. 1 dm., 7 mk.<\/p>\n

Pawilonie,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. Krakopol, par. Simno, odl. 36 w. od Kalwaryi, ma 2 dm., 19 mk. W 1827 r. by\u0142 l dm., 9 mk.<\/p>\n

Pawlikowszczyzna<\/b> al. Pawlukowszczyzna<\/i>, w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Bia\u0142owie\u017ca, ze wsi\u0105 Rogatki, 128 dz.<\/span><\/p>\n

Pawliniszki,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Sereje, odl. 38 w. od Sejn, ma 2 dm., 13 mk.<\/p>\n

Paw\u0142owicze<\/b> [\u2026]<\/span> 7.) P.,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, nale\u017cy do d\u00f3br Kabaki. 8.) P.,<\/b> dobra, pow. sok\u00f3lski, w\u0142asno\u015b\u0107 Bach\u00adra. Dw\u00f3r przed 300 laty wystawi\u0142 Pawe\u0142 Wo\u0142\u0142owicz. [\u2026]<\/span> J. Krz.<\/i><\/p>\n

Paw\u0142owicze<\/b> 1.) w\u015b, pow. biel\u00adski gub. grodz., gm. Radzi\u0142\u00f3wka (Aleksandr\u00f3wka), 49 w. od Biel\u00adska, 467 dz. 2.) P.,<\/b> w\u015b i fol., pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Malecz, 17 w. od Pru\u017cany. W\u015b 370 dz.; fol. nale\u017cy do d\u00f3br Gabryjelin. W r. 1563 w w\u00f3jtowstwie maleckim , w\u0142o\u015bci dworu b\u0142ude\u0144skiego, ekon. kobry\u0144skiej. We wsi by\u0142o 22 w\u0142\u00f3k gruntu pod\u0142ego. Doch\u00f3d czyni 30 k\u00f3p 43 gr. 3.) P.,<\/b> os., tam\u017ce, gm. Rewiatycze, 57 dz. 4.) P.,<\/b> w\u015b, pow. s\u0142onimski, gm. Ko\u00ads\u00adtro\u00adwi\u00adcze, 13 w. od S\u0142onima, 335 dz. Pi\u0119\u0107 kurhan\u00f3w, maj\u0105cych 15 do 20 sa\u017c. obwodu. 5.) P.,<\/b> dobra, pow. sok\u00f3lski, gm. Makowlany, 9 w. od Sok\u00f3\u0142ki, Ba\u00adbo\u00adszy\u00adnych, z fol. Godebsk 443 dz. 6.) P.,<\/b> w\u015b, pow. wo\u0142kowyski, gm. Pieniuga, 33 w. od Wo\u0142kowyska, 326 dz. 7.) P.,<\/b> fol., pow. kli\u00admo\u00adwi\u00adc\u00adki, gm. Rodnia (10 w.). Maj\u0105 tu od r. 1880 Bu\u00adki\u00adni\u00adczo\u00adwie, Wa\u00adsi\u00adlie\u00adwo\u00adwie, Wa\u015b\u00adko\u00adw\u00adscy i inni, 363 dz. 8.) P.,<\/b> dobra, pow. mo\u00adhy\u00adle\u00adw\u00adski, od r. 1860 Krantz\u00f3w, 2192 dz. (1506 lasu). 9.) P.,<\/b> fol., pow. sie\u0144ski, Brzo\u00adsto\u00adw\u00adskich 996 dz., jezioro. 10,) P.,<\/b> fol., tam\u017ce, Go\u00adni\u00adpro\u00adw\u00adskich 422 dzies., jezioro.<\/span><\/p>\n

Paw\u0142owszczyzna<\/b> 1.) os., pow. sok\u00f3lski, gm. Kamionka, 46 dz. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. wo\u0142kowyski, gm. Izabelin, 15 w. od Wo\u0142kowyska, 266 dzies. 3.) P.,<\/b> w\u015b, pow. nowoaleksandrowski, gm. Krasnog\u00f3rka (6 w.), 4.) P.,<\/b> fol., pow. dzisie\u0144ski, gm. Prozoroki; w r. 1865 nale\u017ca\u0142 do Ko\u00adza\u00adkie\u00adwi\u00adcz\u00f3w. 5.) P.<\/b> al. Osinowa K\u0142ad<\/i>, w\u015b, pow. po\u0142ocki.<\/span><\/p>\n

Paw\u0142\u00f3wka<\/b> 1.) w\u015b, pow. w\u0119g\u00adro\u00adw\u00adski, gm. i par. Gr\u0119\u00adb\u00adk\u00f3w, ma 1 dm., 6 mk. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. to\u00adma\u00adszo\u00adwski, gm. Maj\u00addan G\u00f3r\u00adno, par. Ra\u00adcha\u00adnie, odl. 7 w. od To\u00adma\u00adszo\u00adwa, ma 32 dm., 227 mk., w tem 195 obrz. \u0142ac., 228 mr. gruntu. We wsi 2 cie\u015bli, 6 tkaczy, 6 ko\u0142odziej\u00f3w, 1 stolarz, 2 \u0142y\u017ckarzy, 1 garncarz. W\u0142o\u015bcianie maj\u0105 pasieki, oko\u0142o 70 uli. Jest te\u017c tu folw. 200 morgowy. 3.) P.,<\/b> w\u015b i fol., pow. suwalski, gm. Paw\u0142\u00f3wka, par. Przero\u015bl, odl. 16 w. od Suwa\u0142k, w\u015b ma 32 dm., 262 mk., fol. 5 dm., 21 mk. W 1827 r. by\u0142o 21 dm., 165 mk., P. gm. nale\u017cy do s\u0105du gm. okr. IV w Starej Ha\u0144czy, ma 15440 mr. obszaru, 4756 mk., st. poczt. Filip\u00f3w. W sk\u0142ad gm. wchodz\u0105: B\u0142aszkowizna, B\u0142\u0119da, Bochanowo, Bu\u0107ki, Czernakowizna, Ha\u0144cza, Iwaniszki, Jacznie, Kru\u017cki [Kruszki]<\/span>, \u0141anowicze, \u0141anowizna, \u0141opuchowo, Malisowizna, Morgi, Okr\u0105g\u0142e, Olszanka, Paw\u0142\u00f3wka, P.-Ma\u0142a, Podwysokie, Pogorzelsk, P\u00f3lko, Prze\u0142omka, Rudka, Siedlisko, Szeszupka, \u015amieciuch\u00f3wka, Turtul m\u0142yn, Wersele, W.-Ma\u0142e, Wiesio\u0142\u00f3wka, Wodzi\u0142ki, Wr\u00f3bel, Zarzecze Paw\u0142owskie i Z. Jeniewskie. 4.) P.,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. i par. Jeleniewo, odl. 16 w. od Suwa\u0142k, ma 3 dm., 17 mk. 5.) P.,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Krasnopol, odl. 6 w. od Sejn, ma 12 dm., 88 mk. W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 40 mk.<\/p>\n

Pa\u017ce\u0142wa,<\/b> ob. Pozelwa<\/i>.<\/p>\n

Pedziszki,<\/b> w\u015b nad rz. Kiewlic\u0105, pow. kalwaryjski, gm. i par. Krasna, odl. 18 w. od Kalwaryi, ma 14 dm., 330 mk. W 1827 r. by\u0142o 23 dm., 235 mk.<\/p>\n

Peisnick<\/b> (niem.), w\u015b, pow. gierdawski, nad lewym brzegiem rz. Omety, okolona lasami gierdawskimi, 7 klm. od st. p., tel. i kol. \u017cel. Gierdawy.<\/p>\n

Peisseln<\/b> al. Paischeln<\/i> (niem.) 1.) w\u015b na pruskiej Litwie, pow. pi\u0142ka\u0142owski, st. p. i tel. Rautenburg. 2.) P.<\/b> Klein<\/i>, kolon. tam\u017ce.<\/p>\n

<\/a>Pejpus,<\/b> ob. <\/i>Czudzkie<\/a><\/i> jezioro.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pejsycha,<\/b> dop\u0142yw Zelwy<\/a>.<\/p>\n

Pela\u017cyn<\/b> 1.) fol., pow. grodzie\u0144ski, gm. i dobra Brzostowica Wielka. 2.) P.,<\/b> dobra, pow. s\u0142onimski, gm. i par. Dereczyn, 30 w. od S\u0142onima, w\u0142asno\u015b\u0107 Lau\u00adry Zeu\u00adme, 716 dz. Dawniej ks. Sapieh\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Pelenie,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Zyple, par. \u0141uksze, odl. 29 w. od W\u0142adys\u0142awowa, ma 14 dm., 102 mk. W 1827 r. 14 dm., 123 mk.<\/p>\n

Pelika\u0144ce,<\/b> pow. wile\u0144ski. Pod wsi\u0105 nasyp ziemny, zwany \u201ePiliskalnis\u201c, maj\u0105cy 57 sa\u017c. d\u0142ugo\u015bci, 27 szer., 10 wysoko\u015bci. Na nasypie tym mia\u0142 sta\u0107 zamek wzniesiony przez Giedrusa, przodka ks. Giedrojci\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Peliszka,<\/b> rzeczka, dop\u0142yw lewy Niemna<\/a>, w pow. maryampolskim, p\u0142ynie przez obszar wsi Leonowo.<\/p>\n

Pelledauen<\/b> Gross<\/i> 1.) w\u015b na prus. Litwie, pow. darkiejmski po prawym brzegu Rapy, 1 klm. na po\u0142ud. od st. poczt., tel. i kol. \u017cel. Darkiejmy. 2.) P.<\/b> Klein<\/i> al. Mertinischken<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, na lewym brzegu Rapy, 1 klm. na po\u0142ud. od P. Grosa. Nap.<\/i><\/p>\n

Pellehnen<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. ragnecki, st. p. i tel. Lengwethen. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. tyl\u017cycki, w\u015br\u00f3d licznych jezi\u00f3r, ci\u0105gn\u0105cych si\u0119 wzd\u0142u\u017c prawego brzegu Niemna blisko miejsca, w kt\u00f3rem si\u0119 ten\u017ce w dwa ramiona dzieli. St. p. i tel. Kalwa, po drugim brzegu Niemna, 3 klm. odleg\u0142a. Nap.<\/i><\/p>\n

Pelleningken<\/b> (niem.), w\u015b, na prus. Litwie, pow. wystruc<\/span>ki, 18 klm. na p\u00f3\u0142n.-zach. od Wystrucia, nad bitym traktem z Wystrucia do Ragnety w dolinie blisko rzeki Wystruci<\/a>. Ma dobre \u0142\u0105ki, grunt gliniasty, 410 mk. ew., po cz\u0119\u015bci Polak\u00f3w, trudni\u0105cych si\u0119 rolnictwem, chowem byd\u0142a i koni, kt\u00f3re sprzedaj\u0105 na rynkach gierdawskim i welawskim. St. poczt. w miejscu. Nap.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pellkuwen<\/b> Gross<\/i> (niem.) 1.) w\u015b, na niem. Mazurach, pow. go\u0142dapski, we wschodniej cz\u0119\u015bci powiatu, na kra\u0144cu warne\u0144skich las\u00f3w, 2 klm. na p\u00f3\u0142n.-zach. od st. poczt. i tel. Szitkehmen. 2.) P.<\/b> Klein<\/i>, le\u015bn., tam\u017ce. 3.) P.<\/b> Neu<\/i>, osada, tam\u017ce. Nap.<\/i> [Niem. Pellkawen<\/i>, dzi\u015b Jakowlewka (ros. \u042f\u043a\u043e\u0432\u043b\u0435\u0432\u043a\u0430<\/span><\/i>) w obw. kaliningradzkim na p\u0142n.-zach. od \u017bytkiejm, ok. 1,5 km. od granicy. Por. <\/i><\/span>Pe\u0142kowo<\/a><\/i>.]<\/p>\n

Peludszen<\/b> (niem,), w\u015b na niem. Mazurach, pow. go\u0142dapski, nad traktem go\u0142dapsko-g\u0105bi\u0144skim, 4 klm. na p\u0142d.-wsch. od st. poczt. Gawaiten. [P. al. Pelludszen<\/i>, dzi\u015b w obw. kaliningradzkim, ok. 2 km. od granicy.]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pe\u0142czaczek,<\/b> jezioro w pow. margrabowskim (dok. z r. 1560, ob. K\u0119trz. \u201eO ludn. w Pr.\u201c, str. 515). Nad niem le\u017cy w\u015b Sto\u017cne<\/a>.<\/p>\n

Pe\u0142edy,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. Sereje, par. Miros\u0142aw, odl. 44 W. od Sejn, l dm., 6 mk.<\/p>\n

Pe\u0142ele,<\/b> w\u015b i fol., pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnowo, par. Pu\u0144sk, odl. 15 w. od Sejn, ma 21 dm., 166 mk. Fol. P., nale\u017c\u0105cy do d\u00f3br rz\u0105d. Krasnowo, ma 286 mr., w\u015b za\u015b 537 mr. W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 42 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pe\u0142kowo,<\/b> niem. Pelkawen<\/i>, w\u015b na Mazurach, pow. go\u0142dapski, w\u015br\u00f3d wazne\u0144skich las\u00f3w, ci\u0105gn\u0105cych si\u0119 a\u017c do granicy rossyjskiej. [Niem. Pellkawen<\/i>, dzi\u015b Jakowlewka (ros. \u042f\u043a\u043e\u0432\u043b\u0435\u0432\u043a\u0430<\/span><\/i>) w obw. kaliningradzkim na p\u0142n.-zach. od \u017bytkiejm, ok. 1,5 km. od granicy. Por. <\/i><\/span>Pellkuwen<\/a><\/i>.]<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pe\u0142udzie,<\/b> fol., pow. sejne\u0144ski, gm. Sereje, odl. 39 w. od Sejn a 6 w. od Niemna, ma 4 dm., 32 mk. W 1827 r. 4 dm., 33 mk. Fol. ten w r. 1884 oddzielony od d\u00f3br Gi\u0144czany, rozl. mr. 157: or. gr. i ogr.,<\/span><\/span> mr. 106,<\/span> \u0142\u0105k mr. 49, nieu\u017c. mr. 2. Ob. <\/i>Gi\u0144czany<\/a><\/i>. Br. G.<\/i><\/p>\n

Pendrinnen<\/b> Gross<\/i> (niem.) 1.) w\u015b na pruskiej Litwie, pow. g\u0105bi\u0144ski po prawej stronie bitego traktu z G\u0105bina do Wystrucia 4 klm. od st. p., tel., kol. \u017cel. Judtschen. 2.) P.<\/b> Klein<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, 2 klm. od pierwszej na wsch. odleg\u0142a, nale\u017cy do st. p., tel. i kol. \u017cel. Wystrucia.<\/p>\n

Penkinele,<\/b> pow. wy\u0142kowyski, gm. Karkliny, par. Kieturw\u0142oki.<\/p>\n

Penkiny<\/b> al. Romonosady<\/i>, w\u015b i fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. Olwita, par. Wierzbo\u0142\u00f3w, odl. 14 w. od Wy\u0142kowyszek, ma 9 dm., 32 mk. Rozl. mr. 566: gr. or. i ogr. mr. 450, \u0142\u0105k mr. 102, nieu\u017c. mr. 14; bud. mur. 8, z drzewa 6; p\u0142odozmian 9-polowy; pok\u0142ady torfu. W\u015b P. os. 9, z gr. mr. 81. 2.) P.,<\/b> w\u015b i fol. pow. wy\u0142kowyski, gm. Karkliny, par. Kieturw\u0142oki, odl. 14 w. od Wy\u0142kowyszek, ma 12 dm., 174 mk. W 1827 r. by\u0142o 10 dm., 130 mk. Majorat P. sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z fol. P., wsi P. i Budwiecie, w 1835 r. nadany zosta\u0142 genera\u0142-majorowi Krummes. Rozl. folwarczna wynosi mr. 575; w\u015b P. ma osad 17, z gr. mr. 205; w\u015b Budwiecie os. 23, z gr. mr. 904. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Penkwo\u0142aki,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Pojeziory, par. Wy\u0142kowyszki, odl. 10 w. od Wy\u0142kowyszek, ma 9 dm., 97 mk. W 1827 r. by\u0142o 9 dm., 87 mk. Kol. P. utworzona z osad w\u0142o\u015bcia\u0144skich, rozl. mr. 100: gr. or. i ogr. mr. 70, \u0142\u0105k mr. 29, nieu\u017c. mr. 1; bud z drzewa 11.<\/p>\n

Pennacken<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. g\u0105bi\u0144ski, w pobli\u017cu rzeki Rapy, 1\u00bd klm.<\/span> na p\u00f3\u0142.-wsch. od st. p. i tel. Nemmersdorf.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Penta,<\/b> rzka w pow. w\u0142adys\u0142awowskim, pocz\u0105tek ma pod wsi\u0105 Smilgie, p\u0142ynie ku zachodowi przez Pentyszki, Kotyle, Wersze, Skordupie i pod wsi\u0105 Ponowie wpada z praw. brzegu do Szeszupy<\/a>. Przyjmuje z praw. brzegu pod Pentyszkami jeden, a pod Sontakami dwa strumienie bez nazwy, z lewego pod wsi\u0105 Wojszwilis, Naw\u0119<\/a>. D\u0142uga oko\u0142o 25 wiorst. J. Bliz.<\/i><\/p>\n

Pentupie,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Gudele, par. Skrawdzie, odl. 22 w. od Maryampola, ma 46 dm., 315 mk. W 1827 r. by\u0142o 11 dm., 130 mk.<\/p>\n

Pentwirsze,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Gryszkabuda, odl. 30 w. od W\u0142adys\u0142awowa, ma 8 dm., 59 mk. W 1827 r. W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 52 mk.; wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Le\u015bnictwo.<\/p>\n

Pentyszki,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Syntowty, par. Gryszkabuda, odl. 23 w. od W\u0142adys\u0142awowa, ma 38 dm., 290 mk. W 1827 r. by\u0142o 27 dm., 244 mk.; wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Le\u015bnictwo.<\/p>\n

Perbangen<\/b> (niem.) 1.) dobra na prus. Litwie, pow. ragnecki, st. p. Kraupischken. 2) P.<\/b> Gross<\/i>, w\u015b, tam\u017ce. 3.) P.<\/b> Klein<\/i>, w\u015b, tam\u017ce.<\/p>\n

Perczajka,<\/b> ob. Pierczajka<\/a>.<\/i><\/p>\n

Per\u0107,<\/b> jezioro w pow. sejne\u0144skim, gm. Krasobroda [Krasnogruda ?]<\/span>, ma 10 mr. obszaru. [Por. Pyrk\u015b\u0107<\/a>.]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pere\u0142om<\/b> al.<\/span> <\/i>Prze\u0142om<\/a><\/i>, w\u015b nad Niemnem, pow. grodzie\u0144ski, wprost Sieniewicz i uj\u015bcia K<\/span>ana\u0142u A<\/span>ugustowskiego.<\/p>\n

Perkallen<\/b> (niem.) 1) dobra ryc. na pruskiej Litwie, pow. g\u0105bi\u0144ski, 7 klm. na po\u0142ud. od G\u0105bina, na trakcie, blisko lewego brzegu rzeki Remint, pobocznej Pisy; st. p., tel. i kol. \u017cel. G\u0105bin. Obszar 460 ha. 2.) P.,<\/b> karczma, tam\u017ce.<\/p>\n

Perku\u0107,<\/b> os., pow. augustowski, gm. Kuryanki, par. Teolin, odl. 32 w. od Augustowa, 1 dm., 4 mk.<\/p>\n

Perkuhnen<\/b> (niem.) 1) w\u015b na prus. Litwie, pow. ragnecki, st. p. i tel. Lengwethen. 2.) P.,<\/b> dobra na prus. Litwie, pow. szy\u0142okarczemski, st. poczt. Schakuhnen.<\/p>\n

Perkuhnlauken<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, na trakcie z G\u0105bina do Ragnety, 1\u00bd klm. na p\u00f3\u0142n. od st. p., tel. i kol.<\/span> \u017cel. G\u0105bina.<\/p>\n

Perkunischken<\/b> (niem.) 1.) w\u015b na prus. Litwie, pow. wystrucki, niedaleko granicy pow. ragneckiego, st. p. Gruenheide. 2.) P.,<\/b> w\u015b na prus. Litwie, pow. szy\u0142okarczemski, 2 klm. od st. poczt. Sehakuhnen.<\/p>\n

Perkuniszki,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Gie\u0142gudyszki, par. Szaki, odl. 30 w. od W\u0142adys\u0142awowa, ma 7 dm., 97 mk. W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 60 mk.<\/p>\n

Perkuntalwen<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. szy\u0142okarczemski, blisko \u017ar\u00f3d\u0142a p\u00f3\u0142n. ramienia rzeczki Ackminge, wpadaj\u0105cej do Kuro\u0144skiej zatoki, 2 klm. od st. p. Schakuhnen.<\/p>\n

Perstu\u0144,<\/b> w\u015b i fol., pow. augustowski, gm. Ho\u0142ynka, par. rzym.-kat. Teolin. Le\u017cy na zach. od traktu z Grodna do Sopo\u0107ki\u0144, w odl. 49 w. od Augustowa, 3 w. od Sopo\u0107ki\u0144. Posiada cerkiew parafialn\u0105 murowan\u0105 erygowan\u0105 w 1780 r. przez administracy\u0105 ekonomii grodzie\u0144skiej a w 1844 r. z muru wzniesion\u0105. Dykc. geograf. Echarda nazywa P. miastem (w wojew. trockim). Obecnie jest tu 29 dm., 305 mk.; w 1827 roku by\u0142o 30 dm., 169 mk. Fol. P. ma 558 mr., wchodzi w sk\u0142ad majoratu \u0141abno. W\u015b P. ma 32 osad i 488 mr.<\/p>\n

<\/a>Perty,<\/b> jezioro na obszarze gminy Kadaryszki<\/a>, w pow. suwalskim. [Pierwotnie Pierczaj<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Perwalkischken<\/b> (niem.), dobra na prus. Litwie, pow. nizinny, tu\u017c przy granicy powiatu tyl\u017cyckiego, wewn\u0105trz p\u00f3\u0142kola, jakie tworzy rzeka Rus z star\u0105 Rus\u0105 i poblizkiemi jeziorami, niedaleko miejsca gdzie si\u0119 Niemen dzieli na dwa ramiona: Rus i Gili\u0105, st. poczt. Kalwa, 4 klm. odl. ju\u017c w pow.,<\/span><\/span> tyl\u017cyckim. Obszar 136\u00bd ha.<\/p>\n

Pesseln<\/b> (niem.) 1.) w\u015b, pow. welawski, u brzegu druskie\u0144skich las\u00f3w, 4 klm. od st. p. i tel. Gr. Schirrau. 2.) P.,<\/b> folw. na pruskiej Litwie, pow. wystrucki, st. p., tel. i kol. \u017cel. Gruenheide. 3.) P.,<\/b> dobra z fol. Aleksandrinn, na pruskiej Litwie, pow. darkiejmski, 2 klm. od st. p. i tel. Trempen. Obszar 298 ha. 4.) P.<\/b> Gross<\/i>, w\u015b na pruskiej Litwie, pow. wystrucki, st. p. Berschkallen. 5.) P.<\/b> Klein<\/i>, wybud., tam\u017ce. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Petelczyce,<\/b> okolica, pow. grodzie\u0144ski gmina Indura, 176 d.<\/span><\/p>\n

Peterehlen<\/b> (niem.), w\u015b w p\u0142n. cz\u0119\u015bci pow. gierdawskiego, 4 klm. od st. p. Muldszen.<\/p>\n

Petereitehlen<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. pi\u0142ka\u0142owski, st. p. i tel. Pilka\u0142y.<\/p>\n

Petereitschen<\/b> (niem.). w\u015b na prus. Litwie, pow. pi\u0142ka\u0142owski, st. p. i tel. Pilka\u0142y.<\/p>\n

Peterlauken<\/b> (niem.), w\u015b na prusk.Litwie, pow. sto\u0142upia\u0144ski, st. p., tel. i kol. \u017celaz. Sto\u0142upiany.<\/p>\n

Peterode,<\/b> fol., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Kidule, par. S\u0142owiki, odl. 25 w. od W\u0142adys\u0142awowa, 1 dm., 19 mk.<\/p>\n

Petkuniszki,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Zyple, par. \u0141uksze, 30 w. odl. od W\u0142adys\u0142awowa, ma 5 dm., 59 mk. W 1827 r. 4 dm., 48 mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

Petrajtyszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny, odl. 38 w. od Maryampola, ma 4 dm., 69 mk.<\/p>\n

Petrikatschen<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. sto\u0142upia\u0144ski, st. poczt. tel. i kol. \u017cel. Sto\u0142upiany.<\/p>\n

Petropaw\u0142owsk,<\/b> gmina w pow. augustowskim, nale\u017cy do s. gm. okr. II we wsi Jastrz\u0119bna, st. poczt. Lipsk, ma 3031 mk., rozleg\u0142o\u015bci 17660 mr. W sk\u0142ad gm. wchodz\u0105: Jastrz\u0119bna, w\u015b i fol., Lipsk, w\u015b,<\/span><\/span> Lipsk Ma\u0142y w\u015b, Murowanka, Ostrowie, Podwu\u0142kusznie, Ponarlica, w\u015b i fol., Rogo\u017cyn, w\u015b i fol., Rogo\u017cyniec, Wielg\u00f3ry i Wilcze-bagno. Nazwa tej gminy zosta\u0142a jej urz\u0119downie nadana ju\u017c po przeprowadzeniu nowego podzia\u0142u Kr\u00f3lestwa na powiaty i gminy w 1867 r.<\/p>\n

Petropol<\/b> 1.) fol., pow. grodzie\u0144ski, gmina Wiercieliszki, Po\u00adku\u00adbiat\u00adt\u00f3w 152 dz. 2.) P.,<\/b> za\u015bc., pow. witebski, Pe\u00adt\u00adro\u00adne\u00adli Ru\u00adsie\u00adc\u00adkiej i Fe\u00adli\u00adk\u00adsa Sty\u00adrko\u00adwi\u00adcza, 34 dz.<\/span><\/p>\n

Petrulin,<\/b> 1.)<\/span> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gmina Brzostowica Ma\u0142a, 47 w. od Grodna, Wo\u0142\u00adko\u00adwi\u00adc\u00adkich 609 dz. i Ma\u00adru\u00adg\u00f3w 265 dz. 2.) P.,<\/b> fol., pow. czerykowski, Brujewicz\u00f3w 567 dz. (400 lasu).<\/span><\/p>\n

Petschinken<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. pi\u0142ka\u0142owski, st. p. Sodargen.<\/p>\n

Petzinken<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. pi\u0142ka\u0142owski, st. poczt., tel. i kol. \u017cel. Pilka\u0142y.<\/p>\n

P\u0119czykowo,<\/b> w\u015b szlach. i w\u0142o\u015bc., pow. szczuczy\u0144ski, gm. Be\u0142da, par. Rajgr\u00f3d, ma 517 mr. obszaru. [Dzi\u015b Pie\u0144czykowo<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Pfefferswalde<\/b> (niem.), os. na prus. Litwie, pow. pi\u0142ka\u0142owski, st. p. i tel. Rautenberg.<\/p>\n

Pfeil<\/b> (niem.), le\u015bno na niem. Mazurach, pow. w\u0119goborski, st. p. i tel. Buddern.<\/p>\n

Philipponen<\/b> (niem.), osada, dawniej klasztor filipon\u00f3w, na pol.-prus. Mazurach, pow. ja\u0144sborski, st. p. Rudczany.<\/p>\n

Philipponerhuben<\/b> (niem.), ob. Filiponie<\/i>.<\/p>\n

Philippsberg<\/b> (niem.), fol. na niem. Mazurach, pow. go\u0142dapski, 4 klm. od st. p. i tel. Grabowen. [Na p\u0142n.-zach. od L\u00f6benthal<\/i>, dzi\u015b okolice PGR B\u0142a\u017cejewo<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Philippsthal<\/b> (niem.), fol., pow. gierdawski, st. p. Gr. Karpowen.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Piaski<\/b> 1.) niem. Piasken, os. na pol.-pruskich Mazurach, pow. z\u0105dzborski, nad jeziorem Beldahn, w\u015br\u00f3d kruty\u0144skich las\u00f3w, za\u0142o\u017cona mi\u0119dzy 1831\u201434 r. przez sekt\u0119 filipon\u00f3w z Rossyi przyby\u0142\u0105, st. poczt. Rudozany. 2) P.,<\/b> niem. <\/i>Sandenn<\/a><\/i>, w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, nad la\u015bmiadckiem jeziorem, na szczycie tr\u00f3jk\u0105ta, jakim si\u0119 jezioro to wrzyna w l\u0105d na p\u0142n.-wsch\u00f3d, 8 klm. od st. poczt. G\u0105sek. Wie\u015b pierwotnie niemiecka, spolszcza\u0142a. Bernard v. Bolzhofen, kom t. brandenburski, nadaje r. 1474 Miszucie 20 w\u0142\u00f3k celem za\u0142o\u017cenia wsi dannickiej niemieckiej. W r. 1600 mieszkaj\u0105 w P. sami Polacy (K\u0119trz., O ludn. pol., 500). Ad. N.<\/i><\/p>\n

Piaski<\/b> 1.) w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, gm. Kry\u00adp\u00adno, 65 dz. 2.) P.,<\/b> Wierzby<\/i>, w\u015b, pow. brzeski gub. grodz., gm. Wysokie Lit., 121 dz. 3.) P.,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, gm. Bohorodzicka (Massalany), 218 dz. 4.) P.,<\/b> fol., tam\u017ce, nale\u017cy do d\u00f3br Gorny. 5.) P.,<\/b> w\u015b, pow. ko\u00adbry\u00ad\u0144\u00adski, gm. Pruska, 5 w. od Kobrynia, 755 dz. 6.) P.,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Bia\u0142owie\u017ca, 101 dz. 7.) P.,<\/b> chutor, tam\u017ce, gm. i dobra Horodeczna. 8.) P.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, gm. Kotra, 97 dz. 9.) P.,<\/b> os. i chutor, pow. s\u0142onimski, gm. Koz\u0142owszczyzna. 10.) P.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, gm. Piaski, 77 w. od S\u0142onima, 1023 dz. w\u0142o\u015bc. i 87 cerk. 11.) P.,<\/b> dobra, tam\u017ce, 81 w. od S\u0142onima, Pus\u00ad\u0142o\u00adw\u00adskich 11,774 dzies. 12.) P.<\/b> Nowe-Kosteniewo<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, 77 w. od S\u0142onima, 387 dz. Gmina obejmuje 52 miejscowo\u015bci, 710 dm. w\u0142ok (18 innych), 9270 mk. w\u0142o\u015bcian, uw\u0142aszczonych na 18,035 dz. Nadto w gm. jest 259 dz. cerk. i 27,558 wi\u0119kszej posiad\u0142o\u015bci. Zarz\u0105d gminny we wsi P. Nowe. 13.) P.,<\/b> mstko, pow. wo\u0142kowyski, gm. Piaski, 950 dz. w\u0142o\u015bc., 103 cerk., 14 ko\u015bc. i 122 dwor. (hr. Krasickich). Gmina obejmuje 55 miejscowo\u015bci, 891 dm. w\u0142o\u015bc. (282 innych), 6641 mk. w\u0142o\u015bcian, uw\u0142aszczonych na 8410 dz. Nadto w gm. jest 233 dz. cerk. i ko\u015bc. i 15,304 dz. wi\u0119kszej posiad\u0142o\u015bci. 14.) P.,<\/b> dwa za\u015bc., pow. nowoaleksandrowski, gm. Antolepty (3) i Rymszany (8 w.). 15.) P.,<\/b> w\u015b, pow. wi\u0142komierski, gm. Traszkuny (3 w.). 16) P.,<\/b> za\u015bc., tam\u017ce, gm. Wieprze (8 w.). 17.) P.,<\/b> urocz., tam\u017ce, gm. Wojtkuszki, nale\u017cy do d\u00f3br Rybaciszki. 18.) P.,<\/b> w\u015b, pow. lepelski, nale\u017ca\u0142a do d\u00f3br Woronia.<\/span><\/p>\n

Piaskinia,<\/b> w\u015b i os. karcz., pow. kalwaryjski, gm. i par. Kalwarya, odl. od Kalwaryi 1 w., ma 4 dm., 24 mk. W 1827 r. by\u0142. 1 dm., 8 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105dow. Kalwarya (t. III, 711).<\/p>\n

Piaskowo,<\/b> jezioro, drobnych rozmiar\u00f3w, w pow. sejne\u0144skim, gm. Pokrowsk, na obszarze wsi Jeziorki.<\/p>\n

Piatak,<\/b> w\u015b, pow. pow. sok\u00f3lski, gm. Trofim\u00f3wka, 28 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 274 dz.<\/span><\/p>\n

Piatywo\u0142oki,<\/b> w\u015b, pow. pow. sok\u00f3lski, gm. Bagny, 180 dz.<\/span><\/p>\n

Pi\u0105tki<\/b> 1.) niem. Piontken, dobra ryc. na prus. Litwie, pow. darkiejmski, st. p. i tel. Per\u0142y, 4 klm. odl. Obszaru 632 ha. Cegielnia, wiatrak i gorzelnia parowa. [Na granicy obwodu kaliningradzkiego, dzi\u015b nie istnieje.]<\/span> [\u2026]<\/span> Ad. N.<\/i><\/p>\n

Pi\u0105tkowizna,<\/b> w\u015b, pow. kolne\u0144ski, gm. \u0141yse, par. Turo\u015bl, ma 1442 mr. obszaru. Powsta\u0142a w ko\u0144cu XVIII w.; w 1827 r. by\u0142o 42 dm., 208 mk. Kurpi\u00f3w.<\/p>\n

Pickeln<\/b> al. Gonderkehmen<\/i> (niem.), w\u015b na niem. Mazurach, pow. go\u0142dapski, blizko granicy pow. g\u0105bi\u0144skiego, 6 klm. na p\u0142n.-zach. od stacyi poczt. Tollmingkehmen.<\/p>\n

Pieciulgery,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Wysoka Ruda, odl. 30 od W\u0142adys\u0142awowa, ma l dm., 12 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Piecki<\/b> 1.) w\u015b i fol., pow. olkuski, gm. i par. Kromo\u0142\u00f3w. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 45 mk. 2.) P.,<\/b> pow. suwalski, gm. Czostk\u00f3w<\/a>, par. Filip\u00f3w, odl. 13 w. od Suwa\u0142k, ma 41 dm., 290 mk. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 39 mk.<\/p>\n

Piecyk,<\/b> os. le\u015b., pow. augustowski, gm. Szczebro–<\/span>Olszanka, par. Szczebra.<\/p>\n

Pieczonki,<\/b> niem. Pietzonken<\/i>, w\u015b na pol.-prus. Maz<\/span>urach, w p\u0142n. cz\u0119\u015bci pow. leckiego, prawie na granicy pow. go\u0142dapskiego, w pobli\u017cu jeziora Krukli\u0144skiego, 8 klm. na p\u0142n.-wsch\u00f3d od st. poczt., tel. i kol. \u017cel. Lecu. W\u015b polska. Jerzy Krosta, ssta lecki, sprzedaje r. 1554 Jurkowi Dzi\u0119gielowi 3 w\u0142\u00f3ki so\u0142eckie nad jez. Kruklin i pod So\u0142danami, w\u0142\u00f3k\u0119 za 30 grzywien, celem za\u0142o\u017cenia wsi dannickiej na 30 w\u0142\u00f3kach, przy 10-ciu latach wolno\u015bci. W P. mieszka w r. 1625 tylko polska ludno\u015b\u0107. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Pieczugiris,<\/b> jezioro na obszarze d\u00f3br Krasnowo, w pow. sejne\u0144skim.<\/p>\n

Pieczuliszki,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Gi\u017ce, odl. 10 w. od Wy\u0142kowyszek, ma 3 dm., 19 mk. W 1827 r. by\u0142o r\u00f3wnie\u017c 3 dm., 19 mk.<\/p>\n

Pieczyszki<\/b> 1.) Polowe<\/i>, w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Le\u015bnictwo, par. W\u0142adys\u0142aw\u00f3w, odl. 12 w. od W\u0142adys\u0142awowa, 8 dm., 82 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Le\u015bnictwo. 2.) P.<\/b> Borowe<\/i>, w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Wysoka Ruda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 32 w., ma 4 dm., 41 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Le\u015bnictwo.<\/p>\n

Piekutowo,<\/b> w\u015b, pow. augustowski, gm. i par. Barg\u0142\u00f3w. Odl. od Augustowa 15 w., ma 6 dm., 67 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 22 mk.<\/p>\n

Pielany,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Bartniki. Odl. od Wy\u0142kowyszek 21 w., ma 16 dm., 78 mk. W 1827 r. by\u0142o 15 dm., 107 mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

Pieniacze,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Ho\u0142ny Wolmera, par. Ber\u017c<\/span>niki. Odl. od Sejn 16 w., le\u017cy nad jeziorem Gausty, ma 4 dm., 37 mk., 135 mr. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 45 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Ho\u0142ny Wolmera.<\/p>\n

Pie\u0144ki<\/b> [\u2026]<\/span> 17.) P.<\/b> Grodzisko<\/i>, w\u015b szlach., pow. kolne\u0144ski, gm. Kubra, par. Przytu\u0142y. W dok. z r. 1453 wspomnieni s\u0105 Pie\u0144\u00adko\u00adwie \u201ede clenodio Okunie\u201c. W r. 1488 \u201eJoannes de Pienki Granska\u201c, t. j. Grodzisko (Kapica, Her\u00adbarz, 320).<\/span> W 1827 r. by\u0142o 11 dm., 59 mk. 18.) P.<\/b> Borowe<\/i>, w\u015b szlach., pow. kolne\u0144ski, gm. Jedwabno, par. Dobrzyja\u0142owo. W 1827 r. by\u0142o 15 dm., 78 mk. 19. P.,<\/b> os., pow. augustowski, gm. i par. Barg\u0142\u00f3w, odl. od Augustowa 15 w., ma 3 dm., 64 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 15 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pie\u0144ki,<\/b> 1.) w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, gm. Gr\u00f3dek, 31 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, z urocz. \u0141upicz B\u00f3r, 723 dz. w\u0142o\u015bc. i 20 dz. pryw. 2.) P.,<\/b> urocz., pow. biel\u00adski gub. grodz., gm. Dubia\u017cyn. 3.) P.<\/b> al. \u0141azy<\/i>, os., pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Czerniakowo.<\/span><\/p>\n

Pie\u0144skie,<\/b> Pe\u0144skie<\/i>, w\u015b i dobra, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, gm. Kry\u00adp\u00adno, 32 i 28 w. od mta pow. W\u015b 409 dz.; dobra, Micha\u0142owskich, z fol. Kruszyn i Pieszczanka 1414 dz.<\/span><\/p>\n

Piepershof<\/b> (niem.), dobra na prus. Litwie, pow. ragnecki, st. p., tel. i kol. \u017cel. Ragneta.<\/p>\n

<\/a>Pieragienen<\/b> (niem.) 1.) w\u015b na prus. Litwie, pow. wystrucki, nad rz. W\u0119gorap\u0105<\/a>, 3 klm. od st. poczt., tel. i kol. \u017cel. Wystruci. 2.) P.,<\/b> dobra ryc., tam\u017ce. Obszaru 185 ha.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pierczajka<\/b> al. Pierszajka<\/i>, Perczajka<\/i>, rzka, wyp\u0142ywa z jez. Metelskiego [Dzi\u015b przyjmuje si\u0119 raczej, \u017ce wyp\u0142ywa z jez. <\/i><\/span>Obelica<\/a><\/i>.], w pow. sejne\u0144skim, pod Bu\u0107kunami, p\u0142yn\u0105c ku p\u0142n. \u0142\u0105czy si\u0119 z praw. brzegu pod Obelic\u0105, w pow. kalwaryjskim, z drug\u0105 odnog\u0105 wyp\u0142ywaj\u0105c\u0105 z jez. Obelskiego, a zwan\u0105 pospolicie Obelic\u0105, p\u0142ynie dalej w kierunku wsch.-p\u0142n. \u015br\u00f3d wysokich wybrze\u017cy pod Krakopolem, Podworyszkami i pod Balwierzyszkami, na granicy pow. maryampolskiego, wpada z lew. brzegu do Niemna<\/a>. D\u0142uga przesz\u0142o 30 w. Zw\u0105 j\u0105 tak\u017ce Balbier\u0105 (por. Bibl. Warsz. 1846 r., IV, 7).<\/p>\n

Pieresio\u0142ki,<\/b> w\u015b nad Niemnem, pow. grodzie\u0144ski, gm. Ho\u017ca, 2 w. od Grodna, 163, dz.<\/span><\/p>\n

Pierszajka,<\/b> fol., pow. kalwaryjski, gm. i par. Udrya. Odl. od Kalwaryi 43 w., ma 5 dm., 41 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 21 mk.<\/p>\n

Pierszakieniki,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Simno, par. Krakopol, odl. od Kalwaryi 37 w., ma 30 dm., 256 mk. W 1827 r. by\u0142o 26 dm., 220 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Piertanie,<\/b> w\u015b nad jezior. Pierty i Wigry. pow. suwalski, gm. Hutta, par. Wigry. Odl. od Suwa\u0142k 12 w., ma 15 dm., 109 mk., 327 mr. obszaru. Gleba bagnista. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 38 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pierty,<\/b> jezioro w pow. suwalskim, stanowi w\u0142a\u015bciwie cz\u0119\u015b\u0107 jeziora Kr\u00f3lowek. Por. <\/i>Kr\u00f3lowek<\/a><\/i>. [K. O. Falk podejrzewa \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142\u00f3w ja\u0107wieski.]<\/span><\/p>\n

Piesce<\/b> 1.) al. Pie\u015bcie<\/i>, w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. i par. Gie\u0142gudyszki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 32 w., ma 12 dm., 110 mk., 408 mr. W 1827 r. by\u0142o 10 dm., 96 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Gie\u0142gudyszki Dolne. 2.) P.,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. \u015awiatoszyn, par. Poniemo\u0144, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 53 w., ma 13 dm., 139 mk. W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 38 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pieszczaniki,<\/b> w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, fabryka sukna.<\/p>\n

Pieszczanka<\/b> 1.) w\u015b, fol. i okolica, pow. grodzie\u0144ski, gm. Skidel, 33 w. od Grodna. W\u015b ma 295 dz.; okolica 62 dz.; fol. Nie\u00adk\u00adra\u00adso\u00adwych, 115 dz. 2.) P.,<\/b> urocz. d\u00f3br Pie\u0144skie, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki. 3.) P.,<\/b> fol., pow. kobry\u0144ski, gm. I\u0142osk, 27 w. od Kobrynia, Se\u00adw\u00adla\u00adn\u00f3w (dawniej Za\u00adle\u00ads\u00adkich), 1212 dz. 4.) P.,<\/b> urocz. d\u00f3br Kiersnowek. 5.) P.,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Bereza, 42 w. od Pru\u017cany, 24 dm., 233 mk., 438 dz., szko\u0142a. 6.) P.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, gm. Malecz, 22 w. od Pru\u017cany, 422 dz. W r. 1563 nale\u017cy do w\u00f3jtowstwa kabakowskiego, we w\u0142o\u015bci dworu b\u0142ude\u0144skiego, ekon. kobry\u0144skiej. We wsi by\u0142o 10 w\u0142\u00f3k gruntu przepod\u0142ego. Doch\u00f3d 11 k\u00f3p. 7.) P.,<\/b> w\u015b, pow. s\u0142onimski, gm. Kury\u0142owicze, 253 dz. 8.) P.,<\/b> dobra, pow. mohylewski, od r. 1875 Bo\u0144cz\u00f3w Osmo\u0142owskicb, 250 dz. 9.) P.,<\/b> dobra, tam\u017ce, od r. 1871 Szkulteckich, 1240 dz. (930 lasu). 10.) P.,<\/b> w\u015b nad Wabiczem, tam\u017ce, gm. Nie\u017ck\u00f3w, 14 dm., 61 mk., cerkiew. 11.) P.<\/b> al. Emelianowa<\/i>, w\u015b, pow. newelski, gm. Rykszyno, cerkiew, szko\u0142a.<\/span><\/p>\n

Pieszczanki,<\/b> w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, gm. Gr\u00f3dek, 28 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 381 dz.<\/span><\/p>\n

Pieszczatka<\/b> 1.) Piszczatka<\/i>, w\u015b, pow. brzeski gub. grodz., gm. Rohacze. Ob. Tymianka<\/i>. 2.) P.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, gm. Po\u0142owce, 49 w. od Brze\u015bcia, 33 dm., 339 mk., 684 dz., szko\u0142a. Pod wsi\u0105 wa\u0142 sypany i 8 kurhan\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Pieszczule,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, nale\u017c\u0105 do d\u00f3br Kabaki, W\u0142odk\u00f3w.<\/p>\n

Pieszczutycze,<\/b> w\u015b, pow. wo\u0142kowyski, na p\u0142d.-wsch\u00f3d od Wo\u0142kowyska.<\/p>\n

Pietkieliszki,<\/b> w\u015b i fol., pow. maryampolski, gm. Freda, par. Wejwery. Odl. od Maryampola 90 w. W\u015b ma 17 dm., 182 mk., 20 osad. i 497 mr. obszaru; fol. 4 dm., 83 mk. Wchodzi\u0142 w sk\u0142ad d\u00f3br Freda Dolna. W 1827 r. by\u0142o 17 dm., 101 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pietrasze<\/b> 1.) niem. Pietraschen<\/i> al. Petrassen<\/i>, w\u015b na prus. Mazurach, pow. go\u0142dapski, 7 klm. na p\u0142n.-wsch. [B\u0142\u0105d: w rzeczywisto\u015bci na po\u0142udnie.]<\/span> od st. p. i tel. Go\u0142dapi. Fryderyk v. Kanitz sprzedaje r. 1568 Piotrowi Skomackiemu z powiatu stradu\u0144skiego 7 w\u0142\u00f3k so\u0142eckich celem za\u0142o\u017cenia wsi dannickiej na 63 w\u0142\u00f3kach, po\u0142o\u017conych w puszczy; 10 lat wolno\u015bci. R. 1584 kupuje Andrzej Czyprek (Sipreck) z Grabnika w pow. \u0142eckim, 3 w\u0142\u00f3ki so\u0142eckie od Doroty, \u017cony Urbana Gryki, so\u0142tysa z Pietrasz. R. 1750 posiada Pietrasze Piotr Borowski. 2.) P.,<\/b> w\u015b na pol.-prus. Mazurach, w p\u0142n. cz\u0119\u015bci pow. \u0142eckiego, prawie na granicy leckiego, blisko jez. Sz\u00f3stak<\/a>, st. p. Or\u0142owo 4\u00bd klm. odleg\u0142a. P. istnia\u0142y ju\u017c r. 1563; r. 1600 mieszkaj\u0105 tam sami Polacy (ob. K\u0119trz., O ludn. pols.). Ad. N.<\/i><\/p>\n

Pietrasze<\/b> 1.) fol, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, gmina i dobra Dojlidy. 2.) P.,<\/b> urocz. przy wsi G\u00f3ry, tam\u017ce, gm. Kry\u00adp\u00adno. 3.) P.,<\/b> w\u015b, pow. s\u0142onimski, gm. i par. Dworzec.<\/span><\/p>\n

Pietraszewicze,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, gm. Krynki, 137 dz.<\/span><\/p>\n

Pietraszki,<\/b> niem. Pietraschken<\/i> al. Petrellkehmen<\/i>, w\u015b na prus. Litwie, pow. darkiejmski, przy bitym trakcie z Darkiejm\u00f3w do Go\u0142dapi, 4 \u00bd klm. od st. poczt. Kleszczewa [Kleszowen<\/i> le\u017cy za granic\u0105, za\u015b Piertaszki (Petrelskehnien<\/i>) ok. 8 km na zach. od Go\u0142dapi.]<\/span>.<\/p>\n

Pietraszki,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Wiejsieje, odl. 21 w. od Sejn, ma 43 dm., 267 mk., 699 morg. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Wiejsieje. W r. 1827 by\u0142o 17 dm., 129 mk.<\/span><\/p>\n

Pietrasz\u00f3wka,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, gm. Hudziewicze, 42 w. do Grodnia, 286 dz.<\/span><\/p>\n

<\/a>Pietrele,<\/b> niem. Pietrellen<\/i>, w\u015b na prus. Mazurach, w p\u00f3\u0142n. cz\u0119\u015bci pow. w\u0119goborskiego, nad poboczn\u0105 rzeczk\u0105 W\u0119gorapi<\/a>, 3 klm. na p\u00f3\u0142n.-zach. od st. poczt. Budry. [Piotrowo<\/i>]<\/span><\/p>\n

Pi\u0119kna G\u00f3ra<\/b> 1.) niem. Schoenberg<\/i>, dobra na pols.-prus. Mazurach, pow. lecki, na w\u0105skim przesmyku mi\u0119dzy jez. Leckiem<\/a> a Niewoci\u0144skiem<\/a>, 3 klm. od st. poczt., tel. i kol. \u017cel. w Lecu. W pobli\u017cu Pi\u0119knej G\u00f3ry na ostrowie Leckiego jeziora odkopano liczne urny i narz\u0119dzia wojenne. Obszaru 82 ha. 2.) P.,<\/b> w\u015b na pol.-pruskich Mazurach, pow. z\u0105dzborski, st. poczt. Miko\u0142ajki. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Pi\u0119tki<\/b> 1.) niem. Pientken<\/i>, w\u015b na pols.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, tu\u017c przy st. poczt. Kalinowo. Wie\u015b polska. Ks. Olbracht nadaje r. 1539 Micha\u0142owi i jego braciom, oraz Pietraszowi Janowi na prawie magdeburskiem 15 w\u0142\u00f3k mi\u0119dzy Kalinowem, D\u0142ugiemi, Szymkami, Iwa\u015bkami i Marcinowem, z obowi\u0105zkiem jednej s\u0142u\u017cby zbrojnej. Pietrasz Jan dostaje 5 w\u0142\u00f3k i 6 mr. R. 1619 i 1621 mieszkaj\u0105 w P. Micha\u0142 Jacko i Pawe\u0142 Pi\u0119tka (ob. K\u0119trz.: O ludno\u015bci, str. 507). 2.) P.,<\/b> fol., pow. ostr\u00f3dzki, st. p., tel. i kol. \u017cel. Lubawa w Prusach zach.<\/p>\n

Pijawne Polskie,<\/b> P. Ruskie<\/i> i P. Ma\u0142e<\/i>, trzy wsie i os., pow. augustowski, gm. Szczebro–<\/span>Olszanka, par. Szczebra, odl. od Augustowa 17 w. P. Polskie ma 37 dm., 296 mk. W 1827 r. by\u0142o 24 dm., 140 mk. P. Ruskie, odl. od Augustowa 18 w., ma 40 dm., 340 mk. W 1827 r. by\u0142o 22 dm., 130 mk. P. Ma\u0142e ma 9 dm., 53 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 25 mk. P., os. drog., 1 dm., 11 mk.; os. le\u015b., 1 dm., 3 mk.<\/p>\n

Pik\u0142y,<\/b> os., pow. szczuczy\u0144ski, gm. Przestrzele, par. Rajgr\u00f3d. W 1827 r. 1 dm., 4 mk. [Le\u015bnicz\u00f3wka mi\u0119dzy Be\u0142d\u0105 a Czarn\u0105 Wsi\u0105, na p\u0142n.-zach. od drogi Grajewo-Rajgr\u00f3d.]<\/span><\/p>\n

Pik\u017cywnie,<\/b> kol. nad rzk\u0105 Pent\u0105, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Zyple, par. Syntowty, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 21 w., ma 38 dm., 270 mk. W 1827 r. by\u0142o 17 dm., 156 mk. Kolonia P. powsta\u0142a z uw\u0142aszczonych osad i w 1885 r. mia\u0142a rozl. mr. 143: gr. or. i ogr. mr. 108, \u0142\u0105k mr. 33, nieu\u017c. mr. 2; bud, z drzewa 6; p\u0142odozmian 6-polowy.<\/p>\n

Pilewsie,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, gm. Kamionka, 140 dz.<\/span><\/p>\n

Pilis,<\/b> z lit., jestto nasyp, gr\u00f3d (od pilu \u2013 nape\u0142niam [B\u0142\u0105d: pilis \u2014 lit. zamek]<\/span>). Wchodzi w sk\u0142ad wielu nazw w miejscowo\u015bciach zamieszka\u0142ych przez ludno\u015b\u0107 litewsk\u0105. Zt\u0105d utworzona cz\u0119sto napotykaj\u0105ca si\u0119 nazwa Pilokalnie, oznaczaj\u0105ca pierwotnie grodzisko, a dzi\u015b istniej\u0105ce przy nich osady. O Pilokalniach litewskich pisa\u0142 Boles\u0142aw Rudzkiewicz w Bibl. Warsz. (1859 r., IV., 78).<\/p>\n

<\/a>Pilkallen,<\/b> ob. <\/i>Pilka\u0142y<\/a><\/i>.<\/p>\n

Pilka\u0142nas,<\/b> dos\u0142. zamkowa g\u00f3ra. Wiele g\u00f3r na \u017bmujdzi nosi t\u0119 nazw\u0119, jak: 1.) P.,<\/b> g\u00f3ra. nad Dubiss\u0105 tu\u017c pod Betygo\u0142\u0105<\/a>, na kt\u00f3rej zna\u0107 dot\u0105d \u015blady obronnego zamku Aukajm<\/a> (ob.). 2.) P.,<\/b> dalej g\u00f3ra pod \u015arednikiem, zwana te\u017c g\u00f3ra Palemona, o 1 w, od Dubissy, z nasypem 50\u00bd st\u00f3p wysokiem. 3.) P.,<\/b> g\u00f3ra w pow. nowoaleksandrowskim, o 3 w. od Taurogi\u0144, 118 s\u0105\u017c. npm. wysoka, najwy\u017cszy punkt gub. kowie\u0144skiej. 4.) P.,<\/b> g\u00f3ra w pow. telszewskim, w dobrach Saricie, pod \u0141awkowem, ze \u015bladami warowni z czas\u00f3w krzy\u017cackich.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pilka\u0142y<\/b> 1.) niem. Pillkallen<\/i>, miasto powiatowe na prus. Litwie, 30 klm. na p\u00f3\u0142n.-zach. od G\u0105bina, 17 klm. na p\u0142n. od Sto\u0142upian, po\u0142\u0105czone z tem miastem, jakote\u017c z Szillen (nad tyl\u017cycko-wystruck\u0105 kolej\u0105), Lasdehnen i Schirwindt (nad granic\u0105 rosyj.) traktami bitymi. Le\u017cy w okolicy w wod\u0119 nie obfituj\u0105cej, lecz urodzajnej. Grunty gliniaste i piaszczyste, nadaj\u0105 si\u0119 do uprawy zbo\u017ca, a \u0142\u0105ki, w\u015br\u00f3d bagnistych moczar\u00f3w, obfituj\u0105 w traw\u0119. Mieszka\u0144cy, pod\u0142ug spisu z 1886 w liczbie 2749, trudni\u0105 si\u0119 prawie wy\u0142\u0105cznie rolnictwem, a produkty odstawiaj\u0105 do Kr\u00f3lewca, Berlina i innych wi\u0119kszych miast. Obok tego chowaj\u0105, du\u017co koni rasowych, dzi\u0119ki blisko\u015bci trake\u0144skiej stadniny. Przemys\u0142 i handel o\u017cywione. Miasto posiada: fili\u0105 banku pa\u0144stwowego, landratur\u0119, urz\u0105d celny, urz\u0105d mierniczy, kas\u0119 powiatow\u0105, poczt\u0119 i telegraf. Poczta osobowa odchodzi do Szillen, do Lasdehnen i Schirwindt, omnibus do Sto\u0142upian. Miasto otrzyma\u0142o prawo miejskie od kr\u00f3la Fryderyka Wilhelma I. Ma s\u0142aw\u0119 litewskiej Abdery. Powiat pilka\u0142owski<\/i>, cz\u0119\u015b\u0107 obw. reg. g\u0105bi\u0144skiego, le\u017cy mi\u0119dzy 54\u00b042′ i 55\u00b02′ p\u0142n. sz., a 39\u00b047′ i 40\u00b032′ z. d. i graniczy z p\u00f3\u0142n. z pow. ragneckim i Rossy\u0105, p\u0142d. z Rossy\u0105 i pow. sto\u0142upia\u0144skim i g\u0105bi\u0144skim, z zach. z pow. g\u0105bi\u0144skim i ragneckim. Ma 19\u00bd mil kw. i przesz\u0142o 46000 mk. Pr\u00f3cz miasta powiatowego jest jeszcze miasto Schirwindt. Powiat ca\u0142y jest jedn\u0105 wielk\u0105 r\u00f3wnin\u0105, w najwy\u017cszym punkcie le\u017cy miasto powiatowe. Klimat \u0142agodny, czasami, zw\u0142aszcza z wiosn\u0105, wiej\u0105 ostre wiatry. Co do jako\u015bci grunt\u00f3w, ma powiat 53\u20225% gruntu gliniastego, 28\u20225% miesz., 10\u20224% pias., 1\u20225% bagn., 0\u20225% w\u00f3d. Znaczniejszych rzek powiat nie ma; wspomnienia godne; Rauszwe, Szeszupa<\/a>. Tak\u017ce Wystru\u0107<\/a> przerzyna powiat, zabieraj\u0105c kilka pomniejszych strug. Jezi\u00f3r wi\u0119kszych r\u00f3wnie\u017c nie ma, za to 4 znaczne moczary, t. n. Kack Balis, prawie 1 mil\u0119 kw. obejm., a w najwi\u0119kszej cz\u0119\u015bci do pow. ragneckiego nale\u017c\u0105cy, Wielki i Ma\u0142y Plinis i Plinis przy Dickianten. Las\u00f3w ma pow. 52277 mr., torfisk 1\u202234 mil kw., \u0142\u0105k 65201, pastwisk 31659 mr. Mieszka\u0144cy chowaj\u0105 wiele koni rasowych, byd\u0142a i owiec, mniej \u015bwi\u0144. Pszczolnictwo, niegdy\u015b w powiecie bardzo rozpowszechnione, zaniedbano. Wielkich d\u00f3br W powiecie nie ma, r\u00f3wnie\u017c ma\u0142o posiad\u0142o\u015bci ni\u017cej 5 mr., najwi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 grunt\u00f3w podzielona na ch\u0142opskie gospodarstwa. Dr\u00f3g \u017celaznych pow. nie posiada, a najbli\u017cszy dworzec w Sto\u0142upianach. Trakty bite id\u0105 z Sto\u0142upian na Pilka\u0142y, Lasdehnen do Ragnety, z Pilka\u0142 do Tyl\u017cy i do Schirwindt; z Kassen do G\u0105bina; z Lagdehnen do Schillehnen i z Kusmen do Sodargen. Mieszka\u0144cy sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z Polak\u00f3w, Litwin\u00f3w, Niemc\u00f3w, Grek\u00f3w i \u017byd\u00f3w. Najwi\u0119cej z nich wyznaje religi\u0105 ewang.; kilkuset kat., \u017cyj\u0105cych w pow. nale\u017c\u0105 do probostw misyjnych w Riedelsbergu i Bilderweitschen, nale\u017c\u0105cych do dekanatu brunsberskiego (ob. Reichspostgebiet. Grundbesitz v Ost-Pr., Weiss, Rgb. Gumbinnen). 2.) P.,<\/b> przystanek na trakcie g\u0105bi\u0144sko-ragneckim, st. p. Malwischken. 3.) P.,<\/b> dobra na prus. Litwie, pow. darkiejmski, 4 klm. od st. pocz. Trempen. Obsz. 289 ha. 4.) P.,<\/b> w\u015b na prus. Litwie, pow. g\u0105bi\u0144ski, na po\u0142ud.-wsch\u00f3d od m. pow., st. poczt. Walterkehmen. 5.) P.<\/b> Wielkie<\/i>, niem. P. Gr.<\/i>, al. Skumbern<\/i>, Pillkallen Naujems<\/i>, w\u015b na prus. Litwie, pow. ragnecki, st. pocz. Kraupischken. 6.) P.<\/b> Ma\u0142e<\/i>, niem. P. Klein<\/i> osada, tam\u017ce. 7.) P.<\/b> Ma\u0142e<\/i>, pow. pi\u0142ka\u0142owski, st. pocz. Mallwischken. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Pillkallen,<\/b> ob. Pilka\u0142y<\/i>.<\/p>\n

Pillupoehnen<\/b> 1.) al. Pillwutschen<\/i>, w\u015b na prus. Litwie, pow. wystrucki, st. poczt. Pelleningken. 2.) P.,<\/b> w\u015b i dobra na prus. Litwie, pow. sto\u0142upia\u0144ski, 16 klm. na po<\/span>\u0142ud. od miasta pow., po\u0142\u0105czone z niem bitym traktem, blizko granicy rossyjskiej, nad strug\u0105 Dobup\u0105, na wy\u017cynie urodzajnej. Ma 1019 mk. (1875 r.), trudni\u0105cych si\u0119 rolnictwem, chowem byd\u0142a a zw\u0142aszcza koni dobrej rasy. Ko\u015bci\u00f3\u0142 par. ew., st. poczt. i tel. w miejscu; poczta osobowa z Sto\u0142upian na Pillupoehnen do Szittkehmen. Obszar 270 ha. Cegielnia i wiatrak. 3.) P.<\/b> Klein<\/i>, w\u015b, tam\u017ce. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Pillwarren<\/b> (niem.), ob. Littauisch P<\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pillwogallen,<\/b> ob. <\/i>Lepkehmen<\/a><\/i>.<\/p>\n

Pillwutschen,<\/b> ob. Pillupoehnen<\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pilokalnie<\/b> 1.) al. Pilokalnia<\/i>, w\u015b i fol., pow. kalwaryjski, gm. i par. Lubowo, odl. od Kalwaryi 12 w. W\u015b ma 4 dm., 31 mk.; fol. 17 dm., 31 mk. W 1827 r. by\u0142o 11 dm., 102 mk. W 1870 r. fol. P. z wsi\u0105 t. n. i Nowa Pilokalnia, mia\u0142 rozl. dominialnej mr. 234: gr. or. i ogr. mr. 168, \u0142\u0105k m. Do szczeg\u00f3\u0142\u00f3w podanych powy\u017cej (ob. <\/i>\u0141aki\u0144skie<\/a><\/i>) dodajemy: w 1886 r. fol. P. al. \u0141aki\u0144skie, z wsi\u0105 Dymitrowszczyzna, mia\u0142 rozl. r. 59, nieu\u017c mr. 7; bud. mur. 7, z drzewa 8; p\u0142odozmian 10 polowy; w\u015b P. os. 8, z gr. mr. 101; w\u015b Nowa Pilokalnia os. 12, z gr. mr. 20. 2.) P.,<\/b> al. \u0141aki\u0144skie<\/i>, w\u015b i fol., pow. kalwaryjski, gm. Rauda\u0144. Do szczeg\u00f3\u0142\u00f3w podanych powy\u017cej (ob. \u0141aki\u0144skie<\/a><\/i>) dodajemy: w 1886 r. fol. P. al. \u0141aki\u0144skie, z wsi\u0105 Dymitrowszczyzna, mia\u0142 rozl. dworskiej 506 mr.: gr. or. i ogr. mr. 366, \u0142\u0105k mr. 97, pastw. mr. 23, nieu\u017c. mr. 30; bud. mur. 8, z drzewa 17; p\u0142odozmian 4 polowy; s\u0105 pok\u0142ady torfu. W\u015b Dymitrowszczyzna os. 18, z gr. mr. 42. 3.) P.<\/b> Makowszczyzna<\/i>, fol., pow. kalwaryjski, gm. i par. Lub\u00f3w. W 1876 r. fol. P. Makowszczyzna, z wsi\u0105 Makowszczyzna, U\u0142an\u00f3wka i Lenino, mia\u0142 rozl. domin. mr. 241: gr. or. i ogr. mr. 188, \u0142\u0105k mr. 42, pastw. mr. 4, nieu\u017c. mr. 7; bud. mur. 2, z drzewa 5; w\u015b Makowszczyzna os. 14, z gr. mr. 134; w\u015b U\u0142an\u00f3wka os. 13, z gr. mr. 23; w\u015b Lenino os. 4, z gr. mr. 6. Ob. Makowszczyzna<\/a><\/i>. Dobra kr\u00f3lewskie P., z \u0142\u0105k\u0105 Bobrynie zwan\u0105, w wojew\u00f3dztwie trockim, przywilejem Augusta III z dnia 20 listopada 1744 r., nadane zosta\u0142y w do\u017cywotnie posiadanie obo\u017anemu<\/span> kowie\u0144skiemu Franciszkowi Makowskiemu h. Bronie, kt\u00f3ry prawo to, na mocy zezwolenia tego\u017c kr\u00f3la, wyra\u017conego w przywileju z dnia 21 pa\u017adziernika roku 1748, sprzeda\u0142 za 4000 tynf\u00f3w J\u00f3zefowi Chalembekowi, aktem sporz\u0105dzonym przed s\u0105dem w\u00f3jtowskim magdeburgii ludwinowskiej w dniu 4 grudnia 1750 r. Pod\u0142ug spis\u00f3w podskarbi\u0144skich z r. 1766 starostwo sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z d\u00f3br P., Markowszczyzny, \u0142\u0105ki Bobrynie, w le\u015bnictwie niemonajskiem, albo kir\u015bnia\u0144skiem, posiada\u0142 je tatar J\u00f3zef Chalembeka, a po nim Koryccy, kt\u00f3rzy op\u0142acali kwarty z\u0142p. 75, a hyberny z\u0142p. 14. 4.) P.,<\/b> pow. wy\u0142kowyski, gm. Pojeziory, par. Szumsk, odl. od Wy\u0142kowyszek 2l w., ma 10 dm., 110 mk. W 1827 r. by\u0142o 22 dm., 138 mk. 5.) P.,<\/b> w\u015b i fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Bartniki, odl. od Wy\u0142kowyszek 19 w., ma 4 dm., 60 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 28 mk. W\u015b nale\u017ca\u0142a do par. Wy\u0142kowyszki. W 1871 r. fol. i w\u015b Pilokalnie U\u0142ana mia\u0142y rozl. dworskiej mr. 593: gr. or. i ogr. mr. 377, \u0142\u0105k mr. 167, wody mr. 3, zaro\u015bli mr. 4, nieu\u017c. mr. 7; bud. mur. 3, z drzewa 16. W\u015b P. os. 32, z gr. mr. 336. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pilokalnis,<\/b> ob. Naujepile<\/a><\/i>.<\/p>\n

Pilona<\/b> 1.) w\u015b, pow. maryampolski, gm. Poniemo\u0144 Po\u017caj\u015bcie, par. Pokojnie, odl. od Maryampola 58 w., ma 30 dm., 305 mk. W 1827 r. by\u0142o 20 dm., 169 mk. 2.) P.<\/b> Dodatkowa<\/i>, pow. maryampolski, gm. Poniemo\u0144 Po\u017caj\u015bcie, par. Pokojnie, odl. od Maryampola 58 w., ma 10 dm., 47 mk.<\/p>\n

Pilsach<\/b> (niem ), os. w\u015br\u00f3d \u0142\u0105k, pow. w\u0119goborski, st. poczt. Budry.<\/p>\n

Piluki,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, gm. Wiercieliszki, 161 dz.<\/span><\/p>\n

Pilukiszki,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Zyple, par. Szaki. Odl. od W\u0142adys\u0142awowa 27 w., ma 4 dm., 57 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 44 mk. Ob. Gie\u0142gudyszki<\/a> Dolne<\/i>.<\/p>\n

Piluny,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Pojeziory, par. Szumsk. Odl. od Wy\u0142kowyszek 18 w., ma 28 dm., 166 mk. W 1827 r. nale\u017ca\u0142a do par. Wy<\/span>\u0142kowyszki, mia\u0142a 19 dm., 141 mk.<\/p>\n

Pilup<\/b> (litew. pilis-zamek, Upe-rzeka), grodzisko, o mil\u0119 od Olity, na g\u00f3rze nad Niemnem, w pow. trockim.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pilwa,<\/b> rzka w pow. maryampolskim, powstaje z kilku strumieni, zlewaj\u0105cych si\u0119 przy linii drogi \u017cel. z Ejtkun do Kowna, od p\u00f3\u0142n. strony pod Skirkiszkami, poczem przechodzi na po\u0142ud. stron\u0119 tej\u017ce drogi, p\u0142ynie w kierunku po\u0142ud.-zach. i pod Pilwiszkami wpada z praw. brzegu do Szeszupy<\/a>. D\u0142uga przesz\u0142o 30 w. Pod Trakiszkami przyjmuje z lew. brzegu Powabelksna<\/a>.<\/p>\n

Pilwauz<\/b> (niem.), jezioro, w pow. margrabowskim, tu\u017c nad granic\u0105 pow. go\u0142dapskiego, w\u015br\u00f3d innych znacznych jezior, w jakie obfituje ca\u0142a p\u00f3\u0142n.-zach. cz\u0119\u015b\u0107 powiatu. W opisie pow. margrabowskiego (t. VI 115) mylnie nazwane Pilwanz. [Zapewne Pilwunk<\/i> (mapa WIG 1927 r.), niem. Pillwung<\/i>, dzi\u015b Pi\u0142w\u0105g<\/i>]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pilwie,<\/b> jezioro, w pow. sejne\u0144skim, o 4 w. na p\u00f3\u0142noc od jez. I\u0142giel<\/a>, z kt\u00f3rym \u0142\u0105czy si\u0119 przez strumie\u0144. [Struga Kunisianka.]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pilwiszki,<\/b> os. miejska, przed 1867 r. miasteczko, nad rz. Szeszup\u0105, przy uj\u015bciu rz. Pilwy i Wysokiej, pow. maryampolski, gm. i par. Pilwiszki. Osada ta roz\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 na wynios\u0142ym brzegu rzeki, w malowniczem po\u0142o\u017ceniu. Odl. 25 w. od Maryampola a 14 w<\/span>. od Wy\u0142kowyszek. Posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 par. drewniany, urz\u0105d gminny, szko\u0142\u0119 pocz\u0105tkow\u0105, aptek\u0119, st. dr. \u017cel. warsz.-petersb. na odnodze z Kowna do Ejtkun, odl. 29 w. od Wierzbo\u0142owa, a 87 w. od Koszedar. Os. ma 157 dm. i 2291 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 81 dm., 888 mk., w 1862 r. by\u0142o 226 dm., 1889 mk. P. powsta\u0142y na obszarze rozleg\u0142ych puszcz, stanowi\u0105cych dobra kr\u00f3lewskie. Pierwotna w\u015b otrzyma\u0142a w 1536 r. przywilej miejski. Dla braku przyjaznych warunk\u00f3w miasto nie mog\u0142o si\u0119 rozwin\u0105\u0107 i osada przybra\u0142a charakter wsi, a\u017c dopiero ponowny przywilej Stanis\u0142awa Augusta w 1792 r. wr\u00f3ci\u0142 P. stanowisko miasta i przywr\u00f3ci\u0142 ludno\u015bci przywileje, kt\u00f3re nadu\u017cycia starost\u00f3w jej odebra\u0142y. Stefan Chrapowicki, starosta pilwiski, za\u0142o\u017cy\u0142 tu w 1709 r. ko\u015bci\u00f3\u0142 i parafi\u0105. P. znane s\u0105 z jarmark\u00f3w na byd\u0142o i konie. Obecnie bywa tu 6 jarmark\u00f3w rocznie. P. par., dek. maryampolski (dawniej sapie\u017cyski), 7003 dusz. P. gm., nale\u017cy do s. gm. okr. II w D\u0119bowej Budzie, st. poczt. w Maryampolu. W sk\u0142ad gm. wchodz\u0105: Antonowo, Ar\u017co\u0142upie, Audeiszki, Auksztyszki, Bartniki, Biersztupie, Bier\u017cnowienie-Czepajcia, Bier\u017cnowienie-D\u0105browskich, Bogata, Budwiecie, Garbiszki, Gieruliszki, I\u017cdegi Ma\u0142e, I\u017cdegi Nadwysokie, Jozuniszki Poparafialne, J. Rz\u0105dowe, Jurksze, Kalwa, Karklipiszki, Kiermusze, Kirsnokiszki, Krawniszki, Kuczyszki, Linksmokalnie, Mejsztyszki, Pilwiszki, Pi\u0144czyszki, Poprudzie, Potaszniki, Skindeliszki, Stejniszki, Stepkiszki, Szatmusie, Szaudynie, Szaudadusze, Szlurpkiszki, Tymie\u0144szczyki, Ubognowina, Uszpilnie, Uszpondzie, Warakiszki, W\u00f3jty i Wyrokiszki. Pilwiskie le\u015bnictwo rz\u0105dowe ma 47601 morg. obszaru i dzieli si\u0119 na stra\u017ce: Wilemska<\/a>, Sparwinie, Girniki, K\u0142ampupie. W le\u015bnictwie tem zaprowadzon\u0105, by\u0142a 1861 r. szko\u0142a strzelc\u00f3w dla gub. augustowskiej. W 1828 r. odkryto tu bursztyn, za kt\u00f3ry skarb otrzyma\u0142 og\u00f3\u0142em 1093 rs. za prawo kopania. Pilwiskie starostwo niegrodowe le\u017ca\u0142o w wdztwie trockiem, pow. kowie\u0144skim. Pod\u0142ug spis\u00f3w podskarbi\u0144skich z r. 1766 sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z miasta Pilwiszki i z d\u00f3br Giewa\u0142towskich z przyleg\u0142o\u015bciami, kt\u00f3re posiada\u0142 Chrapowicki, marsza\u0142ek orsza\u0144ski, op\u0142acaj\u0105c ze\u0144 kwarty z\u0142p. 3083 gr. 5, a hyberny z\u0142p. 1246. Na sejmie z 1773\u20141775 stany Rzplitej nada\u0142y to sstwo w posiadanie emfiteutyczne Jackowi Paszkowskiemu, koniuszemu wdztwa brzesko-litewskiego, kt\u00f3ry p\u0142aci\u0142 kwarty 3533 z\u0142p. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pi\u0142ak,<\/b> niem. Pillackermuehle<\/i>, m\u0142yn na pol.–<\/span>prus. Mazurach, pow. z\u0105dzborski, w pobli\u017cu jeziora Klukowskiego, st. poczt. Rybno.<\/p>\n

Pi\u0142aki<\/b> 1) niem. Pillacken<\/i>, dobra na pol.-prus. Mazurach, pow. z\u0105dzborski, o 1\u00bd klm. na p\u00f3\u0142noc od Pi\u0142aku, tu\u017c nad jeziorem Klukowskiem, st. poczt. Rybno. 2.) P.<\/b> Wielkie<\/i>, niem. P. Gross<\/i>, w\u015b na pol.–<\/span>prus. Mazurach, pow. w\u0119goborski, nad Pi\u0142ak\u0105, strug\u0105 poboczn\u0105 Go\u0142dapi, na wsch\u00f3d od W\u0119goborku, 6 klm. na p\u0142d. od st. poczt. Budry. Przytyka do pobojowiska grunwaldzkiego.[B\u0142\u0105d.]<\/span> Jan Pusz, starosta w\u0119goborski, sprzedaje Paw\u0142owi Sperling (Wr\u00f3bel) i Stanis\u0142awowi Hase (Zaj\u0105c) z Nowej Wsi, w \u0142eckim powiecie, 6 w\u0142\u00f3k so\u0142eckich nad Pi\u0142ak\u0105, w\u0142\u00f3k\u0119 za 30 grzywien, 7 lat wolno\u015bci. Dan 1569 r. we wtorek Ziel. Swi\u0105tek. W 1600 r. mieszkaj\u0105 w Pi\u0142akach Marcin Bieniuta i Fryderyk Dzierlatka. 3.) P.<\/b> Ma\u0142e<\/i>, niem. P. Klein<\/i>, odl. \u00bd klm. na p\u00f3\u0142n. od P. Wielkich. Jan Pusz starosta w\u0119goborski, sprzedaje 1553 r. Maciejowi, synowi Janela, nad ma\u0142\u0105 Pi\u0142ak\u0105 5 w\u0142\u00f3k so\u0142eckich, celem za\u0142o\u017cenia wsi dannickiej na 45 w\u0142., 6 lat wolno\u015bci (ob. K\u0119trz. O ludn., 532\u20143.).<\/p>\n

Pi\u0142atowszczyzna,<\/b> w\u015b nad Supra\u015bl\u0105, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Gr\u00f3\u00addek, przy linii dr. \u017cel. z Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku do Ba\u00adra\u00adno\u00adwicz.<\/p>\n

Pi\u0142atyszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Balwierzyszki, par. Gudele, Odl. od Maryampola 25 w., ma 13 dm., 161 mk., 319 mr. ziemi w\u0142o\u015bc. W 1827 r. by\u0142o 12 dm., 92 mk. (ob. Iwaniszki 2<\/i>.).<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pi\u0142kalnis,<\/b> jezioro w pow. sejne\u0144skim, w dobrach Krasnowo<\/a> (ob. t. IV, 640).<\/p>\n

Pi\u0142ki,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, gm. Hudziewicze, 314 dz.<\/span><\/p>\n

Pi\u0142okalnie,<\/b> ob. Pilakolnie<\/i>.<\/p>\n

Pi\u0142otyszki,<\/b> pow. wy\u0142kowyski, gm. Gi\u017ce, par. Wy\u0142kowyszki. Odl. od Wy\u0142kowyszek 6 w., ma 2 dm., 11 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 15 mk.<\/p>\n

Pi\u0142ownia,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, gm. Berszty, 54 w. od Grodna, 444 dz.<\/span><\/p>\n

Pinkowiszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. P\u0142utyszki. Odl. od Maryampola 26 w., ma 7 dm., 32 mk. W 1827 r. nale\u017ca\u0142y do par. Preny, mia\u0142y 1 dm., 27 mk.<\/p>\n

Pi\u0144czyszki<\/b> 1.) w\u015b, pow. maryampolski, gm. Gudele, par. Skrawdzie. Odl. od Maryampola 25 w., ma 13 dm., 111 mk W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 60 mk. 2.) P.<\/b> Ma\u0142e<\/i>, os., pow. maryampolski, gm. i par. Pilwiszki. Le\u017cy tu\u017c przy osadzie Pilwiszki, ma 1 dm., 12 mk.<\/p>\n

Piotrajtyszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny, odl. od Maryampola 38 w., ma 7 dm., 69 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 23 mk.<\/p>\n

Piotrowa<\/b> D\u0105browa<\/i>, os. i fol., pow. suwalski, gm. Hutta, par. Kaletnik, odl. od Suwa\u0142k 10 w.; fol. ma 1 dm., 6 mk.; os. 1 dm., 7 mk. W 1827 r. by\u0142o 25 dm., 126 mk. [P\u00f3\u017aniej tak\u017ce Piotrowizna<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Piotrowce,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, gm. Brzostowica Ma\u0142a, 171 dz.<\/span><\/p>\n

Piotrowicze,<\/b> fol., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. \u015a<\/span>wi\u0119to<\/span> Jeziory, odl. od Sejn 30 w., ma 3 dm., 65 mk., cegielni\u0105, pok\u0142ady kamienia wapiennego i torfu. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 5 mk. W 1876 r. fol. P. z nomenkl. Paciugrynda rozl. mr. 892: gr. or. i ogr. mr. 440, \u0142\u0105k mr. 73, pastw. mr. 62, lasu mr. 304, nieu\u017c. mr. 13; bud. mur. 8, z drzewa 15; p\u0142odozmian 4 polowy; las urz\u0105dzony w kolei 60 letniej. Na uw\u0142aszczenie w\u0142o\u015bcian wydzielono mr. 894.<\/p>\n

Piotrowinie,<\/b> pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Ig\u0142\u00f3wka, odl. od Maryampola 11 w., 1 dm., 15 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 28 mk.<\/p>\n

Piotrowo<\/b> [\u2026]<\/span> 7.) P., fol., pow. augustowski, gm. Wo\u0142owiczowce, par. Teolin. Nie zamieszczony w nowszych urz\u0119dowych spisach. Odl. 54 w. od Augustowa. W 1880 r. fol. P. rozl. mr. 264: gr. or. i ogr. mr. 238, \u0142\u0105k mr. 13, past. mr. 2, nieu\u017c. mr. 10; bud. z drzewa 4; pok\u0142ady torfu. Fol. ten oddzielony zosta\u0142 od d\u00f3br Dorgu\u0144. Br. Ch.<\/p>\n

Piotrowo,<\/b> niem. Peterhain<\/i>, w\u015b na polsk.-pruskich Mazurach, pow. z\u0105dzborski, le\u017cy w\u015br\u00f3d kruty\u0144skich las\u00f3w, st. p. Stara Ukta. Za\u0142o\u017cyli t\u0119 w\u015b oko\u0142o r. 1832 przybyli z Rossyi Filiponi, kt\u00f3rych Fryderyk Wilhelm III dla zaludnienia puszczy tu osadzi\u0142 i przywilejami obdarzy\u0142. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Piotr\u00f3wka<\/b> [\u2026]<\/span> 6.) P.,<\/b> os., pow. suwalski, gm. i par. Jeleniewo, odl. od Suwa\u0142k 17 w., ma 1 dm., 7 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Piotr\u00f3wka<\/b> 1.) fol., pow. grodzie\u0144ski, gm. G\u00f3rnica, 93 dz. West\u00adber\u00adg\u00f3w. [\u2026]<\/span><\/span><\/p>\n

Piple,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Aleksota, par. Sapie\u017cyszki, odl. od Maryampola 56 w., ma 14 dm., 380 mk. W 1827 r. by\u0142o 21 dm., 220 mk.<\/p>\n

Piplin<\/b> 1.) al. Pieplin<\/i> (niem.), w\u015b na pruskiej Litwie, pow. wystrucki, st. poczt. Gr. Friedrichsdorf. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. labiewski, st. poczt. Mehlauken.<\/p>\n

Pipliszki,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. \u015a<\/span>wiatoszyn, par. Poniemo\u0144 Fergisa, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 41 w., ma 11 dm., 71 mk. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 17 mk.<\/p>\n

<\/a>Piragie,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Gie\u0142gudyszki, par. Szaki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 26 w., ma 6 dm., 45 mk. W 1827 r. by\u0142o 8 dm., 83 mk. Ob. <\/i>Gie\u0142gudyszki<\/a> Dolne<\/i>.<\/p>\n

Piroginie<\/b> al. Unia<\/i>, fol. nad rz. Szyrwint\u0105, pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Olwita. Nie zamieszczony w ostatnim spisie urz\u0119dowym. Odl. 10 w. od Wy\u0142kowyszek. W 1871 r. rozl. mr. 752: gr. or. i ogr. mr. 537, \u0142\u0105k mr. 180, wody mr. 6, nieu\u017c. mr. 29; bud mur. 6, z drzewa 8; pok\u0142ady torfu. Fol. ten w 1869 r. oddzielony zosta\u0142 od d\u00f3br Rutkiszki.<\/p>\n

Piroszki,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, gm. Ostr\u00f3w, 18 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 629 dz. w\u0142o\u015bc. i 32 dz. Ey\u00adsy\u00admon\u00adt\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Pirtele,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Zyple, par. \u0141uksze. odl. od W\u0142adys\u0142awowa 35 w., ma 2 dm., 24 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 24 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pisa<\/b> 1.) Pissa<\/i>, Pisna<\/i>, Pysz<\/i>, rzeka, poczyna si\u0119 w Prusach pod komor\u0105 Wincenta, wchodzi w pow. kolne\u0144ski, p\u0142ynie ku wschod.-p\u0142dn. pod wsiami Cieciory, Dobrylas i prawie naprzeciwko, nieco na zach\u00f3d m. Nowogrodu, wpada z praw. brzegu do Narwi<\/a>. D\u0142uga w kr\u00f3lestwie oko\u0142o 40 wiorst. W nadaniu 20 grudnia 1630 r. Zygmunta III bartnikom K<\/span>urpiom: \u201e\u017caki albo wiencierze stawia\u0107 na rzece Pisi.\u201c (Po\u0142uj. Gub. aug., 51)<\/a>. Przyjmuje z praw. brzegu rz. Turo\u015bl<\/a>, z lewego Wincent\u0119<\/a> [\u0141abna<\/a>, dop\u0142yw Skrody.]<\/span> i Skrod\u0119. Rzeka ta stanowi\u0142a zdawna granic\u0119 pomi\u0119dzy posiad\u0142o\u015bciami krzy\u017cackimi a Mazowszem<\/a>, jak o tem \u015bwiadcz\u0105 dokumenta krzy\u017cackie, kt\u00f3rych ust\u0119py podano w art. Galindya<\/a> (t. II, 475). [Por. Pisek<\/a><\/i>.]<\/span> 2) P.,<\/b> rzka, przep\u0142ywa. przez obszar wsi Draminek w pow. sierpeckim. 3.) P.,<\/b> ob. Pisia<\/i>.<\/p>\n

Pisa,<\/b> jezioro w pow. reszelskim, ob. Jeziorany<\/i> (III, 575).<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pisa<\/b> 1.) Pisz<\/i>, niem. Pisch<\/i>, Dimmer<\/i>, Wandung<\/i>, rzka na pol. Warmii, wyp\u0142ywa z jeziora Pisz, pod Wartemborkiem, \u0142\u0105czy si\u0119 z rzeczk\u0105 Kiermasem i odt\u0105d zwie si\u0119 Wad\u0105g. P\u0142ynie w kierun<\/span>ku p\u0142d.-zach. przez jez. Wad\u0105g i wpada o 4 klm. na p\u0142n. od Olsztyna do \u0141yny (Alle), dop\u0142ywu Prego\u0142y. 2.) P.,<\/b> rzka w Warmii, wyp\u0142ywa w pow. licbarskim, w pobli\u017cu wsi Tingen wst\u0119puje do pow. frydl\u0105dzkiego i w p\u00f3\u0142n.-wsch. kierunku p\u0142yn\u0105c wpada pod wsi\u0105 Rueckgarben do \u0141yny. 3.) P.,<\/b> rzka na Mazurach, wyp\u0142ywa z Wysztynieckiego jeziora w pow. wy\u0142kowyskim, wchodzi do Prus, p\u0142ynie na zach\u00f3d do Mehlkehmen, zwraca si\u0119 na p\u00f3\u0142n.-zach., przep\u0142ywa w licznych zakr\u0119tach powiaty: go\u0142dapski, sto\u0142upia\u0144ski, g\u0105bi\u0144ski i cz\u0119\u015b\u0107 wystruckiego, poczem \u0142\u0105czy si\u0119 z W\u0119gorap\u0105<\/a> i Wystruci\u0105<\/a> a z po\u0142\u0105czenia tych trzech rzek powstaje Prego\u0142a<\/a>, nazywana tak pocz\u0105wszy od miasta Wystruci. Ad N.<\/i><\/p>\n

Pisanica,<\/b> niem. Pissanitzen<\/i>, w\u015b na pol.-prus. Mazurach, 17 klm. na wsch. od E\u0142ku, oko\u0142o 7 klm. od granicy rossyjskiej, W okolicy obfituj\u0105cej w jeziora. Mieszka\u0144cy Polacy, wyzn. ewang., trudni\u0105 si\u0119 rolnictwem i chowem koni. Poczta w miejscu; omnibus prywatny kursuje mi\u0119dzy Pisanic\u0105 a E\u0142kiem. Rudolf v. Diepoltskirchen, komt. ry\u0144ski, nadaje Janowi Konewce (Konnefk) 30 w\u0142\u00f3k nad strumykiem Pisanic\u0105 pod \u017bydami, celem lokacyi wsi dannickiej, wyznaczaj\u0105c 12 lat wolno\u015bci, a dla so\u0142tysa 2 w\u0142. so\u0142eckie. Dan w E\u0142ku 1512 r. W 1600 r. mieszkaj\u0105 tu sami Polacy (Ob. K\u0119trz. O ludn., 460). Ad. N.<\/i><\/p>\n

Pisanki,<\/b> w\u015b w gub. grodzie\u0144skiej, w b. ziemi biel\u00adskiej.<\/p>\n

Pisanki,<\/b> os. i fol., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, gmina Przytulanka, 45 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. Os. 15 dz. w\u0142o\u015bc. i 69 prywat.; fol. Mi\u00adle\u00adw\u00ads\u00adkich, 116 dz.<\/span><\/p>\n

Pisarzowce,<\/b> fol., pow. sok\u00f3lski, gm. Zubryca, Jaroszewicz\u00f3w 150 dz.<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pisek<\/b> al. Pysz<\/i>, niem. Pisch<\/i>, rzeka na Mazurach, wyp\u0142ywa z jez. Warszowskiego, p\u0142ynie w p\u0142d.-wsch. kierunku, ocieraj\u0105c si\u0119 o miasto Ja\u0144sbork<\/a>, do granicy, przest\u0119puje j\u0105 w pobli\u017cu komory Wincenty i wpada do Narwy [Narwi, por. Pisa<\/a><\/i> 1.)]<\/span>.<\/p>\n

Pisserheim<\/b> (niem.), os., na obszarze kt\u00f3rej powsta\u0142o miasto G\u0105bin.<\/p>\n

Pistki,<\/b> niem. Pistken, dobra na pol.-prus. Mazurach, 10 klm. od st. poczt., tel. i kol. \u017cel. w E\u0142ku, blisko granicy powiatu ja\u0144sborskiego, 2 klm. na p\u00f3\u0142n.-wsch. od jeziora Kotowskiego. Obszaru 518 ha. W\u015b polska. Ks. Olbracht nadaje Marcinowi Kro\u015bcie, mistrzowi rybackiemu w Rynie, w 1559 r. w\u0142\u00f3k 15 w Pistkach.<\/p>\n

Piwowary<\/b> 1.) w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, gmina Przytulanka, 42 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku, 490 dzies. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. rossie\u0144ski, gm. \u0141abardzie (17 w.), Kie\u0142psz\u00f3w 75 dz. 3.) P.,<\/b> okolica, tam\u017ce, gm. Wewir\u017ce (17 w.).<\/span><\/p>\n

Pladden<\/b> 1.) (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. wystrucki, st. poczt. Gruenheide. 2.) P.<\/b> al. Gillaruhnen<\/i>, tam\u017ce. 3.) P.,<\/b> ob. Maruhnen Gross<\/a><\/i>.<\/p>\n

Plagi,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Syntowty, par. \u0141uksze, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 29 w., ma 13 dm., 121 mk. W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 56 mk.<\/p>\n

Plagutschen<\/b> al. Wingsnupoehnen Klein<\/i>, w\u015b na prus. Litwie, pow. nizinny, st. p. i tel. Skaisgirren.<\/p>\n

Plampen<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. pilka\u0142owski, st. p. Kussen.<\/p>\n

Planta<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) P.,<\/b> w\u015b i fol., pow. augustowski, gm. Dowspuda, par. Jan\u00f3wka, odl. od Augustowa 17 w., od Raczek 4 w. Le\u017cy w pasie granicznym; ma 18 dm., 126 mk. Fol. ten stanowi attyn. fol. Szkocya. Nale\u017ca\u0142 niegdy\u015b do d\u00f3br Dowspuda (Pac\u00f3w), skonfiskowanych w 1835 r. 4.) P.,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Miros\u0142aw, odl. od Sejn 46 w., ma 8 dm., 61 mk. Nale\u017ca\u0142a do d\u00f3br Miros\u0142aw. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Planta<\/b> 1.) al. Planty<\/i>, w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, gm. Gr\u00f3dek, 190 dz. 2.) P.,<\/b> fol. d\u00f3br Switycze, pow. brzeski gub. grodz. 3.) P.,<\/b> chutor, tam\u017ce, gm. i dobra Wo\u0142czyn. 4.) P.,<\/b> Tomaszewo<\/i>, fol., tam\u017ce, gm. Kamienica Zyrowicka, 11 w. od Brze\u015bcia, Aleks. Dame, 1031 dz. 5.) P.,<\/b> urocz. d\u00f3br Strzelna, pow. kobry\u0144ski. 6.) P.,<\/b> w\u015b i 3 fol., tam\u017ce, gm. Podolesie, 12 w. od Kobrynia. W\u015b ob. Podolesie<\/i>. Jeden z fol., w\u0142asno\u015b\u0107 Cho\u00adwe\u00adn\u00f3w, z fol. Stryje 2772 dz.; drugi nale\u017cy do Eysymont\u00f3w, ma 104 dz.; trzeci nale\u017cy do d\u00f3br Kulinowszczyzna. 7.) P.<\/b> Kulinowska<\/i>, fol., tam\u017ce, w\u0142asno\u015b\u0107 Hry\u00adnie\u00adwi\u00adc\u00adkich, 56 dz. 8.) P.<\/b> Wincentowo<\/i>, fol., tam\u017ce, spadkobierc\u00f3w \u0141\u0119\u00adczyc\u00adkie\u00adgo, 148 dz. 9.) P.,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Bia\u0142owieza. 10.) P.,<\/b> dobra i os., tam\u017ce, gm. Horodeczna, 12 w. od Pru\u017cany. Dobra, Zda\u0144skich, z fol. Zaraj 834 dz. Nadto maj\u0105 tu Konarscy i Koz\u0142owscy po 160 dz. i Przy\u0142uccy 138 dz.; os. 249 dz. 11.) P.,<\/b> chuttor, pow. s\u0142onimski, gm. i dobra Byte\u0144. 12.) P.,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, gm. Kamionka, 154 dz. 13.) P.,<\/b> pow. wo\u0142kowyski, ob. Grodzisk<\/i>.<\/span><\/p>\n

Platen<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. sto\u0142upia\u0144ski, st. p. i tel. Pillupoenen.<\/p>\n

Platenischken<\/b> 1.) Gross<\/i>, w\u015b na prus. Litwie, pow. wystrucki, st. p. Didlacken. 2.) P.<\/b> Klein<\/i>, dobra, tamie.<\/p>\n

Plauschinnen<\/b> (niem.) 1.) w\u015b na prus. Litwie, pow. ragnecki, st. p. i tel. Kraupischken. 2.) P.<\/b>,<\/span> w\u015b i wyb. na prus. Litwie, pow. nizinny, nad strug\u0105 poboczn\u0105 Ossy, w okolicy lesistej, blisko 7 klm. na p\u0142n.-wsch. odl. od st. p. i tel. Skaisgirren. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Plauschkehmen<\/b> al. Plauszkehmen<\/i> (niem.), w\u015b na prus. Mazurach, pow. go\u0142dapski, st. p. Dubeningken. [P\u00f3\u017a\u00adniej Plauczkehmen<\/i>, Plautzkehmen<\/i>, Plantzkehmen<\/i>, dzi\u015b Pluszkiejmy<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Plauschwarren<\/b> (niem.) 1.) w\u015b na prus. Litwie, pow. tyl\u017cycki, blisko Tyl\u017cy, na prawym brzegu Niemna, nad jeziorkiem, kt\u00f3rych pe\u0142no w tej okolicy, st. p., tel. i kol. \u017cel. Tyl\u017ca. 2.) P.<\/b> Wielkie<\/i>, niem. P. Gross<\/i>, dobra ryc., tam\u017ce, na p\u0142n. od wsi, nale\u017c\u0105 do d\u00f3br ryc. Schilleningken. 3.) P.<\/b> Ma\u0142e<\/i>, niem. P. Klein<\/i>, w\u015b, tam\u017ce. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Plawischken <\/b>(niem.), w\u015b na prus. Mazurach, pow. go\u0142dapski, st. p. Gawaiten.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Plebaniszki<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) P. al. <\/i>Wierchpolnickie Uroczysko<\/a><\/i>, pow. grodzie\u0144ski, na wsch\u00f3d od Polnicy. J. Krz.<\/i><\/p>\n

Plebaniszki<\/b> 1.) os., pow. grodzie\u0144ski, gm. Ho\u017ca, 38 dz. [\u2026]<\/span><\/span><\/p>\n

Plebanowce<\/b> 1.) w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, gm. Indura, 31 w. od Grodna, 480 dz. 2.) P.<\/b> Rosskie<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, gm. Wo\u0142pa, 56 w. od Grodna, 10 dm., 95 mk., 378 dz. 3.) P.<\/b> Strubnickie<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, 149 dz. 4.) P.,<\/b> w\u015b, pow. s\u0142onimski, gm. Zdzi\u0119cio\u0142, 47 w. od S\u0142onima, 256 dz. 5.) P.,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, gm. Grzebienie, 31 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 253 dz. 6.) P.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce. gm. Nowawola, 10 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 343 dz.<\/span><\/p>\n

Pleba\u0144skie,<\/b> pow. augustowski, gm. Balla Wielka, par. Ho\u017ca Sylwanowce, odl. od Augustowa 59 w., ma 13 dm., 75 mk.<\/p>\n

Pleba\u0144szczyzna,<\/b> urocz. przy wsi W\u00f3lka Poduchowna, pow. sok\u00f3lski, gm. Czarna Wie\u015b.<\/span><\/p>\n

Pleikischen<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. tyl\u017cycki, st. p. Szameltkehmen.<\/p>\n

Plein<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. nizinny, st. p. Gr. Friedrichsdorf.<\/p>\n

Pleine<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. tyl\u017cycki, st. p. Szameitkehmen.<\/p>\n

Pleinlauken<\/b> (niem.), 1.) dobra ryc. na prus. Litwie, pow. ragnecki, 2 klm. od st. p. i tel. Kraupischken. Obszar 385\u00bd ha. 2.) P.,<\/b> w\u015b na prus. Litwie, pow. wystrucki, st. p. Neunischken.<\/p>\n

Pleniszki,<\/b> fol. i dobra nad rz. Ory\u0105, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Gie\u0142gudyszki, par. Szaki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 25 w., ma 107 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 27 mk. Dobra P. sk\u0142ada\u0142y si\u0119 w 1876 r. z fol. Pleniszki i Repnowo, rozl. mr. 1201: gr. or. i ogr. mr. 737, \u0142\u0105k mr. 121, pastw. mr. 13, wody mr. 10, lasu mr. 278, nieu\u017c. mr. 43; bud, mur. 3, z drzewa 18; p\u0142odozmian 5, 7 i 10 polowy; las nieurz\u0105dzony.<\/p>\n

Plewki<\/b> [\u2026]<\/span> 4.) P. al. Plewkowo<\/i>, w\u015b, pow. kolne\u0144ski, gm. Gawrychy, par. Nowogr\u00f3d. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105dowych Nowogr\u00f3d, ma 297 mr. obszaru. W 1827 r. by\u0142o 13 dm., 95 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Plewki<\/b> al. Plewkowo<\/i><\/span>, w\u015b na pol.-prus. Mazurach, w p\u0142n.-wsch. cz\u0119\u015bci pow. margrabowskiego, niedaleko granicy kr\u00f3lestwa polskiego, nad jeziorkiem, 5 klm. na p\u0142d. od st. p. Mieruniszek, nad traktem z Margrabowy do Mieruniszek. W\u015b pierwotnie polska, dostaje si\u0119 r. 1562 Jerzemu v. Diebes z 66 w\u0142\u00f3kami i 84 w\u0142\u00f3k boru, na kt\u00f3rych powsta\u0142y Bia\u0142a i Drozdowo. W 1695 r. mieszka w Bia\u0142ej Gotard v. Buddenbrok, dziedzic na Kowalach, major wojsk polskich (ob. K\u0119trz., O ludn., 512). Ad. N.<\/i><\/p>\n

<\/a>Plewkowo,<\/b> ob. <\/i>Plewki<\/a><\/i>.<\/p>\n

Plewnina,<\/b> rzka, pow. kolne\u0144ski, ob. Mat\u0142ak<\/a><\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Plewszynek<\/b> al. <\/i><\/span>P\u0142owszynek<\/a><\/i>, ma\u0142e jezioro na obszarze d\u00f3br Kadaryszki<\/a>, w pow. suwalskim. [Na wsp\u00f3\u0142czesnej mapie P\u0142onszyn<\/i>, oficjalnie za\u015b Plauszynek<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Plica,<\/b> dobra, pow. wo\u0142kowyski, niedaleko Wo\u0142kowyska, w\u0142asno\u015b\u0107 Ko\u00adma\u00adjew\u00adskie\u00adgo. [Uderzaj\u0105ca zbie\u017cno\u015b\u0107 z kolejnym has\u0142em. Wiadomo, \u017ce wielu Bart\u00f3w usz\u0142o przed krzy\u017cakami na grodzie\u0144szczyzn\u0119; cz\u0119\u015b\u0107 p\u00f3\u017aniej uprowadzili krzy\u017cacy z powrotem, cz\u0119\u015b\u0107 jednak pozosta\u0142a.]<\/span><\/p>\n

Plica<\/b> Barta<\/i>, nazywa Dusburg w swej kronice pewn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ziemi bartskiej<\/a>, prawdopodobnie t\u0119, kt\u00f3ra nale\u017ca\u0142a do biskupstwa warmi\u0144skiego. Znaczenia tej nazwy dotychczas nie wyt\u0142umaczono<\/span>; radca Neumann z Elbl\u0105ga domy\u015bla si\u0119, \u017ce zamiast \u201ePlica\u201c ma sta\u0107 \u201eLicu\u201c. Licu Barta by\u0142oby w dos\u0142ownem t\u0142umaczeniu \u201eni\u017csza bartska ziemia\u201c (ob. Toeppen, Hist. comp. Geogr. v. Preussen, p. 22). A. Nap.<\/i><\/p>\n

Plickball<\/b> (niem.), dobra na prus. Litwie, pow. darkiejmski, st. p. Sodehnen.<\/p>\n

Plinie<\/b> 1.) w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Podawinie, par. Dauksze, odl. od Kalwaryi 26 w., ma 23 dm., 118 mk. W 1827 r. by\u0142o 12 dm., 100 mk. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Zyple, par. \u0141uksze, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 24 w., ma 23 dm., 174 mk. W 1827 r. by\u0142o 17 dm., 156 mk.<\/p>\n

Plonsloewen<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. pi\u0142ka\u0142owski, st. poczt. Lasdehnen.<\/p>\n

Plople,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Antoniowo, par. Pilwiszki, odl. od Maryampola 22 w., ma 25 dm., 156 mk. W 1828 r. by\u0142o 9 dm., 110 mk.<\/p>\n

Plorysze,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Szy\u0142gale, par. S\u0142owiki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 16 w., ma 17 dm., 147 mk. W 1827 r. by\u0142o 18 dm., 150 mk.<\/p>\n

Plumbale<\/b> al. Plumbiany<\/i>, os., pow. wy\u0142kowyski, gm. Karkliny, par. Bartniki, odl. od Wy\u0142kowyszek 23 w., ma 3 dm., 27 mk. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 28 mk. Os. P. rozl. 407 mr.: gr. or. i ogr. 248 mr., \u0142\u0105k 75 mr. pastw. 77 mr., nieu\u017c. 8 mr.; bud. z drzewa 12; pok\u0142ady torfu.<\/p>\n

Plumpen<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. ragnecki, st. poczt. Szilen.<\/p>\n

Pluska\u0142owce,<\/b> w\u015b, pow. pow. grodzie\u0144ski, gmina Brzostowica Wielka, 58 w. od Grodna, 464 dz.<\/span><\/p>\n

Pluty,<\/b> w\u015b, pow. kolne\u0144ski. R. 1439 w Wiznie, W\u0142adys\u0142aw ks. mazow. potwierdza granice posiad\u0142o\u015bci ro\u00addu Plut\u00f3w h. Kuczaba (Kapica, Her\u00adbarz, 327). W r. 1577 p\u0142aci tu Marcin ze wsp\u00f3\u0142uczestnikami od 15 \u0142an., 6 morg.<\/span><\/p>\n

Plutycze,<\/b> w\u015b, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144skiej, dawniej w pow. bra\u0144skim. Wchodzi\u0142a niegdy\u015b w sk\u0142ad sstwa biel\u00adskiego i w 1662 r. nadana zosta\u0142a Kazimierzowi Doktorowicz Hrebnickiemu. A. K. \u0141.<\/i><\/p>\n

Pluty-Rogowo,<\/b> w\u015b szlach., pow. kolne\u0144ski, gm. Kubra, par. Przytu\u0142y.<\/p>\n

P\u0142achetno<\/b> al. Ciosy<\/i>, w\u015b nad jez. Krzywe, pow. lecki. Por. Krzywe<\/a><\/i> (IV, 805).<\/p>\n

P\u0142aska,<\/b> w\u015b, pow. augustowski, gm. Szczebro-Olszanka, par. Lipsk, odl. od Augustowa 22 w., ma 42 dm., 269 mk. W 1827 r. by\u0142o 12 dm., 76 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>P\u0142askie<\/b> 1.) jezioro, w pow. sejne\u0144skim, odl. o 6 w. na p\u0142n.-zach. Sejn, na obszarze d\u00f3br Klejwy, \u015br\u00f3d ca\u0142ej grupy jezior, w okolicy lesistej, odl. 1 w. od Czarnej Ha\u0144czy [B\u0142\u0105d, powinno by\u0107: 1 w. (~ 1 km) na pn. od rz. <\/span>Marychy<\/a>.]; brzeg wschodni wzg\u00f3rzysty, inne za\u015b bagniste; ma 40 mr. obszaru. 2.) P.,<\/b> jezioro na granicy pow. augustowskiego i sejne\u0144skiego, w gm. Pokrowsk, bardzo rybne i g\u0142\u0119bokie, ma 16 mr. obszaru i podobno do 100 st. g\u0142\u0119boko\u015bci. [Inne jez. P\u0142askie le\u017cy na p\u0142n. od wsi Rygol.]<\/span><\/p>\n

P\u0142askowce,<\/b> w\u015b nad Niemnem, pow. augustowski, gm. Balla Wielka, par. Ho\u017ca Sylwanowce, odl. od Augustowa 59 w. Cz\u0119\u015b\u0107 P. lit. A. ma 10 dm., 90 mk., pok\u0142ady kamienia wapiennego. W 1827 r. by\u0142o 9 dm., 53 mk. Cz\u0119\u015b\u0107 2-ga P. \u0141awcewicza<\/i> ma 14 mk. Cz\u0119\u015b\u0107 3-cia P. Szymborskiego<\/i> ma 1 dm., 13 mk. W 1827 r. by\u0142o 13 dm., 75 mk. W 1886 r. fol. P. lit. B. rozl. mr. 405: gr. or. i ogr. mr. 276, \u0142\u0105k mr. 10, pastw. mr. 11, lasu mr. 10, zaro\u015bli mr. 17, wody mr. 40, nieu\u017c. mr. 41; bud. z drzewa 10; p\u0142odozmian 8 polowy. W\u015b P. os. 11, z gr. mr. 52. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

P\u0142awy,<\/b> w\u015b i fol., pow. grodzie\u0144ski, gm. \u017bydomla, 22 w. od Grodna. W\u015b 375 dz.; fol. nale\u017cy do d\u00f3br Skidel.<\/span><\/p>\n

P\u0142ociczno<\/b> [\u2026]<\/span> 2.) P.,<\/b> w\u015b i le\u015b. os., pow. suwalski, gm. Hutta, par. Suwa\u0142ki, odl. od Suwa\u0142k 7 w.; w\u015b ma 33 dm., 239 mk.; le\u015b. os. 1 dm., 8 mk. W 1827 r. by\u0142o 22 dm., 118 mk.<\/p>\n

P\u0142ociczno<\/b> 1.) w\u015b na pol. prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, blisko granicy pow. margrabowskiego, nad traktem \u0142\u0105cz\u0105cym si\u0119 przy Guzkach z drog\u0105 bit\u0105 z E\u0142ku do Margrabowa, blisko jeziora tego samego na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adka, st. p. i tel. E\u0142k. 2.) P.<\/b> Ma\u0142e<\/i> al. M\u0142ynik<\/i>, w\u015b na po\u0142ud. od P., tu\u017c nad jeziorem. Wie\u015b zdawna polska. Jan v. Beenhausen, komt. brandeburski, nadaje Paw\u0142owi P\u0119ckiemu na prawie che\u0142m. 40 w\u0142\u00f3k mi\u0119dzy jeziorem \u0142eckim a rzek\u0105 \u0141ek\u0105 z obowi\u0105zkiem podw\u00f3jnej s\u0142u\u017cby konnej. Dan w zamku leckim 1438 r. w wili\u0105 wywy\u017cszenia \u015bw. Krzy\u017ca. Ad. N.<\/i><\/p>\n

P\u0142oska,<\/b> rzeczka w gub. grodzie\u0144skiej, lewy dop\u0142yw Supra\u015bli (prawego dop\u0142. Narwi), przybiera \u015a<\/span>winobr\u00f3dk\u0119.<\/p>\n

P\u0142owce,<\/b> w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, tu\u017c nad granica, ptu leckiego, nad strug\u0105, mi\u0119dzy dwoma jeziorkami, 5 klm. na p\u0142d.-zach\u00f3d od os. poczt. N. Jucha. W 1475 r. nadaje Bernard v. Balzhofen Sta\u0144kowi, Iwa\u015bkowi, Marcinowi i Janowi na prawie magdebur. 8 w\u0142\u00f3k pod Krzywem. W 1531 r. nabywaj\u0105 tam\u017ce 5 w\u0142\u00f3k Micha\u0142 i Marek Bogdanowicze.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>P\u0142owszynek<\/b> al. <\/i>Plewszynek<\/a><\/i>, jezioro na obszarze d\u00f3br Kadaryszki<\/a>, w pow. suwalskim.<\/p>\n

P\u0142utyszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. P\u0142utyszki, odl. od Maryampola 26 w. Posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 paraf. drewniany, 30 dm., 257 mk. W 1827 r. P. nale\u017ca\u0142y do par. Preny, mia\u0142y 7 dm., 79 mk. Ko\u015bc. fil. par. Preny, o 3 mile od Pren. W 1791 r. wzniesiono tu kaplic\u0119, kt\u00f3ra od 1801 r. sta\u0142a si\u0119 filialnym ko\u015bcio\u0142em par. Preny. W 1839 r. nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 drewniany parafialny. P. par., dek. maryampolski (dawniej sapie\u017cyski), 3085 dusz. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

P\u0142uwie<\/b> al. Koniuchowskie<\/i>, jezioro w pow. kalwaryjskim, gm. Olita, odl. oko\u0142o 6 w. od Niemna, na obszarze d\u00f3br Koniuchy i Oniszki, ci\u0105gnie si\u0119 w kierunku od p\u0142d.-zach. ku p\u0142n.-wsch., na d\u0142ugo\u015bci 3\u00bd w., przy szeroko\u015bci od \u2153 do 1 wiorsty. Brzegi bezle\u015bne, pag\u00f3rkowate. Na p\u0142n.-zach. mieszcz\u0105 si\u0119 folw. Oniszki, Kasperowszczyzna, Dusielniki. Obszar wynosi 216 mr., g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 12 do 18 st\u00f3p. Wody jeziora odprowadza do Niemna struga \u0142\u0105cz\u0105ca si\u0119 z rzek\u0105 Pierczajk\u0105. W stronie zachodniej w odl. 1 w. le\u017cy jez. Gudele, w stronie po\u0142udniowej jez. \u0141uksniany. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pobale<\/b> al. Pobola<\/i> (Bac. Org. wi\u0119k., II, 428), rzeczka w pow. maryampolskim, powstaje z strumieni p\u0142yn\u0105cych z p\u00f3\u0142nocy od wsi\u00f3w Skujgi, Skiersobole, Dumiszki i Uliszki, i \u0142\u0105cz\u0105cych si\u0119 poni\u017cej Kunigiszek; nast\u0119pnie p\u0142ynie w kierunku wsch.-p\u0142dn. przez Medwi\u017ce i wpada z lew. brzegu do Niemna<\/a> pod Balwierzyszkami od p\u0142noc. strony. D\u0142uga oko\u0142o 8 w. Tu\u017c przed uj\u015bciem przyjmuje z praw. brzegu rzk\u0119 Ryngis. J. Bliz.<\/i><\/p>\n

Pobale<\/b>, os., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. P\u0142utyszki. Odl. od Maryampola 40 w., ma 3 dm., 18 mk. W 1827 r. nale\u017ca\u0142a do par. Preny, mia\u0142a 1 dm., 21 mk.<\/p>\n

Pobalinie<\/b> 1.) os., pow. sejne\u0144ski, gm. \u015awi\u0119to-Jeziory, par. \u0141o\u017a<\/span>dzieje, odl. od Sejn 26 w. 2.) P.,<\/b> al. Pobalino<\/i>, w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Rauda\u0144, par. Kalwarya, odl. od Kalwaryi 11 w.,1 dm., 5 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br kr\u00f3lewskich Kalwarya, a nast\u0119pnie od 1836 r. majoratu rz\u0105d. Kalwarya (lit. B). Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pobaliszki<\/b> 1.) w\u015b, pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Preny. Odl. od Maryampola na p\u00f3\u0142n.-wsch. 45 w., od Pren 7\u00bd w., ma 13 dm., 142 mk., 347 mr. obszaru. W 1827 r. by\u0142o 10 dm., 82 mk. 2) P.,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. i par. Wejwery. Odl. od Maryampola 32 w., ma 9 dm., 65 mk., 221 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Freda. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Poba\u0142supie,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Gryszkabuda, par. Pilwiszki. Odl. od W\u0142adys\u0142awowa 22 w., ma 6 dm., 49 mk. W 1827 r. nale\u017ca\u0142a do par. Gryszkabuda, mia\u0142a 3 dm., 46 mk.<\/p>\n

Pobartupie,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Wejwery, par. Godlewo. Odl. od Maryampola 41 w., ma 42 dm., 195 mk. W 1827 r. by\u0142o 8 dm., 61 mk.<\/p>\n

Pobelksnie,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. P\u0142utyszki, odl. od Maryampola 22 w.; 1 dm., 11 mk.<\/p>\n

Pobelksznie,<\/b> pow. maryampolski, gm. Antonowo, par. Skrawdzie. Nie zamieszczone w ostatnich spisach urz\u0119dowych. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 12 mk.<\/p>\n

Pober\u017cupie,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Le\u015bnictwo, par. W\u0142adys\u0142aw\u00f3w, odl. W\u0142adys\u0142awowa 8 w., ma 9 dm., 75 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105dowych Le\u015bnictwo.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pobethen<\/b> 1.) terytoryum do ziemi sambijskiej<\/a> nale\u017c\u0105ce, kt\u00f3rego mieszka\u0144cy odznaczali si\u0119 oporem, jaki Krzy\u017cakom stawiali. Kraj by\u0142 g\u0119sto zaludniony, bo jedna wie\u015b do 500 zbrojnych stawia\u0142a. Nazwa ta utrzyma\u0142a si\u0119 tylko przy wsi a jako nazwa prowincyi znik\u0142a. [Po\u0142o\u017cona miedzy Mierzej\u0105 Wislan\u0105 a Mierzej\u0105 Kuronsk\u0105.]<\/span> 2.) [\u2026]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Poblindzie,<\/b> jezioro w pow. sejne\u0144skim [Do 1866 r., p\u00f3\u017aniej i dzi\u015b w pow. suwalskim.]<\/span>, gm. Stara Ha\u0144cza [Dzi\u015b gm. Wi\u017cajny.]<\/span>, na granicy pruskiej, tylko po\u0142ow\u0105 nale\u017cy do kr\u00f3lestwa polskiego, ma 15 mr. obszaru. [Dzi\u015b Pob\u0142\u0119dzie<\/i>, por. w\u015b <\/i><\/span>Pablindszen<\/a><\/i> i jez. Rakowek<\/i><\/a>.]<\/p>\n

Poboiszcze,<\/b> szereg pokrytych lasem wzg\u00f3rk\u00f3w, ci\u0105gn\u0105cych si\u0119 nad b\u0142otami o pi\u0119\u0107 mil od Pi\u0144ska. Tutaj ksi\u0105\u017c\u0119ta litewscy Skirmunt i Kukowojtys mieli odnie\u015b\u0107 w 1220 r. \u015bwietne zwyci\u0119ztwo nad M\u015bcis\u0142awem, ks w\u0142odzimierskim. W mnogich kurchanach P. znalaz\u0142oby si\u0119 niew\u0105tpliwie mn\u00f3stwo ciekawych rzeczy. P. le\u017cy na gruncie d\u00f3br Stoszany.<\/p>\n

Pobola,<\/b> rz., lewy dop\u0142yw Niemna ob. Pobale<\/a><\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pobondzie,<\/b> jezioro pod wsi\u0105, t. n., pow. suwalski, gm. Kadaryszki<\/a>, ma 1\u00bd w. d\u0142ugo\u015bci a 250 s\u0105\u017cni szeroko\u015bci i 15 do 30 st. g\u0142\u0119boko\u015bci i do 100 mr. obszaru. Dno piaszczysto-gliniaste. Jezioro to nale\u017cy do \u0142a\u0144cucha jezior sp\u0142ywaj\u0105cych do rz. Szeszupy<\/a>, kt\u00f3ry zaczyna si\u0119 od jez. Gulbin<\/a> i ci\u0105gnie si\u0119 7 w.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pobondzie,<\/b> w\u015b nad jeziorem t. n., pow. suwalski, gm. Kadaryszki, par. Lubowo. Odl. od Suwa\u0142k 26 w., ma 32 dm., 283 mk. W 1827 r.<\/span> by\u0142o 19 dm., 209 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105dow. Kadaryszki<\/a>.<\/p>\n

Pobrze\u015bcie,<\/b> pow. maryampolski, gm. i par. Balwierzyszki, odl. od Maryampola 37 w., 1 dm., 27 mk.<\/p>\n

Pocuny,<\/b> w\u015b nad Niemnem, pow. maryampolski, gmina Pogiermo\u0144, parafia Preny, le\u017cy w stronie p\u00f3\u0142n.-wschod. od Maryampola, od m. Preny (stacyi poczt.) 8 w., ma 17 dm., 183 mk., 896 mr.<\/p>\n

Poczepok,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, gm. Ostr\u00f3w, 93 dz.<\/span><\/p>\n

Poczobuty,<\/b> okolica, pow. grodzie\u0144ski, gmina Indura, 36 w. od Grodna, 536 dz.<\/span><\/p>\n

Pocztaryszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Antonowo, par. Pilwiszki, odl. od Maryampola 17 w., ma 3 dm., 39 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 11 mk.<\/p>\n

Poczujki,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, gm. Hudziewicze, 42 w. od Grodna, 302 dz.<\/span><\/p>\n

Po\u0107kuny,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Ber\u017cniki, odl. od Sejn 4 w., ma 17 dm., 95 mk. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 73 mk.<\/p>\n

Pod Sok\u00f3\u0142k\u0105,<\/b> koszary, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Kamionka, o 1 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Podagie,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. Nadnieme\u0144ska, par. Rumbowicze, odl. od Kalwaryi 64 w., 1 dm., 7 mk.<\/p>\n

Podajnie,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gmina \u015awiatoszyn, par. Poniemo\u0144 Fergisa. Nie zamieszczona<\/span> w ostatnich spisach.<\/p>\n

Podawinie,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Podawinie, par. Dauksze, odl. od Kalwaryi 20 w., od Maryampola 10 w., ma 84 dm., 509 mk., 1783 mr. obszaru. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105dowych Ludwin\u00f3w. W 1827 r. by\u0142o 49 dm., 402 mk. P. gmina nale\u017cy do s. gm. okr. II w Ludwinowie, ma 3317 mk., rozl. 11703 mr. W sk\u0142ad gminy wchodz\u0105: Amalwiszki, Bawardyszki, Danieliszki, Daukszcie, Dwiratynie, Giwiszki, Gudupy, Kumiecie, Luliszki, \u0141aunice, Norbertowo, Nowopol, Piotrowszczyzna, Plinie, Podawinie, Ponaumpie, Putryszki, Wamupiany, Widgirele, Wisznie\u0142\u00f3wka i \u017belazna-G\u00f3ra. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

<\/a>Podberzniki,<\/b> fol., pow. sejne\u0144ski, ob. <\/i>Otkie\u0144szczyzna<\/a><\/i>.<\/p>\n

Podber\u017cupie,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Wysoka Ruda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 29 w., 1 dm., 4 mk.<\/p>\n

Podbia\u0142a Krynica,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwin\u00f3w, odl. od Kalwaryi 9 w., 2 dm., 8 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 6 mk.<\/p>\n

Podbia\u0142obrzegi,<\/b> pow. augustowski, gm. Kolnica, par. August\u00f3w. Nie zamieszczone w ostatnich spisach urz\u0119dowych.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Podbielsk,<\/b> mylnie <\/i><\/span>Poobielsk<\/a><\/i>, (t. VIII, 781), w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Bia\u0142owie\u017ca, z urocz. Granie 558 dz.<\/p>\n

Podbogonniki,<\/b> Podbahonniki<\/i>, w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, gm. Brzostowica Ma\u0142a, ze wsi\u0105 Ejsymonty Ma\u0142e 288 dz.<\/span><\/p>\n

Podborsukinie,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Szumsk, par. Gi\u017ce, odl. od Maryampola 7 w., 1 dm., 3 mk.<\/p>\n

Podborzany,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, gm. \u0141unna, 39 w. od Grodna, 18 dm., 206 mk., cerkiew, szko\u0142a, 273 dz. w\u0142o\u015bc. i 35 cerk.<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Podborze<\/b> 1.) pust., pow. cz\u0119\u00adsto\u00adcho\u00adw\u00adski, gm. Hutta Stara, par. Cz\u0119\u00adsto\u00adcho\u00adwa. Pomini\u0119te w najnowszych spisach. 2.) P.,<\/b> pow. no\u00adwo\u00ada\u00adle\u00adksan\u00addry\u00adj\u00adski (pu\u00ad\u0142aw\u00adski), gm. Go\u00add\u00f3w, par. Cho\u00addel. 3.) P.<\/b> al. Le\u015bnicz\u00f3wka<\/i>, pow. no\u00adwo\u00ada\u00adle\u00adksan\u00addry\u00adj\u00adski (pu\u00ad\u0142a\u00adw\u00adski), gm. Wro\u00adn\u00f3w. 4.) P.,<\/b> w\u015b, pow. w\u0119\u00adg\u00adro\u00adw\u00adski, gm. i par. Sa\u00addo\u00adw\u00adne, ma 13 dm., 125 mk., 280 mr. ziemi. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Ko\u00ad\u0142o\u00addzi\u0105\u017c. 5.) P.,<\/b> pow. augustowski, gm. Sztabin, par. Krasnyb\u00f3r. Nie pomieszczone w ostatnich spisach urz\u0119dowych. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 4 mk. 6.) P.,<\/b> ob. <\/i>Lebiedzin<\/a>-P.<\/i> Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Podbuchta,<\/b> fol., pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwin\u00f3w, odl. od Kalwaryi 13 w., ma 13 dm., 28 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 13 mk.<\/p>\n

Podbudele,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Gryszkabuda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 31 w., 1 dm., 7 mk.<\/p>\n

Podbudwiecie,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Kopciowo, odl. od Sejn 15 w., 1 dm., 8 mk.<\/p>\n

Podcegielnia,<\/b> osada, pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny. Nie zamieszczona<\/span> w ostatnich spisach.<\/p>\n

Podcis\u00f3wek,<\/b> w\u015b, pow. augustowski, gm. Sztabin, par. Krasnyb\u00f3r, odl. od Augustowa 14 w., ma 22 dm., 114 mk.<\/p>\n

Podcykokalnie,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. i par. Szumsk, odl. od Maryampola 5 w., ma 1 dm., 6 mk.<\/p>\n

Podczarnucha,<\/b> os., pow. augustowski, gm. Kolnica, par. Studzieniczna. Nie zamieszczona w ostatnich spisach urz\u0119dowych.<\/p>\n

Podczudyszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny, odl. od Maryampola 40 w., ma 2 dm., 16 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Podd\u0119bina<\/b> 1.) fol., pow. go\u00ads\u00adty\u0144\u00adski, gm. Pa\u00adcy\u00adna, par. Lu\u00adszyn, ma 260 mr.; nale\u017cy do d\u00f3br Lu\u00adszyn. 2.) P.,<\/b> os., pow. ka\u00adli\u00ads\u00adki, gm. Ka\u00admie\u0144, par. D\u0119\u00adbe, odl. od Ka\u00adli\u00adsza 7 w., ma 2 dm., 5 mk. 3.) P.,<\/b> w\u015b, pow. tu\u00adre\u00adc\u00adki, gm. Os\u00adt\u00adr\u00f3w War\u00adcki, par. Je\u00adzior\u00adsko, odl. od Tur\u00adka 28 w., ma 4 dm. 4.) P.<\/b> al. Podd\u0119bszczyzna<\/i>, pow. suwalski, gm. i par. Wi\u017cajny, odl. od Suwa\u0142k 37 w., ma 3 dm., 19 mk. [Podd\u0119bszczyzna istnia\u0142a te\u017c na wsch. od <\/span>D\u0119bszczyzny<\/a>.] 5.) P.,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwin\u00f3w, odl. od Kalwaryi 16 w., 1 dm., 5 mk., 21 mr. Nale\u017cy do d\u00f3br Ludwin\u00f3w. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Podd\u0119bowo,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Maryampol, odl. od Maryampola 15 w., ma 2 dm., 7 mk.<\/p>\n

Poddubne,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, o \u00bd mili od Horodeczna; by\u0142o tu najwi\u0119ksze starcie w bitwie Tormasowa z Austryakami i Sasami d. 31 lipca 1812 r.<\/p>\n

Poddubno,<\/b> 1.) w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Staruny, 24 w. od Pru\u017cany, 1056 dz.<\/span><\/p>\n

Poddub\u00f3wek,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Kuk\u00f3w, par. Suwa\u0142ki, odl. od Suwa\u0142k 4 w., od Raczek 13 w., ma 46 dm., 292 mk. Przez w\u015b przechodzi \u015bwie\u017co budowana droga bita z Suwa\u0142k do Raczek. W 1827 r. by\u0142o 27 dm., 176 mk. Por. Br\u00f3d<\/i>.<\/p>\n

Poddumiszki,<\/b> pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. Preny, odl. od Maryampola 36 w., ma 1 dm., 3 mk.<\/p>\n

Poddziermieniszki,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Miros\u0142aw, odl. od Sejn 51 w.<\/p>\n

Poddzi\u0119cio\u0142\u00f3wka,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol, odl. od Maryampola 8 w., ma 1 dm.<\/p>\n

Podejnupie,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Wejwery, odl. 40 w. od Maryampola, ma 32 dm., 290 mk.; w 1827 r. 7 dm., 115 mk.<\/p>\n

Podeksnie,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. Preny, 2 dm., 12 mk.<\/p>\n

Podepidemia,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Krasnopol, odl. od Sejn 7 w., 1 dm., 3 mk.<\/p>\n

Podelsna<\/b> 1.) fol., pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Michaj\u0142owska, 10 w. od Pru\u017cany, Wo\u0142yncewicz\u00f3w, z urocz. \u015amieciuchowszczyzna i Kra\u015bnik 458 dz. 2.) P.<\/b> Zarzecze<\/i>, ob. Zarzecze Podelsna<\/i>.<\/span><\/p>\n

Podgawienia\u0144ce,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnowo, pow. Sejny, odl. od Sejn 4 w., ma 7 dm., 40 mk., 217 mr., wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Krasnogruda.<\/p>\n

Podgo\u0142\u0119biszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol, odl. od Maryampola 13 w., ma 77 dm., 327 mk.<\/p>\n

Podg\u00f3rze<\/b> [\u2026]<\/span> 27.) P.,<\/b> pow. augustowski, gm. Sztabin, par. Krasnyb\u00f3r, odl. od Augustowa 20 w., ma 3 dm., 28 mk. 28.) P.,<\/b> w\u015b i fol., pow. suwalski, gm. Kuk\u00f3w, par. Przero\u015bl, odl. od Suwa\u0142k 14 w.; w\u015b ma 5 dm., 45 mk.; fol. 4 dm., 45 mk. W 1884 r. fol. P., od\u0142\u0105czony od d\u00f3br Kukowo, rozl. mr. 414: gruntu ornego i ogrodu mr. 214, \u0142\u0105k mr. 119, pastwisk mr. 69, nieu\u017cytku mr. 12; budowli z drzewa 7; pok\u0142ady torfu. [Na p\u0142d.-wsch. od wsi G\u00f3ra.]<\/span> Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Podg\u00f3rze<\/b> 1.) fol., pow. grodzie\u0144ski, gm. Indura, Alek\u00adsan\u00add\u00adro\u00adwych 182 dz. [\u2026]<\/span><\/span><\/p>\n

Podgrochowo,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Ig\u0142\u00f3wka, odl. od Maryampola 18 w., 1 dm., 10 mk.<\/p>\n

Podgruszany,<\/b> w\u015b i fol., pow. wo\u0142kowyski, gm. Krzemienica. W\u015b 124. dz.; fol. Ka\u00adlen\u00adkie\u00adwi\u00adcz\u00f3w 130 dz.<\/span><\/p>\n

Podhelenowo,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Kopciowo, odl. od Sejn 20 w., ma 2 dm., 24 mk.; wchodzi w sk\u0142ad d\u00f3br Justyan\u00f3w.<\/p>\n

Podhorodnianka,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, gmina Bagny, 152 dz.<\/span><\/p>\n

Podjanczule,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Kopciowo, odl. od Sejn 28 w., ma 3 dm., 17 mk., 16 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Justyan\u00f3w.<\/p>\n

Podjatlo,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Grzebienie, o 34 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Podjelsna,<\/b> dobra, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. Micha\u0142\u00f3w, o 10 w. od Pru\u017cany.<\/p>\n

Podjodupiany,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Szy\u0142gale, par. S\u0142owiki. Nie zamieszczone<\/span> w ostatnich spisach urz\u0119dowych.<\/p>\n

Podj\u00f3zefowo,<\/b> le\u015b. os., pow. augustowski, gm. Szczebro–<\/span>Olszanka, odl. od Augustowa 13 wiorst.<\/p>\n

Podkamionka,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Kamionka, o 9 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Podkantaliszki,<\/b> pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol, odl. od Maryampola 10 w., ma 3 dm., 13 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 7 mk.<\/p>\n

Podkarczmisko,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Czarna Wie\u015b, o 28 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Podkarkliny,<\/b> pow. suwalski, gm. Kuk\u00f3w, odl. od Suwa\u0142k 7 w., 1 dm., 6 mk.<\/p>\n

Podkaroliszki,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Wysoka Ruda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 30 w., 1 dm.<\/p>\n

Podkaru\u017cyszki,<\/b> 1) os., pow. maryampolski, gm. i par. Szumsk, odl. od Maryampola 5 w., 1 dm.<\/p>\n

Podkatuliszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Szumsk, parafia Maryampol (6 w.), ma 6 dm., 36 mk.<\/span><\/p>\n

Podkiepszty,<\/b> pow. maryampolski, gmina Szy\u0142gale, par. Szaki. Nie zamieszczone w ostatnich spisach.<\/p>\n

Podkirklewo,<\/b> pow. kalwaryjski, gm. Janowo, par. Ludwin\u00f3w. Nie zamieszczone w ostatnich spisach. W 1827 r. 1 dm., 10 mk.<\/p>\n

Podkirsna,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Rauda\u0144, par. Kalwarya, odl. od Kalwaryi 4 w., 2 dm., 10 mk. W 1827 r. nale\u017ca\u0142a do par. Pu\u0144sk, mia\u0142a 2 dm., 9 mk.<\/p>\n

Podki\u017cyszki,<\/b> pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. P\u0142utyszki, odl. od Maryampola 21 w., ma 5 dm., 34 mk.<\/p>\n

Podklewinie,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol, odl. od Maryampola 12 w., ma 2 dm., 13 mk.<\/p>\n

Podklonowo,<\/b> pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Ig\u0142\u00f3wka, odl. od Maryampola 15 w., 1 dm., 4 mk.<\/p>\n

Podkomorze,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Balwierzyszki, par. Preny, odl. od Maryampola, 28 w., ma 10 dm., 64 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 31 mk.<\/p>\n

Podkopanica,<\/b> os., pow. augustowski, gm. Szczebro-Olszanka, par. Studzieniczna, odl. od Augustowa 12 w., 1 dm., 12 mk.<\/p>\n

Podkordaki,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski. gm. Tomaszbuda, par. Wysoka Ruda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 48 w., ma 7 dm., 28 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105dowych Le\u015bnictwo.<\/p>\n

Podkr\u00f3l\u00f3wek,<\/b> w\u015b, pow. augustowski, gm. Szczebro-Olszanka, par. Olszanka, odl. od Augustowa 17 w., ma 11 dm., 107 mk. Mieszkaj\u0105 tu osadnicy rossyjscy, starowiercy.<\/p>\n

Podkukle,<\/b> os. le\u015b., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Ber\u017c<\/span>niki, odl. od Sejn 7 w., ma 2 dm., 3 mk.<\/p>\n

Podkulinga,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Ig\u0142\u00f3wka, odl. od Maryampola 18 w., 1 dm., 5 mk.<\/p>\n

Podkumiecie,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. Podawinie, par. Dauksze. Nie pomieszczone<\/span> w spisach.<\/p>\n

<\/a><\/b>Podlasie<\/a>,<\/b> (du\u017ca notka, w osobnym pliku.)<\/span><\/i><\/p>\n

Podlasie<\/b> [\u2026]<\/span> 4.) P.,<\/b> os., pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Gi\u017ce, odl. od Wy\u0142kowyszek 8 w., 1 dm., 2 mk.<\/p>\n

Podlaszyszki,<\/b> pow. wy\u0142kowyski, gm. Olwita, par. \u0141ankieliszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 11 w., 1 dm., 6 mk.<\/p>\n

Podlebiedzin,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Nowowola, o 15 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Podlejpunka,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Lejpuny.<\/p>\n

Podlenarty,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwin\u00f3w, odl. od Kalwaryi 14 w., 1 dm., 7 mk., 46 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad majoratu Ludwin\u00f3w B.<\/p>\n

Podle\u0144ce,<\/b> 1.) urocz., pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, gmina Obr\u0119bniki. 2.) P.,<\/b> urocz. przy fol. Dobryniewo [Dobrzyniewo ?]<\/span>, w dobrach Knyszyn.<\/span><\/p>\n

Podlesie<\/b> [\u2026]<\/span> 31.) P.,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Balwierzyszki, par. Preny, odl. od Maryampola 36 w., 1 dm., 9 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 15 mk. 32.) P.<\/b> al. Fogieliszki<\/i>, w\u015b, pow. maryampolski, gm. i par. Balwierzyszki, odl. od Maryampola 36 w., ma 4 dm., 29 mk. 33.) P.,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnowo, par. \u0141o\u017a<\/span>dzieje, odl. od Sejn 21 w., ma 1 dm. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Podleszewo,<\/b> pow. suwalski, gm. Hutta, par. Suwa\u0142ki, odl. od Suwa\u0142k 6 w., ma 2 dm. [Dzi\u015b Podleszczewo<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Podle\u015bna,<\/b> rzeczka w gub. grodzie\u0144skiej, dop\u0142yw Le\u015bny<\/a>, prawego dop\u0142ywu Bugu.<\/p>\n

Podlewkowie,<\/b> uroczysko, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Masiewo, o 70 w, od Pru\u017cany.<\/p>\n

Podl\u0119bowo,<\/b> pow. maryampolski, gm. Jaworowo, odl. od Maryampola 15 w., 2 dm., 7 mk.<\/p>\n

Podliparty,<\/b> pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwin\u00f3w. Nie zamieszczone w ostatnich spisach. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 5 mk.<\/p>\n

Podlipina,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Kamionka, o 11 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Podlipka,<\/b> rzka w gub. grodzie\u0144skiej, prawy dop\u0142. rz. \u0141oso\u015bny<\/a> (lewego dop\u0142. Niemna<\/a>).<\/span><\/p>\n

Podlipki<\/b> 1.) w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Kopciowo, par. Lejpuny, odl. od Sejn 33 w., ma 16 dm., 169 mk. W 1827 r. by\u0142o 12 dm., 136 mk. 2.) P.,<\/b> stra\u017c le\u015bna w le\u015bnictwie Ha\u0144cza.<\/p>\n

Podlipki,<\/b> [\u2026]<\/span> 7.) P.,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Ostr\u00f3w, o 24 w. od Sok\u00f3\u0142ki. J. Krz.<\/i><\/p>\n

Podlipki<\/b> 1.) osada w mie\u015bcie Gr\u00f3dku. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Podlip\u00f3wka,<\/b> fol., pow. augustowski, gm. Dowspuda, par. Raczki, odl. od Augustowa 24 w., 1 dm. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 7 mk.<\/p>\n

Podliszewo,<\/b> fol. i dobra nad jeziorami Rajgr\u00f3d i Dr\u0119stwo, pow. szczuczy\u0144ski, gm. Przestrzele (Be\u0142da), par. Rajgr\u00f3d, odl. 34 w. od Szczuczyna, le\u017cy na granicy od Prus. W r. 1827 fol. mia\u0142 2 dm. i 14 mr. M\u0142yn wodny daje do 5000 rs. rocznego dochodu; na jeziorach urz\u0105dzone rybo\u0142\u00f3stwo. Dobra P. sk\u0142ada\u0142y si\u0119 w 1884 r. z fol. P. i Lepianki, attyn. \u0141\u0105ki Biebrza\u0144skie, jezior Dr\u0119stwo i Rajgrodzkie. Rozl. dominialna 4225 mr. Fol. P. gr. or. i ogr. mr. 400, \u0142\u0105k mr. 119, past. mr. 99, wody mr. 1554, nieu\u017c. mr. 27, razem mr. 2199; bud. mur. 4, z drzewa 9; fol. Lepianki gr. or. i ogr. mr. 114, \u0142\u0105k mr. 45, past. mr. 9, wody mr. 471, nieu\u017c. mr. 9, razem mr. 649; bud. z drzewa 3; attyn. \u0141\u0105ki Biebrza\u0144skie \u0142\u0105k mr. 1118, past. mr. 34, lasu mr. 208, nieu\u017c. mr. 6, przestrzenie sporne mr. 12, razem mr. 1378; bud. z drzewa 3. W sk\u0142ad d\u00f3br wchodzi\u0142y dawniej: w\u015b Dr\u0119stwo os. 42, z gr. mr. 639; w\u015b Kosi\u0142y os. 20, z gr. mr. 269; w\u015b Czarna Wie\u015b os. 28, z gr. mr. 373; w\u015b Judziki os. 10, z gr. mr. 106; w\u015b Krot\u00f3wka os. 18, z gr. mr. 595; w\u015b Barszcze os. 18, z gr. mr. 379; w\u015b Budy os. 4, z gr. mr. 28; w\u015b Rybczyzna os. 5, z gr. mr. 50; w\u015b Przebr\u00f3d os. 2, z gr. mr. 7; os. Panczykowo os. 1, z gr. mr. 12; os. Be\u0142da os. 1, z gr. mr. 1. Br. Ch. \u2014 A. Pal.<\/i><\/p>\n

Podlubiszki,<\/b> os., pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Pojewo\u0144, odl. od Wy\u0142kowyszek 15 w., ma 3 dm., 34 mk.<\/p>\n

<\/a>Podlub\u00f3wek,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Lub\u00f3w, par. Lubowo, odl. od Kalwaryi 17 w., ma 5 dm., 16 mk. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 12 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105dowych Kadaryszki<\/a>.<\/p>\n

Podlukiszki,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Szy\u0142gale, par. Szaki. Nie zamieszczone<\/span> w ostatnich spisach.<\/p>\n

Pod\u0142abienie,<\/b> pow. augustowski, gm. \u0141abno, par. Adamowicze, odl. od Augustowa 55 w., le\u017cy przy trakcie z Suwa\u0142k do Grodna, ma 12 dm., 91 mk. W 1827 r. by\u0142o 14 dm., 80 mk.<\/p>\n

Pod\u0142a\u017anie,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Ostr\u00f3w, o 28 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Pod\u0142owocie,<\/b> pow. suwalski, gm. Sejwy, par. Kaletnik, odl. od Suwa\u0142k 17 w., ma 8 dm., 60 mk.<\/p>\n

Pod\u0142o\u017cniki,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Noski, o 13 w. od Pru\u017cany.<\/p>\n

Pod\u0142ubianka,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Ostra G\u00f3ra, o 22 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Podmaczuliszki,<\/b> pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Ig\u0142\u00f3wka, odl. od Maryampola, 18 w., 1 dm., 26 mk.<\/p>\n

Podmani\u00f3wek,<\/b> pow. suwalski, gm. Hutta, par. Kaletnik. Nie zamieszczony<\/span> w ostatnich spisach. [P\u00f3\u017aniej Podmani\u00f3wka<\/i>, wsze\u015bniej Mani\u00f3wka<\/i>, u uj\u015bcia rz. Mani\u00f3wki do Wiatro\u0142u\u017cy.]<\/span><\/p>\n

Podmankuny,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Szy\u0142gale, par. S\u0142owiki. Nie zamieszczone<\/span> w ostatnich spisach.<\/p>\n

Podme\u0142dabudzie,<\/b> pow. maryampolski, gm. i par. Michaliszki, odl. od Maryampola 26 w., ma 2 dm., 14 mk.<\/p>\n

Podmerecz,<\/b> w\u015b i os., pow. sejne\u0144ski, gm. Kudrany, par. Liszkowo, odl. od Sejn 59 w., ma 6 dm., 87 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Kudrany.<\/p>\n

Podm\u0142ynarek<\/b> al. Podm\u0142ynarskie<\/i>, os., pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwinowo, odl. od Kalwaryi 14 w., 2 dm., 21 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 7 mk.<\/p>\n

Podmoczyd\u0142y,<\/b> os., pow. augustowski, gm. Dowspuda, par. Jan\u00f3wka, odl. od Augustowa 24 w.<\/p>\n

Podmoro\u017cyszki,<\/b> pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. Ig\u0142\u00f3wka. Nie zamieszczone w ostatnich spisach.<\/p>\n

Podmurowany Most,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnopol, odl. od Sejn 10 w., 1 dm., 6 mk.<\/p>\n

Podnied\u017awiedziszki,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 30 w., 1 dm., 4 mk.<\/p>\n

Podmuryny,<\/b> urocz., pow. brzeski gub. grodzie\u0144., gm. Kamieniec Lit., 37 dz.<\/span><\/p>\n

Podniemcowizna,<\/b> os. le\u015b., pow. suwalski, gm. Kuk\u00f3w, par. Suwa\u0142ki, odl. od Suwa\u0142k 7 w., 1 dm., 6 mk.<\/p>\n

Podnietupa,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Ostr\u00f3w, o 37 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Podnowinka,<\/b> le\u015b. os. i fol., pow. augustowski, gm. Szczebro–<\/span>Olszanka, odl. od Augustowa 12 w., ma 3 dm., 12 mk.<\/p>\n

Podnowosady,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Jaworowo, odl. od Maryampola 13 w., ma 1 dm., 8 mk.<\/p>\n

Podnowosio\u0142ki,<\/b> pow. maryampolski, gm. i par. Balwierzyszki, odl. od Maryampola 37 w., 1 dm., 6 mk.<\/p>\n

Podnowydw\u00f3r,<\/b> os., pow. suwalski, gm. W\u00f3lka, par. Baka\u0142arzewo. Nie zamieszczona w ostatnich spisach.<\/p>\n

Podoble,<\/b> pow. maryampolski, gm. Balwierzyszki, par. Preny, odl. od Maryampola 43 w., ma 7 dm., 35 mk. W 1827 r. 1 dm., 24 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Podolany<\/b> 1.) mylnie <\/i><\/span>Polany<\/a><\/i> (t. VIII, 573), w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Bia\u0142owie\u017ca, 227 dzies. 2.) P.,<\/b> pow. \u015awi\u0119cia\u0144ski. W\u0142asno\u015b\u0107 Dow\u00adgia\u0142\u00ad\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Podole<\/b> [\u2026]<\/span> 4.) P.,<\/b> dobra w gub. grodzie\u0144skiej, posagowe Kazimiery z Kostrowickich Roemerowej Ryszardowej, ten sprzeda\u0142 Izwiekowowi. 5.) P.,<\/b> ob. Koz\u0142owszczyzna, mko w pow. s\u0142onimskim. J. Krz.<\/i><\/p>\n

Podosie,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Rewiatycze, o 35 w. od Pru\u017cany, przy drodze z Berezy Kartuskiej do Siechniewicz.<\/p>\n

Podostr\u00f3wek,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Bagno, o 41 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Podpale<\/b> 1.) os. le\u015b., pow. kalwaryjski, gm. i par. Krasna. Por. Ludwin\u00f3w<\/a><\/i> (t. V, 476). 2.) P.<\/b> al. Podpaliszki<\/i>, os., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. P\u0142utyszki, odl. od Maryampola 24 w., ma 1 dm., 7 mk. W 1827 r. 1 dm., 10 mk.; nale\u017cy do par. Preny.<\/p>\n

Podpaliszki,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, odl. od Maryampola 24 w., 1 dm., 7 mk.<\/p>\n

Podpelany,<\/b> os. le\u015b., pow. kalwaryjski, gm. i par. Krasne, odl. od Kalwaryi 21 w., 1 dm., 8 mk.<\/p>\n

Podpijawno,<\/b> os. dozorcy drogow., pow. augustowski, gm. Szczebro-Olszanka, par. Suwa\u0142ki. Nie zamieszczona<\/span> w ostatnich spisach.<\/p>\n

Podpilokalnie,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Kalwarya, odl. od Kalwaryi 10 w., ma 7 dm., 50 mk. W 1827 r. 5 dm., 47 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105dowo Kalwarya. W 1886 r. fol. P. powsta\u0142y z uw\u0142aszczonych osad, rozl. mr. 107: gr. or. i ogr. mr. 58, \u0142\u0105k mr. 27, past. mr. 19, nieu\u017c. mr. 3; bud. z drzewa 6; pok\u0142ady torfu. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Podpilona,<\/b> pow. maryampolski, gm. Poniemo\u0144 Po\u017caj\u015bcie, par. Pokojnie, odl. od Maryampola 58 w., ma 2 dm., 44 mk.<\/p>\n

Podpilwiszki,<\/b> pow. wy\u0142kowyski, gm. i Wy\u0142kowyszki. Nie pomieszczone<\/span> w ostatnich spisach.<\/p>\n

Podpiotrowszczyzna,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwinowo, odl. od Kalwaryi 17 w., 1 dm., 12 mk.<\/p>\n

Podp\u0142ociczno,<\/b> os. le\u015b., pow. suwalski, gm. Hutta, par. Suwa\u0142ki. Nie podana<\/span> w ostatnich spisach.<\/p>\n

Podp\u0142utyszki,<\/b> pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. P\u0142utyszki, odl. od Maryampola 26 w., 1 dm., 13 mk.<\/p>\n

Podpogorzelec,<\/b> os. le\u015b., pow. sejne\u0144ski, gm. Pokrowsk, odl. od Sejn 9 w.<\/p>\n

Podpojesie,<\/b> pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Ig\u0142\u00f3wka, odl. od Maryampola 16 w., ma 6 dm., 59 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 17 mk.<\/p>\n

Podpokuszyn,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Szumsk, par. Gi\u017ce, odl. od Maryampola 4 w., ma 24 dm., 178 mk.<\/p>\n

Podpo\u0142o\u017adzieje,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. Ho\u0142ny Wolmera, odl. od Sejn 16 w., ma 1 dm., 5 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Podpo\u017celstwo,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwinowo, odl. od Kalwaryi 16 w., gm. ma 1 dm., 11 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 7 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105dowych Ludwin\u00f3w, do kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142y wsie: <\/i>\u017belstwo<\/a><\/i> i Po\u017celstwo<\/a><\/i>.<\/p>\n

Podprobowdzie,<\/b> dw\u00f3r Pi\u0142sudzkiego i okolica szlach., pow. rossie\u0144ski, par. rossie\u0144ska.<\/p>\n

Podprodobole,<\/b> fol., pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwinowo, odl. od Kalwaryi 11 w., ma 1 dm., 8 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 9 mk. Wchodzi\u0142 w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105dowych Ludwin\u00f3w.<\/p>\n

Podprzewo\u017aniki,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Szy\u0142gale, par. S\u0142owiki. Nie podane w ostatnich spisach.<\/p>\n

Podpuszkiepury,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. i par. Szumsk, odl. od Maryampola 8 w., ma 1 dm.<\/p>\n

Podrabolino,<\/b> os. ks., pow. suwalski, gm. W\u00f3lka, par. Baka\u0142arzewo, odl. od Suwa\u0142k 10 w., ma 1 dm.<\/p>\n

Podratowiec,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Czarna Wie\u015b, o 28 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Podraustynie,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Szy\u0142gale, par. S\u0142owiki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 19 w., ma 1 dm., 12 mk., 91 morg. W 1827 r. nale\u017ca\u0142a do par. Sudargi, mia\u0142a 2 dm., 25 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105dowych Kidule.<\/p>\n

Podrojen<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. wystrucki, st. p. Berschkallen.<\/p>\n

Podromaniuki,<\/b> pow. suwalski, gm. Andrzejewo, par. Lubowo. Nie podane w ostatnich spisach. W 1827 r. nale\u017ca\u0142y do parafii Pu\u0144sk, mia\u0142y 2 dm., 27 mk.<\/p>\n

Podro\u015b,<\/b> w\u015b, pow. wo\u0142kowyski, w 4 okr. pol. gm. Ro\u015b, o 8 w. od Wo\u0142kowyska.<\/p>\n

Podro\u017cele,<\/b> w\u015b i fol., pow. maryampolski, gm. Poniemo\u0144 Po\u017caj\u015bcie, par. Poniemo\u0144, odl. od Maryampola 46 w.; w\u015b ma 3 dm., 50 mk.; fol. 2 dm.<\/p>\n

Podrudziany,<\/b> os., pow. mariampolski, gm. Balwierzyszki, par. Gudele. Nie podana w ostatnich spisach.<\/p>\n

Podrzecze,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Wejwery, par. Godlewo, odl. 36 w. od Maryampola, ma 31 dm., 281 mk.<\/p>\n

Podsamsoniszki,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Szumsk, par. Gi\u017ce, odl. od Maryampola 5 w., ma 4 dm., 34 mk.<\/p>\n

Podsejny,<\/b> ob. Grudziewszczyzna.<\/i><\/p>\n

Podsejwy,<\/b> kol., pow. suwalski, gm. Sejwy, par. Pu\u0144sk, odl. od Suwa\u0142k 22 w., ma 1 dm., 8 mk.<\/p>\n

Podserwy,<\/b> kol., pow. augustowski, gm. Szczebro–<\/span>Olszanka, par. Studzieniczna, odl. od Augustowa 19 w., ma 1 dm., 11 mk. W r. 1827 nale\u017cy do par. Szczebra, ma 3 dm., 17 mk.<\/p>\n

Podsidor\u00f3wka,<\/b> pow. suwalski, gm. i par. Jeleniewo, odl. od Suwa\u0142k 15 w., ma 2 dm., 19 mk.<\/p>\n

Podsieleniki,<\/b> le\u015b. os., pow. sejne\u0144ski, gm. Kudrany, odl. od Sejn 65 w.<\/p>\n

Podskrzynupie,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. P\u0142utyszki, odl. od Maryampola 25 w., 2 dm., 33 mk.<\/p>\n

Podsmolnica,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Kirsna Wielka, par. Krasna, odl. od Kalwaryi 21 w., ma 2 dm., 10 mk.<\/p>\n

Podsokolne,<\/b> pow. augustowski, gm. Szczebro–<\/span>Olszanka, par. Szczebra, odl. od Augustowa 13 w., ma 6 dm., 50 mk. W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 35 mk.<\/p>\n

Podsoko\u0142da,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Ostr\u00f3w, o 29 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Podsoleniki,<\/b> os. le\u015b., pow. sejne\u0144ski, gm. Kudrany, par. Liszkowo, odl. od Sejn 65 w.<\/p>\n

Podstroga,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. Preny, odl. od Maryampola 30 w., ma 1 dm. W 1827 r. 1 dm., 9 mk.<\/p>\n

Podsudargi<\/b> 1.) os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Kidule, par. Sudargi. Nie zamieszczona w ostatnich spisach. 2.) P.,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Szy\u0142gale, par. S\u0142owiki. Nie podane w ostatnich spisach.<\/p>\n

Podsudki,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Makowiany, o 21 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Podsumowo,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. i par. Jeleniewo, odl. 16 w. od Suwa\u0142k. Sk\u0142ada si\u0119 z nast\u0119puj\u0105cych odr\u0119bnych cz\u0119\u015bci: P. Hultajewo, ma 12 dm., 107 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 7 dm., 49 mk. P. Jab\u0142o\u0144skiego, fol., ma 1 dm. W 1883 r. fol. P. oddzielony od d\u00f3br rz\u0105dowych Kuk\u00f3w, rol. mr. 143: gr. or. i ogr. mr. 87, \u0142\u0105k mr. 46, past. mr. 7, nieu\u017c. mr. 3; bud. z drzewa 2; s\u0105 pok\u0142ady torfu. P. Kuty\u0142y, ma 2 dm., 18 mk. W 1827 r. 1 dm., 7 mk. P. Makarewicza, os., ma 1 dm., 10 mk. P. Michalewicza, ma 2 dm., 21 mk. W 1827 r. 3 dm., 17 mk. P. Nikity, ma 2 dm., 14 mk. W 1827 r. 2 dm., 15 mk.<\/p>\n

Podsupra\u015bl,<\/b> kol., pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol.<\/span>, gm. Nowa Wie\u015b, o 35 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Podszaci\u0142y,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Ostr\u00f3w, o 38 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Podszarsznie,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, odl. od Maryampola 28 w., ma 2 dm.<\/p>\n

Podszohnen<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. sto\u0142upia\u0144ski, st. p. Pillupoenen.<\/p>\n

Podszuhnen<\/b> (niem.), w\u015b na prus. Litwie, pow. ragnecki, st. p. Szilen.<\/p>\n

Podszyliniki,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Szy\u0142gale, par. S\u0142owiki. Nie zamieszczone w ostatnich spisach.<\/p>\n

Podszynkowiszki<\/b> al. Rufinek<\/i>, pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. P\u0142utyszki, odl. od Maryampola 21 w., ma 11 dm., 94 mk.<\/p>\n

Pod\u015bmilgie,<\/b> pow. maryampolski, gmina Kwieciszki, par. Maryampol, odl. od Maryampola 11 w., 1 dm., 22 mk.<\/p>\n

Pod\u015bwidzi\u0142\u00f3wka,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Ostr\u00f3w, o 22 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Pod\u015bwi\u0119ciszki,<\/b> os., pow. suwalski, gm. Andrzejewo, par. Pu\u0144sk, odl. od Suwa\u0142k 26 w., ma 1 dm., 12 mk.<\/p>\n

Podtopieliszki,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol, odl. od Maryampola 10 w., ma 1 dm., 7 mk.<\/p>\n

Podtopi\u0142\u00f3wka,<\/b> os. le\u015b., pow. augustowski, gm. Dowspuda, par. Jan\u00f3wka, odl. od Augustowa 9 w., ma 1 dm.<\/p>\n

Podturupie,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. kalwaryjski, gm. Jan\u00f3w, par. Ludwin\u00f3w, odl. od Kalwaryi 10 w., ma 21 dm., 38 mk., 65 morg. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3<\/span>br rz\u0105d. Ludwin\u00f3w.<\/p>\n

Podubi\u015b,<\/b> nazwa kilku wsi, dwor\u00f3w i folw. nad rz. Dubiss\u0105, w pow. sza\u00adwel\u00adskim, ros\u00adsie\u0144\u00adskim i ko\u00adwie\u0144\u00adskim. Wa\u017cniejsze z nich id\u0105c z g\u00f3ry rzeki ku jej uj\u015bciu: 1.) P.,<\/b> o 6 w. za Bubiami, w\u0142asno\u015b\u0107 niegdy\u015b Mirskich, nast\u0119pnie G\u00f3r\u00ads\u00adkich (ob. Kiere\u017cy). Pod folw. tym Dubissa nagle si\u0119 zni\u017ca. 2.) P.<\/b> Bazylia\u0144ski<\/i> al. Bazyliany<\/i>, o 1 w. od Dubissy, mko bardzo n\u0119dzne (w 1859 r. 5 dm. i 46 mk.), posiada\u0142o od 1749 r. do 1832 r. ko\u015bci\u00f3\u0142, klasztor, i szko\u0142\u0119 bazylian\u00f3w, kt\u00f3rych tu w 1749 r. sprowadzili bracia Bej\u00adna\u00adro\u00adwie i zapisali im w\u0142\u00f3k\u0119 ziemi a tak\u017ce osiad\u0142\u0105 w\u015b Me\u00adkie. W ostatnich czasach istnienia bazylian\u00f3w utrzymywan\u0105 przez nich szko\u0142\u0119 podniesiono do sze\u015bciu klas i uzyska\u0142a tytu\u0142 szko\u0142y powiatowej szawelskiej. Miewa\u0142a do 300 uczni\u00f3w z g\u00f3r\u0105, zw\u0142aszcza za rektorstwa ks. Wiktora Bu\u00adczy\u0144\u00adskie\u00adgo. Po 1836 r. ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor oddano duchowie\u0144stwu prawos\u0142. \u015bwieckiemu i cerkiew otrzyma\u0142a tytu\u0142 parafialnej. Par. prawos\u0142., dekanatu (b\u0142ahoczynia) szawelskiego, ma 251 wiernych (156 m\u0119\u017c. i 95 kob.). 3.) P.,<\/b> dobra przy uj\u015bciu rzeki Szwent-upis do Dubissy, o 3 w. poni\u017cej Gord, w\u0142asno\u015b\u0107 niegdy\u015b Hry\u00adnie\u00adwic\u00adkich, nast\u0119pnie Je\u00adle\u0144\u00adskich, ma 392 dzies. ziemi dwors. 4.) P.,<\/b> o 6 w. poni\u017cej poprzednich, przy uj\u015bciu Kro\u017centy, od dawna w\u0142asno\u015b\u0107 Gru\u00ad\u017ce\u00adw\u00adskich, posiada m\u0142yn wodny o 4 kamieniach i folusz. Jestto dawna siedziba obywatelska, bo ju\u017c 1570 r. znan\u0105 by\u0142a jako w\u0142asno\u015b\u0107 Ka\u00adzi\u00admie\u00adrza i An\u00adny z Bil\u00adle\u00adwi\u00adcz\u00f3w Or\u00adwi\u00add\u00f3w, od kt\u00f3rych wkr\u00f3tce naby\u0142 t\u0119 maj\u0119tno\u015b\u0107 \u0142\u0105cznie z Kielmami ks. Boh\u00addan Ja\u00adno\u00adwicz So\u00ad\u0142o\u00adme\u00adre\u00adcki, dzier\u017cawca krzy\u00adczew\u00adski, lecz nied\u0142ugo posiadaj\u0105c, sprzeda\u0142 j\u0105 w 1591 r. Ja\u00adno\u00adwi Gru\u00ad\u017cew\u00adskie\u00admu, namiestnikowi sza\u00adwel\u00adskie\u00admu. 5.) P.<\/b> rz\u0105dowy, o 2 w. powy\u017cej Li\u00addo\u00adwian, do 1831 r. w\u0142asno\u015b\u0107 Eze\u00adchie\u00adla Sta\u00adnie\u00adwi\u00adcza, marsza\u0142ka szla\u00adch\u00adty pow. ros\u00adsie\u0144\u00adskie\u00adgo, ze strom\u0105 g\u00f3r\u0105, zwan\u0105 Wal\u00adtor\u00adnia. 6.) P.,<\/b> na prawym brzegu Dubissy, pomi\u0119dzy Ko\u00adtow\u00adszczy\u00adz\u00adn\u0105 a Pasz\u00adkaj\u00adcia\u00admi, z mostem na wi\u0105zaniu bez podp\u00f3r i pi\u0119knemi zabudowaniami. Jest to stara osada, przed 1500 r. nale\u017ca\u0142a do Jana Stan\u00adkie\u00adwi\u00adcza Bil\u00adle\u00adwi\u00adcza. Stan\u00adkie\u00adwi\u00adczo\u00adwie w\u0142adali P. w ci\u0105gu 300 lat, poczem zbyli go S\u0142o\u00adwa\u00adczy\u0144\u00adskim, od kt\u00f3rych naby\u0142 Su\u00adcho\u00addo\u00adl\u00adski a w 1845 r. I\u00adwa\u00adnow\u00adski. 7.) P.,<\/b> mi\u0119dzy Cze\u00adkisz\u00adka\u00admi a \u015ared\u00adni\u00adkiem, w\u0142as<\/span>no\u015b\u0107 niegdy\u015b Ty\u00adsz\u00adkie\u00adwi\u00adcz\u00f3w, potem sukcesor\u00f3w marsza\u0142ka Bur\u00adby, z pi\u0119knym pa\u0142acykiem obywatela, zwanym Bel\u00adwe\u00adder. J. Krz.<\/i><\/p>\n

Podudrya,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. i par. Udrya, odl. od Kalwaryi 49 w., ma 6 dm., 23 mk.<\/p>\n

Podumble,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Kopciowo, odl. od Sejn 24 w., ma 19 dm., 215 mk., 845 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Justyan\u00f3w.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Podusie<\/b> 1.) fol., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. \u0141o\u017adzieje, w pag\u00f3rkowatem po\u0142o\u017ceniu, nad zachodnim brzegiem jez. Du\u015b, odl. 33 w. od Kalwaryi, ma 7 dm., 25 mk.; w 1827 r. by\u0142o 2 dm., 18 mk. W 1644 r. jako \u201eza\u015bcianek\u201c nosi\u0142 nazw\u0119 Krasnowo-Podusie i wchodzi\u0142 w sk\u0142ad ststwa \u0142o\u017adziejskiego, nadanego Krzysztofowi Witanowskiemu h. Rawicz przez kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa IV (ob. <\/i>\u0141o\u017adzieje<\/a><\/i>). Jeszcze w r. 1717 P. p\u0142aci kwarty z\u0142p. 10 (Vol. Leg., VI, 194). 2.) P.,<\/b> fol., pow. kalwaryjski, gm. Simno, par. Metele, odl. 35 w. od Kalwaryi. Ma pok\u0142ady kamienia wapiennego i torfu. Fol. P. mia\u0142 w 1886 r. rozl. mr. 271: gr. or. i ogr. mr. 133, \u0142\u0105k mr. 48, lasu mr. 85, nieu\u017c. mr. 4; bud. z drzewa 7; las nieurz\u0105dzony. W\u015b Dusiele os. 4, z grun. mr. 2. M. Wit.-Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Podwalno,<\/b> os. le\u015b., pow. augustowski, gm. Szczebro–<\/span>Olszanka, par. Wigry, odl. od Augustowa 17 w., 1 dm.<\/p>\n

Podwarna Buda,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Ig\u0142\u00f3wka. Nie pomieszczona<\/span> w ostatnich spisach.<\/p>\n

Podwartele,<\/b> pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Wisztyniec, odl. od Wy\u0142kowyszek 32 w., ma 6 dm., 69 mk.<\/p>\n

Podwarty,<\/b> os. le\u015b., pow. kalwaryjski, gm. i par. Krasna, odl. od Kalwaryi 18 w., 1 dm., 5 mk. W 1827 r. 1 dm., 19 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Ludwin\u00f3w.<\/p>\n

Podwa\u015bki,<\/b> uroczysko, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144skiej, w 1 okr. pol., gm. \u0141o\u00adsin\u00adka, o 30 w. od Biel\u00adska.<\/p>\n

Podweso\u0142eoko,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. Ig\u0142\u00f3wka, odl. od Maryampola 18 w., 2 dm., 11 mk.<\/p>\n

Podw\u0119glisko,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, odl. od Maryampola 12 w., ma 35 dm., 103 mk.<\/p>\n

Podwiejsiejki,<\/b> fol., pow. sejne\u0144ski, gm. Wiejsieje, par. Ber\u017cniki, odl. od Sejn 18 w., ma 6 dm., 33 mk, gorzelnia. W 1827 r. nale\u017ca\u0142 do par. Wiejsieje, mia\u0142 2 dm., 18 mk.<\/p>\n

Podwieniec,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Nikitycze, o 14 w. od Pru\u017cany.<\/p>\n

Podwigry,<\/b> pow. suwalski, gm. Hutta, par. Wigry. Nie podane w ostatnich spisach.<\/p>\n

Podwit\u00f3wka,<\/b> os., pow. Augustowski, gm. Dowspuda, par. Raczki, odl. od Augustowa 21 w., ma 1 dm., 5 mk.<\/p>\n

Podwojponie,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Andrzeje<\/span>wo, par. Pu\u0144sk, odl. od Suwa\u0142k 24 w., ma 19 dm., 133 mk.<\/p>\n

Podworniszki,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Kopsodzie, par. Pojewo\u0144, odl. od Wy\u0142kowyszek 24 w., ma 22 dm., 167 mk.<\/p>\n

Podworzyszki<\/b> 1.) al. Podworyszki<\/i>, w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Bartniki, par. \u0141ankieliszki, odl. od Wy<\/span>\u0142kowyszek 10 w., ma 22 dm., 105 mk., 245 mr., 20 osad. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Kopsodzie. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Udrya. W 1827 r. by\u0142o 15 dm., 104 mk. 3.) P.,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Ig\u0142\u00f3wka, odl. od Maryampola 19 w., ma 11 dm., 123 mk. W 1827 r. by\u0142o 10 dm., 92 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Podw\u00f3lczanka,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. W\u00f3lka, par. Baka\u0142arzewo, odl. od Suwa\u0142k 12 w., ma 8 dm., 65 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 23 mk.<\/p>\n

Podw\u00f3\u0142ka,<\/b> os. le\u015b., pow. suwalski, gm. W\u00f3lka, par. Baka\u0142arzewo, odl. od Suwa\u0142k 15 w., ma 1 dm., .3 mk.<\/p>\n

Podwug\u0142y<\/b> al. Rutkowszczyzna<\/i>, w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Bagno, o 43 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Podwysoka,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol, odl. od Maryampola 13 w., ma 1 dm., 10 mk.<\/p>\n

Podwysokie<\/b> [\u2026]<\/span> 2.) P.,<\/b> w\u015b nad Ha\u0144cz\u0105 Czarn\u0105, pow. suwalski, gm. W\u00f3lka, par. Raczki. Nie pomieszczone w ostatnich spisach. W 1827 r. by\u0142o 14 dm., 87 mk. 3.) P.<\/b> Jeleniewskie<\/i>, pow. suwalski, gm. Paw\u0142\u00f3wka, par. Jeleniewo. Nie pomieszczone w ostatnich spisach. W 1827 r. by\u0142o 17 dm., 96 mk. \u017buk.\u2014Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Podzaj\u0105czkowo,<\/b> os. le\u015b., pow. suwalski, gm. W\u00f3lka, par. Baka\u0142arzewo, odl. od Suwa\u0142k 12 w. W 1827 r. 1 dm., 6 mk.<\/p>\n

Podza\u0142uki,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Ostr\u00f3w, o 40 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Podzamczysko,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Czarna Wie\u015b, o 28 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Podzdr\u0119by,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Czostk\u00f3w, ma 57 mr.; wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Czostk\u00f3w<\/a>.<\/p>\n

Podzie,<\/b> pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnowo, par. \u0141o\u017adzieje, odl. od Sejn 20 w., ma 4 dm., 30 mk. W 1827 r. 1 dm., 21 mk.<\/p>\n

Podziensienie,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, nale\u017cy do d\u00f3br Linowa, wchodz\u0105cych niegdy\u015b w sk\u0142ad ekonomii pru\u017ca\u0144skiej.<\/p>\n

Podzi\u0119cio\u0142\u00f3wka,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol, odl. od Maryampola 8 w., 1 dm.<\/p>\n

Podziszki<\/b> 1.) pow. maryampo<\/span>lski, gm. Antonowo, par. Pilwiszki, odl. od Maryampola 17 w., ma 4 dm., 45 mk. W 1827 r. 2 dm., 23 mk, 2.) P.,<\/b> fol., pow. wy\u0142kowyski, par. Olwita, odl. od Wy\u0142kowyszek 14 w., ma 5 dm., 45 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Podzr\u0119by,<\/b> [Podzdr\u0119by ?]<\/span> os., pow. suwalski, gm. W\u00f3lka, par. Baka\u0142arzewo, odl. od Suwa\u0142k. 15 w., ma 2 dm., 11 mk. W 1827 r. 1 dm., 17 mk.; nale\u017cy do par. Przero\u015bl. [Na p\u0142n.-wsch. od wsi Zdr\u0119by, na mapie 1839 r.: Podzar\u0119by<\/i>.]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pod\u017celstwo<\/b> al. Po\u017celstwo<\/i>, w\u015b i fol., pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwin\u00f3w, odl. od Kalwaryi 14 w. W\u015b ma 19 dm., 201 mk.; fol. 11 dm., 42 mk. W 1827 r. 1 dm., 6 mk. [Ob. <\/i><\/span>\u017belstwo<\/a><\/i> i Podpo\u017celstwo<\/a><\/i>.]<\/p>\n

Pod\u017cyliny<\/b> Szpuntowe<\/i>, os., pow. suwalski, gm. Kuk\u00f3w, par. Raczki, odl. od Suwa\u0142k 7 w., ma 3 dm., 31 mk.<\/p>\n

<\/a>Poerschen,<\/b> w\u015b paraf., ob. <\/i>Honeda<\/a><\/i>. [P\u00f6rschen]<\/span><\/p>\n

Poetscheln<\/b> (niem.) al. Malenuppen<\/i>, w\u015b na prus. Litwie, pow. darkiejmski, st. poczt. i tel. Darkiejmy.<\/p>\n

Poetschkehmen<\/b> (niem.) 1.) w\u015b i le\u015bn., pow. g\u0105bi\u0144ski, st. p. i tel. Gerwischkehmen. 2.) P.,<\/b> dobra ryc., tam\u017ce, o 3 klm. od Gerwischkehmen. Obszar 230 ha.<\/p>\n

Poetschlauken<\/b> (niem.) 1.) w\u015b na prus. Litwie, pow. sto\u0142upia\u0144ski, st. p. i tel. Pillupoenen. 2.) P. al. Czepin<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, pow. pi\u0142ka\u0142owski, st. p. Willuhnen. A. Nap.<\/i><\/p>\n

Poewgallen<\/b> (niem.), w\u015b, pow. go\u0142dapski, st. p. Tollmingkehmen.<\/p>\n

Poganica,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Nowowola, o 10 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Pogarszwie,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Preny, odl. od Maryampola 48 w., od Pren 8 w., ma 17 dm., 141 mk., 555 morg. W 1827 r. 13 dm., 127 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pogezania.<\/b> Kraj tak zwany le\u017ca\u0142, wedle mniemania rozpowszechnionego przez Dusburga, mi\u0119dzy Pomezani\u0105<\/a> a Warmi\u0105<\/a>. Wprawdzie dokument Otokara z 1268 r. wspomina pr\u00f3cz Pogezanii jeszcze dwie inne prowincye: Lansani\u0105<\/a> i Pazluk, tak\u017ce ksi\u0105\u017cka obo\u017ana Waldemara wymienia Lansani\u0105 (Laulani\u0105), a bull<\/span>a papieska z 1231 r. Pazluk jako osobne kraje, lecz te sprzeczno\u015bci dadz\u0105 si\u0119 pogodzi\u0107, gdy si\u0119 zwa\u017cy, \u017ce w Pogezanii le\u017ca\u0142o terytoryum tego samego na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adka po obu brzegach Pasaryi, a wymienione \u017ar\u00f3d\u0142a oczywi\u015bcie odnosz\u0105 si\u0119 do tego\u017c terytoryum, nie za\u015b do ca\u0142ej prowincyi. Miejscowo\u015b\u0107 Pogyzonia le\u017ca\u0142a, jak \u015bwiadcz\u0105 ksi\u0119gi komtura elbl\u0105skiego, na lewym brzegu Pasaryi, blisko Dobregomiasta; do niej nale\u017ca\u0142o jeszcze na prawym brzegu, tam gdzie Drw\u0119ca wpada, kilka p\u00f3l po obu brzegach tej\u017ce. Tak\u017ce Lansania, dzisiejsze \u0141\u0119cze (niem. Lenzen), na p\u00f3\u0142n.-wsch\u00f3d od Elbl\u0105ga i Pazluk, gdzie za\u0142o\u017cono p\u00f3\u017aniej miasto Pruski Hol\u0105d, s\u0105 prowincyami Pogezanii. Pr\u00f3cz nich znan\u0105 jest jeszcze prowincya Zambroch<\/a>, dzisiejsze Samrodt, wie\u015b mi\u0119dzy Pr. Hol\u0105dem a Zalewem (Saalfeld). Tutaj le\u017ca\u0142y obronne zamki, za\u0142o\u017cone niewiadomo kiedy przez Pomorzan nad dru\u017cy\u0144skiem jeziorem: Osiek, mi\u0119dzy strug\u0105 Rogow\u0105 (Rogow, Rogouwe) i Wysok\u0105 (Weseca, Weiske), w tem miejscu, gdzie Wysoka wpada do jeziora, r\u00f3wnie\u017c gr\u00f3d Weklitze nad Rogow\u0105; wszystkie te grody zburzyli Prusacy oko\u0142o 1261 r. Tutaj le\u017ca\u0142o tak\u017ce s\u0142ynne targowisko, znane nawet obcym narodom, Truso, mniej wi\u0119cej w tem miejscu, gdzie dzi\u015b wie\u015b Pruskitarg albo Przezmark (Preuss. Markt). Granica Pogezanii si\u0119ga\u0142a w ka\u017cdym razie poza Pasary\u0105, zwan\u0105 tak\u017ce Sery\u0105. W kronice gda\u0144skiej Eberta Ferbersa i w innych, kt\u00f3re wedle tej kroniki history\u0105 13-letniej wojny podaj\u0105, znajduje si\u0119 jeszcze inna nazwa na Pogezani\u0105, czy te\u017c tylko pewn\u0105 jej cz\u0119\u015b\u0107, a mianowicie \u201eHockerland\u201c. Jest to pospolite wyra\u017cenie z XV i XVI w., oznaczaj\u0105ce wy\u017cej po\u0142o\u017cone miejsca w przeciwie\u0144stwie do nizin przy Elbl\u0105gu i Malborku. Grunau wywodzi nazw\u0119 t\u0119 od jakiego\u015b protoplasty \u201eHoggo\u201c, czemu jednak trudno uwierzy\u0107, tem wi\u0119cej, \u017ce dw\u00f3ch pisarzy z XVI w. obja\u015bnia nazw\u0119, jak wy\u017cej powiedziano. Falk m\u00f3wi w swym wierszu, Elbl\u0105g s\u0142awi\u0105cym: So wollen wir ohn alle sorgen, Auch schawen da die grossen Bergk, die da stehen in grosser sterck, Das Idermann \u201eHockerlands\u201c nennt, a Greg. Hese w swych \u201eLibri V rerum in Prussia gestarum\u201c m\u00f3wi: (Pogesania) ea a montibus sinui maris obiectis \u201eHoggerlandiae\u201c sive excelsae terrae apud Germanos nomen acquisivit\u201c. Pod\u0142ug dzisiejszego podzia\u0142u obejmowa\u0142a Pogezania cz\u0119\u015b\u0107 wschodni\u0105 pow. elbl\u0105skiego, ca\u0142y prusko-hol\u0105dzki, prawie ca\u0142y mor\u0105ski, p\u00f3\u0142nocn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ostr\u00f3dzkiego i olszty\u0144skiego i zachodnio-po\u0142udniow\u0105 brunsberskiego. Jako osobna prowincya wyst\u0119puje tylko a\u017c do zaj\u0119cia przez Krzy\u017cak\u00f3w. W skutek podzia\u0142u na dyecezye (cz\u0119\u015b\u0107 Pogezanii przypad\u0142a pomeza\u0144skiej, cz\u0119\u015b\u0107 warmi\u0144skiej) i na komturye zaciera si\u0119 ta nazwa coraz wi\u0119cej, a dzi\u015b znik\u0142a zupe\u0142nie. Ob. K\u0119trzy\u0144ski, O ludno\u015bci pols. w Prus. Krzy\u017c. i Toeppen, Hist. comp. Geogr. v. Preussen. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Pogge,<\/b> w j\u0119zyku niemieckim znaczy \u017caba; mo\u017cna wi\u0119c przypuszcza\u0107, \u017ce miejscowo\u015bci, z tym wyrazem z\u0142o\u017cone, powsta\u0142y w b\u0142otnistych okolicach.<\/p>\n

Pogib\u0142o,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Kamionka, o 19 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Pogiermonka,<\/b> fol., pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Pokojnie, odl. od Maryampola 52 w. a 15 w. od Pren, ma 3 dm., 79 mk, W 1827 r. 2 dm., 39 mk. W 1877 r. fol. P., oddzielony od d\u00f3br Pogiermo\u0144, rozl. mr. 542: gr. or. i ogr. mr. 336, \u0142\u0105k mr. 41, past. mr. 153, nieu\u017c. mr. 12; bud. mur. 2, z drzewa 11; p\u0142odoz. 8-polowy; pok\u0142ady torfu.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pogiermo\u0144,<\/b> w\u015b, fol. i za\u015bc., pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Pokojnie, odl. od Maryampola 52 w., od Pren 14 w. W\u015b ma 8 dm., 79 mk.; fol. 5 dm., 133 mk. W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 64 mk. W 1877 r. fol. P., z wsiami: Pokojnie, Wojnotroki, Morgieniki<\/a> Pogiermo\u0144skie, Dobyla i Za\u015bcianek Pogiermo\u0144, mia\u0142 rozl. dominialnej mr. 680: gr. or. i ogr. mr. 545, \u0142\u0105k mr. 108, nieu\u017c. mr. 26; bud. mur. 15, z drzewa 3; p\u0142odozmian 15-polowy; pok\u0142ady torfu. W\u015b Pokojnie os. 23, z gr. mr. 435; w\u015b Wojnotroki os. 44, z gr. mr. 679; w\u015b Morgieniki Pogiermo\u0144skie os. 51, z gr. mr. 486; w\u015b Dobyla os. 24, z gr. mr. 625; w\u015b Za\u015bcianek Pogiermo\u0144 os. 10, z gr. mr. 35. P. gmina nale\u017cy do s\u0105du gm. okr. IV w Prenach, ma 8078 mk., po wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci Litwin\u00f3w, rozl. 25,725 mr., st. p. w os. Preny, urz. gminny, kasa wk\u0142adowo-zaliczkowa we wsi Pokojnia. W gminie s\u0105 3 gorzelnie, 2 cegielnie, 3 m\u0142yny, wiatrak i szko\u0142a pocz\u0105tkowa. W sk\u0142ad gm. wchodz\u0105: Antokalnie, Armoniszki, Asztonele, Baraginie, Boczkienikiele, Boczkienikiele-G\u00f3rne, Boczkieniki, Buczkiemie, Daukszegiry, Delarzyszki, Dewajbole, Dwiliki, Elizental, Elksnokiemie, Girmo\u0144, Girniki w\u015b i m\u0142yn, Is\u0142au\u017c fol., Jadwig\u00f3w, Jakimiszki, Kazuliszki, Kiubliszki, Kowalki, Linkiemokalnie, \u0141apunie, \u0141uczkowo, Malinowo, Meszkabudzie, Nowiniki, Nowydw\u00f3r fol., Opuszata, Oszminta w\u015b i fol., Pobaliszki, Pocuny, Pogarszczwie, Pogiermo\u0144 w\u015b i fol., Pogiermonka, Pokojnie w\u015b i fol., Pokojnie Nowe, Pokumpry, Pomatery, Po\u015bwi\u0119cie, Po\u015bwi\u0119tupie, Potomulsze w\u015b i fol., Potrakiany, Purwiniki, Rudupie fol., Rudupie-Nowe, Samobol, Sobolany, Sadyby, Sza\u0142tupie, Sza\u0142tupie, Sza\u0142tupie-Nowe, Szmytyszki, Wangi, Wo\u017catkiemie i \u017buwinta. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pogierniewo,<\/b> w\u015b i fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. Bartniki, par. \u0141ankieliszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 11 w.; fol. ma 5 dm., 108 mk.; w\u015b 21 dm., 144 mk. W 1827 r. 7 dm., 61 mk.<\/p>\n

Pogierni\u00f3wek,<\/b> fol., pow. wy\u0142kowyski, nad rz. Eist\u0105, gm. Bartniki, par. \u0141ankieliszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 12 w., 1 dm., 5 mk. W 1827 r. 4 dm., 17 mk.; nale\u017ca\u0142 do par. Bartniki.<\/p>\n

Pogiry,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Krasna, odleg\u0142a od Kalwaryi 27 w., 12 dm., 335 mk.<\/p>\n

Pogiwiszki,<\/b> pow. maryampolski, gm. Gudele, par. Skrawdzie, odl. od Maryampola w., maj\u0105 6 dm., 56 mk. W 1827 r. 4 dm., 35 mk.<\/p>\n

Pogorenda,<\/b> uroczysko, pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr. pol., gm. Berszty, o 59 w. od Grodna.<\/p>\n

Pogorza\u0142e<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) P.,<\/b> os., pow. augustowski, gm. Sztabin, par. Krasnyb\u00f3r, odl. od Augustowa 22 w., ma 1 dm., 8 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 4 mk. [\u2026]<\/span> Br. Ch.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pogorza\u0142ek,<\/b> jezioro w pow. sejne\u0144skim [Do 1866 r., p\u00f3\u017aniej i dzi\u015b w pow. suwalskim.]<\/span>, ko\u0142o Starej Ha\u0144czy<\/a>, rozleg\u0142e 20 mr.<\/p>\n

Pogorza\u0142ki,<\/b> (Pogorje\u0142ki<\/i>), w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Obrubniki, o 18 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku.<\/p>\n

Pogorzany<\/b> 1.) urz\u0119d. Pogoriany<\/i>, w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Gornica, o 5\u00bd w. od Grodna. 2.) P.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, w 2 okr. pol., gm. Indura, o 15 w. od Grodna. 3.) P.,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Makowlany, o 20 w. od Sok\u00f3\u0142ki. J. Krz.<\/i><\/p>\n

<\/a>Pogorzel,<\/b> pow. \u0142ecki, ob. <\/i>Kaw\u0119czyn<\/a><\/i>.<\/p>\n

Pogorzelce<\/b> 1.) uroczysko, pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr. pol., gmina Berszty, o 77 w. od Grodna. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. bia\u0142owie<\/span>sko-aleksandrowska, o 52 w. od Pru\u017cany.<\/p>\n

Pogorzele,<\/b> w\u015b, pow. go\u0142dapski, odl. 3 klm. od st. p., tel. i kol. \u017cel. Kowali. Obszar 348 ha.<\/p>\n

Pogorzelec<\/b> [\u2026]<\/span> 6.) P.<\/b> al. Pohorelec<\/i>, w\u015b nad jeziorem t. n., pow. sejne\u0144ski, gm. Pokrowsk, par. Krasnopol, odl. 72<\/span><\/span> w. od Sejn posiada dom modlitwy filipon\u00f3w, 72 dm., 544 mk. filipon\u00f3w. W 1827 r. 26 dm., 367 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pogorzelsk,<\/b> ob. Pogorze\u0142ek<\/i>.<\/p>\n

Pogorze\u0142ek<\/b> 1.) al. Pogorzelsk<\/i>, w\u015b, pow. suwalski, gm. Paw\u0142\u00f3wka, par. Wi\u017cajny, odl. od Suwa\u0142k 23 w., ma 2 dm., 19 mk., 50 morg. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Ha\u0144cza. W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 45 mk. 2.) P.,<\/b> fol. nad rz. Jaczn\u0105, pow. suwalski, gm. i par. Wi\u017cajny, odl. 21 w. od Suwa\u0142k. Na obszarze folw. jest jezioro, m\u0142yn wodny, folusz, 2 dm., 23 mk. W 1827 r. 1 dm., 20 mk. W 1870 r. fol. ten oddzielony od d\u00f3br Ha\u0144cza, rozl. mr. 650: gr. or. i ogr. mr. 140, \u0142\u0105k mr. 100, past. mr. 123, wody mr. 98, lasu mr. 175, nieu\u017c. mr. 14; bud. z drzewa 12; las nieurz\u0105dzony. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pogost,<\/b> ob. Pohost<\/i>.<\/p>\n

Pogramdy<\/b> 1.) al. Pograndy<\/i>, os., pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Gi\u017ce, odl. od Wy\u0142kowyszek 14 w., ma 1 dm., 2 mk. 2.) P.,<\/b> os., pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Wy\u0142kowyszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 5 w., ma 3 dm., 28 mk. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 15 mk.<\/p>\n

Pogramdyszki<\/b> al. Pograndyszki<\/i>, pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Wy\u0142kowyszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 4 w., ma 2 dm., 29 mk. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 15 mk.<\/p>\n

Pograndynie,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. i par. Wejwery, odl. od Maryampola 37 w., ma 9 dm., 70 mk.<\/p>\n

Pograndyszki<\/b> al. Pograudyszki<\/i>, w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Rauda\u0144, par. Kalwarya, odl. od Kalwaryi 10 w., ma 17 dm., 42 mk. W 1827 r. 5 dm., 46 mk. Wchodzi\u0142y w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. i majoratu Kalwarya B.<\/p>\n

Pogranicznik<\/b> 1.) kol., pow. che\u0142mski, gm. Turka, par. ew. Lublin. 2.) P.,<\/b> pow. kalwaryjski, gm. Lub\u00f3w, par. Lubowo.<\/p>\n

Pograu\u017ce,<\/b> w\u015b i fol., pow. kalwaryjski, gm. i par. Lub\u00f3w, odl. 14 w. od Kalwaryi. Ma pok\u0142ady kamienia wapiennego i torfu. W\u015b ma 4 dm., 42 mk.; fol. 7 dm., 30 mk. W 1886 r. fol. P. rozl. mr. 562: gr. or. i ogr. mr. 402, \u0142\u0105k mr. 115, past. mr. 21, nieu\u017c. mr. 24; bud. mur. 18, z drzewa 8; p\u0142odozmian 5-polowy. W\u015b P. os. 3, z gr. mr. 107; w\u015b Epidemia os. 17, z gr. mr. 34.<\/p>\n

Pogreby,<\/b> w\u015b, pow. bielski gub. grodzie\u0144skiej, w 1 okr. pol., gm. Dubia\u017cyn, o 24 w. od Bielska.<\/p>\n

Pogrej\u017ce,<\/b> w\u015b i fol., pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. P\u0142utyszki, odl. od Maryampola 40 w., ma 2 dm., 16 mk. W 1827 r. nale\u017ca\u0142 do par. Preny, mia\u0142 1 dm., 19 mk.<\/p>\n

Pogrimmen<\/b> (niem.) 1.) dobra ryc. na prus. Litwie, pow. darkiejmski, o 7 klm. od st. p., tel. i kol. \u017c. Darkiejmy. Obszar 403 ha. 2.) P.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, st. p. Kleszczewo.<\/p>\n

Pogrudy,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Urdomin, odl. od Kalwaryi 16 w., ma 45 dm., 223 mk., 359 mr. W 1827 r. by\u0142o 13 dm., 120 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Kirsna-Ostr\u00f3w.<\/p>\n

Pohorya,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Kidule, par. Kajmele, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 28 w., ma 9 dm., 53 mk. W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 36 mk.<\/p>\n

<\/a>Pohost,<\/b> Pogost<\/i>, W peryodzie ksi\u0105\u017c\u0105t na Rusi pewien okr\u0105g administracyjny. Nestor w kronice swej (wyd. Bielowskiego, str. 602) powiada: \u201eSz\u0142a Olga do Nowogrodu, ustanowi\u0142a nad Mst\u0105 pogosty i danie a nad \u0141ug\u0105 pogosty, obroki i danie, \u0142owiska jej s\u0105 po ca\u0142ym kraju, znamiona i miasta i pogosty\u201c. Pocz\u0105tkowo ksi\u0105\u017ce obje\u017cd\u017caj\u0105c pa\u0144stwo swe, dla sprawowania s\u0105d\u00f3w i t. p., zatrzymywa\u0142 si\u0119 w pewnych miejscowo\u015bciach i zwo\u0142ywa\u0142 tam okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w. Dla wi\u0119kszej dogodno\u015bci miejsca te postoju, \u201egoszczenia\u201c ksi\u0105\u017c\u0105t, sk\u0105d \u201epogosty\u201c, zosta\u0142y raz na zawsze oznaczonej wzniesiono w nich niewielkie dwory, przy kt\u00f3rych osadzono ciwun\u00f3w i tym sposobem pogosty otrzyma\u0142y znaczenie okre\u015blonych ognisk administracyjnych i nada\u0142y sw\u0105 nazw\u0119 otaczaj\u0105cym je okr\u0119gom. W nast\u0119pstwie w pogostach wzniesiono cerkwie, oko\u0142o kt\u00f3rych skupia\u0142y si\u0119 interesa handlowe okolicy. W p\u00f3\u017aniejszych czasach pogosty stanowi\u0142y podzia\u0142 ko\u015bcielny i obejmowa\u0142y cerkiew z plebani\u0105 i parafi\u0105. Pod\u0142ug Siergiejewicza (Knia\u017a i wiecze) ksi\u0119stwa dzieli\u0142y si\u0119 na: wo\u0142osti (ujezdy i stany) i na goroda, t. j. miasto z okr\u0119giem. Wo\u0142osti i goroda dzieli\u0142y si\u0119 na sotnie, potugi i pogosty, zostaj\u0105ce pod zarz\u0105dem sockich i starost\u00f3w. W Nowogrodzie tylko miasto dzieli\u0142o si\u0119 na sotnie a wo\u0142ost’ na potugi i pogosty. Pod\u0142ug Czyczeryna (Ob\u0142astnyje<\/span> uczre\u017cdenija w Rossii) w Nowogrodzie znajdujemy podzia\u0142 na pogosty, a w Pskowie na guby. Rulikowski (S\u0142ow. geogr., III: 166) s\u0142usznie zestawia nazw\u0119 Pohost z Hoszcza i oba te wyrazy od jednego wywodzi \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142owu, dodaj\u0105c przytem, ze nazwa P. spotyka si\u0119 przewa\u017cnie w ziemiach dawnych krzywicza\u0144skich<\/a>.<\/p>\n

Pohulanka,<\/b> nazwa rzki Kirsna<\/a><\/i> (ob.).<\/p>\n

Pohulanka<\/b> [\u2026]<\/span> 14.) P.,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. Kudrany, par. Liszkowo, odl. od Sejn 51 w., ma 4 dm., 49 mk. 15.) P.,<\/b> pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Kopciowo, odl. od Sejn 26 w., ma 2 dm., 13 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 9 mk., par. Sereje(?) 16.) P.,<\/b> pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol. Nie podana w ostatnich spisach. 17.) P.,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. Nadnieme\u0144ska, par. Balwierzyszki. Nie podana w ostatnich spisach. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

<\/a>Pohulanka <\/b>[\u2026]<\/span> 32.) P.,<\/b> spacer zamiejski pod Grodnem, przy drodze do Lidy (ob. Grodno<\/a>, t. II, 831). 33.) P.,<\/b> stra\u017c le\u015bna, pow. s\u0142onimski, w 2 okr. pol., gm. Ro\u017cana, o 40 w. od S\u0142onima. 34.) P.,<\/b> uroczysko, tam\u017ce, gm. mary\u0144ska, o 30 w. od S\u0142onima. 35.) P.,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Makowlany, o 7 w. od Sok\u00f3\u0142ki. J. Krz.-A. Jel.<\/i><\/p>\n

Pohulanka<\/b> 1.) urocz. d\u00f3br Joalin, pow. pru\u017ca\u0144ski. 2.) P.,<\/b> mstko, pow. s\u0142onimski, nale\u017cy do Rohote\u0144ki. 3.) P.,<\/b> fol. d\u00f3br \u0141ososina, pow. sok\u00f3lski. 4.) P.,<\/b> ob. Zarzecze<\/i>. [\u2026]<\/span><\/span><\/p>\n

Pojawiszki,<\/b> w\u015b i fol. pow. kalwaryjski, gm. Rauda\u0144, par. Kalwarya. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 37 mk. Wchodzi\u0142y w sk\u0142ad majoratu rz\u0105dowego Kalwarya lit. B.<\/p>\n

Pojawy,<\/b> pow. kalwaryjski, gm. Lub\u00f3w, par. Lubowo, odl. od Kalwaryi 13 w., ma 9 dm., 48 mk. W 1827 r. by\u0142o 11 dm., 73 mk.<\/p>\n

Pojedubie<\/b> [\u2026]<\/span> 2.) P.,<\/b> ob. Pojedupie<\/i>.<\/p>\n

Pojedupie,<\/b> pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny, odl. od Maryampola 33 w., ma 13 dm., 84 mk. W 1827 r. by\u0142o 5 dm., 69 mk.<\/p>\n

Pojesianka,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Pokrowsk, par. Sejny, odl. od Sejn 2 w., ma 12 dm., 156 mk.<\/p>\n

Pojesie<\/b> 1.) w\u015b i fol., pow. maryampolski, gm. Freda, par. Godlewo, odl. od Maryampola 45 w.; w\u015b ma 44 dm., 405 mk.; fol. 6 dm., 39 mk. W 1827 r. by\u0142o 15 dm., 315 mk. 2.) P.,<\/b> pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny, odl. od Maryampola 37 w., ma 4 dm., 42 mk. W 1827 r. 1 dm., 10 mk. 3.) P.,<\/b> pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Ig\u0142\u00f3wka, odl. od Maryampola 15 w., ma 3 dm., 64 mk. 4.) P.<\/b> Le\u015bne<\/i>, os., pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Ig\u0142\u00f3wka, odl. od Maryampola 17 w., ma 2 dm., 32 mk. W 1827 r. 1 dm., 5 mk. 5.) P.,<\/b> pow. maryampolski, gm. Poniemo\u0144 Po\u017caj\u015bcie, par. Poniemo\u0144. Nie pomieszczone w ostatnich spisach. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pojetule,<\/b> w\u015b i kol., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Dobrowola, par. Poniemo\u0144, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 47 w., ma 8 dm., 86 mk. Kolonia P. powsta\u0142a z trzech uw\u0142aszczonych osad, rozl. mr. 92: gr. or. i ogr. mr. 56, \u0142\u0105k mr. 34, nieu\u017cytki mr. 2; bud. z drzewa 6.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pojewo\u0144,<\/b> w\u015b i fol. nad rz. Poni\u0105, pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Pojewo\u0144, odl. od Wy\u0142kowyszek 20 w., posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 paraf. mur., szko\u0142\u0119 pocz\u0105t. gminn\u0105, 63 dm., 688 mk. W 1827 r. by\u0142o 45 dm., 435 mk. Teodor Skumina Tyszkiewicz, wojew. nowogr\u00f3dzki, starosta olitski, wzni\u00f3s\u0142 w 1586 r. ko\u015bci\u00f3\u0142 paraf. Anna Jagiell<\/span>onka 1589 r. nada\u0142a probostwu 9 w\u0142\u00f3k ziemi. Zygmunt III w 1600 r. doda\u0142 12 w\u0142\u00f3k we wsi Zelczycy. St\u0105d powsta\u0142 fol. Solciniki, zabrany przez rz\u0105d w 1797 r.; wzamian za to i za propinacy\u0105 dano proboszczowi 269 rs. 65 kop. W 1841 i 1842 r. wzniesiono z ofiar parafian ko\u015bci\u00f3\u0142 mur. o 2-ch wie\u017cach, po\u015bwi\u0119cony 1843 r. przez bisk. Straszy\u0144skiego. Na obszarze wsi znajduje si\u0119 staro\u017cytne grodzisko. Znaleziono tu monety z czas\u00f3w cesarstwa rzymskiego (Po\u0142uja\u0144ski, W\u0119dr\u00f3wki po gub. augustowskiej, 314\u2014318)<\/a>. Dobra rz\u0105d. P. nadane zosta\u0142y na prawach majoratu genera\u0142-majorowi Aleksandrowi Manderszternowi. W sk\u0142ad tych d\u00f3br wchodzi\u0142y wsi: Pojewo\u0144 os. 54, z gr. mr. 1899; U\u017cupie os. 17. z gr. mr. 603; Ancz\u0142awka os. 16, z gr. mr. 639; Eg\u0142upie os. 23, z gr. mr. 810; Czu\u0142kieniszki os. 2, z gr. mr. 188; Szwajcarya os. 14, z gr. mr. 293; Podlubiszki os. 2, z gr. mr. 103; Kark\u0142upiany os. 19, z gr. mr. 608; Kletkiniki os. 35, z gr. mr. 959; Szanie os. 28, z gr. mr. 1431; Go\u0142fortowo os. 29, z gr. mr. 67. P. par., dek. wy\u0142kowyski, 5016 dusz. P. gmina nale\u017cy do s\u0105du gm. okr. IV w osadzie Wisztyniec. 520 mk., rozleg\u0142o\u015bci 18942 mr., st. poczt. i st. kol. \u017cel. Wierzbo\u0142owo. W sk\u0142ad gminy wchodz\u0105: Aleksandrowsk, Ancz\u0142awka, Budwiecie, Czu\u0142kieniszki, Darze, Dobrowola, Eg\u0142upie, Iwanowsk, Jakiszki, Kletkiniki, Konstancya, Kr\u00f3lowe-krzes\u0142o, Kunigiszki, Lubiszki, Malin\u00f3wka, Mieszliny, Podlubiszki, Pojewo\u0144, Sta\u0142awka, Sta\u0142awka-Ma\u0142a, Sta\u0142awka Wielka, Talerzyszki, Try\u0142awka, U\u017cbole, U\u017cupie i Wojszwi\u0142y w\u015b i fol.<\/p>\n

Pojeziorki<\/b> 1.) w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnowo, par. Sejny, odl. od Sejn 9 w., ma 4 dm., 35 mk. W 1827 r. 3 dm., 35 mk. [Dzi\u015b p\u0142d. cze\u015b\u0107 wsi Rynkojeziory.]<\/span> 2.) P.,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. \u015awiatoszyn, par. Poniemo\u0144 Fergisa, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 48 w., 1 dm., 13 mk. W 1827 r. 1 dm., 5 mk.<\/p>\n

<\/a>Pojeziory<\/b> 1.) jezioro przy wsi t. n., w pow. wy\u0142kowyskim, le\u017cy o 3 w. na zach\u00f3d od Wy\u0142kowyszek, na prawo od drogi do Wierzbo\u0142owa, \u015br\u00f3d niziny wznosz\u0105cej si\u0119 zaledwie do 240 st. npm. w miejscach wynio\u015blejszych. Poziom w\u00f3d jeziora jest zapewne znacznie ni\u017cszy. Brzeg p\u00f3\u0142nocny i po\u0142udniowy nieco wzniesione, wschodni i zachodni bagniste, \u015bwiadcz\u0105 o znaczniejszych rozmiarach jeziora w przesz\u0142o\u015bci. Obecnie ma 3 wiorsty d\u0142ugo\u015bci i oko\u0142o 1 szeroko\u015bci. Obszar ma wynosi\u0107 do 180 mr. Wody jeziora odprowadza rz. Szyrwinta<\/a>. 2.) P.,<\/b> jezioro w pow. wy\u0142kowyskim, przy wsi t. n., w stronie wschodniej od Wy\u0142kowyszek, w odleg\u0142o\u015bci 8 w. Ma podobno przesz\u0142o 50 mr. obszaru; brzegi bezle\u015bne. Wody odchodz\u0105 przez ma\u0142y strumie\u0144 w stron\u0119 p\u00f3\u0142n.-wschodni\u0105, do Szeszupy<\/a>. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pojeziory<\/b> 1.) w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Pojeziory, par. Wy\u0142kowyszki, odl. 9 w. od Wy\u0142kowyszek, w pi\u0119knem po\u0142o\u017ceniu nad jeziorem t. n., przez kt\u00f3re przep\u0142ywa rzeczka Szyrwinta<\/a>. Kaplica katol. w miejscu; szko\u0142a pocz\u0105tkowa og\u00f3lna, 33 dm., 246 mk. Niegrodowe ststwo pojezierskie w wojew. trockiem, pow. kowie\u0144skim po\u0142o\u017cone, powsta\u0142o ze starostwa olwickiego, czyli poszyrwinckiego, przez odseperowanie ode\u0144 wsi: Pojezior, Wojs\u0142awka i By\u0142dyszek. Nadaje takowe W\u0142adys\u0142aw IV w r. 1646 na sejmie walnym w Warszawie, ur. Kazimierzowi Witanowskiemu h. Rawicz, podczaszemu wojew. brzesko-litewskiego, kt\u00f3ry w dwa lata p\u00f3\u017aniej, jako ststa pojezierski, podpisuje suffragia na elekcy\u0105 Jana Kazimierza (Vol. Leg., IV, 113). Przywilej \u00f3w, znajduj\u0105cy si\u0119 w oryginale w Aktach metryki litewskiej w Petersburgu (\u2116 108, na str. 531 b<\/i>) brzmi jak nast\u0119puje: \u201eMy W\u0142adys\u0142aw IV z Bo\u017cej \u0142aski kr\u00f3l polski etc. etc. etc. Oznajmujemy tym listem Naszym komuby o tem wiedzie\u0107 nale\u017ca\u0142o. Szczodrobliwo\u015b\u0107 Nasza kr\u00f3lewska tym otwarta by\u0107 ma, kt\u00f3rzy pozosta\u0142a przodk\u00f3w swych y na si\u0119 successive spadaj\u0105c\u0105 z odwa\u017cnych dzie\u0142 i zas\u0142ug Ojczy\u017anie o\u015bwiadczonych, s\u0142aw\u0105 niekontentuj\u0105c si\u0119, w cnocie y do us\u0142ug publicznych sposobno\u015bci tak si\u0119 obieraj\u0105, \u017ce j\u0105 in luce Respublice, o\u015bwiadczy\u0107 \u0142atwie mog\u0105. W takowych liczbie pok\u0142adaj\u0105c Urodzonego Kazimierza Witanowskiego, godnego byd\u017a \u0142aski y szczodrobliwo\u015bci Naszey Kr\u00f3lewskiey rozumiemy, kt\u00f3r\u0105 mu y natenczas na przyczyn\u0119 Pan\u00f3w Rady i Urz\u0119dnik\u00f3w Dworu Naszego o\u015bwiadczaj\u0105c, przy do\u017cywociu Udodzoney Izabelli Wypyckiey, pierwszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa Jerzyney Narajewskiey, a teraz wt\u00f3rego ma\u0142\u017conka Jey, pewne dobra w powiecie kowie\u0144skim, w dzier\u017cawie poszerwi\u0119tskiej le\u017c\u0105ce, Woyslawka, Byldyszki y Pojeziory nazwane, onemu iu solidum takowym \u017ce prawem do\u017cywotnym da\u0107 i conferowa\u0107 umy\u015blili\u015bmy. Jako\u017c y ninieyszym listem Naszym dajemy y conferujemy, tak i\u017c odt\u0105d pomienieni Urodzeni Kazimierz Witanowski y Izabella Wypycka Ma\u0142\u017conkowie oboje wesp\u00f3\u0142 zwy\u017c rzeczone dobra, nazwane Woys\u0142awka, By\u0142dyszki y Pojeziory z folwarkami, dworami z poddanemi osiad\u0142emi i nieosiad\u0142emi, z ich robotami, czynszami y powinno\u015bciami i z gruntami oranemi y nieoranemi, lasami, borami, gajami, z drzewem bartnym, siano\u017c\u0119ciami, polami, rzekami, jeziorami, stawami, m\u0142ynami, karczmami y innemi wszelkiemi przynale\u017cno\u015bciami y przyleg\u0142o\u015bciami jako\u017ckolwiek nazwanemi, nic niewyimuj\u0105c, iako si\u0119 te dobra w granicach swych zdawna mia\u0142y y teraz maj\u0105 y jako w dzier\u017ceniu y u\u017cywaniu u przesz\u0142ych possesor\u00f3w by\u0142y, trzyma\u0107, u\u017cywa\u0107 y po\u017cytki wszelkie sobie przymna\u017ca\u0107 a\u017c do \u017cywot\u00f3w swych i kt\u00f3ra z nich osoba najd\u0142u\u017cey \u017cywa b\u0119dzie, p\u0142ac\u0105c Nam y do Skarbu Naszego summ\u0119 nomine donatiwy simple, na apparat wojenny uchwalon\u0105. Na co dla lepszey wiary R\u0119k\u0105 si\u0119 Nasz\u0105 podpisawszy, piecz\u0119\u0107 W. X. L. przycisn\u0105\u0107 rozkazali\u015bmy. Dan w Warszawie dnia 27 Mca Czerwca. Roku Pa\u0144skiego 1646. Panowania Naszego Polskiego y Szwedzkiego 14-go Roku. Vladislaus Rex. Jan Kazimierz Umiastowski Sekretarz.\u201c W r. 1717, wedle uchwa\u0142y sejmu konstytucyjnego, starostwo to zamieniono na dziedziczne, jako wynagrodzenie dla \u201eexulant\u00f3w\u201c smole\u0144skich i starodubskich, op\u0142aca\u0142o ono w tym\u017ce roku hyberny z\u0142p. 50 (Vol. Leg., VI, 158, 189).<\/span> Szczeg\u00f3\u0142y tycz\u0105ce si\u0119 zmiany w\u0142a\u015bcicieli P., podaja, Pamietniki M. Matuszewicza (Warsz. 1876 r.). Przed r. 1756 P. by\u0142y w\u0142asno\u015bci\u0105 Si\u00adru\u00adcia, kasztelana witebskiego, w tym za\u015b roku przesz\u0142y we w\u0142adanie Sapiehy, podkanclerzego litewskiego (II, 210). W lat par\u0119 p\u00f3\u017aniej dziedzicem jest Potocki Starguzowski, od kt\u00f3rego nabywa je oko\u0142o r. 1762 Zabie\u0142\u0142o, \u0142owczy litewski (III, 167\u2014168). W r. 1766 wedle spis\u00f3w podskarbi\u0144skich, zn\u00f3w jako dobra narodowe posiada\u0142 Adam Drobycz, op\u0142acaj\u0105c ze\u0144 kwarty z\u0142p. 216 gr. 18, a hyberny z\u0142p. 350. P. gmina nale\u017cy do s\u0105du gm. okr. I w Wy\u0142kowyszkach, ma 783 dm., 6522 mk., 22,027 mr. obszaru. W sk\u0142ad gminy wchodz\u0105: Balczuny, Balczuniszki, Bajraginie, Bobrowniki, Bobrowszczyzna, Budwiecie, Budziszki, Dobrowola, Domejkiszki, Dugny, Dumczyszki, Gulbieniszki, Gurbszele, Jurgieliszki, Jurksze, Juszczbole, Kalwy, Ko\u017aliszki, Kru\u017cmorgi, Kupczyszki, Kupszeliszki, Lejtmorgi, \u0141abiszyszki, Massykwietyszki, Nadrowsie, Naudziszki, Nowina, Obszruty, O\u017cele, Ome\u0144tyszki, Olkmiany, Panczaki, Parszele, Penkwo\u0142aki, Pilokalnie, Pilany, Podpilokalnie, Pojeziory, Po\u0142ukiszki, Pop\u0142abudziszki, Porowsie, Poszyle, Podpilwiszki, folw. Romaniszki, Sarmaczuny, Saubole Nowe, Saubole Stare, Sierakiszki, Smolnica, Stefaniszki, Stecniszki, Strzelczyszki, Suwa\u0142ki, Szaczkiszki, Szergaliszki, Szwarpliszki, Talkiszki, Teterwinie, U\u017cnogary, Wi\u0142kiszki, Wizgirdy, W\u0142adyszki, Znaczki, \u017bury (Spis alfabetyczny wsi gub. suwal. z r. 1871). 2.) P.,<\/b> w\u015b i fol. nad rz. Szyrwint\u0105 i jeziorem t. n., w pow. wy\u0142kowyskim, gm. i par. Olwita, odl. 3 w. od Wy\u0142kowyszek. W\u015b ma 11 dm., 171 mk.; fol. 7 dm., 53 mk. W 1877 r. by\u0142a gorzelnia, m\u0142yn wodny, cegielnia; rybo\u0142\u00f3stwo na jeziorze dawa\u0142o do 1200 rs. W 1789 r. P. (w par. olwickiej) dobra dziedziczne jw. Szymona Zabie\u0142\u0142y, kaszt. mi\u0144skiego, p\u0142ac\u0105 og\u00f3\u0142em 3800 z\u0142. gr. 18 (Akta Podskar. w Warszawie). W 1887 r. dobra P. sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z fol.: P., Ossya, Kisieniszki i Owsieniszki, z wsiami: P., W\u0119cz\u0142awka, Kisieniszki, Ossya i Popo\u0142kiszki. Rozl. dominialna mr. 2030: fol. P. gr. or. i ogr. mr. 311, \u0142\u0105k mr. 52, zaro\u015bli mr. 4, w osadach 2, nieu\u017c. mr. 350, razem mr. 723; fol. Ossya gr. or. i ogr. mr. 292, \u0142\u0105k mr. 7, lasu mr. 197, nieu\u017c. mr. 29, razem mr. 523; fol. Kisieniszki gr. or. i ogr. mr. 406, \u0142\u0105k mr. 62, wody mr. 2, nieu\u017c. mr. 29, razem mr. 501; fol. Owsieniszki gr. or. i ogr. mr. 125, \u0142\u0105k mr. 70, past. mr. 25, lasu mr. 47, nieu\u017c. mr. 16, razem mr. 283; p\u0142odozmian na folwarkach 4-polowy; bud. mur. 33, z drzewa 32; las urz\u0105dzony w kolei 60-letniej. W\u015b P. os. 21, z gr. mr. 16; w\u015b W\u0119cz\u0142awka os. 19, z gr. mr. 612; w\u015b Kisieniszki os. 7, z gr. mr. 5; w\u015b Ossya os. 8, z gr. mr. 7; w\u015b Popo\u0142kiszki os. 8, z gr. mr. 176. M. R. Wit.<\/i><\/p>\n

Pojeziorze,<\/b> fol. i w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Krasnopol, odl. od Sejn 9 w., ma 10 dm., 55 mk. W 1827 r. 2 dm., 44 mk. W 1876 r. fol. P. rozl. mr. 181: gr. or. i ogr. mr. 97, \u0142\u0105k mr. 52, past. mr. 28, nieu\u017c. mr. 4; bud. drzewa 8.<\/p>\n

Poj\u017cdogi,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. \u015awiatoszyn, par. Poniemo\u0144, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 44 w., ma 3 dm., 24 mk. W 1827 r. 3 dm., 29 mk.<\/p>\n

Pokaj,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Simno, odl. od Kalwaryi 33 w., ma 33 dm., 106 mk.<\/p>\n

Pokalniszki<\/b> 1.) w\u015b nad Niemnem, o 9 w. powy\u017cej Kowna, pow. maryampolski, gm. Poniemo\u0144 Po\u017caj\u015bcie, par. Poniemo\u0144, odl. od Maryampola 53 w., ma 19 dm., 313 mk. W 1827 r. 13 dm., 76 mk. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Kalwarya, odl. od Kalwaryi 11 w., ma 13 dm., 108 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 8 mk. 3.) P.,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Wysoka Ruda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 35 w., ma 1 dm., 11 mk.<\/p>\n

Pokalwiszki,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Wy\u0142kowyszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 11 w., ma 2 dm., 40 mk. W 1827 r. 2 dm., 18 mk.<\/p>\n

Pokampiszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny, odl. od Maryampola 36 w., ma 8 dm., 106 mk. W 1827 r. 5 dm., 65 mk.<\/p>\n

<\/a>Pokichle,<\/b> mylnie zamiast Pokiekle, ob. <\/i>Freda-Dolna<\/a><\/i> (II, 406).<\/p>\n

Pokiekle,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Wejwery, par. Godlewo, ma 17 dm., 160 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Freda Dolna, ma 26 os. i 476 mr. W 1827 r. by\u0142o 9 dm., 66 mk.<\/p>\n

Pokieksztupie,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. i par. Gryszkabuda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 24 w., ma 2 dm., 15 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 17 mk.<\/p>\n

Pokieliszki<\/b> al. Pokieuliszki<\/i>, w\u015b, pow. maryampolski, gm. Antonowo, par. Pilwiszki, odl. od Maryampola 16 w., ma 14 dm., 85 mk. W 1827 r. 1 dm., 10 mk.<\/p>\n

Pokieuliszki,<\/b> w\u015b nad rz. Kieuliszk\u0105, pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny, odl. od Maryampola 37 w., ma 33 dm., 276 mk. W 1827 r. 9 dm., 144 mk. Mia\u0142a tu istnie\u0107 w\u015b Powernonia, kt\u00f3r\u0105 zniesiono, a na jej miejscu powsta\u0142 folw. Chlebiszki. Pomi\u0119dzy Prenow\u0142okami a Chlebiszkami rozci\u0105ga si\u0119 jezioro Powernonia. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pokimen,<\/b> terytoryum ziemi sudawskiej<\/a>, tak\u017ce Kimenau zwane. Niewiadomo, gdzie prowincyi tej szuka\u0107. Jedni wskazuj\u0105 na Kumilsko, poniewa\u017c jednak ta\u017c miejscowo\u015b\u0107 na p\u0142d.-zach. od Bia\u0142y le\u017cy, trzeba liczy\u0107 j\u0105 koniecznie do Go\u0142\u0119dzi (Galindyi<\/a>); inni dowodz\u0105; i\u017c dzisiejsze Wensoewen, blisko Eickersburgu<\/a>, na p\u00f3\u0142noc od jeziora \u015bniardawskiego, oznacza las Winse, o kt\u00f3rym m\u00f3wi Dusburg, \u017ce tylko dzie\u0144 jeden odleg\u0142y od g\u0142\u00f3wnego zamku, ale i ta ca\u0142a okolica nale\u017ca\u0142a niezaprzeczenie do Go\u0142\u0119dzi. Toeppen s\u0105dzi, \u017ce miejscowo\u015bci tej domy\u015bla\u0107 si\u0119 trzeba raczej w Kamieniu, na p\u00f3\u0142n.-wsch. od Filipowa le\u017c\u0105cym. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Pokirsniany,<\/b> w\u015b i fol., pow. kalwaryjski, gm. Kirsna, par. Urdomin, odl. od Kalwaryi 22 w.; w\u015b ma 11 dm., 73 mk.; fol. 3 dm., 16 mk. W 1827 r. 6 dm., 69 mk. W 1885 r. fol. P. rozl. mr. 598: gr. or. i ogr. mr. 249, \u0142\u0105k mr. 116, past. mr. 178, lasu mr. 41, nieu\u017c. mr. 14; bud. z drzewa 8; s\u0105 pok\u0142ady torfu.<\/p>\n

Pok\u0142o\u0144skie,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. nadnieme\u0144ska, par. Rumbowicze, odl. od Kalwaryi 55 w., ma 3 dm., 15 mk.<\/p>\n

Pokojnie,<\/b> w\u015b i dwa fol., pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Pokojnie. Le\u017cy w stronie p\u00f3\u0142n.-wschodniej od Maryampola, odl. 51 w., od Pren 14 w., posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny, szko\u0142\u0119 pocz\u0105tkow\u0105, urz\u0105d gminny, 28 dm., 264 mk., na fol. 7 dm., 50 mk. Jeden folwark jest poduchownym. Ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny wzniesiony zosta\u0142 w 1794 r. przez J\u00f3zefa Osipowskiego, sst\u0119 pogiermo\u0144skiego; po upadku za\u015b tego drugi zbudowano te\u017c z drzewa w 1821 r. kosztem parafian i rz\u0105du. Ko\u015bci\u00f3\u0142 ten, p. w. \u015bw. Tr\u00f3jcy, konsekrowany przez biskupa Marcijewskiego, sufragana dyecezyi augustowskiej, w 1822 r. Par. P., dek. maryampolski, 3537 dusz.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pokomsze,<\/b> w\u015b i fol., pow. suwalski, gm. Zaboryszki, par. Pu\u0144sk, odl. od Suwa\u0142k 20 w., ma 15 dm., 129 mk. Fol. P. powsta\u0142 z uw\u0142aszczonych osad; w 1878 r. rozl. mr. 102: gr. or. i ogr. mr. 66, \u0142\u0105k mr. 33, nieu\u017c. mr. 3; bud. mur. 1, z drzewa 4; s\u0105 pok\u0142ady torfu. W\u015b i fol. P. wchodzi\u0142y w sk\u0142ad majoratu rz\u0105d. Kadaryszki<\/a>. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pokosna,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Roman\u00f3wka, o 34 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Pokoszewo,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Udrya, odl. od Kalwaryi 50 w., ma 3 dm., 255 mk. W 1827 r. 20 dm., 138 mk.<\/p>\n

Pokropiszki,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Kalwarya, odl. od Kalwaryi 8 w., ma 11 dm., 108 mk.<\/p>\n

Pokrowsk,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Pokrowsk, odl. od Sejn 10 w., posiada cerkiew dla mieszkaj\u0105cych tu starowierc\u00f3w (prawos\u0142.), szko\u0142\u0119 pocz\u0105tkowa, urz\u0105d gminny, kas\u0119 wk\u0142adowo-zaliczkow\u0105, 8 dm., 87 mk. P. gmina nale\u017cy do s\u0105du gm. okr. I w Sejnach, tam\u017ce st. poczt. Gmina ma 5005 mk. i 13023 mr. obszaru. W sk\u0142ad gm. wchodz\u0105: Adamowe-\u0141\u0105czki, Aleksiej\u00f3wka, Bia\u0142og\u00f3ry, Bia\u0142orzeczka, Bia\u0142owiersnie, Budwiecie, Budzewizna, Chrystyanowo, Ciemny-Las, Dani\u0142owce, Demian\u00f3wka, Dworzysko, Fr\u0105cki, Giby, G\u0142\u0119boki-Br\u00f3d, G\u0142uszczyn al. Gremzdy Ruskie, Gremzd\u00f3wka, Ha\u0144cza, Iwan\u00f3wka, Jeziorki Ma\u0142e, Jeziorki Wielkie, Kalety, Kiecie, Kielmin, Kiry\u0142szczyzna, Kodzie, Konstantyn\u00f3wka, Krasne, Lasanka-Danilewo, Lasanka-Orzechowo, Lejmelewizna, Lipiny, Macharcie, Mas\u0142owiste, Morgi, Mu\u0142y Nikolskie, Olszanka, Orzechowo, Podpogorzelec, Pogorzelec, Pokrowsk, Pomorzanka, Pomorze-Ma\u0142e, Pomorze-Wielkie, Posiejanka, Poworotnie, Przykalety, Rygol, Rynkowce, Siemietki, Sierski-Las, Sosn\u00f3wka, Stanowisko, Strzelcowizna, Studzianka, Studzianny-Las, \u015awierguszki, Tartaczysko, Tartak, Tobo\u0142owo w\u015b i fol., Wielki-B\u00f3r, Wierchowina, Wier\u015bnie, Wier\u015bnianka, Wi\u0142kokuk, Wysoki-Most i Zelwa.<\/p>\n

Pokumpry,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Preny, odl. od Maryampola w stronie p\u0142n.- wsch. 46 w. a st. poczt. w Prenach 9 w., ma 21 dm., 195 mk., 485 mr. obszaru. W 1827 r. by\u0142o 8 dm., 12 mk.<\/p>\n

Pokuszyn,<\/b> fol., pow. maryampolski, gm. Szumsk, par. Gi\u017ce, odl. od Maryampola 4 w., ma 3 dm., 28 mk., wchodzi\u0142 w sk\u0142ad d\u00f3br Gi\u017ce. W 1827 r. 1 dm., 24 mk. W 1886 r. fol. P. powsta\u0142 z uw\u0142aszczonych osad, rozl. mr. 98: gr. or. i ogr. mr. 83, \u0142\u0105k mr. 7, past. mr. 4, nieu\u017c. mr. 4; bud. mur. 1, z drzewa 6.<\/p>\n

Pokuzy,<\/b> os., pow. maryampolski, gmina Kwieciszki, par. Maryampol, odl. od Maryampola 13 w., ma 2 dm., 12 mk. W 1827 r. 1 dm., 12 mk.<\/p>\n

Polabiele,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. Kopciowo, odl. od Sejn 38 w., 2 dm., 13 mk.<\/p>\n

Polaczany<\/b> al. Po\u0142aczany<\/i>, w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Kopciowo, odl. 21 w. od Sejn, ma 7 dm., 75 mk., 10 osad, 507 mr. obszaru. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Ho\u0142ny Wolmera.<\/p>\n

Polana<\/b> al. Polanka<\/i>, jest to \u0142\u0105ka naturalna \u015br\u00f3d lasu. Nazwa ta jest najwi\u0119cej rozpowszechnion\u0105 u g\u00f3rali w Tatrach i zachodnich Beskidach. We wschodnich Karpatach odpowiada jej nazwa po\u0142onina<\/i> a na Bukowinie pojana<\/i>. Na polanach mieszcz\u0105 si\u0119 zwykle sza\u0142asy pasterskie. Po\u0142oniny rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 w Karpatach wschodnich na roz\u0142o\u017cystych grzbietach dzia\u0142\u00f3w g\u00f3rskich, na kilkomilowej niekiedy d\u0142ugo\u015bci. Nazwa P. przesz\u0142a cz\u0119sto od \u0142\u0105ki na same szczyty, dzia\u0142y g\u00f3rskie lub potoki.<\/p>\n

Polanka,<\/b> [\u2026]<\/span> 4.) P., uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Kamionka, o 9 w. od Sok\u00f3\u0142ki. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Polanowo,<\/b> fol., pow. pru\u017ca\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Dobuczyn, o 2 w. od Pru\u017cany.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Polany<\/b> [\u2026]<\/span> 16.) P.,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. bia\u0142owiesko-aleksandrowska, o 46 w. od Pru\u017cany. [Ob. <\/i><\/span>Podolany<\/a><\/i>.] J. Krz.<\/i><\/p>\n

Pole\u0107morgi,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Lubowo, odl. od Kalwaryi 8 w., ma 7 dm., 32 mk.<\/p>\n

Polepie<\/b> al. Palepinie<\/i>, os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Syntowty, par. \u0141uksze, odl. 35 w. od W\u0142adys\u0142awowa, 1 dm., 8 mk.<\/p>\n

Polesie,<\/b> [\u2026]<\/span> 17.) P.,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Freda, par. Godlewo, odl. od Maryampola 73 w., ma 21 dm., 310 mk., 44 os. i 1296 mr.; wchodzi\u0142o w sk\u0142ad d\u00f3br Freda Dolna. W 1827 r. by\u0142o 11 dm., 70 mk.<\/p>\n

Pole\u017cyn,<\/b> fol., pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Brzostowica Wielka, o 58 w. od Grodna.<\/p>\n

Polki<\/b> 1.) pow. \u0142om\u017cy\u0144ski, gm. i par. Pucha\u0142y. 2.) P.,<\/b> pow. kolne\u0144ski, ob. Karwowo<\/a> Polki<\/i>. 3.) P.,<\/b> w\u015b, pow. augustowski, gm. Kolnica, par. August\u00f3w, odl. od Augustowa 9 w., ma 9 dm., 59 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 2 mk.<\/p>\n

Polkowo,<\/b> w\u015b nad rz. Netta, o 2 w. od jej uj\u015bcia do Biebrzy, pow. augustowski, gm. Dembowo, par. Janiny. Stanowi ona jedn\u0105 z niewielu ma\u0142ych wysp suchych, wynurzaj\u0105cych si\u0119 z rozleg\u0142ych b\u0142ot po brzegach Biebrzy i Netty. Odl. 28 w. od Augustowa, ma 37 dm., 361 mk. W 1827 r. by\u0142o 29 dm., 170 mk.<\/p>\n

Polnica<\/b> al. Palnica<\/i>, w\u015b, pow. suwalski, gm. Ma\u0107kowo, par. Kalwarya, odl. od Suwa\u0142k 39 w., ma 14 dm., 118 mk., 280 mr. W 1827 r. 5 dm., 57 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Ma\u0107kowo.<\/p>\n

<\/a>Polskie Pijawne,<\/b> pow. augustowski, ob. <\/i>Pijawne Polskie<\/a><\/i>.<\/p>\n

Polule,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Jeleniewo, par. Kaletnik, odl. od Suwa\u0142k 10 w., ma 4 dm., 17 mk. [Na mapie WIG Osoka (Polule)<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Polulkemie,<\/b> os., pow. suwalski, gm. i par. Wi\u017cajny, odl. od Suwa\u0142k 28 w., 1 dm., 11 mk. W 1827 r. 2 dm., 11 mk., par. Lubowo.<\/p>\n

Poluny,<\/b> dobra w dawnym pow. grodzie\u0144skim wwdztwa trockiego, stanowi\u0142y niegdy\u015b sstwo niegrodowe polu\u0144skie, kt\u00f3re wedle spis\u00f3w podskarbi\u0144skich z 1766 r. posiada\u0142 J\u00f3\u00adzef Mich\u00adnie\u00adwicz, op\u0142acaj\u0105c ze\u0144 kwarty z\u0142p 439 gr. 2, hyberny za\u015b ca\u0142y powiat nie uiszcza\u0142. Na sejmie z 1773\u201475 r. stany Rzpltej nada\u0142y sstwo to w posiadanie emfiteutyczne Janowi Michniewiczowi, majorowi i flgiel-adjutantowi kr\u00f3la Poniatowskiego, z zastrze\u017ceniem do\u017cywocia poprzedniego starosty.<\/p>\n

Po\u0142ajksztota,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny, odl. od Maryampola 33 w., ma 4 dm., 27 mk. W 1827 r. 1 dm., 13 mk.<\/p>\n

Po\u0142obie<\/b> 1.) w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Gryszkabuda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 28 w., ma kaplic\u0119 katol., fili\u0105 par. Gryszkabuda, 21 dm., 194 mk. W 1827 r. by\u0142o 12 dm., 123 mk,. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. \u015awiatoszyn, par. Poniemo\u0144 Fergissa, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 49 w., ma 30 dm., 196 mk. W 1827 r. by\u0142o 13 dm., 60 mk.<\/p>\n

Po\u0142odzieje,<\/b> ob. Po\u0142o\u017adzieje<\/i>.<\/p>\n

Po\u0142omia,<\/b> uroczysko, pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr. pol., gm. Jeziory, o 31 w. od Grodna.<\/p>\n

Po\u0142omin<\/b> 1.) dobra, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Roman\u00f3wka, o 25 w. od Sok\u00f3\u0142ki. 2.) P.,<\/b> przysio\u0142ek, tam\u017ce, o 26 w. od Sok\u00f3\u0142ki. 3.) P.,<\/b> uroczysko, tam\u017ce, o 21 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Po\u0142omi\u0144ska,<\/b> kolonia, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Roman\u00f3wka, o 26 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Po\u0142onna,<\/b> [\u2026]<\/span> 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. Linowo, o 6 w. od Pru\u017cany.<\/p>\n

Po\u0142onne,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnowo, par. Pu\u0144sk, odl. od Sejn 14 w., ma 7 dm., 38 mk.<\/p>\n

Po\u0142otesk,<\/b> dawna nazwa Po\u0142ocka, od rzeki Po\u0142oty.<\/p>\n

Po\u0142otkowo,<\/b> mko, w\u015b i dobra, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. G\u00f3rnica, o 10\u00bd w. od Grodna.<\/p>\n

Po\u0142o\u017adzieje,<\/b> jezioro w pow. sejne\u0144skim, pod wsi\u0105 tego\u017c na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adka, \u0142\u0105czy si\u0119 z jez. Bia\u0142em przez wyp\u0142ywaj\u0105c\u0105, z niego rz. Po\u0142o\u017adziejk\u0119, ma 12 mr. obszaru.<\/p>\n

Po\u0142o\u017adzieje,<\/b> w\u015b i fol. nad rz. Po\u0142o\u017adziejk\u0105, al. Kirsn\u0105, pow. sejne\u0144ski, gm. Ho\u0142ny Wolmera, par. \u0141o\u017adzieje, odl. 6 w. na p\u0142d. od osady \u0141o\u017adzieje a 16 w. od Sejn. W pobli\u017cu dwa jeziora z\u0142\u0105czone strumieniem pomi\u0119dzy wsi\u0105 a osad\u0105 \u0141o\u017adzieje; brzegi jezior przewa\u017cnie wynios\u0142e. W\u015b ma 33 dm., 253 mk., 686 mr. obszaru. W 1827 r. by\u0142o 14 dm., 95 mk. W\u015b P. wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Niekruny. Fol. P., pod nazw\u0105 Janos\u0142aw, wchodzi\u0142 w sk\u0142ad d\u00f3br Ho\u0142ny Wolmera.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Po\u0142o\u017adziejka,<\/b> rzka w pow. sejne\u0144skim, ob. <\/i>Kirsna<\/a><\/i>.<\/p>\n

Po\u0142o\u017adziejka,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gmina \u015a<\/span>to-Jeziory, par. \u0141o\u017adzieje. W 1827 r. by\u0142o 11 dm., 82 mk.<\/p>\n

Po\u0142\u00f3wka,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. Wo\u0142pa, o 49 w. od Grodna.<\/p>\n

Po\u0142towiesk,<\/b> staros\u0142. nazwa Pu\u0142tuska.<\/p>\n

Po\u0142ubiszki,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Maryampol, odl. od Maryampola 7 w., 1 dm., 6 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 19 mk. Osada ta powsta\u0142a z 2-ch uw\u0142aszczonych osad, rozl. mr. 101: gr. or. i ogr. mr. 75, \u0142\u0105k mr. 25, nieu\u017c. mr. 1; bud. z drzewa 8.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Po\u0142udniowo-zachodni Kraj,<\/b> nazwa nadawana trzem guberniom ruskim (wo\u0142ynska, kijowska i podolska), rozdzielonym na 36 powiatow, w ktorych znajduje si\u0119 133 okr. pol., 556 gmin, 8,149 miejscowo\u015bci osiad\u0142ych. Maj\u0105 one ogo\u0142em 144,853\u20227 wiorst kw. przestrzeni i 6,381,071 mk., przypada wi\u0119c 44 mk. na 1 w. kw. W 1876 roku by\u0142o tu 742,986 \u017cyd\u00f3w (362,953 m\u0119\u017c. i 380,033 kob. Bli\u017csze szczg\u00f3\u0142y ob. w opisach pojedy\u0144czych gubernii. [Ob. <\/i><\/span>P\u00f3\u0142nocno-Zachodni Kraj<\/a><\/i>.]<\/p>\n

Po\u0142ujanki,<\/b> w\u015b, pow. wo\u0142kowyski, w 2 okr. pol., par. To\u0142oczmany, o 11 w. od Wo\u0142kowyska.<\/p>\n

Po\u0142ujanowicze,<\/b> okolica szlach., pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Brzostowica Ma\u0142a, o 44\u00bd w. od Grodna.<\/p>\n

Po\u0142ukiszki,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Pojeziory, par. Wy\u0142kowyszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 7 w., ma 3 dm., 36 mk. W 1827 r. by\u0142o 5 dm., 27 mk.<\/p>\n

Pomaczuliszki,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, odl. od Maryampola 31 w., ma 2 dm.<\/p>\n

Pomatery,<\/b> w\u015b nad rz. Jesi\u0105, pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Pokojnie, odl. 25 w. od Maryampola w stronie p\u00f3\u0142nocno-wschodniej, a 11 w. od st. poczt. Preny, ma 13 dm., 125 mk., 398 mr. obszaru. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 82 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Jakimiszki.<\/p>\n

Pomejszupie,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Freda, par. Godlewo, odl. od Maryampola 45 w., ma 44 dm., 405 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Freda.<\/p>\n

Pomerania,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Poniemo\u0144 Po\u017caj\u015bcie, par. Poniemo\u0144, odl. od Maryampola 56 w., ma 3 dm., 26 mk.<\/p>\n

Pomezania<\/a>,<\/b> (du\u017ca notka, w osobnym pliku.)<\/span><\/i><\/p>\n

Pomiany<\/b> 1.) fol. i w\u015b, pow. nie\u00adsza\u00adw\u00adski, gm. Stra\u00adsze\u00adwo, par. Ko\u00adneck, odl. 11 w. od Nie\u00adsza\u00adwy, ma 71 mk. Fol. ten, oddzielony od d\u00f3br Ko\u00adnec\u00adko, w 1876 r. rozl. mr. 190: gr. or. i ogr. mr. 181, \u0142\u0105k mr. 2, nieu\u017c. mr. 7; bud. mur. 4, z drzewa 1. Wie\u015b P. ma 9 os. i 10 morg\u00f3w. 2.) P.,<\/b> wie\u015b i folw., pow. augustowski, gm. Barg\u0142\u00f3w, par. Rajgr\u00f3d, odl. od Augustowa w stronie po\u0142udn.-wschod. 16 w., od st. poczt. w Rajgrodzie 5 w., ma 26 dm., 303 mk., gorzelni\u0105, browar wyrabiaj\u0105cy piwo i porter. W 1827 r. by\u0142o tu 30 dm., 176 mk. Dobra P. sk\u0142ada\u0142y si\u0119 w 1870 r. z fol.: P., Reszki i Lip\u00f3wka, wsi: P., Reszki, \u0141abentki, Lip\u00f3wka, osad: Rozalin, Cepery i M\u0142y\u0144sk. Rozl. og\u00f3lna dominialna wynosi mr. 2419. W\u015b P. os. 35, z gr. mr. 227; w\u015b Reszki os. 40, z gr. mr. 236; w\u015b \u0141abentki os. 13, z gr. mr. 101; w\u015b Lip\u00f3wka os. 4, z gr. mr. 16; os. Rozalin os. 1, z gr. mr. 8; os. Cepery os. 1, z gr. mr. 7; os. M\u0142y\u0144sk os. 1, z gr. mr. 18. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pomiany,<\/b> w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. margrabowski, st. poczt. G\u0105ski. Za\u0142o\u017cy\u0142 je w 1552 r. Sta\u0144ko Pomian i jego synowie Maciej i Jan. W 1556 r. posiada\u0142 tamte J\u0119drzej Che\u0142ch m\u0142yn, folusz i 2 w\u0142\u00f3ki roli na prawie che\u0142m. (ob. K\u0119trz., O ludn., 512).<\/p>\n

Pomie\u0142ajszkampie,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, odl. od Maryampola 34 w., 1 dm., 7 mk.<\/p>\n

Pomie\u0142ajszupie,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. Preny, odl. od Maryampola 33 w., 1 dm., 6 mk. W 1827 r. 1 dm., 9 mk.<\/p>\n

Pommern<\/b> (niem.), ob. Pomorze<\/i> i Pomerania<\/i>.<\/p>\n

Pomorgi<\/b> 1.) os., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, odl. od Maryampola 35 w., 1 dm., 15 mk. 2.) P.,<\/b> pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Ig\u0142\u00f3wka, odl. od Maryampola 16 w., ma 8 dm., 68 mk. W 1827 r. 6 dm., 70 mk. 3.) P.<\/b> Tarpupskie<\/i>, pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. Preny. W 1827 r. 1 dm., 10 mk. 4.) P.<\/b> Osiukla\u0144skie<\/i>, pow. maryampolski, gm. Balwierzyszki. par. Preny, odl. od Maryampola 27 w., ma 7 dm., 52 mk. 5.) P.,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, odl. od Maryampola 39 w., 1 dm., 3 mk.<\/p>\n

Pomorzanka,<\/b> kol., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Pokrowsk, odl. od Sejn 4 w., 1 dm., 15 mk. filipon\u00f3w starowierc\u00f3w.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pomorze,<\/b> jedno z wi\u0119kszych jezior w pow. sejne\u0144skim, le\u017cy \u015br\u00f3d pag\u00f3rkowatej, przewa\u017cnie lesistej, ma\u0142o zaludnionej okolicy, wznosz\u0105cej si\u0119 oko\u0142o 460 st. npm., w stronie p\u0142d.-wschodniej od Sejn, w odleg\u0142. 8 w. w linii powietrznej. Stanowi ono najwi\u0119kszy zbiornik w\u00f3d \u015br\u00f3d ca\u0142ej grupy \u0142\u0105cz\u0105cych si\u0119 z nim jezior, jak Geret<\/a> od zach., Kunis<\/a> od wsch. a Zelwa<\/a> i Wi\u0142kokuk<\/a> od p\u0142d. Wody tych jezior uprowadza do Czarnej Ha\u0144czy<\/a> rzka Marycha<\/a>, p\u0142yn\u0105ca od Sejn i przep\u0142ywaj\u0105ca przez jez. Pomorze. Jezioro to w kierunku od zach. ku wschodowi ma przesz\u0142o 3 wiorsty d\u0142ugo\u015bci a w najszerszem miejscu (od p\u0142n. ku p\u0142d.) przesz\u0142o wiorst\u0119, \u015brednio za\u015b p\u00f3\u0142 wiorsty szeroko\u015bci. Na p\u0142n.-wschodnim kra\u0144cu le\u017cy wie\u015b Kukle. Brzegi wynios\u0142e, w cz\u0119\u015bci lesiste. W odleg\u0142o\u015bci 2\u00bd w. na p\u00f3\u0142noc od p\u00f3\u0142n.-zachodniego kra\u0144ca jeziora le\u017cy wie\u015b i le\u015bnictwo rz\u0105dowe Pomorze. [1569: Morze<\/i>; wed\u0142ug K. O. Falka ma \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142\u00f3w ja\u0107wieski.]<\/span> Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pomorze<\/b> 1.) w\u015b, pow. no\u00adwo\u00adalek\u00adsan\u00addry\u00adj\u00adski (pu\u00ad\u0142a\u00adw\u00adski), gm. i par. Opo\u00adle. W 1827 r. 9 dm., 50 mk. 2.) P.,<\/b> w\u015b nad rz. Soni\u0105, pow. cie\u00adcha\u00adno\u00adw\u00adski, gm. Opi\u00adno\u00adg\u00f3\u00adra, par. Cie\u00adcha\u00adn\u00f3w, odl. o 6 w. od Cie\u00adcha\u00adno\u00adwa, ma 22 dm., 220 mk., 741 mr. 3.) P.<\/b> Ma\u0142e<\/i>, w\u015b i os., pow. sejne\u0144ski, gm. Pokrowsk, par. Ber\u017cniki, odl. od Sejn 30 w., ma 6 dm., 54 mk. W 1827 r. 4 dm., 31 mk. 4.) P.<\/b> Wielkie<\/i>, w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Pokrowsk, par. Ber\u017cniki, odl. od Sejn 30 w., ma 2 dm., 14 mk. W 1827 r. 1 dm., 13 mk. Pomorskie le\u015bnictwo rz\u0105dowe liczy 43,018 mr. obszaru, z kt\u00f3rych 4033 w pow. augustowskim, 37,475 w pow. sejne\u0144skim i 1510 mr. w pow. suwalskim; dzieli si\u0119 ono na stra\u017ce: G\u0142\u0119boki Br\u00f3d, Lejmie\u0142owizna, Ma\u0107kowa Ruda, Wi\u0142kokuk. Br. Ch.<\/i> [Odleg\u0142o\u015b\u0107 od Sejn w pkt 3 i 4 znacznie zawy\u017cona, wynosi w rzeczywisto\u015bci ok. 5 w., tj. \u2248 5 km.]<\/span><\/p>\n

Pomygacze,<\/b> w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Ju\u00adch\u00adno\u00adwiec, o 10 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku.<\/p>\n

Ponanupie,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Gryszkabuda, par. Wysoka Ruda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 21 w., 2 dm., 16 mk. W 1827 r. 1 dm., 15 mk., par. Gryszkabuda.<\/p>\n

Ponarlica<\/b> fol. i w\u015b nad rzk\u0105 Nied\u017awiedzic\u0105, dop\u0142. Biebrzy, pow. augustowski, gm. Petropaw\u0142owsk, par. Lipsk, odl. od Augustowa 42 w.; fol. ma gorzelni\u0105, 4 dm., 24 mk.; w\u015b 8 dm., 73 mk. W 1827 r. 7 dm., 41 mk. W lesie znajduje si\u0119 kaplica prawos\u0142., filia par. Ryga\u0142\u00f3wka (o 3 w.), wybudowana przez Buchowieckich. W 1882 r. fol. P. rozl. mr. 753: gr. or. i ogr. mr. 267, \u0142\u0105k mr. 66, past. mr. 238, wody mr. 2, lasu mr. 161, zaro\u015bli mr. 6, nieu\u017c. mr. 13; bud. mur. 5, z drzewa 9; las nieurz\u0105dzony. W\u015b P. os.<\/span> 9, z gr. mr. 305; w\u015b Rogo\u017cyniec os. 13, z gr. mr. 186.<\/p>\n

Ponary<\/b> 1.) w\u015b i fol., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. \u015a<\/span>wi\u0119to-Jeziory, odl. od Sejn 23 w., ma 2 dm., 31 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 28 mk. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Kudrany, par. Liszkowo, odl. od Sejn 54 w., ma 46 dm., 339 mk. W 1827 r. 30 dm., 234 mk. 3.) P.<\/b> Buchta<\/i>, fol., pow. sejne\u0144ski, gm. \u015a<\/span>to-Jeziory, par. \u0141o\u017adzieje, odl. od Sejn 23 w., ma 2 dm., 28 mk.<\/p>\n

Ponausupie,<\/b> w\u015b i os., pow. kalwaryjski, gm. Podawinie, par. Dauksze, odl. od Kalwaryi 25 w., ma 19 dm., 127 mk. W 1827 r. 11 dm., 109 mk. Os. P. powsta\u0142a z uw\u0142aszczonych osad, rozl. mr. 117: gr. or. i ogr. mr. 90, \u0142\u0105k mr. 16, past. mr. 1, nieu\u017c. mr. 3, w odpadkach mr. 7; bud. z drzewa 7.<\/p>\n

Poniatowce,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Metele, odl. od Sejn 36 w., ma 49 dm., 437 mk., 31 osad i 1113 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Metele.<\/p>\n

Poniatowicze,<\/b> dobra, pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Zubryca, o 8 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Poniatowizna,<\/b> kol., pow. augustowski, gm. i par. Szczebro-Olszanka, odl. od Augustowa 16 w.<\/p>\n

<\/a>Poniemo\u0144<\/b> 1.) fol., pow. sejne\u0144ski, gm. Kudrany, par. Liszkowo, odl. od Sejn 49 w., ma 3 dm., 88 mk. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 16 mk. Dobra Poniemo\u0144 (Wolskiego) sk\u0142ada\u0142y si\u0119 w 1885 r. z fol. P., attyn.: Skierdzimas, Wygoda, \u0141ugi, Giza, Wyg\u00f3dka, Trak, Waraszka, Ziewny; jezior: Szawle i Giedawardzis; os. Poniemo\u0144; wsi: Gienie (Henie), Wawery, Jakubiszki, Sarkojady, Lewo\u0144ce, Za\u015bcianiszki i Pochulanka. Rozl. dominialna 2854 mr.: fol. P. gr. or. i ogr. 482 mr., \u0142\u0105k 73 mr., pastwisk 51 mr., wody w jeziorach 151 mr., nieu\u017c. 69 mr., razem 826 mr.; bud. mur. 1, z drzewa 12; w attyn. 548 mr., lasu 1480 mr.; las nieurz\u0105dzony. Os. P. z gr. mr. 2; w\u015b Gienie os. 5, z gr. mr. 175; w\u015b Wawery os. 11, z gr. mr. 181; w\u015b Jakubiszki os. 8, z gr. mr. 395; w\u015b Sarkojady os. 5, z gr. mr. 176; w\u015b Lewo\u0144ce os. 2, z gr. mr. 80; w\u015b Za\u015bcianiszki os. 3, z gr. mr. 114; w\u015b Pochulanka os. 3, z gr. mr. 6. 2.) P.<\/b> al. P. Frentzela<\/i>, os. miejska, dawniej miasteczko, na lewym brzegu Niemna, w pobli\u017cu Kowna, pow. maryampolski, gm. Poniemo\u0144-Po\u017caj\u015bcie, par. Poniemo\u0144, odl. 50 w. od Maryampola, 107 w. od Suwa\u0142k, le\u017cy w pobli\u017cu uj\u015bcia Jesi do Niemna, powy\u017cej Kowna. Posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 par. katolicki, szko\u0142\u0119 pocz\u0105tkow\u0105, stacy\u0105 pocztowa, przy trakcie bocznym wychodz\u0105cym w Wejwerach od szosy warszawsko-kowie\u0144skiej, 83 dm., 1886 mk. W 1827 r. by\u0142o 63 dm., 898 mk. W XVI w. P. by\u0142 wsi\u0105, nale\u017c\u0105c\u0105 do Stanis\u0142awa Bouffa\u0142\u0142a, podkom. parnawskiego, kt\u00f3ry j\u0105 sprzeda\u0142 w 1568 r. Andrzejowi Dankowskiemu za 800 kop groszy litew. W XVIII w. dziedzicem P. zosta\u0142 Szymon Syru\u0107, kaszt. witebski (\u017cyciorys jego skre\u015bli\u0142 Jul. Bartoszewicz w Kalendarzu warszawskim Str\u0105bskiego za 1856 r.). Od potomk\u00f3w Syrucia po k\u0105dzieli, z kt\u00f3rych ostatnim by\u0142 Karol Prozor, naby\u0142 dobra te w 1800 r. Piotr Lebrecht Frentzell za 39,383 talar\u00f3w. Oko\u0142o 1858 r. jeszcze ta sama rodzina posiada\u0142a te dobra. W czasie przeprawy armii francuskiej przez Niemen w 1812 r. Napoleon obra\u0142 g\u0142\u00f3wn\u0105 kwater\u0119 w P. i przemieszkiwa\u0142 w jedynym domu pi\u0119trowym drewnianym w rynku miasteczka. Dot\u0105d jeszcze nazywaj\u0105 Napoleo\u0144sk\u0105 g\u00f3r\u0119 przy uj\u015bciu Jesi do Niemna, z kt\u00f3rej Napoleon mia\u0142 si\u0119 przypatrywa\u0107 przeprawie wojsk przez Niemen. Zdaje si\u0119, \u017ce \u00f3w kasztelan Syru\u0107 by\u0142 za\u0142o\u017cycielem miasteczka. On te\u017c wzni\u00f3s\u0142 tu w 1763 r. ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny, z muru pruskiego, p. w. \u015bw. Apost. Szymona i Judy. W 1771 r. uposa\u017cy\u0142 on parafi\u0105 procentem od 50.000 z\u0142p. zahypotekowanych na dobrach P. Pierwszym proboszczem by\u0142 ks. Bernard Syru\u0107, pijar; mia\u0142 mieszkanie i st\u00f3\u0142 we dworze. Wkr\u00f3tce jednak ko\u015bci\u00f3\u0142 ten, dla niestarannej budowy zapewne, popad\u0142 w ruin\u0119 a nabo\u017ce\u0144stwo odbywa\u0142o si\u0119 nadal w ma\u0142ej cerkiewce uniackiej, wzniesionej dla sprowadzonych tu osadnik\u00f3w z d\u00f3br ukrai\u0144skich Syrucia i zdaje si\u0119 przekszta\u0142conej nast\u0119pnie w parafialny ko\u015bcio\u0142ek. Miasteczko nie mog\u0142o si\u0119 rozwin\u0105\u0107 dla braku warunk\u00f3w. Skutkiem biednego stanu zamienione zosta\u0142o ju\u017c w 1825 r., decyzy\u0105 Namiestnika kr\u00f3lestwa, na osad\u0119 wiejsk\u0105, lecz nast\u0119pnie, za staraniem dziedzic\u00f3w odzyska\u0142o prawo miejskie w 1837 r., gdy\u017c tym sposobem mogli tu osiada\u0107 \u017cydzi, kt\u00f3rym pobyt we wsiach by\u0142 wzbroniony. To te\u017c w 1858 r. jest tu 82 dm. i do 1300 mk., samych niemal \u017cyd\u00f3w (ob. Po\u0142uja\u0144ski, \u201eW\u0119dr\u00f3wki po gubernii augustowskiej, 354 i nast.)<\/a>. P. podobno zwa\u0142 si\u0119 dawniej Siemian\u00f3w, czego \u015bladem ma by\u0107 rzeczka Siemianka, dop\u0142yw Niemna w obr\u0119bie Poniemonia. Pod osad\u0105 le\u017c\u0105: P.-G\u00f3rny (2 dm., 98 mk., w 1827 r. 6 dm., 34 mk.) i P.-Dolny, w\u015b (w 1827 r. 15 dm., 107 mk.). P. par., dekanat maryampolski, 4883 dusz P.-Po\u017caj\u015bcie, gmina, nale\u017cy do s\u0105du gm. okr. III w Godlewie, ma 8589 mk., rozleg\u0142o\u015bci 21,284 mr., st. poczt. Poniemo\u0144. W sk\u0142ad gminy wchodz\u0105: Bobyk\u0142y al. Wicie, w\u015b i fol., D\u0105browo fol., D.- Prywatne, D. Rz\u0105dowe, Dobila, Dworaliszki-Nowe, D.-Stare, Frencelhof, Girniki, Gogi, Jarmoliszki, w\u015b i fol., K\u0119piszki fol., Leonowo, \u0141owmiany, \u0141ysa-G\u00f3ra, Marynka al. Grau\u017cyszki fol., Mazury, Morgieniki-Pogiermo\u0144skie, M.-Ro\u017celskie, Or\u0142owiszki, Pilona, P.-Dodatkowa, Podpilona, Podro\u017cele, w\u015b i fol., Podwojszwidowo, Pokalniszki, Pomerania, Poniemo\u0144 os., P.-G\u00f3rny fol., Potomulszele, Po\u017caj\u015bcie, Ro\u017cele, R.-Za\u015bcianek, Roki al. Rokokiemie, Rymiszki, w\u015b i fol., Samity al. Stary-Szlan\u00f3w, S\u0142oboda, Szlanowo, Szy\u0142any, Taurokienie, Tursona, w\u015b i fol., U\u017cupie, Waleryan\u00f3w, Wierszo\u017cygle, Wojnotraki-Pogierme\u0144skie, W.-Ro\u017celskie, Wojszwidowo, Wojszwidowskie, Wiecie, Zeg\u017cdry, w\u015b i fol. i \u017baneta. 3.) P.<\/b> al. Mazuryszki<\/i>, w\u015b, fol. i dobra, pow. maryampolski, ob. Mazuryszki<\/a><\/i> i Freda-Dolna<\/a><\/i>. 4.) P.,<\/b> pow. sejne\u0144ski, ob. Nieciuny<\/a><\/i>. 5.) P.,<\/b> zwany P.-Fergissa<\/i>, w\u015b i dobra nad Niemnem, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. \u015awiatoszyn, par. Poniemo\u0144, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 50 w. a 35 w. od Kowna, posiada ko\u015bc. paraf; fol. ma 156 mk, w\u015b 12 dm., 90 mk. J\u00f3\u00adzef Chrz\u0105\u00adsto\u00adw\u00adski, ssta rossie\u0144ski, z \u017con\u0105 Ann\u0105 z Siponiewicz\u00f3w, sprzedaj\u0105 P. w 1677 r. Andrzejowi Kazimierzowi Gie\u0142gudowi, pisarzowi w. ks. litew. W 1727 r. 6 pa\u017adziernika An\u00adto\u00adni\u00adna de Walsztein Sapie\u017cyna, wojewodzina wile\u0144ska, 1o<\/sup> voto An\u00addrzej. Gie\u0142gudowa, czyni zapis wieczysty ks. Micha\u0142owi Czartoryskiemu i jego \u017conie a swej synowicy, Eleonorze Monice de Walsztein na dobrach Gie\u0142gudyszki, Poniemo\u0144 al. Gie\u0142gud\u00f3w i Poniemo\u0144 od Zenowicz\u00f3w przez ni\u0105 nabyty. Nast\u0119pnie dobra P. przesz\u0142y drog\u0105 kupna do Bia\u0142ozor\u00f3w. W posagu Ewy, c\u00f3rki Jerzego Bia\u0142ozora, stolnika upickiego, przeszed\u0142 P. do Tyszkiewicz\u00f3w w drugiej po\u0142owie XVIII w. Nast\u0119pnie zosta\u0142 w\u0142asno\u015bci\u0105 ro\u00addzi\u00adny Fer\u00adgis\u00ads\u00f3w. Dzi\u015b nale\u017cy do Jadwigi z Fer\u00adgis\u00ads\u00f3w Zanowej. Kaplic\u0119 w P. za\u0142o\u017cy\u0142a 1732 r. ks. Sapie\u017cyna. W 1827 dziedzic Fer\u00adgiss utworzy\u0142 parafi\u0105. W 1856 r. ko\u015bci\u00f3\u0142 przeniesiono dalej do wsi Po\u0142obie, \u017ceby unikn\u0105\u0107 wylew\u00f3w Niemna. Obecnie z fundusz\u00f3w, zostawionych przez Jana Tyszkiewicza, dziedzica miejscowego, oraz ze sk\u0142adek od parafian, pobudowany zosta\u0142 nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 z ceg\u0142y o jednej wie\u017cy. P. Fergisisa par., dek. w\u0142adys\u0142awowski, ma 3530 dusz. S\u0105 tu ruiny dawnego zamku, w kt\u00f3rego jednym skrzydle mieszkaj\u0105 dzisiejsi dziedzice, reszta gmachu stoi w gruzach. Dziedziniec doko\u0142a otoczony wa\u0142ami i murami z bramami wjazdowemi. Dobra P. Fergissa sk\u0142ada\u0142y si\u0119 w 1875 r. z fol. P. i Helenk\u00f3w. Rozl. 1110 mr.: gr. or. i ogr. 642 mr., \u0142\u0105k 169 mr., wody 146 mr., zaro\u015bli 106 mr., w osadach 2 mr., nieu\u017c. 45 mr.; bud. mur. 7, z drzewa 13; p\u0142odozmian 7-o i 8-o polowy; gorzelnia, pok\u0142ady wapna. W sk\u0142ad d\u00f3br wchodzi\u0142y przed 1864 r.: w\u015b P. os. 10, z gr. mr. 27; w\u015b Jakuba\u0144ce os. 4, z gr. mr. 121; w\u015b Sutkiszki os. 2, z gr. mr. 78; w\u015b K\u0142ongie os. 9, z gr. mr. 283; w\u015b Po\u0142obie os. 30, z gr. mr. 150; w\u015b Terwidany os. 17, z gr. mr. 348; w\u015b Kumiecie os. 5, z gr. mr. 159; w\u015b Kaszele os. 13, z gr. mr. 379; w\u015b Pie\u015bcie os. 14, z gr. mr. 281; w\u015b Szoryszki os. 12, z gr. mr. 238; w\u015b Podajnie osad 53, z gruntem mr. 127. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Poniemuniki,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. n<\/span>adnieme\u0144ska, par. Rumbowicze, odl. od Kalwaryi 61 w., 43 dm., 299 mk. W 1827 r. by\u0142o 26 dm., 213 mk.<\/p>\n

Poniemu\u0144<\/b> [\u2026]<\/span> 4.) P.<\/b>-\u017bukiewicze<\/i>, w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. G\u00f3rnica, o 13 w. od Grodna. By\u0142a tu filia par. kat. Kwas\u00f3wka. 5.) P.,<\/b> w\u015b nad Niemnem, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Wiercieliszki, o 2\u00bd w. powy\u017cej Grodna; w\u0142asno\u015b\u0107 Lach\u00adni\u00adc\u00adkie\u00adgo. Kaplica katolicka par. pobernardy\u0144skiej w Grodnie. 6.) P.<\/b> al. Poniemunie<\/i>, ob. Koladzino<\/i>. J. Krz.<\/i><\/p>\n

Poniki<\/b> 1.<\/span>) pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, par. I\u0142gowo, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 34 w., ma 3 dm., 19 mk. W 1827 r. 2 dm., 15 mk. 2.) P.,<\/b> dawna nazwa d\u00f3br I\u0142gowo w pow. w\u0142adys\u0142awowskim.<\/p>\n

Ponik\u0142a<\/b> 1.) w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Ob\u00adr\u0119<\/span>\u00adbni\u00adki, o 14 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. 2.) P.,<\/b> uroczysko, tam\u017ce, o 11 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku.<\/p>\n

Ponizie,<\/b> w\u015b, pow. augustowski, gm. Kolnica, par. August\u00f3w, odl. od Augustowa 6 w., ma 32 dm., 275 mk. W 1827 r. 20 dm., 119 mk.<\/p>\n

Poni\u017cany<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) P.,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. \u0141unna, o 31 w. od Grodna.<\/p>\n

Ponorejkupie,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Wysoka Ruda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 36 w., 1 dm., 7 mk.<\/p>\n

Ponowie<\/b> 1.) w\u015b nad rz. Pent\u0105, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Gryszkabuda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 30 w., ma 4 dm., 33 mk. W 1827 r. by\u0142o 9 dm., 77 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Le\u015bnictwo. 2.) P.,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Szy\u0142gale, par. S\u0142owiki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 13 w, ma 23 dm., 195 mk., 864 mr. W 1827 r. by\u0142o 25 dm., 202 mk., par. Sudargi. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105dowych Kidule. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Ponura<\/b> 1.) uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Czarna-Wie\u015b, o 25 w. od Sok\u00f3\u0142ki. 2.) P.,<\/b> ob. Ponora<\/i>.<\/p>\n

Ponyrka,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Czarna-Wie\u015b, o 27 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Poobelkemie,<\/b> pow. maryampolski, gm. Gudele, odl. od Maryampola 24 w., ma 5 dm., 27 mk.<\/p>\n

Poobelksnie,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, odl. od Maryampola 22 w., 1 dm., 11 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Poobielsk,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. bia\u0142owiezko-aleksandrowska, o 48 w. od Pru\u017cany. [Por. <\/i><\/span>Podbielsk<\/a><\/i>.]<\/p>\n

Poorya,<\/b> w\u015b, w\u0142o\u015bc., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Kidule, par. Kajmele, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 28 w., ma 7 dm., 53 mk., 206 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Kidule.<\/p>\n

Poosak,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. Ig\u0142\u00f3wka, odl. od Maryampola 22 w., 2 dm.<\/p>\n

Poosyja<\/b> al. Poosyje<\/i>, w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Le\u015bnictwo, par. W\u0142adys\u0142aw\u00f3w, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 9 w., ma 14 dm., 148 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br.<\/span><\/span> rz\u0105d. Le\u015bnictwo.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Popa\u015bnia,<\/b> al. Popasznia<\/i>, w\u015b nad rz. Rospud\u0105<\/a>, pow. suwalski, gm. Koniecb\u00f3r, par. Raczki, odl. od Suwa\u0142k 12 w., od Raczek 4 w., ma 7 dm., 42 mk. (7 \u017cyd\u00f3w). W 1827 r. 1 dm., 5 mk. By\u0142a to w\u015b rz\u0105dowa. [Przy Chodorkach<\/a><\/i>, dzi\u015b nie istnieje. By\u0142a tam karczma.]<\/span> M. R. Wit.<\/i><\/p>\n

Popeczki,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Kopsodzie, par. Wisztyniec, odl. od Wy\u0142kowyszek 28 w., ma 32 dm., 256 mk. W 1827 r. by\u0142o 26 dm., 210 mk.<\/p>\n

Popiecze,<\/b> fol. i P-Stejderyskie<\/i>, w\u015b i fol., pow. sejne\u0144ski, gm. \u015awi\u0119to-Jeziory, par. \u0141o\u017adzieje, odl. od Sejn 25 w., pOsiada gorzelni\u0105, wiatrak, pok\u0142ady torfu i kamienia wapiennego, 12 dm., 85 mk. W 1827 r. by\u0142o 9 dm., 102 mk. W 1885 r. fol. P. rozl. 537 mr.: gr. or. i ogr. 300 mr., \u0142\u0105k 138 mr., pastw. 48 mr., lasu 39 mr., nieu\u017c. i place 13 mr.; bud. mur. 6, z drzewa 9; p\u0142odozmian 4-o polowy, las nienrz\u0105dzony. W sk\u0142ad d\u00f3br wchodzi\u0142y dawniej: w\u015b P. Stejderyskie os. 5, z gr. mr. 18; w\u015b Stejderyszki os. 11, z gr. mr. 271; w\u015b Popiecze Nowlaskie os. 10, z gr. mr. 47; w\u015b Kamionka os. 6, z gr. mr. 184.<\/p>\n

Popielewo<\/b> 1.) dobra, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Suchopol, o 34 w. od Pru\u017cany. 2.) P.,<\/b> kol., tam\u017ce, o 28 w. od Pru\u017cany.<\/p>\n

Popiel\u00f3wka,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Ostra G\u00f3ra, o 30 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Popilokalnie,<\/b> os., pow. wy\u0142kowyski, gm. Pojeziory, par. Szumsk. Odl. od Wy\u0142kowyszek 22 w., ma 5 dm., 58 mk., 91 morg. obszaru. Powsta\u0142a z osad uw\u0142aszczonych.<\/p>\n

Popilwa,<\/b> w\u015b nad rz. Pilw\u0105, pow. maryampolski, gm. Antonowo, par. Skrawdzie. Le\u017cy na p\u0142n. od linii dr. \u017cel. warsz.-petersb., na odnodze Landwerowo-Wierzbo\u0142owo, mi\u0119dzy Rud\u0105 a Mauruciami, odl. 27 w. od Maryampola, ma 19 dm., 182 mk.<\/p>\n

Popio\u0142ki<\/b> 1.) w\u015b, i fol., pow. kolne\u0144ski, gm. Gawrychy, par. Nowogr\u00f3d, ma 905 mr. obszaru, wchodzi w sk\u0142ad majoratu Nowogr\u00f3d, nadanego w 1838 r. ks. Szachowskiemu. 2.) P.,<\/b> w\u015b kurpiowska nad rz. Pisn\u0105, pow. kolne\u0144ski, gm. i par. Turo\u015bl, odl. 14\u00bd w. od Kolna, 42\u00bd w. od \u0141om\u017cy. W 1819 r. obok wsi Popio\u0142ek by\u0142y attynencye: Odamusy, Jurki, Podg\u00f3rne, Trzci\u0144skie i Szablaki. Znajdowa\u0142o si\u0119 wtedy 32 czynszownik\u00f3w (11 w Popio\u0142kach, 1 w Odamusach, 2 w Jurkach, 3 w Podg\u00f3rnem, 4 w Trzci\u0144skich i 11 w Szablakach), 26 cha\u0142upnik\u00f3w (7 w Popio\u0142kach, po jednemu w Odamusach i Trzci\u0144skich, po dw\u00f3ch w Jurkach i Podg\u00f3rnem, 13 w Szablakach) i karczmarz, razem 342 mk. (218 w Popio\u0142kach, 13 w Odamusach, 18 w Jurkach, 26 w Podg\u00f3rnem, 119 w Szablakach, 31 w Trzci\u0144skich), w tej liczbie 9 \u017cyd\u00f3w; pod\u0142ug p\u0142ci: 68 m\u0119\u017c., 72 kob, 53 syn. i 64 c\u00f3rek m\u0142odszych, 44 syn i 21 c\u00f3r. starszych nad 10 lat, 10 parobk\u00f3w, 10 dziewek, 54 koni, 90 wo\u0142\u00f3w, 64 kr\u00f3w, 27 ja\u0142ow., 49 \u015bwi\u0144, 60 owiec. Czynszu gromada z P. p\u0142aci\u0142a 160 z\u0142. 2 gr. 2\u00bd szel., z Odamusow 22 z\u0142. 14 gr. 2\u00bd szel., z Jurek 21 z\u0142p. 3 gr. 2\u00bd szel., Podg\u00f3rnego 28 z\u0142p. 14 gr. 2\u00bd szel., z Szablak\u00f3w 152 z\u0142p. 27 gr. \u00bd szel., z Trzci\u0144skich 72 z\u0142p. Nadto z P. attynencyami p\u0142aci\u0142y 21 z\u0142p. 5 gr. dziesi\u0119ciny do dworu, poprzednio uiszczanej do seminaryum w Pu\u0142tusku. Cha\u0142upnicy p\u0142acili po 3 z\u0142p. trzydni\u00f3wki. W 1802 r. na ca\u0142ym obszarze P. z attynencyami by\u0142o 6 cha\u0142upnik\u00f3w. W 1827 r. w P. 21 dm., 132 mk., w Odamusach 2 dm., 12 mk., Jurkach (w tabellach G\u00f3rki) 7 dm., 39 mk., w Podg\u00f3rnem (w tabellach Podg\u00f3rze) 5 dm., 31 mk., w Szablakach 24 dm., 143 mk., w Trzci\u0144skich 5 dm., 35 mk. W 1878 r. na Popio\u0142kach 844 morg. (244 morg. 228 pr\u0119t. orn.), na Odamusach 59 morg, Podg\u00f3rnem 145 morgo (55 orn.), Szablakach 542 morg. (250 orn.), Jurkach 66 morg. (32 morg. 202 pr\u0119t. orn.), Trzci\u0144skich 285 morg. (107 morg. orn.). Lu. Krz.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Poplin,<\/b> os., pow. suwalski, gm. Kadaryszki<\/a>, odl. od Suwa\u0142k 27 w., ma 16 dm., 129 mk.<\/p>\n

Poplinele,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, obszar pastwiska w dobrach rz\u0105d. Kidule, maj\u0105cy 290 mr.<\/p>\n

Pop\u0142awce<\/b> 1.) dobra, pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Ho\u0142ynka, o 54 w. od Grodna. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w lokr. pol., gm. Kruglany, o 7 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Pop\u0142awszczyzna,<\/b> w\u015b w pow. suwalkim, gm. Kaletnik, odnotowana na mapie z 1839 r. na zach. od Wiatro\u0142u\u017cy, na p\u0142n. od Kaletnika (Las Kaletnik).<\/span><\/p>\n

Popoje,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. i par. Udrya, odl. od Kalwaryi 40 w., 1 dm., 8 mk.<\/p>\n

Poposadzie,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Miros\u0142aw, odl. od Sejn 46 w., ma 46 dm., 430 mk. W 1827 r. by\u0142o 20 dm., 154 mk., par. Sereje.<\/p>\n

Popowizna,<\/b> uroczysko, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Za\u00adwy\u00adki, o 22 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku.<\/p>\n

Popowlany,<\/b> w\u015b nad Narwi\u0105, pow. mazowiecki, gm. Stelmachowo, parafia Tykocin. W 1827 r. 7 dm., 75 mk.<\/p>\n

Popowo<\/b> [\u2026]<\/span> 6.) P.<\/b> al. P. Pruskie Stany<\/i>, w\u015b szlach. i w\u0142o\u015bc., pow. szczuczy\u0144ski, gm. Bogusze, par. Grajewo, ma 665 mr. obszaru. W 1827 r. 25 dm., 145 mk. 7.) P.,<\/b> pow. augustowski, gm. Barg\u0142\u00f3w, par. Rajgr\u00f3d, odl. od Augustowa 20 w., 22 dm., 188 mk. W r. 12 dm., 71 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Popowo<\/b> 1.) niem. Pfaffendorf<\/i> al. Popowen<\/i>, w\u015b na pols.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, nad rzk\u0105 Ro\u017canic\u0105, tu\u017c przy granicy K<\/span>r\u00f3lestwa P<\/span>ols., odl. 3 klm. od st. p., tel. i kol. \u017cel. Prostki. Jerzy Ramung v. Remek, komtur ry\u0144ski, maj\u0105c na wzgl\u0119dzie spustoszenia wojenne i morowe powietrze, wyznacza 23 w\u0142\u00f3k na lokacy\u0105 wsi dannickiej, po\u015bwi\u0119caj\u0105c je ku chwale boskiej i czci N. M. Panny i \u015bw. Anny o\u0142tarzowi \u015bw. Katarzyny w E\u0142ku, przy kt\u00f3rym ksi\u0105dz wieczn\u0105 ma odprawia\u0107 msz\u0119. W\u0142\u00f3ki dannickie maj\u0105 prawo che\u0142mi\u0144skie i wolne s\u0105 od t\u0142oki, so\u0142tys ma 3 w\u0142\u00f3ki ziemia\u0144skie i ni\u017csze s\u0105downictwo. P. by\u0142o r. 1553 w posiadaniu Filipa Kobyli\u0144skiego, s\u0119dziego ziemskiego. Roku 1600 mieszkaj\u0105 tam sami Polacy (ob. K\u0119trz., O ludn., 455\u20146). P. by\u0142o punktem \u015brodkowym pewnej cz\u0119\u015bci rozleg\u0142ych woko\u0142o las\u00f3w, tam przebywa\u0142a w\u0142adza le\u015bna, tam zbudowany by\u0142 obszerny dom le\u015bniczy (Jagdbude) dla pomieszczenia dworu ksi\u0105\u017c\u0119cego, kiedy z Kr\u00f3lewca na \u0142owy zjecha\u0142. Ze wszystkich stacyi le\u015bnych, w kt\u00f3rych ksi\u0105\u017c\u0119 stawa\u0142, by\u0142o P. najwi\u0119ksz\u0105 i najokazalsz\u0105, tak, \u017ce ksi\u0105\u017c\u0119 Olbracht po dwakro\u0107 chroni\u0142 si\u0119 tutaj i d\u0142u\u017cej przemieszkiwa\u0142 z powodu epidemii: w r. 1548\u20149 i 1564. 2.) P.,<\/b> w\u015b na pols.-prus. Mazurach, pow. z\u0105dzborski, nad jez. Satint, blisko Szesna, 4\u00bd klm. od st. p. i tel. Z\u0105dzborka. Cypryan Wilamowski (Willamovius), pisarz grodzki szesty\u0144ski, kupuje r. 1630 P. z 30 w\u0142\u00f3kami i \u00bd w\u0142. ostrowu od Fabiana Lendorfa i jego \u017cony. W Popowie mieszkaj\u0105 r. 1693 sami Polacy, mi\u0119dzy innymi \u0141osiowie (ob. K\u0119trz., O ludn., 418\u20149). Ad. N.<\/i><\/p>\n

Popowskie,<\/b> osada, pow. augustowski, gm. Balla Wielka, par. Balla Ko\u015bcielna, odl. od Augustowa 63 w., 1 dm., 8 mk. W 1827 r. 2 dm., 13 mk., par. Teolin.<\/p>\n

Popowszczyzna,<\/b> fol., pow. augustowski, gm. Sztabin, par. Krasoyb\u00f3r, odl. od Augustowa 21 w., 2 dm., 11 mk.<\/p>\n

Pop\u00f3wko,<\/b> dobra ryc., pow. gierdawski, 6 klm. od st. p. i tel. Nordenborku. Obszar 641 ha. M\u0142yn i cegielnia. Wie\u015b pierwotnie przez polskich osadnik\u00f3w za\u0142o\u017cona. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Poprawa,<\/b> folw., pow. wo\u0142kowyski, w 5 okr. pol., gm. Piaski, o 26 w. od Wo\u0142kowyska.<\/p>\n

Poprudzie,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. i par. Pilwiszki. Odl. od Maryampola 26 w., ma 8 dm., 69 mk. W 1827 r. by\u0142o 5 dm., 42 mk.<\/p>\n

Poras,<\/b> staro\u017cytna nazwa rz. Prutu.<\/p>\n

<\/a>Porka,<\/b> wyspa na jez. Pejpus, ob. <\/i>Czudzkie jezioro<\/a><\/i>.<\/p>\n

Porogie\u0142o,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Kamionna, o 35 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Porogupie,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. i par. Gryszkabuda. Odl. od W\u0142adys\u0142awowa 18 w., 1 dm., 8 mk.<\/p>\n

Poros\u0142awka,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol., gm. Ostra G\u00f3ra, o 32 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Poros\u0142owo,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Bereza, o 31 w. od Pru\u017cany.<\/p>\n

Poros\u0142y,<\/b> Poro\u015ble<\/i> al. Poro\u015bl<\/i>, w\u015b nad Supra\u015bl\u0105, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adczek, par. Cho\u00adro\u00adsz\u00adcza, o 7 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku; b. maj\u0105tek Chodkiewicz\u00f3w.<\/p>\n

Poro\u015bl<\/b> al. Poro\u015ble<\/i>, ob. Po\u00adro\u00ads\u0142y<\/i>.<\/p>\n

Poro\u015blany,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Dobuczyn, o 6 w. od Pru\u017cany, mi\u0119dzy W. Sio\u0142em a \u0141abuczynem.<\/p>\n

Porowsie<\/b> 1) w\u015b i fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. Karkliny, par. Kieturw\u0142oki. Odl. od Wy\u0142kowyszek 15 w., ma 6 dm., 89 mk. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 78 mk. Porowsie ststwo niegrodowe w dawnem pow. kowie\u0144skim, wraz z wsi\u0105 Osupie, posiada\u0142 w 1766 r. Wo\u0142\u0142owicz, krajczy grodzie\u0144ski, op\u0142acaj\u0105c 170 z\u0142p. z\u0142. 27 gr. kwarty i 110 z\u0142p. hyberny. Obecnie wchodzi w sk\u0142ad dobr rz\u0105d. Karkliny. 2.) P.,<\/b> w\u015b i kol., pow. wy\u0142kowyski, gm. Pojeziory, par. Wy\u0142kowyszki. Odl. od Wy\u0142kowyszek 17 w., ma 37 dm., 306 mk., olejarnia, pok\u0142ady torfu. W 1827 r. by\u0142o 40 dm., 276 mk. W 1876 r. kol. P. rozl. mr. 103: gr. or. i ogr. mr. 72, \u0142\u0105k mr. 30, nieu\u017c. mr. 1; bud. z drzewa 10. 3.) P.<\/b> al. Aleksandrowo Porowwsie<\/i>, w\u015b i fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Bartniki. Odl. od Wy\u0142kowyszek 16 w., ma 8 dm., 93 mk., pok\u0142ady wapienia i torfu. W 1827 r. by\u0142o 11 dm., 81 mk. P. wchodzi\u0142o w sk\u0142ad d\u00f3br Aleksandrowo. W 1874 r. fol. P. roz. mr. 521: gr. or. i ogr. mr. 406, \u0142\u0105k mr. 86, past. mr. 11, nieu\u017c. mr. 18; bud. mur. 8, z drzewa 5; p\u0142odozmian 4-o polowy. Wie\u015b P. os. 4, z gr. mr. 3. Porowsie, ststwo niegrodowe w pow. trockim, zwane inaczej Aleksandrowo, posiadali w r. 1766 Elijasz i Felicyanna Buczaccy, Tatarzy, op\u0142acaj\u0105c ze\u0144 kwarty z\u0142p. 10, a hyberny z\u0142p. 40. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Poro\u017cniewo,<\/b> w\u015b i fol. nad rz. Szejmen\u0105, pow. wy\u0142kowyski, gm. Kibarty, par. W\u0142adys\u0142aw\u00f3w. Odl. od Wy\u0142kowyszek 14 w., ma 13 dm., 206 mk., m\u0142yn wodny daj\u0105cy do 3000 rs. dochodu; pok\u0142ady torfu. W 1827 r. nale\u017ca\u0142o do par. Olwita, mia\u0142o 28 dm., 287 mk. W 1876 r. fol. P. z wsiami: P. i Wilkupie mia\u0142 rozl. dominialnej 906 mr.: gr. or. i ogr. 655, \u0142\u0105k 149, pastw. 8, lasu 42, nieu\u017c. 52mr.; bud. mur. 13, z drzewa 19; plodozmian 9-o polowy, las nieurz\u0105dzony. W\u015b Wilkupie os. 2, z gr. mr. 34. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Poro\u017cniszki,<\/b> fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. Zielonka, par. Olwita. Odl. od Wy\u0142kowyszek 17 w., ma 1 dm., 23 mk., 164 mr. W 1827 r. 5 dm., 44 mk. W 1882 r. fol. ten oddzielony od d\u00f3br Kotowszczyzna lit. A, rozl. 165 mr.: gr. or. i ogr. 140, \u0142\u0105k 18, nieu\u017c. 7 mr.; bud. z drzewa 5; p\u0142odozmian 8-o polowy.<\/p>\n

Porzeziny,<\/b> na karcie sztab, Pore\u017cyce<\/i> 1.) Gietki<\/i>, w\u015b, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144., w 3 okr. pol., gm. Grodzisk, o 38 w. od Biel\u00adska. 2.) P.<\/b> Mendle<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, o 39 w. od Biel\u00adska.<\/p>\n

Posaulis,<\/b> b\u0142oto w nadnieme\u0144skich lasach, w pow. w\u0142adys\u0142awowskim, w poblizu Sapie\u017cyszek.<\/p>\n

Posejnele,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Ber\u017cniki, par. Sejny, odl. od Sejn 6 w., ma 23 dm., 167 mk. W 1827 r. 16 dm., 113 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Posejny,<\/b> dawniej <\/i>\u017b<\/span>egary<\/a><\/i>, w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Ber\u017cniki, par. Sejny, odl. od Sejn 1 w., ma 29 dm., 203 mk. W 1827 r. 11 dm., 145 mk.<\/p>\n

Posereje<\/b> 1.) w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Lejpuny, par. Sereje, odl. od Sejn 36 w., ma 5 dm., 32 mk. 2.) P.,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. Kudrany, par. Sereje, odl. od Sejn 36 w., ma 1 dm., 16 mk.; nalezy do fol. Kudrany.<\/p>\n

Posielanie,<\/b> w\u015b, pow. augustowski, gm. Dowspuda, par. Jan\u00f3wka, odl. od Augustowa 16 w., ma 10 dm., 75 mk.<\/p>\n

Posienie,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol, odl. od Maryampola 9 w., ma 10 dm., 81 mk.<\/p>\n

Posiery,<\/b> mylnie (t. V, 324), zamiast Posereje<\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Posimnicze<\/b> al. Bale\u0144szczyzna<\/i>, fol., pow. kalwaryjski, gm. Krasna, par. Simno, odl. od Kalwaryi 27 w., ma 2 dm., 11 mk. W 1827 r. 4 dm., 35 mk. Ob. <\/i>Bale\u0144szczyzna<\/a><\/i> i Kole\u015bniki<\/a><\/i>.<\/p>\n

Poskor\u0142upie,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Gudele, par. Wysoka Ruda, odl. od Maryampola 31 w., ma 6 dm., 46 mk.<\/p>\n

Pospieszanka,<\/b> karczma, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Za\u00adb\u0142u\u00addo\u00adwo, o 8 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku.<\/p>\n

Postajne,<\/b> jezioro, ob. Przystajne<\/a><\/i>.<\/p>\n

Posta\u0142owo,<\/b> ob. Posto\u0142owo<\/a><\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Postawele,<\/b> w\u015b i fol. nad jeziorem t. n., pow. suwalski, gm. Kadaryszki<\/a>, par. Wi\u017cajny. Odl. od Suwa\u0142k 24 w. W\u015b ma 28 dm., 193 mk.; fol. 3 dm., 5 mk. Jezioro ma 10 mr. W 1827 r. by\u0142o 30 dm., 208 mk. P. wchodzi\u0142y wsk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Kadaryszki. Postawelskie ststwo niegrodowe, po\u0142o\u017cone w wdztwie i pow. trockim, pod\u0142ug spis\u00f3w podskarbi\u0144skich z r. 1766 by\u0142o w r\u0119ku Dzierzbickiego, szambel<\/span>ana kr\u00f3lewskiego, \u0142\u0105cznie z ststwem wartelskiem. Op\u0142aca\u0142o kwarty i hyberny po z\u0142p. 100. Na sejmie z r. 1773\u201475 Stany Rzpltej nada\u0142y obadwa rzeczone ststwa w posiadanie emfiteutyczne Tadeuszowi Dzierzbickiemu, podkomorzemu nadwornemu.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Postawelek,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Andrzejowo, par. Lubowo. Odl. od Suwa\u0142k 22 w., ma 6 dm., 38 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 23 mk. P. wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Kadaryszki<\/a>.<\/p>\n

Postolin,<\/b> niem. Pestlin<\/i>, u Duisburga (III, 14) Postelin<\/i>, dok. 1236 Postoline<\/i>, 1249 Pastelina<\/i>, 1309 Postelen<\/i>, 1518 Pesteln<\/i>, w\u015b w Pomeranii, pow. sztumski, st. pocz., tel. i kol. Mlecewo, kat. ko\u015bc. par. i szko\u0142a w miejscu, ew. par. Klecewko. W 1869 r. 153 bud., 92 dm., 683 mk., 632 kat., 44 ewang. P. ma 3615\u202291 magd. mr. obszaru. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katol. p. w. \u015bw. Micha\u0142a, patronatu rz\u0105dowego, nale\u017cy do dek. sztumskiego i dyec. warmi\u0144skiej. Liczba komunikant\u00f3w w 1884 r. wynosi\u0142a 2895, ko\u015bci\u00f3\u0142 par. w Pietrzwa\u0142dzie. W 1249 r. obowi\u0105zuj\u0105 si\u0119 Pomera\u0144czycy pobudowa\u0107 ko\u015bci\u00f3\u0141 \u201ein villa quae vocatur Pastelina\u201c . Ale w\u015b ta ju\u017c r. 1236 posiada\u0142a organizacy\u0105 ko\u015bcieln\u0105, a wi\u0119c i ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry wida\u0107 uleg\u0142 zniszczeniu podczas powstania pruskiego. Bo gdy w roku powy\u017cszym mistrz ziemski Hermann Balk daje Dytrykowi de Dypenow castrum Quedin, t. j. Kwidzyn i dziesi\u0119ciny trzech wsi przyleg\u0142ych, czyni to z zastrze\u017ceniem \u201esalvo tamen jure patrochiae Pastoline\u201c. K\u0119trzy\u0144ski domy\u015bla si\u0119 s\u0142usznie, \u017ce pierwszy ko\u015bci\u00f3\u0142 postawi\u0142 tu Krystyan, bisk. pruski (ob. \u201eO ludn. pol.\u201c, str. 26, 27 i 47). R. 1295 nadaje komtur malborski Henryk v. Wilnowe wsi tutejszej 60 w\u0142\u00f3k albo ile ich si\u0119 wyka\u017ce w jej granicach; 8 w\u0142\u00f3k wolnych dostaje proboszcz. So\u0142tysowi wyznacza si\u0119 ka\u017cd\u0105 dziesi\u0105t\u0105 w\u0142\u00f3k\u0119 i trzeci\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kar s\u0105dowych; karczm\u0119 zastrzega sobie zakon. Pozwala si\u0119 so\u0142tysowi i gburom targ odprawia\u0107, kupowa\u0107 i sprzedawa\u0107. Granice: w\u0142\u00f3ki ci\u0105gn\u0105 si\u0119 a\u017c do wsi Pu\u0142kowic, potem a\u017c do Nowej Wsi, a tedy a\u017c do granic d\u00f3br sztumskich; dalej a\u017c do Czernina, Ramz\u00f3w, Sad\u0142uk, Michorowa, potem a\u017c do wody, nast\u0119pnie a\u017c do granic \u201eSamuelis\u201c (pod Polaszkami). St\u0105d przychodzi si\u0119 zn\u00f3w do granic Pu\u0142kowic. Przywilej ten potwierdzi\u0142, dodaj\u0105c oraz nowe prawa, Luter v. Braunschweig r. 1300. T\u0105 raz\u0105 otrzyma\u0142 so\u0142tys woln\u0105 karczm\u0119 i \u015bpichlerz w Benowie nad Starym Nogatem i m\u0142yn na wodzie przy Postolinie. W\u015b dosta\u0142a formalne prawo miejskie. So\u0142tysowi by\u0142o wolno wystawia\u0107 metryki i ustanawia\u0107 rzemie\u015blnik\u00f3w, kt\u00f3rzy mu byli zobowi\u0105zani czynsz p\u0142aci\u0107 i to ka\u017cdy rze\u017anik 1 grzywn\u0119 i kamie\u0144 sad\u0142a, kowal 1 grz., sukiennik 2 grz., przykrawacz 1 grz., krawiec 8 szel\u0105g\u00f3w, ko\u0142odziej 8 szel\u0105g. Kary mia\u0142y si\u0119 dzieli\u0107 mi\u0119dzy komturem a so\u0142tysem. Lecz je\u017celi komtur przewodniczy\u0142 s\u0105dowi, natenczas nie dosta\u0142 so\u0142tys nic. W ksi\u0119dze czynszowej z XV w. s\u0105 wzmiankowane jatki piekarzy i szewc\u00f3w. Wizyt. (?) z r. 1654 donosi, \u017ce tu by\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 murowany tyt. \u015bw. Micha\u0142a; tak\u017ce nauczyciel i organista; nauczyciel pobiera\u0142 trzeci\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 podzwonnego i za pogrzeby. W drugiej wojnie szwedzkiej ko\u015bci\u00f3\u0142 ocala\u0142, bo proboszcz nieopu\u015bci\u0142 swego miejsca, szko\u0142a jednak uleg\u0142a zniszczeniu (ob. Gesch. d. Stuhmer Kreises von Schmitt, str. 209). K\u015b. Fr.<\/i><\/p>\n

Posto\u0142owo<\/b> 1.) w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Kotra, o 12 w. od Pru\u017cany, przy szosie brzesko-moskiewskiej. 2.) P.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, w 2 okr. pol., gm. Rewiatycze, o 26 w. od Pru\u017cany. W r. 1563 w w\u00f3jtowstwie maleckiem, we w\u0142o\u015bci dworu b\u0142ude\u0144skiego ekon. kobry\u0144skiej. We wsi by\u0142o 11 w\u0142\u00f3k gruntu \u015bredniego, z tego 1 wolna na pod\u0142a\u017anika. Doch\u00f3d czyni\u0142 19 k\u00f3p 24 gr.<\/span> 3.) P.,<\/b> uroczysko, tam\u017ce, w 4 okr. pol., gm. bia\u0142owiesko-aleksandrowska, o 69 w. od Pru\u017cany.<\/p>\n

Postule,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Dobrowola. Odl. od W\u0142adys\u0142awowa 47 w., ma 8 dm., 86 mk.<\/p>\n

Posudonie<\/b> 1.) al. P. Wielkie<\/i>, w\u015b i folw., pow. kalwaryjski, gm. Jan\u00f3w, par. Kalwarya, odl. od Kalwaryi 67 w. W\u015b ma 37 dm., 141 mk., 18 osad, 451 mr.; folw. 3 dm., 31 mk. W 1827 r. 16 dm., 136 mk. Majorat rz\u0105d. P. otrzyma\u0142 w 1842 r. pu\u0142k. Sikstel (ob. Jan\u00f3w 49). 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwin\u00f3w, odl. od Kalwaryi 9 w., ma 13 dm., 109 mk. 3.) P.<\/b> Ma\u0142e<\/i> al. Posudoniszki<\/i>, w\u015b i folw., pow. wy\u0142kowyski, gm. Karkliny, par. Kieturw\u0142oki, odl. od Wy\u0142kowyszek 28 w., ma 10 dm., 72 mk., 454 mr. obszaru. W 1827 r. by\u0142o 15 dm., 102 mk. By\u0142y to dobra rz\u0105dowe, nadane jako majorat genera\u0142. von Tornau w 1837 r. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Poszejmenie,<\/b> w\u015b i fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. Bartniki, par. Kieturw\u0142oki, odl. od Wy\u0142kowyszek 8 w.; fol. ma 2 dm., 67 mk.; w\u015b 14 dm., 217 mk. Spis z 1827 r. podaje dwie wsi t. n., z kt\u00f3rych 1-na ma 16 dm., 120 mk., za\u015b 2-ga ma 13 dm., 113 mk. W 1884 r. fol. P. oddzielony od d\u00f3br rz\u0105dowych Detoniszki, rozl. mr. 153: gr. or. i ogr. mr. 105, \u0142\u0105k mr. 46, nieu\u017c. mr. 2; bud. z drzewa 3; gospodarstwo 4-polowe, s\u0105 pok\u0142ady torfu. Os. P. powsta\u0142a z trzech uw\u0142aszczonych osad, rozl. mr. 145: gr. or. i ogr. mr. 114, \u0142\u0105k mr. 26, nieu\u017c. mr. 5; bud. mur. 2, z drzewa 7; p\u0142odozmian 5-polowy; S\u0105 pok\u0142ady torfu. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Poszeksztupie,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Gudele, par. Skrawdzie, odl. od Maryampola 29 w., ma 8 dm., 55 mk. W 1827 r. 3 dm., 29 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Poszeszupie,<\/b> w\u015b i fol., pow. suwalski, gm. Kadaryszki<\/a>, par. Lubowo, odl. od Suwa\u0142k 30 w. W\u015b ma 29 dm., 202 mk.; fol. 3 dm., 21 mk. W 1827 r. 13 dm., 108 mk. P. wchodzi\u0142o w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Kadaryszki a poprzednio stanowi\u0142o kr\u00f3lewszczyzn\u0119 (w pow. trockim).<\/p>\n

Poszeszupka,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Rauda\u0144, par. Kalwarya, odl. od Kalwaryi 2 w., ma 21 dm., 42 mk.<\/p>\n

Posz\u0142awanty<\/b> 1.) w\u015b, pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Ig\u0142\u00f3wka, odl. od Maryampola 20 w., ma 6 dm., 47 mk. W 1827 r. 3 dm., 18 mk. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. P\u0142utyszki, odl. od Maryampola 30 w., ma 13 dm., 128 mk. 3.) P.<\/b> Tartupskie<\/i>, w\u015b, pow. maryampolski, gm. Balwierzyszki, par. Preny, odl. od Maryampola 28 w., ma 3 dm., 40 mk. W 1827 r. 3 dm., 76 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Poszurk\u015bcie,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, par. I\u0142gowo, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 32 w., ma 2 dm., 16 mk. W 1827 r. 1 dm., 11 mk.<\/p>\n

Poszyle<\/b> 1.) w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Pojeziory, par. Wy\u0142kowyszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 7 w., ma 3 dm., 42 mk. W 1827 r. by\u0142o 5 dm., 18 mk. 2.) P.,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. i par. B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 34 w., ma 2 dm., 39 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 21 mk.<\/p>\n

Poszy\u0142ale,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Rauda\u0144, par. Urdomin, odl. od Kalwaryi 10 w., ma 13 dm., 42 mk.<\/p>\n

Poszy\u0142upie,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Gryszkabuda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 30 w., ma 6 dm., 67 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 41 mk; wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Le\u015bnictwo.<\/p>\n

<\/a>Poszyrwinty,<\/b> jezioro przy fol. t. n., w pow. wy\u0142kowyskim, ma 10 mr. obszaru. Przep\u0142ywa przez rz. Szyrwinta<\/a>.<\/p>\n

Poszyrwinty<\/b> 1.) al. Poszerwinty<\/i>, fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. Wisztyniec, par. Gra\u017cyszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 27 w., ma 5 dm., 50 mk. W 1827 r. 5 dm., 60 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Kalwarya. Poszyrwinckie al. Olwickie sstwo niegrodowe le\u017ca\u0142o w wojew\u00f3dztwie i pow. trockim. Pod\u0142ug spis\u00f3w podskarbi\u0144skich z r. 1569 zalicza\u0142o si\u0119 do d\u00f3br sto\u0142owych kr\u00f3lewskich. Nast\u0119pnie uchwa\u0142ami sejmowemi z r. 1662, 1670, 1672, 1769 nadane by\u0142o w posiadanie egzulantom smole\u0144skim i starodubowskim. W r. 1766 posiada\u0142 je Gozej Utan, Tatar, op\u0142acaj\u0105c ze\u0144 kwarty \u0142\u0105cznie z wsi\u0105 Jegliniki z\u0142p. 19 gr. 15, a hyberny z\u0142p. 5. Wreszcie na sejmie z r. 1773\u201475 Stany Rzpltej zamieni\u0142y je dla tych\u017ce egzulant\u00f3w na dobra dziedziczne. 2.) P.,<\/b> fol. nad rz. Szyrwint\u0105<\/a>, pow. wy\u0142kowyski, gm. Wojtkobole, par. Wisztyniec, odl. od Wy\u0142kowyszek 21 w., ma 1 dm., 12 mk., pok\u0142ady torfu i jezioro. W 1874 r. fol. P. rozl. mr. 1551: gr. or. i ogr. 433 mr., \u0142\u0105k 240 mr., past. 86 mr., wody 52 mr., lasu 705 mr., nieu\u017c. 35 mr.; bud. mur. 7, z drzewa 9; las nieurz\u0105dzony. Do d\u00f3br nale\u017ca\u0142a dawniej w\u015b Egliniszki osad 27, z gr. mr. 117. Br. Ch.<\/i> <\/b><\/p>\n

Po\u015bwi\u0119cie,<\/b> w\u015b w pobli\u017cu Niemna, nad ma\u0142ym dop\u0142ywem, pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Preny. Odl. 50 w. od Maryampola na p\u0142n.-wsch\u00f3d a 8 od st. poczt. Preny, ma 33 dm., 298 mk., 1169 mr. obsz. W 1827 r. by\u0142o 20 dm., 204 mk.<\/p>\n

Po\u015bwi\u0119tna<\/b> (Poswiatna<\/i>), w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol., gm. Trofim\u00f3wka, o 32 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Po\u015bwi\u0119tupie,<\/b> w\u015b nad rz. Niemnem, pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Pokojnie, le\u017cy w stronie p\u0142n.-wsch. o 53 w. od Maryampola, o 12 w. od st. poczt. w Prenach, ma 28 dm., 286 mr. obszaru. W 1827 r. by\u0142o 15 dm., 182 mk.<\/p>\n

Potarze,<\/b> ob. Potasze<\/i>.<\/p>\n

Potarzynia,<\/b> pow. kalwaryjski, ob. Potasznia<\/a><\/i> (2)<\/span>.<\/p>\n

Potasie<\/b> al. Pota\u017c<\/i>, w\u015b nad rz. Turo\u015bl\u0105, pow. kolne\u0144ski, gm. i par. Turo\u015bl, odl. 14 w. od Kolna, 43 w. od \u0141om\u017cy. Jestto wie\u015b kurpiowska. Za\u0142o\u017cona w ko\u0144cu zesz\u0142ego stulecia, stanowi\u0142a jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 ze wsi\u0105 B\u0105czkami, jako attynencya tej ostatniej. W 1819 r. 2 osad roln. i 3 cha\u0142upni., razem 27 mk. (po wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci Preklikowie i Pota\u017cowie). W\u0142o\u015bcianie p\u0142acili czynszu 40 z\u0142p. 15 gr. 2 szel. rocznie; nadto ka\u017cdy gospodarz dawa\u0142 na utrzymanie proboszcza w Turo\u015bli 4 garn, \u017cyta i tyle\u017c owsa i 1 z\u0142p. Cha\u0142upnicy p\u0142acili po 3 z\u0142p. trzydni\u00f3wki. W 1827 r. 7 dm., 50 mk. W 1878 r. 203 mr. (82 mr. or.). Lu. Krz.<\/i><\/p>\n

Potasze,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. \u015awiatoszyn, par. I\u0142gowo. Odl. od W\u0142adys\u0142awowa 38 w., ma 16 dm., 146 mk. W 1827 r. by\u0142o 16 dm., 132 mk.<\/p>\n

Potasznia<\/b> 1.) w\u015b nad rz. Czarn\u0105 Ha\u0144cz\u0105, pow. suwalski, gm. Kuk\u00f3w, par. Suwa\u0142ki, odl. od Suwa\u0142k 7 w., ma 33 dm., 289 mk. W 1827 r. by\u0142o 21 dm., 127 mk. Gleba uboga, kamienista, rozleg\u0142e \u0142\u0105ki torfiaste. 2.) P.<\/b> al. Potarzynia<\/i>, os., pow. kalwaryjski, gm. i par. Lub\u00f3w, odl. od Kalwaryi 8 w., 1 dm., 7 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 6 mk. 3.) P.<\/b> ob. Pota\u017cnia<\/i>. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Potaszniki,<\/b> pow. maryampolski ob. Potaszyszki<\/i>.<\/p>\n

Potaszynie<\/b> 1.) w\u015b, pow. maryampolski, gm. Wejwery, odl. od Maryampola 30 w., ma 14 dm., 117 mk. 2.) P.,<\/b> pow. maryampolski, gm. Antonowo, par. Skrawdzie, nie pomieszczona w ostatnich spisach. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 32 mk. 3.) P.,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol, odl. od Maryampola 6 w., ma 48 dm., 377 mk. W 1827 r. by\u0142o 33 dm., 266 mk. 4.) P.<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Kalwarya. Odl. od Kalwaryi 6 w., ma 5 dm., 20 mk. 5.) P.<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. i par. Gryszkabuda. Odl. od W\u0142adys\u0142awowa 24 w., ma 9 dm., 97 mk. W 1827 r. by\u0142o 8 dm., 74 mk.<\/p>\n

Potaszyszki<\/b> 1.) al. Potaszniki<\/i> w\u015b, pow. maryampolski, gm. i par. Pilwiszki. Odl. od Maryampola 28 w., ma 2 dm., 24 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 9 mk. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Szumsk, par. Maryampol. Odl. od Maryampola 4 w., ma 4 dm., 43 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 24 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Potauren<\/b> 1.) Gross<\/i>, w\u015b, pow. gierdawski, st. pocz. Muldszen. 2.) P.<\/b> Klein<\/i>, w\u015b, tam\u017ce.<\/p>\n

Potelwiszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny. Odl. od Maryampola 37 w., ma 5 dm., 68 mk. W 1827 r, 3 dm., 36 mk.<\/p>\n

Poterberg,<\/b> dawny gr\u00f3d krzy\u017cacki nad Wis\u00ad\u0142\u0105, ob. Gniew<\/i> (II, 623).<\/p>\n

Potery,<\/b> pow. sejne\u0144ski, ob. Patery<\/i>.<\/p>\n

Potoczyzna,<\/b> w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., gm. Przytulanka, o 40 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku.<\/p>\n

Potomaszupie,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Gryszkabuda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa, 28 w., ma 17 dm., 151 mk. W 1827 r. by\u0142o 12 dm., 117 mk.<\/p>\n

Potomkiszki,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Olwita, odl. od Wy\u0142kowyszek 4 w., ma 17 dm., 174 mk.<\/p>\n

Potomulsze,<\/b> w\u015b i fol., pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Pokojnie, le\u017cy w stronie p\u00f3\u0142nocno-wschodniej w odl. 55 w. od Maryampola, odl. 16 w. od st. poczt. w Prenach, ma 8 dm., 101 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 71 mk. Fol. P., odl. 9 w. od Pren, ma 4 dm., 110 mk. W 1827 r. 2 dm., 28 mk. Fol. P. po oddzieleniu folw. Daukszegiry w r. 1870 mia\u0142 rozl. 1597 mr. Do d\u00f3br tych nale\u017ca\u0142y poprzednio: w\u015b P. os. 7, t gr. mr. 116; w\u015b Taurakie\u015ble os. 53, z gr. mr. 1005; w\u015b Kiebliszki os. 17, z gr. mr. 388; w\u015b Po\u015bwi\u0119tupie os. 42. z gr. mr. 813. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Potopy,<\/b> jezioro w pow. suwalskim, przy wsi Potopy, le\u017cy \u015br\u00f3d p\u0142askowzg\u00f3rza si\u0119gaj\u0105cego do 800 st\u00f3p npm., w stronie p\u00f3\u0142nocnej od jeziora Pobondzie, w zlewie rzeki Szeszupy<\/a>, do kt\u00f3rej uprowadza wody jeziora ma\u0142y strumyk Potopk\u0105 zwany [Mowa tu o rzece Mariance<\/i>. Potopk\u0105 za\u015b nazywa si\u0119 dzi\u015b dop\u0142yw Szeszupy przy Rutce-Tartat wyp\u0142ywaj\u0105cy z jezior Samanin<\/i> i Plauszynek<\/a><\/i>.]<\/span>. Jezioro ma w kierunku po\u0142ud. ku p\u00f3\u0142nocy oko\u0142o wiorsty d\u0142ugo\u015bci a od zachodu ku wschodowi do \u00be wiorsty. \u0141\u0105czy si\u0119 kana\u0142ami z trzema mniejszymi pobliskimi jeziorami. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Potopy,<\/b> w\u015b nad jez. t. n., pow. suwalski, gm. Kadaryszki<\/a>, par. Lubowo, odl. od Suwa\u0142k 30 w., le\u017cy na p\u00f3\u0142noc od jeziora Pobondzie, ma 21 dm., 228 mk. W 1827 r. by\u0142o 16 dm., 186 mk. Wchodzi\u0142y w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Kadaryszki.<\/p>\n

Potrakiany,<\/b> pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Pokojnie, odl. od Maryampola 48 w., ma 6 dm., 108 mk. W 1827 r. by\u0142o 8 dm., 74 mk.<\/p>\n

Potrakiel<\/b> 1.) os., pow. kalwaryjski, gm. Balkuny, par. Krakop\u00f3l, odl. od Kalwaryi 42 w., 1 dm., 12 mk. W 1827 r. 1 dm., 18 mk. 2.) P.,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. i par. Krakop\u00f3l, odl. od Kalwaryi 38 w., 1 dm., 9 mk. W 1827 r. W 1827 r. 1 dm., 8 mk.<\/p>\n

Potrakinie,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Rauda\u0144, par. Urdomin, odl. od Kalwaryi 12 w., ma 15 dm., 36 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 23 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad majoratu rz\u0105dow. Kalwarya lit. B.<\/p>\n

Potrzebowszczyzna,<\/b> dobra, pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Makowiany, o 18 w. od Sok\u00f3\u0142ki, par. Sidrza, w dawnem hrabstwie sidrza\u0144skiem. W 1535 r. nadane przez Wojciecha Marcina Gasztolda, wwod\u0119 wile\u0144skiego, nowo erygowanej przez niego \u015bwi\u0105tyni w Sidrze.<\/p>\n

Potterberg<\/b> (Butterberg), stary zamek krzy\u017cacki mi\u0119dzy Che\u0142mnem a Starogrodem, nad Wis\u00ad\u0142\u0105. Za\u0142o\u017cy\u0142 go mistrz ziemski Poppo v. Osterna oko\u0142o r. 1245, by si\u0119 zabezpieczy\u0107 od Pomorzan. R. 1283 zosta\u0142 jednak zn\u00f3w rozebrany, a materya\u0142u tego u\u017cyto do zamku gniewskiego (ob. Toeppen: Hist. comp. Geogr., str. 168. K\u015b. Fr.<\/i><\/p>\n

Potumulszele,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Poniemo\u0144-Po\u017caj\u015bcie, par. Poniemo\u0144, odl. od Maryampola 48 w., ma 29 osad.<\/p>\n

Potupie,<\/b> fol., pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Preny. Nie zamieszczony w ostatnich spisach urz\u0119dowych.<\/p>\n

Potwiecie,<\/b> folw. i w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, ob. Patwiecie<\/i>.<\/p>\n

Potylcze,<\/b> w\u015b, fol. i kol., pow. wy\u0142kowski, gm. i par. Bartniki, odl. od Wy\u0142kowyszek 18 w., ma 9 dm., 66 mk., 11 os. i 141 mr. w\u0142o\u015bc. a 731 mr. folw. (1880 r.). W 1827 r. by\u0142o 16 dm., 113 mk. Kol. P. powsta\u0142a z uw\u0142aszczonych osad w\u0142o\u015bc., ma rozl. mr. 95: gr. or. i ogr. mr. 70, \u0142\u0105k mr. 24, nieu\u017c. mr. 1; bud. z drzewa 2.<\/p>\n

Potylcze,<\/b> os., pow. wy\u0142kowyski, gm. Zielonka, par. Olwita, odl. od Wy\u0142kowyszek 9 w., 1 dm., 2 mk. W 1827 r. 1 dm., 3 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Powabelksna,<\/b> rzka w pow. maryampolskim, ma pocz\u0105tek pod Grygaluniszkami, p\u0142ynie w kierunku zach.-p\u0142n. przez Szynkowiszki, Pobelksnie, Miko\u0142ajewo; st\u0105d skr\u0119ca ku zachodowi, przerzyna plant dr. \u017cel. warsz.-petersb. [S\u0142ownik okre\u015bla wszystkie po\u0142o\u017cone tu odcinki kolei odnog\u0105 trasy warszwsko-petersburskiej]<\/span> i za Trakiszkami wpada z lewego brzegu do Pilwy<\/a>. D\u0142uga oko\u0142o 2 mil. J. Bliz.<\/i><\/p>\n

Powejtupie,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Gryszkabuda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 28 w., 3 dm., 20 mk. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 36 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105dowych Le\u015bnictwo.<\/p>\n

Powembry,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Wy\u0142kowyszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 6 w., ma 21 dm., 205 mk. W 1827 r. by\u0142o 13 dm., 154 mk.<\/p>\n

Powengrupie,<\/b> w ostatnim spisie urz\u0119d. Powertrupie<\/i>, w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Le\u015bnictwo, par. W\u0142adys\u0142aw\u00f3w, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 13 w., ma 11 dm., 85 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Le\u015bnictwo.<\/p>\n

Powiat,<\/b> w dok. districtus, regio<\/i>, jest to obecnie okr\u0105g administracyjny, obejmuj\u0105cy pewn\u0105 ilo\u015b\u0107 jednostek administracyjnych, jakiemi s\u0105 gminy. Zar\u00f3wno w K<\/span>r\u00f3lestwie P<\/span>olskiem jak i przyleg\u0142ych prowincyach podzia\u0142 ten ma przewa\u017cnie administracyjne i policyjne znaczenie. Odno\u015bnie do innych funkcyi \u017cycia pa\u0144stwowego wytwarzane bywaj\u0105 inne wi\u0119ksze lub mniejsze okr\u0119gi (s\u0105dowe, edukacyjne, wyborcze), oparte jednak\u017ce zwykle na podziale powiatowem. W przesz\u0142o\u015bci naszej powiat wyst\u0119puje pierwotnie jako okr\u0105g s\u0105dowy, skupiaj\u0105cy w sobie interesy w\u0142asno\u015bci ziemskiej, szla\u00adche\u00adc\u00adkiej naturalnie. Staro\u017cytny podzia\u0142 kraju na ziemie oparty by\u0142 zar\u00f3wno na pewnych naturalnych granicach, oddzielaj\u0105cych i os\u0142aniaj\u0105cych, ale cz\u0119sto i na wsp\u00f3lno\u015bci odr\u0119bnych fizycznych w\u0142a\u015bciwo\u015bci danego terrytoryum (Kujawy, \u0141\u0119czyca, Podlasie), z kt\u00f3remi \u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 pewne odr\u0119bno\u015bci warunk\u00f3w \u017cycia, stosunk\u00f3w ekonomicznych, sp\u00f3\u0142ecznych, cz\u0119sto i politycznych. Gdy nad zwi\u0105zkiem pewnej liczby ziem wynios\u0142a si\u0119 centralna w\u0142adza ksi\u0105\u017c\u0119ca, w\u0142adza wojenna i s\u0105downicza g\u0142\u00f3wnie, przeto wraz z organami tej w\u0142adzy musia\u0142 powsta\u0107 i rozdzia\u0142 kraju na okr\u0119gi zwane kasztelaniami, poniewa\u017c g\u0142\u00f3wnym celem tej organizacyi by\u0142o utrzymywanie w stanie obronnym pogranicznych grod\u00f3w. Centry okr\u0119g\u00f3w, grody, mie\u015bci\u0142y si\u0119 przewa\u017cnie po granicach ziem a najcz\u0119\u015bciej po granicach pa\u0144stwa, przeto podzia\u0142 ten nie by\u0142 dogodnym dla administracyjnych cel\u00f3w. W miar\u0119 jak si\u0119 zaciera\u0142 we w\u0142adzy kr\u00f3lewskiej jej pierwotny charakter wojennego przyw\u00f3dztwa, wyst\u0119puj\u0105 z jednej strony starostowie, jako administratorzy d\u00f3br kr\u00f3lewskich i przedstawiciele w\u0142adzy policyjno-s\u0105dowej, z drugiej s\u0105dy ziemskie, jako wyraz stanowej i ziemskiej emancypacyi z pod w\u0142adzy ksi\u0105\u017c\u0119cej. Z post\u0119pem gospodarstw folwarcznych wzmaga si\u0119 materyalna zamo\u017cno\u015b\u0107 i wyst\u0119puj\u0105 polityczne d\u0105\u017cno\u015bci szla\u00adch\u00adty. Dawne instytucye ksi\u0105\u017c\u0119ce, ich przedstawiciele i zwi\u0105zane z tem podzia\u0142y trac\u0105 znaczenie wobec<\/span> rozwijaj\u0105cych si\u0119 interes\u00f3w i instytucyi szla\u00adche\u00adc\u00adkich wymagaj\u0105cych przy zwi\u0119kszonem zaludnieniu nowych podzia\u0142\u00f3w z nowymi centrami. Tym d\u0105\u017ceniom i potrzebom odpowiadaj\u0105 powiaty, kt\u00f3rych centrami s\u0105 miasta skupiaj\u0105ce w sobie rozliczne sprawy ziemia\u0144stwa. Stare grody kasztela\u0144skie cz\u0119\u015bci\u0105 znikaj\u0105, straciwszy swe znaczenie, cz\u0119\u015bci\u0105 staj\u0105 si\u0119 zawi\u0105zkami osad miejskich i centrami politycznego \u017cycia powiat\u00f3w. Dawne ziemie rozpadaj\u0105 si\u0119 na powiaty. Nowy podzia\u0142 nie opiera si\u0119 na \u017cadnej uchwale reguluj\u0105cej stosunki s\u0105dowe, polityczne i administracyjne w ca\u0142ym kraju, lecz wytwarza si\u0119 powoli si\u0142\u0105 samych warunk\u00f3w \u017cycia szla\u00adche\u00adc\u00adkiego. S\u0105dy ziemskie, powstaj\u0105ce w XIV w., mno\u017c\u0105 si\u0119 odpowiednio do przyrostu posiad\u0142o\u015bci szla\u00adche\u00adc\u00adkich, zniewalaj\u0105cego do wytwarzania drobniejszych okr\u0119g\u00f3w. Siedziby s\u0105dowe skupiaj\u0105 w sobie zwykle interesy ekonomiczne i polityczne okr\u0119gu. Dla cel\u00f3w administracyjnych (poboru podatk\u00f3w) s\u0142u\u017cy za podstaw\u0119 podzia\u0142 powiatowy w po\u0142\u0105czeniu z ko\u015bcielnym (parafie). Najwa\u017cniejszym jednak czynnikiem nadaj\u0105cym powiatowi charakter samoistnej cz\u0105stki organizmu pa\u0144stwowego jest instytucya sejmik\u00f3w powiatowych, rozwijaj\u0105ca si\u0119 w XVI w. Jak \u017cycie polityczne, tak zwi\u0105zane z niem instytucye i podzia\u0142y powstaj\u0105 naprz\u00f3d w Ma\u0142opolsce i Wielkopolsce, st\u0105d przenikaj\u0105 do innych prowincyi. Jak obok s\u0105d\u00f3w ziemskich istniej\u0105 i funkcyonuj\u0105 s\u0105dy grodzkie, tak samo obok powiat\u00f3w nie przestaj\u0105 istnie\u0107 okr\u0119gi, nosz\u0105ce dawn\u0105 nazw\u0119 ziem. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Powicie<\/b> 1.) w\u015b i fol., pow. maryampolski, gm. Freda, par. Godlewo, odl. od Maryampola 45 w., w\u015b ma 11 dm., 159 mk., 228 mr.; fol. 2 dm., 27 mk., 132 mr. W 1827 r. 7 dm., 58 mk. P. wchodzi\u0142o w sk\u0142ad d\u00f3br Freda a nast\u0119pnie (od 1872 r.) d\u00f3br J\u00f3zefowa. 2.) P.<\/b> Rynku\u0144skie<\/i>, pow. maryampolski, gm. Freda, odl. od Maryampola 44 w., ma 11 dm., 91 mk. 3.) P.,<\/b> pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Poniemo\u0144. Nie pomieszczone w nowszych spisach urz\u0119dow. W 1827 r. 12 dm., 118 mk.<\/p>\n

Powiemo\u0144,<\/b> w\u015b i fol., pow. maryampolski, gm. Gudele, par. Wejwery, odl. od Maryampola 31 w.; w\u015b ma 18 dm., 168 mk., fol. 5 dm., 125 mk.<\/p>\n

Powiertupie,<\/b> w\u015b pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Le\u015bnictwo (oo. t. V, 160), w\u0142a\u015bciwie zwie si\u0119 Powejtupie.<\/p>\n

Powierzchnia,<\/b> fol. i os., pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny, odl. od Maryampola 38 w., fol. ma 2 dm., 27 mk., os. 1 dm., 6 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 44 mk.<\/p>\n

Powie\u015bniki,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Wiejsieje, par. Kopciowo, odl. od Sejn 25 w., ma 20 dm., 122 mk. W 1827 r. 9 dm., 76 mk.<\/p>\n

Powilona,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. Krakopol, par. Simno, odl. od Kalwaryi 36 w., ma 2 dm., 19 mk.<\/p>\n

Powi\u0142kowie,<\/b> pow. wy\u0142kowyski, gm. Gi\u017ce, par. Wy\u0142kowyszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 11 w., ma 3 dm., 29 mk.<\/p>\n

Powi\u0142ktynie,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. i par. Syntowty, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 17 w., ma 7 dm., 85 mk.<\/p>\n

Powinksznupie,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Kidule, par. Kajmele, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 33 w., 1 dm., 46 mk.<\/p>\n

Powisztajcie,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Wisztyniec, odl. od Wy\u0142kowyszek 35 w., ma 58 dm., 633 mk. W 1827 r. by\u0142o 53 dm., 388 mk.<\/p>\n

Powi\u017cupie,<\/b> os. w\u0142o\u015bc., pow. kalwaryjski, gm. i par. Kalwarya, odl. od Kalwaryi 8 w., ma 1 dm., 8 mk. W 1876 r. os. P., powsta\u0142a z uw\u0142aszczonych osad, rozl. mr. 100: gr. or. i ogr. mr. 51, \u0142\u0105k mr. 15, past. mr. 26, nieu\u017c. mr. 8; bud. z drzewa 3, pok\u0142ady torfu.<\/p>\n

Powobelksnie,<\/b> pow. maryampolski, gm. Gudele, par. P\u0142utyszki, odl. od Maryampola 23 w., 4 dm., 55 mk. W 1872 r., dwie osady t. n., jedna mia\u0142a 2 dm., 32 mk., druga 2 dm., 21 mk. (par. Skrawdzie).<\/p>\n

Powo\u0142kuszne,<\/b> w\u015b, pow. augustowski, gm. Petropaw\u0142owsk, par. Lipsk, odl. od Augustowa 28 w., 8 dm., 40 mk.<\/p>\n

Pow\u00f3jtostwo<\/b> al. Podw\u00f3jtostwo<\/i>, os. pow. wy\u0142kowyski, gm. Kibarty, par. Wierzbo\u0142\u00f3w, odl. od Wy\u0142kowyszek 14 w., 2 dm., 4 mk.<\/p>\n

Powrotne,<\/b> os. le\u015b., pow. sejne\u0144ski, gm. Pokrowsk, odl. od Sejn 22 w., 1 dm., 10 mk. W 1827 r. 1 dm., 3 mk.<\/p>\n

Powysokie,<\/b> os. w\u0142o\u015bc. nad rzk\u0105 Wysok\u0105 i Szeszup\u0105, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Gryszkabuda, par. Pilwiszki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 21 w., ma 2 dm., 20 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 20 mk. W 1880 r. osada P., powsta\u0142a z uw\u0142aszczonych osad, rozl. mr. 90: gr. or. i ogr. mr. 35, \u0142\u0105k mr. 34, past. mr. 10, nieu\u017c. mr. 11; bud. z drzewa 6, pok\u0142ady torfu.<\/p>\n

Pozdziki,<\/b> w\u015b, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144skiej, w 1 okr. pol., gm. Dubia\u017cyn, o 28 w. od Biel\u00adska.<\/p>\n

Pozezdrze<\/b> al. Przezdrze<\/i>, niem. Possessern<\/i>, w\u015b, pow. w\u0119goborski, nad traktem bitym z Leca do W\u0119goborka, 14 klm. na p\u0142n.-wsch. od Leca, w okolicy lesistej i w wody obfituj\u0105cej. Ma 1146 mk. (w po\u0142owie Polak\u00f3w); trudni\u0105 si\u0119 rolnictwem, chowem byd\u0142a i koni. We wsi znajduje si\u0119 gorzelnia, a w pobli\u017cu dwie inne. Poczta w miejscu. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Pozezdrze\u0144skie<\/b> al. Przezdrze\u0144skie<\/i>, jezioro w pow. w\u0119goborskim, ma 2\u00bd klm. d\u0142ugo\u015bci a 1\u00bd klm. szeroko\u015bci; kszta\u0142t okr\u0105g\u0142y, brzegi r\u00f3wne, tylko z p\u0142n.-wsch. wrzyna si\u0119 l\u0105d do\u015b\u0107 znacznym j\u0119zykiem, prawie a\u017c do po\u0142owy jeziora. \u0141\u0105czy si\u0119 z pobliskiemi jeziorami: Go\u0142dapskiem [Go\u0142dapiwo]<\/span>, Str\u0119gielskiem i innemi mniejszemi. Od wsi Pozezdrza odl. oko\u0142o 1\u00bc klm.<\/p>\n

Poze\u017cyn<\/b> 1.) folw., pow. mi\u0144ski, od 1834 r. w\u0142asno\u015b\u0107 Kra\u00adjew\u00adskich, ma przesz\u0142o 7\u00be w\u0142\u00f3k. 2.) P.,<\/b> sio\u0142o i folw., pow. brzeski gub. grodzie\u0144skiej, w 2 okr. pol., gm. Wielkoryto, o 27 w. od Brze\u015bcia. 3.) P.,<\/b> sio\u0142o, tam\u017ce, o 30 od w. od Brze\u015bcia.<\/p>\n

Poziomkowo,<\/b> pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Maryampol, odl. od Maryampola 12 w., ma 2 dm., 32 mk. W 1827 r. (w par. Godlewo) mia\u0142o 9 dm., 116 mk.<\/p>\n

Pozopsie,<\/b> w\u015b, niedaleko jeziora Kolendzie, pow. sejne\u0144ski, gm. Wiejsieje, par. Ber\u017c<\/span>niki, odl. od Sejn 13 w., ma 44 dm., 450 mk. W 1827 r. by\u0142o 18 dm., 198 mk.<\/p>\n

Po\u017caj\u015bcie,<\/b> fol. przy uj\u015bciu rzeczki Zaj\u015bcie do Niemna, pow. maryampolski, gm. Poniemo\u0144 Po\u017caj\u015bcie, par. Poniemo\u0144, odl. od Maryampola 55 w., ma 6 dm., 55 mk., m\u0142yn wodny. W 1827 r. 5 dm., 30 mk. By\u0142 on w\u0142asno\u015bci\u0105 Krzysztofa Paca, kanclerza w. ks. lit. Z drugiej strony Niemna le\u017cy dw\u00f3r t. n. w pow. kowie\u0144skim.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Po\u017caj\u015bcie,<\/b> dw\u00f3r nad Niemnem, pow. kowie\u0144ski, o 8 w. od Kowna, ws\u0142awiony wspania\u0142ym ko\u015bcio\u0142em i eremem niegdy\u015b kamedu\u0142\u00f3w, na g\u00f3rze zwanej Mons Pacis (G\u00f3ra Pokoju, z aluzy\u0105 do na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adka Pac\u00f3w), zamienionym dzi\u015b na monaster prawos\u0142awny. Erem ten wzniesiony zosta\u0142 w 1662 r. przez Krzysztofa Paca, kanclerza w. ks. lit., jednego z najznakomitszych m\u0119\u017c\u00f3w stanu za Jana Kazimierza a nast\u0119pnie g\u0142\u00f3wnego doradcy i przyjaciela kr\u00f3la Micha\u0142a, i \u017con\u0119 jego El\u017cbiet\u0119 Eugeui\u0105 z hr. de Maly. Droga brukowana i s\u0142upkami granitowymi obsadzona prowadzi do obwodu murem otoczonego, gdzie za bram\u0105 by\u0142a ulica lipami wysadzana, a w ko\u0144cu jej dopiero druga brama, przez kt\u00f3r\u0105 wchodzi\u0142o si\u0119 do tak zwanego Forestarium. Jest to dziedziniec otoczony budowlami murowanemi ze trzech stron, kt\u00f3rego czwart\u0105 \u015bcian\u0119 stanowi sama \u015bwi\u0105tynia. Mury te przeznaczone by\u0142y po wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci dla pomieszczenia tych, kt\u00f3rzy tu przybywali \u017c\u0105daj\u0105c go\u015bcinno\u015bci zakonnik\u00f3w. Od bramy na prawo jest tak zwana sala Pacowska, budowa d\u0142uga bez pi\u0119tra, ozdobiona czterema wielkimi obrazami p\u0119dzla w\u0142oskiego. Pierwszy z nich przedstawia powitanie Bogarodzicy ze \u015bw. El\u017cbiet\u0105; drugi wyobra\u017ca Chrystusa z uczniami i ma g\u0142owy bardzo pi\u0119kne; trzeci Wniebowzi\u0119cie P. Maryi; czwarty \u015bw<\/span>. Romualda, a wszystkie maj\u0105, zalety niepospolite. W tej sali tak\u017ce mnisi zachowali ekran, na kt\u00f3rym tak doskonale odmalowany mia\u0142 by\u0107 kominek z pal\u0105cym si\u0119 ogniem, \u017ce Karol XII przybywszy tu podczas wyprawy na Litw\u0119 w 1706 r., kiedy wszed\u0142 do sali zzi\u0119bni\u0119ty, chcia\u0142 si\u0119 przy nim ogrza\u0107. Lecz poznawszy z\u0142udzenie zagniewany tr\u0105ci\u0142 go nog\u0105, od czego zosta\u0142a plama z b\u0142ota, kt\u00f3rej kameduli dla pami\u0105tki zmywa\u0107 nie chcieli. Ko\u015bci\u00f3\u0142 sam jest rotund\u0105 zawart\u0105 mi\u0119dzy dwoma skrzyd\u0142ami pi\u0119trowemi pi\u0119knego stylu, kt\u00f3re przegradzaj\u0105 klasztor w\u0142a\u015bciwy czyli erem od Forestarium. Fronton ko\u015bcio\u0142a stanowi\u0105 dwie wie\u017ce, a mi\u0119dzy niemi wkl\u0119s\u0142y p\u00f3\u0142owalny przysionek, wszystko z ciosu. Nad drzwiami na marmurowej tablicy napis z\u0142ocistemi literami, wyra\u017caj\u0105cy kiedy i przez kogo te gmachy wzniesione. Ko\u015bci\u00f3\u0142 tutejszy nie jest to \u017caden ogromny gmach, ale pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem liczy\u0107 si\u0119 mo\u017ce do najpi\u0119kniejszych \u015bwi\u0105ty\u0144 w dawnej Polsce. Od gzems\u00f3w kopu\u0142y wszystkie \u015bciany powleczone s\u0105 czarnym i czerwonym w\u0142oskim marmurem, posadzka tym\u017ce samym kamieniem wys\u0142ana w kostki bia\u0142ego i czarnego koloru; kopu\u0142a za\u015b okryta bogat\u0105 rze\u017ab\u0105 i pi\u0119knymi alfreskami, wyobra\u017caj\u0105cymi history\u0105 zakonu kamedu\u0142\u00f3w. Wielka p\u0142yta ciemnego marmuru w\u0142o\u017cona w posadzk\u0119 ze z\u0142otymi napisami, pokrywa wej\u015bcie do grobu fundatora i \u017cony jego, gdzie tak\u017ce spoczywa troje dzieci ich i kilku wiernych s\u0142u\u017c\u0105cych. Przeszed\u0142szy galery\u0105 na kolumnach wspart\u0105 i przy ko\u015bciele b\u0119d\u0105c\u0105, wchodzi\u0142o si\u0119 do samego eremu, kt\u00f3ry by\u0142 podobnym do wszystkich klasztor\u00f3w kamedulskich. Sk\u0142ada\u0142o go dwana\u015bcie domk\u00f3w murowanych, stoj\u0105cych w pewnej symetryi, w sadzie drzew owocowych obwiedzionym wysokim murem. W ko\u0144cu wznosi\u0142a si\u0119 wie\u017ca na urwistym brzegu Niemna wymurowana. Ko\u015bci\u00f3\u0142 ten po\u015bwi\u0119cony \u015bw. Romualdowi i \u015bw. Magdalenie de Pazzi z Florencyi, razem z klasztorem, pr\u00f3cz hojnego uposa\u017cenia w ziemi, mia\u0142 kosztowa\u0107 pod\u0142ug jednych 2,000,000 z\u0142p., a pod\u0142ug drugich, kt\u00f3rzy si\u0119gali do ksi\u0105g rachunkowych domu Pacowskiego, 8,000,000 z\u0142p. Utrzymywa\u0142a si\u0119 tradycya miejscowa, \u017ce Pac mia\u0142 na to wszystko o\u015bm beczek z\u0142ota po\u015bwi\u0119ci\u0107. Konstytucya sejmowa r. 1662 zatwierdzi\u0142a t\u0119 fundacy\u0105, druga za\u015b walnego sejmu warszawskiego r. 1667 ponawiaj\u0105c t\u0119 aprobat\u0119, przyda\u0142a zatwierdzenie na wioski temu klasztorowi od kr\u00f3la przydane i na maj\u0119tno\u015b\u0107 Duszmiany przez kanclerza Paca dla kamedu\u0142\u00f3w nabyt\u0105, (ob. Vol. Leg., t. IV, str. 895 i 1005). Utrzymuje si\u0119 mi\u0119dzy ludem oko\u0142o Po\u017caj\u015bcia podanie, jakoby dyabli widz\u0105c tak wspania\u0142y ko\u015bci\u00f3\u0142 wznosz\u0105cy si\u0119 tu na ich zgub\u0119, postanowili zniszczy\u0107 go koniecznie. Dla naradzenia si\u0119 za\u015b jak tego dokaza\u0107, z\u0142o\u017cyli sejm, zebrawszy si\u0119 we \u015brodku piasta od ko\u0142a porzuconego na drodze w pobli\u017cu fabryki. Lecz Pac dostrzeg\u0142 za \u0142ask\u0105 Ducha \u015bw. szatan\u00f3w umawiaj\u0105cych si\u0119, i klocem z jarz\u0119biny (kt\u00f3rej uderzenie najgorzej im szkodzi) kaza\u0142 zaklinowa\u0107 piasto i w ogie\u0144 wrzuci\u0107 [Por. <\/i><\/span>Czartowa \u0142a\u017ania<\/a><\/i>]. W 1832 r. d. 29 wrze\u015bnia erem ten zamieniony zosta\u0142 na monaster prawos\u0142awny klasy drugiej, a w 1842 r. wyniesiony na pierwszo-klasowy. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w 1840 r. po\u015bwi\u0119cony zosta\u0142 pod wez. U\u015bpienia Bogarodzicy. W monasterze tutejszym przebywa\u0142 b. arcybiskup mi\u0144ski Antoni Zubko, jeden z g\u0142\u00f3wnych dzia\u0142aczy przy\u0142\u0105czenia unit\u00f3w na Litwie do ko\u015bcio\u0142a prawos\u0142awnego. Par. prawos\u0142. P., dekanatu (b\u0142ahoczynia) kowie\u0144skiego, ma 3 cerkwie i 14 parafian (8 m\u0119\u017c. i 6 kob). W Tyszkiewicza \u201eWilii\u201c znajduje si\u0119 rysunek bramy do eremu kamedu\u0142\u00f3w po\u017cajskich i ich ko\u015bcio\u0142a, jak one wygl\u0105da\u0142y do 1831 r., t. j. do czasu przerobienia na cerkiew. Opis i widok P. poda\u0142 Tygod. Illustr. z 1860 r. (t. I, str. 199), g\u00f3r\u0119 za\u015b pod P. zamie\u015bci\u0142y K\u0142osy (t. II, str. 317).<\/p>\n

Po\u017carele<\/b> al. Po\u017cerle<\/i>, w\u015b i fol., pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwin\u00f3w, odl. od Kalwaryi 12 w., ma 10 dm., 36 mk., 415 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Ludwin\u00f3w.<\/p>\n

Po\u017carstwo,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny, odl. od Maryampola 30 w., ma 8 dm., 96 mk.<\/p>\n

Po\u017carynie,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Kidule, par. Kajmele, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 35 w., ma 3 dm., 105 mk. W 1827 r. 6 dm., 31 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Kidule.<\/p>\n

Po\u017cegzdrze,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Dobrowola, par. Poniemo\u0144, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 45 w., ma 15 dm., 140 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 30 mk.<\/p>\n

Po\u017celstwo,<\/b> w\u015b i fol., pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwin\u00f3w, odl. od Kalwaryi 14 w. W\u015b ma 19 dm., 201 mk., 17 os., 368 mr.; fol. 11 dm., 42 mk. W 1827 r. nale\u017ca\u0142o do par. Krasno, mia\u0142o 22 dm., 185 mk. W 1835 r. nale\u017ca\u0142o do d\u00f3br rz\u0105d. Ludwin\u00f3w, nadanych jako majorat hr. Bergowi. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Po\u017cery,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Wejwery, par. Godlewo, odl. 38 w. od Maryampola, ma 33 dm., 262 mk., 753 mr. W 1827 r. by\u0142o 9 dm., 116 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Freda.<\/p>\n

Po\u017cerys,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gmina Lejpuny, odl. od Sejn 42 w., ma 4 dm., 15 mk.<\/p>\n

P\u00f3lko<\/b> [\u2026]<\/span> 9.) P.,<\/b> pow. suwalski, gm. Paw\u0142\u00f3wka, par. Przero\u015bl, odl. od Suwa\u0142k 12 w., ma 4 dm., 9 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

P\u00f3lu\u0144ce<\/b> 1.) w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Urdomin, odl. od Kalwaryi 19 w., ma 17 dm., 269 mk. W 1827 r. 9 dm., 96 mk. 2.) P.<\/b> Serejskie<\/i>, w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Sereje, odl. od Sejn 28 w., ma 17 dm., 215 mk. W 1827 r. 13 dm., 91 mk. 3.) P.<\/b> Mereckie<\/i>, w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Wiejsieje, odl. od Sejn 30 w., ma 18 dm., 127 mk. W 1827 r. nale\u017ca\u0142y do par. Sereje, mia\u0142y 10 dm., 84 mk. 4.) P.<\/b> Wielkie<\/i>, w\u015b i fol., pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnowo, par. Pu\u0144sk, odl. od Sejn 14 w. W\u015b ma 31 dm., 310 mk.; fol. 2 dm., 12 mk. W 1827 r. by\u0142o 26 dm., 209 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

P\u00f3\u0142koty,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gmina i par. Ber\u017cniki, odl. od Sejn 7 w., ma 17 dm., 120 mk. W 1827 r. by\u0142o 10 dm., 84 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>P\u00f3\u0142nocno-Zachodni Kraj,<\/b> nazwa nadawana czterem guberniom litewskim (wile\u0144ska, grodzie\u0144ska, kowie\u0144ska i mi\u0144ska), oraz dwom bia\u0142oruskim (mohylewska i witebska). Obszar ten obejmuje: 55 powiat\u00f3w, ma 265,534 w. kw. rozleg\u0142o\u015bci, 772 miast i miasteczek, 208 okr. policyjn., 1138 gmin, pod\u0142ug danych z 1865 r. 5,655,146 mk., t. j. 2,708,021 prawos\u0142., 97856 starowierc\u00f3w, 2,126,287 katol., 80,254 ewang., 635,078 \u017cyd\u00f3w, 559 karaim\u00f3w i 7091 mahometan. Katolik\u00f3w najwi\u0119cej znajduje si\u0119 w gub. kowie\u0144skiej i wile\u0144skiej, najmniej w mohylewskiej. Bli\u017csze szczeg\u00f3\u0142y ob. w art. Bia\u0142oru\u015b<\/a>, Litwa<\/a>, oraz w opisach pojedynczych gubernii. [Por. Po\u0142udniowo-Zachodni Kraj<\/a><\/i>.]<\/span><\/p>\n

Pracop\u00f3l<\/b> 1.) fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. Zielonka, par. Wy\u0142kowyszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 8 w., ma 2 dm., 40 mk., 448 mr. Wchodzi\u0142 w sk\u0142ad d\u00f3br Dydwi\u017ce. 2.) P.,<\/b> os., pow. wy\u0142kowyski, gm. Zielonka, par. Olwita, odl. od Wy\u0142kowyszek 7 w., 2 dm., 45 mk. W 1827 r. by\u0142o 3 dm, 36 mk.<\/p>\n

Pracutycze,<\/b> w\u015b, pow. wo\u0142kowyski, w 3 okr. pol., gm. Bojary, o 35 w. od Wo\u0142kowyska.<\/p>\n

Praeslauken<\/b> (niem.), w\u015b, pow. go\u0142dapski, st. p. i tel. Szittkehmen. [Tak\u017ce Pr\u00e4slauken<\/i>, dzi\u015b Przes\u0142awki<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Praetlack<\/b> (niem.), w\u015b, pow. gierdawski, st. p., tel. i kol. \u017cel. Gierdawy.<\/p>\n

Pralnia,<\/b> uroczysko, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Ob\u00adr\u0119\u00adb\u00adni\u00adki, o 13 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku.<\/p>\n

Pranie,<\/b> le\u015bn. na pol.-prus. Mazurach, pow. ja\u0144sborski, st. pocz. Turo\u015bl.<\/p>\n

Pra\u0144ce,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. i par. B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 31 w., ma 9 dm., 139 mk. W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 82 mk.<\/p>\n

Prapolany,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Kibarty, par. Olwita, odl. od Wy\u0142kowyszek 25 w., ma 4 dm., 61 mk.<\/p>\n

Prassberg<\/b> (niem.), w\u015b, pow. go\u0142dapski, st. poczt. Tolmingkehmen.<\/p>\n

Praszlauken<\/b> (niem.), w\u015b, pow. g\u0105bi\u0144ski, st. pocz. Walterkehmen.<\/p>\n

Prawda<\/b> [\u2026]<\/span> 5.) P.,<\/b> pow. augustowski, gm. Dowspuda, par. Jan\u00f3wka, odl. od Augustowa 15 w., ma 1 dm. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Prawdziska,<\/b> w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, ledwie \u00bd klm. od granicy K<\/span>r\u00f3lestwa P<\/span>olskiego, 7 klm. na p\u0142d.-wsch. od st. poczt. Kalinowa. Jakub Reiff, zwany Walter, w\u00f3jt \u0142ecki, sprzedaje r. 1505 Jadamowi (Sandam ?) i Miko\u0142ajowi Belom 10 w\u0142\u00f3k pod Prawdziskami, bior\u0105c za w\u0142\u00f3k\u0119 3 dobre wo\u0142y.<\/p>\n

Prawy-Las,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. i par. Przero\u015bl, odl. od Suwa\u0142k 25 w., ma 45 dm., 240 mk.<\/p>\n

Pr\u0105tnik<\/b> al. S\u0119dziwuje<\/i>, fol., pow. \u0142om\u017cy\u0144ski, gm. i par. Zambr\u00f3w, odl. 25 w. od \u0141om\u017cy, rozl. mr. 257: gr. or. i ogr. mr. 109, \u0142\u0105k mr. 55, pastw. mr. 33, lasu mr. 48, wody mr. 4, nieu\u017c. mr. 6; bud. z drzewa 6; las nieurz\u0105dzony, m\u0142yn i pok\u0142ady torfu.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Predelek<\/b> al. Tredelek<\/i>, ma\u0142e jezioro w dobrach Kadaryszki<\/a>, pow. suwalski.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Prego\u0142a<\/b> al. Pregla<\/i>, Pregel<\/i>, rzeka w Prusach wschodnich, powstaje z po\u0142\u0105czenia Pisy<\/a> [(2)]<\/span>, Rominty<\/a>, W\u0119gorapy<\/a> i Wystruci<\/a>. W okolicy Wystrucia dopiero przybieraj\u0105 te po\u0142\u0105czone wody og\u00f3lne na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adko Prego\u0142y. Ca\u0142e to dorzecze le\u017cy ju\u017c na p\u00f3\u0142nocnej stronie ba\u0142tyckiej wy\u017cyny i zabiera tylko z lewego obszaru wody p\u00f3\u0142nocnych stok\u00f3w. Wystru\u0107 p\u0142ynie z p\u00f3\u0142nocy i ma \u017ar\u00f3d\u0142o w puszczach bagnistych, p\u0142ynie z pocz\u0105tku w kierunku p\u0142n.-zach. a potem zwraca si\u0119 na p\u0142d.-zach\u00f3d. Od praw. brzegu przyjmuje tylko drobne strugi, od lewego za\u015b naprz\u00f3d bardzo rozga\u0142\u0119zion\u0105 rz. Meskuppe<\/a>, nast\u0119pnie trzy strugi, z kt\u00f3rych jedna zwie si\u0119 Daube, nast\u0119pnie rz. Niebudis a poni\u017cej Striss. Pissa wyp\u0142ywa z wisztynieckiego<\/a> jeziora i zabiera z sob\u0105 od praw. brzegu kilka drobnych strug, z kt\u00f3rych druga zwie si\u0119 Dobup, od lewego za\u015b brzegu naprz\u00f3d dwie strugi a nast\u0119pnie rz. Romint\u0119<\/a>, kt\u00f3ra w okolicy lesistej i lekkimi wzg\u00f3rkami pokrytej, powstaje [tu B\u0142\u0119dzianka]<\/span> w okolicy Przero\u015bla. Od prawego i lewego brzegu uchodzi do Rominty 7 strug jeziornych; Rominta uchodzi do Pisy przy G\u0105binie. W\u0119gorapa nakoniec wyp\u0142ywa z jeziora Mamry<\/a> przy mie\u015bcie W\u0119goborku i p\u0142ynie z po\u0142udnia ku p\u00f3\u0142nocy a w biegu pomija Darkiejmy; przyjmuje od praw. brzegu naprz\u00f3d rz. Go\u0142dap\u0119<\/a>, powstaj\u0105c\u0105 z jezior w okolicy Przero\u015bla, zk\u0105d p\u0142ynie kr\u0119to na zach\u00f3d a w biegu swoim pomija Go\u0142dap\u0119. Nast\u0119pnie uchodz\u0105 do W\u0119gorapy trzy strugi, z\u0142\u0105czone przy uj\u015bciu. Pod Wystruciem po\u0142\u0105czone wody tych rzek i odt\u0105d ju\u017c P. zwane, przebiegaj\u0105 jeszcze tylko przestrze\u0144 mil 12 w kierunku ze wschodu na zach\u00f3d, pomijaj\u0105c Welaw\u0119 i Tapiaw\u0119. Poni\u017cej Tapiawy dzieli si\u0119 P. na dwa ramiona, z kt\u00f3rych lewe Star\u0105 a prawe Now\u0105 P. jest nazwane. Ramiona te oblewaj\u0105 pod\u0142u\u017cn\u0105, lasami poros\u0142\u0105 wysp\u0119 i \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 dopiero z sob\u0105 w samym ju\u017c Kr\u00f3lewcu pruskim, gdzie si\u0119 od Starej P. jeszcze jedna odnoga odrywa, kt\u00f3ra oblawszy Knipaw\u0119 pod Gotdau znowu do g\u0142\u00f3wnego wartu powraca. Dalej pomija P. Szpichrze-Miejskie i wpada trzema uj\u015bciami do zatoki \u015awie\u017cej (Frischhaf). Jedno z uj\u015b\u0107 pod wsi\u0105 Judyty. Kraj kt\u00f3rym od Wystrucia p\u0142ynie jest r\u00f3wny, urodzajny, dolina jej rozk\u0142ada si\u0119 szeroko, a brzegi s\u0105 po obu stronach \u0142agodnie ku wodom pochylone i czarnemi borami zamkni\u0119te. Koryto g\u0142\u0119bokie i przyst\u0119pne, spadek w\u00f3d wolny a miejscami leniwy. Wa\u017cn\u0105 jest P. pod wzgl\u0119dem rozga\u0142\u0119zienia wodnego, bo zgromadza wielkie wody na kr\u00f3tkiej przestrzeni; jej dop\u0142ywy po\u0142udniowe s\u0105 wi\u0119ksze od niej samej, szczeg\u00f3lniej za\u015b W\u0119gorapa i \u0141yna. Dorzecze jej jest tedy stosunkowo szersze ni\u017c d\u0142u\u017csze. P. odznacza si\u0119 tak\u017ce tem jeszcze, i\u017c jest jedn\u0105 z wi\u0119kszych rzek baltyckich, kt\u00f3ra grzbietu baltyckiej wy\u017cyny nie przerywa, lecz po za nim spokojnie swe wody zebrawszy, bez zawad uchodzi. Dop\u0142ywy P. powy\u017cej Wystruci nale\u017cy uwa\u017ca\u0107 za jej g\u00f3rny bieg, na tej przestrzeni poczynaj\u0105 by\u0107 Pisa i W\u0119gorapa sp\u0142awnemi ju\u017c od jezior z kt\u00f3rych wyp\u0142ywaj\u0105. Spadek w\u00f3d W\u0119gorapy jest nag\u0142y i rw\u0105cy, jezioro Mamry le\u017cy o 336 st\u00f3p wy\u017cej od jej uj\u015bcia a ca\u0142y jej bieg zajmuje tylko mil 23. \u0141o\u017ce jej jest kamieniste. Od Wystrucia chodz\u0105 po P. pomniejsze \u017cagle; \u0141yna za\u015b, kt\u00f3ra od lew. brzegu do P. na jej dolnym biegu pod Welaw\u0105 wpada, z po\u0142ud. ku p\u00f3\u0142nocy mil 30 p\u0142ynie, na grzbiecie roztoki pruskiej, z mnogich jezior powy\u017cej Olsztynka nastaje, unosi ju\u017c statki od miasta Frydl\u0105du. \u0141o\u017ce P. jest pod Kr\u00f3lewcem g\u0142\u0119bsze od zatoki Fryskiej dla mielizny tej i \u0142aw piaszczystych na kotlinie, podchodz\u0105 tedy tylko pomniejsze okr\u0119ty do kr\u00f3lewieckiej ostoi. Z owych za\u015b trzech ramion, kt\u00f3remi P. do zatoki wpada, jest tylko p\u00f3\u0142nocna do \u017ceglugi zdatna. Po Wystruci jest dolina P. odchodziskiem morskiem. Jeziorne i le\u015bne jej wody wzbieraj\u0105 mocno i wylewaj\u0105 szeroko wiosn\u0105, jesieni\u0105 i pod d\u017cd\u017cyst\u0105 por\u0119, bo masa tych w\u00f3d wspiera si\u0119 na znacznie p\u0142ytszej kotlinie zatoki Fryskiej i zrz\u0105dza wylewy. Poni\u017cej Wystrucia od praw. brzegu P. uchodzi naprz\u00f3d rz. Droje, nast\u0119pnie P. styka si\u0119 z kana\u0142em Auer-Gruben, kt\u00f3ry na p\u00f3\u0142nocy styka si\u0119 z rzeczk\u0105 Dejm\u0105<\/a>, uchodz\u0105c\u0105 do P. przy Tapiawie. Poni\u017cej tego kana\u0142u uchodzi do P. rzeka Nehne i jeszcze jedna struga, nast\u0119pnie rz. Dejma, kt\u00f3ra po\u015brednio, przez kana\u0142 op\u0142ywaj\u0105cy Labiaw\u0119, \u0142\u0105czy P. z Kuro\u0144sk\u0105 zatok\u0105; poni\u017cej Dejmy uchodzi pi\u0119\u0107 strug zosobna a w samym Kr\u00f3lewcu uchodzi Wirr-Grab. Od lewego za\u015b brzegu poni\u017cej Wystruci uchodzi do P. najprz\u00f3d rz. Szerimm, nast\u0119pnie rz. Auxinne<\/a> z rzeczkami: Diltowa Jodka, Meernitze i Bundsze, poni\u017cej rz. Menge a nast\u0119pnie uchodzi rz. \u0141yna, najwi\u0119kszy z dop\u0142yw\u00f3w. D\u0142ugo\u015b\u0107 r. podaj\u0105 jedne \u017ar\u00f3d\u0142a na 128 klm., inni zn\u00f3w, razem z Pis\u0105, licz\u0105 26 mil. Na ca\u0142ej d\u0142ugo\u015bci, w kt\u00f3rej nosi miano P., jest sp\u0142awn\u0105. W\u0119gorapa, z kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wnie powstaje P., wyp\u0142ywa z pow. leckiego i p\u0142ynie przez pow. w\u0119goborski, darkiejmski, wystrucki. Od Wystruci, jako Prego\u0142a, p\u0142ynie przez pow. wystrucki, welawski i kr\u00f3lewiecki. Por. Gilia<\/a><\/i>, Golbe<\/a><\/i>, Guber<\/a><\/i>, Ilme<\/i>, Ja\u0144sborski Kana\u0142<\/a><\/i>, \u0141yna<\/i> (z pomoc\u0105 Hydrografii W. Pola). [Por. Lipa<\/a><\/i>.]<\/span><\/p>\n

Prenow\u0142oki,<\/b> w\u015b nad jeziorem, pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny, odl. od Maryampola 38 w., ma 28 dm., 277 mk. W 1827 r. by\u0142o 15 dm., 195 mk. We wsi jezioro maj\u0105ce 15 mr. obszaru.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Preny<\/b> 1.) miasto w pow. maryampolskim, w pobli\u017cu Niemna, w malowniczej dolinie, otoczonej z po\u0142udnia i zachodu przez rozleg\u0142e lasy dawnej puszczy pre\u0144skiej, odl. od Maryampola 42 w., od Olity 28 w. a oko\u0142o 20 w. od st. dr. \u017cel. warsz.-petersb. Maurucie (mi\u0119dzy Kownem a Wierzbo\u0142owem). Posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 par. drewniany, ko\u015bci\u00f3\u0142 ewang. filialny, synagog\u0119, dwie szko\u0142y pocz\u0105tkowe, st.<\/span> poczt., urz\u0105d miejski. Miasto nale\u017cy do s\u0105du pokoju w okr. III w Maryampolu. Zabudowane z drzewa, ma 10 dm. murow., 201 drewn., 3304 mk. (1584 m\u0119\u017c., 1720 kob.). W 1827 r. by\u0142o 187 dm., 1972 mk.; w 1862 r. 206 dm., 2688 mk. Doch\u00f3d miasta w 1878 r. 2986 rs. Od Pren a\u017c do Kowna ci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 g\u0142o\u015bne lasy lipowe, kt\u00f3re dostarcza\u0142y znanego kowie\u0144skiego miodu. Puszcze te, w\u0142asno\u015b\u0107 w. ksi\u0105\u017c\u0105t litewskich, nada\u0142 kr\u00f3l Aleksander w 1502 r. ks. Micha\u0142owi Gli\u0144skiemu, lecz zdrada kraju poci\u0105gn\u0119\u0142a utrat\u0119 d\u00f3br, kt\u00f3re wr\u00f3ci\u0142y znowu do kr\u00f3la. Na pocz\u0105tku XVII w. starostwo pre\u0144skie posiada Kacper Horwat, kt\u00f3ry w 1609 r. za\u0142o\u017cy\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 i uposa\u017cy\u0142 parafi\u0105 w P. W tym czasie zapewne osada otrzyma\u0142a przywilej miejski. Jan Kazimierz wst\u0119puj\u0105c do zgromadzenia jezuit\u00f3w w Rzymie, prosi\u0142 brata W\u0142adys\u0142awa IV by zezwoli\u0142 na rozdanie d\u00f3br, stanowi\u0105cych jego uposa\u017cenie, mi\u0119dzy zas\u0142u\u017conych dworzan. Wtedy starostwo pre\u0144skie otrzyma\u0142 Gotard Wilhelm Butler, towarzysz podr\u00f3\u017cy i niewoli kr\u00f3lewicza we Francyi w latach 1638\u20141640. Wystawi\u0142 on w P., na g\u00f3rze za dzisiejsz\u0105 osad\u0105, nad Niemnem zamek, przypomina\u0107 maj\u0105cy planem wi\u0119zienie kr\u00f3lewicza w Citeron we Francyi. P. zostawa\u0142y w r\u0119ku jego potomk\u00f3w do 1773 r. Ostatni z ro\u00addu Micha\u0142 Butler zmar\u0142 bezdzietnie. Na sejmie z 1773\u201475 nadano starostwo Kazimierzowi Sapiesze, gener. artyleryi litews. Butlerowie p\u0142acili kwarty 8,446 z\u0142. 6 gr. a hyberny 7,060 z\u0142p. Napoleon I w 1807 r. nada\u0142 to starostwo ponownie swemu szambelanowi ks. Aleksandrowi Sapiesze na lat 50. W 1857 r. gdy termin nadania up\u0142yn\u0105\u0142, dobra wr\u00f3ci\u0142y w posiadanie rz\u0105du. Dobra rz\u0105dowe Preny sk\u0142ada\u0142y si\u0119 w 1859 r. z klucz\u00f3w: 1) Kwieciszki (26 nomenklatur), 2) El\u017cbiecin (43), 3) Igliszki (59), 4) Jawor\u00f3w (7), 5) Michaliszki (61), 6) Chlebiszki (47), 7) Sza\u0142tupie (25), 8) Tarpupie (36), 9) Rudupie (10), 10) \u017bytowiszki (16). Og\u00f3\u0142em rozleg\u0142o\u015b\u0107 w gruntach folwarcznych 9395 mr., w gruntach w\u0142o\u015bcia\u0144skich 79,041 mr., w lasach 42,065 mr., razem 130,501 mr. Z d\u00f3br powy\u017cszych ukazem z r. 1866 dobra Sza\u0142tupie nadane zosta\u0142y na w\u0142asno\u015b\u0107 genera\u0142-majorowi Sta\u00adcho\u00adwi\u00adczo\u00adwi. Nast\u0119pnie 1866 i 1868 r. nadano na prawach majoratu genera\u0142-feldmarsza\u0142kowi hr. Bergowi dobra: Kwieciszki, Karkliny, Rostkowszczyzna, Porowsie, Kadaryszki<\/a>, Burniszki i Olszanka-Huk. W 1866 r. dobra El\u017cbiecin nadane zosta\u0142y na w\u0142asno\u015b\u0107 rzecz. radcy stanu Hilferdingowi, O losach samego miasta brak wiadomo\u015bci. W 1750 ko\u015bci\u00f3\u0142 drewniany uleg\u0142 przebudowaniu i wtedy zapewne powsta\u0142a przy nim murowana kaplica grobowa ro\u00addzi\u00adny Szuk\u00adsz\u00adt\u00f3w. W 1794 r. jest chwilowo miastem powiatowem a jedynym marsza\u0142kiem pow. pre\u0144skiego jest pod\u00f3wczas Biszping. Za rz\u0105d\u00f3w pruskich P. s\u0105 siedzib\u0105 s\u0105du okr\u0119gowego, st. poczt. pogranicznej, i kwatera, sta\u0142\u0105 szwadronu czarnych huzar\u00f3w, kt\u00f3rym zbudowano tu magazyn. Z zamku starost\u00f3w by\u0142y tylko ruiny. Miasto, zaludnione przewa\u017cnie przez \u017cyd\u00f3w, mia\u0142o 204 dm. i 1224 mk. (Holsche, I, 432). P. par., dek. maryampolski, dawniej sapie\u017cy\u0144ski, 14,210 dusz. 2.) P.,<\/b> fol., pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny, odl. od Maryampola 42 w., ma 3 dm., 81 mk. W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 75 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Prepunty,<\/b> jezioro na obszarze wsi t. n., w pow. sejne\u0144skim, le\u017cy 7 w. na po\u0142udnie od jez. Du\u015b, ma oko\u0142o 2 w. d\u0142ugo\u015bci a 1\u00bd szer., brzegi bezle\u015bne, wzg\u00f3rkowate. Na brzegach le\u017cy fol. Prepunty i w\u015b Buteluncy. Obszar jeziora wynosi\u0107 ma 60 mr. (Wolski), a wody jego odprowadza strumie\u0144 do Bia\u0142ej Ha\u0144czy<\/a>.<\/p>\n

Prepunty,<\/b> fol. nad jeziorem, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. \u015awi\u0119to-Jeziory, odl. od Sejn 29 w., ma 3 dm., 37 mk. W 1827 r. 2 dm., 38 mk. Fol. P. w 1882 r. rozl. mr. 1058: gr. or. i ogr. mr. 312, \u0142\u0105k mr. 178, past. mr. 7, wody mr. 270, lasu mr. 275, nieu\u017c. mr. 16; bud. mur. 1, z drzewa 9; p\u0142odozmian 4-polowy, las nieurz\u0105dzony, pok\u0142ady torfu i wapna. Do fol. nale\u017ca\u0142a w\u015b Buteluncy os. 21, z gr. mr. 443; w\u015b \u017byliszki os. 5, z gr. mr. 123.<\/p>\n

Presberg<\/b> (niem.), wybud., pow. go\u0142dapski, st. p. i tel. Go\u0142dap.<\/p>\n

Preussendorf<\/b> (niem.), ob. Prusinowo<\/i>.<\/p>\n

Preussisch,<\/b> skr\u00f3cone Preuss. al. Pr. znacz pruski; nazwy z tym przymiotnikiem z\u0142o\u017cone, je\u017celi nie tworz\u0105 jednolitego wyrazu, umieszczone s\u0105 pod g\u0142\u00f3wnym wyrazem. Tu pomieszczamy tak\u017ce te, kt\u00f3re na w\u0142a\u015bciwych miejscach opuszczone zosta\u0142y.<\/p>\n

Prodobole,<\/b> os. w\u0142o\u015bc., pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwin\u00f3w, odl. od Kalwaryi 9 w., ma 10 dm., 55 mk., 65 mr. W 1827 r. 1 dm., 7 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad majoratu Ludwin\u00f3w lit. B. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Proeck<\/b> (niem.), folw., pow. gierdawski, st. p. i tel. Nordenbork.<\/p>\n

Proeken<\/b> (niem.), w\u015b, pow. go\u0142dapski, st. p. i tel. Go\u0142dap. [Pr\u00f6ken, pomi\u0119dzy wsiami G\u00f3rne i Kolniszki, dzi\u015b nie istnieje.]<\/span><\/p>\n

Progale,<\/b> w\u015b, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144skiej, w 1 okr. pol., gm. Nowe Berezowo, o 29 w. od Biel\u00adska.<\/p>\n

Progalina,<\/b> uroczysko, pow. sok\u00f3lski, w 2 okr. pol. gm. Roman\u00f3wka o 31 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Progi,<\/b> ob. Porohy<\/i>.<\/p>\n

Prokopowicze<\/b> 1.) w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Indura, o 26 w. od Grodna a 22 w. od Krynek; ma zarz\u0105d gminy indurskiej. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Grzebienie, o 31 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Prokuratowszczyzna,<\/b> w\u015b gub. grodzie\u0144skiej, w b. ziemi biel\u00adskiej.<\/p>\n

Prolejki,<\/b> w\u015b i kol., pow. augustowski, gm. Ho\u0142ynka, par. Teolin, odl. od Augustowa 48 w.; w\u015b ma 18 dm., 171 mk., 27 osad, 365 mr.; fol. 1 dm., 3 mk.; nale\u017cy do majoratu rz\u0105d. \u0141abno. W 1827 r. 20 dm., 117 mk.<\/p>\n

Promie\u017c<\/b> al. Promierz<\/i>, fol. i dobra nad rz. Pierczajk\u0105, pow. kalwaryjski, gmina i par. Udrya, odl. od Kalwaryi 47 w., le\u017cy na samej granicy pow. maryampolskiego, niedaleko od Balwierzyszek, ma 23 dm., 69 mk. W 1827 r. 4 dm., 44 mk. P. Buchta, os., ma 1 dm., 22 mk. Dawna w\u0142asno\u015b\u0107 ro\u00addu Pa\u00adko\u00adsz\u00f3w h. Praw\u00addzic. By\u0142 tu zb\u00f3r kalwi\u0144ski, kt\u00f3rego fundatorem i patronem by\u0142 w\u0142a\u015bciciel tych d\u00f3br Teo\u00adfil Pa\u00adkosz, \u017cyj\u0105cy oko\u0142o 1680 r. Pastor tutejszy mia\u0142 kilka w\u0142\u00f3k gruntu, ch\u0142op\u00f3w czterech i pieni\u0119dzy 320 z\u0142p. od sumy 4000, na ten zb\u00f3r legowanej od Hrehorego Mi\u0144skiego, straznika litew. i \u017cony Ka\u00adta\u00adrzy\u00adny z Ko\u00adpasz\u00adcze\u00adw\u00adskich. Wiernych w 1715 r. nie wiele by\u0142o; sam patron tylko i dom jego: Hrehory Pakosz, Wolan i Szweryn; w r. 1732 znajdowa\u0142 si\u0119 on jeszcze w r\u0119ku kalwin\u00f3w, ale w r. 1754 ju\u017c go nie posiadali. Dobra P. w\u0142asn. J\u00f3zefa Narbuta mia\u0142y 5369 mr. ziemi dwors. Dykc. Echarda nazywa P. miastem (w woj. i pow. trockim). Dobra P. w 1866 r. sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z folw.: P., Pierszajka, Tamuliszki, Adasin al. Strogiszki, attyn.: Pas, Markowszczyzna, Stroga i Posada Strzelca, rozl. mr. 2540: fol. P. gr. or. i ogr. mr. 751, \u0142\u0105k mr. 129, past. mr. 44, nieu\u017c. mr. 36, razem mr. 960; bud. mur. 13, z drzewa 14; p\u0142odozmian 12-polowy; fol. Pierszajka gr. or. i ogr. mr. 381, \u0142\u0105k mr. 104, past. mr. 14, nieu\u017c. mr. 18, razem mr. 517; bud. mur. 1, z drzewa 9; p\u0142odozmian 12-polowy; fol. Tamuliszki gr. or. i ogr. mr. 97, \u0142\u0105k mr. 6, past. mr. 4, nieu\u017c. mr. 3, razem mr. 110; bud. z drzewa 5; p\u0142odozmian 8-polowy; fol. Adasin al. Strogiszki gr. or. i ogr. mr. 291, \u0142\u0105k mr. 38, past. mr. 8, nieu\u017c. mr. 11, razem mr. 348; bud. mur. 1, z drzewa 7, p\u0142odozmian 9-polowy, las mr. 605 urz\u0105dzony w kolei 60-letniej; pok\u0142ady torfu. W sk\u0142ad d\u00f3br dawniej wchodzi\u0142y: w\u015b P. os. 16, z gr. mr. 419; w\u015b Kole\u015bniki os. 21, z gr. mr. 440; os. Popoje z gr. mr. 34; w\u015b Karkliny os. 14, z gr, mr. 319; w\u015b Zegary os. 18, z gr. mr. 375; w\u015b Jackany os. 25, z gr. mr. 232; w\u015b Szuksztele os. 10, z gr. mr. 215; w\u015b Podworzyszki os. 11, z gr. mr. 11; w\u015b Jawojszany os. 87, z gr. mr. 356; w\u015b Narkuny os. 19, z gr. mr. 35; w\u015b Swirniszki os. 7, z gr. 25; w\u015b Kale\u015bnie os. 4, z gr. mr. 5; os. Tamuliszki z gr. mr. 1.<\/p>\n

Promiszki<\/b> 1.) w\u015b, pow. augustowski, gm. Sztabin, par. Krasnyb\u00f3r, odl. od Augustowa 12 w., ma 21 dm., 176 mk. W 1827 r. 9 dm., 51 mk. 2.) P.,<\/b> pow. augustowski, gm. Kolnica, par. August\u00f3w, odl. od Augustowa 12 w., ma 2 dm., 18 mk. W 1827 r. 3 dm., 22 mk.<\/p>\n

Proniewicze<\/b> 1.) w\u015b, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144skiej, w 2 okr. pol., gm. Rajsk, o 3 w. od Biel\u00adska. 2.) P.,<\/b> okolica szlach., pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Krynki, o 43 w. od Grodna.<\/p>\n

Proniuny,<\/b> w\u015b i fol., pow. kalwaryjski, gm. Nadnieme\u0144ska, par. Rumbowicze, odl. od Kalwaryi 60 w.; w\u015b ma 13 dm., 90 mk.; folw. 5 dm., 25 mk. W 1827 r. by\u0142o 9 dm., 62 mk.<\/p>\n

Prorokowo,<\/b> pow. szczuczy\u0144ski, gm. Pruska, par. Barg\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Prosit<\/b> (niem.) folw., pow. gierdawski, st. p., tel. i kol. \u017cel. Klein Gnie.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Prostki<\/b> 1.) Wielkie, w\u015b nad rz. \u0141yk, na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, 2 klm. od granicy K<\/span>r\u00f3lestwa P<\/span>olskiego, 5 klm. na p\u0142n. od st. kol. \u017cel. w Grajewie, 17 klm. na p\u0142d. od miasta pow. Po\u0142o\u017cone w okolicy lesistej, maj\u0105 gleb\u0119 gliniast\u0105, miejscami go\u0142e piaski. Mieszka\u0144cy, w liczbie 1300, prawie wy\u0142\u0105cznie Polacy, trudni\u0105 si\u0119 rolnictwem. Prze\u0142adowywanie towar\u00f3w do wagon\u00f3w rossyjskich i na odwr\u00f3t zatrudnia oko\u0142o 150 robotnik\u00f3w. Sze\u015bciu spedytor\u00f3w tu mieszkaj\u0105cych trudni si\u0119 przewa\u017cnie transportem drzewa z Rossyi. Pami\u0105tk\u0105 historyczn\u0105 jest s\u0142up graniczny, jaki ksi\u0105\u017c\u0119 Olbracht w r. 1545 wznie\u015b\u0107 kaza\u0142 na oznaczenie granicy mi\u0119dzy Prusami<\/a> a Litw\u0105<\/a> i Prusami a Mazowszem<\/a>. Obok \u0142aci\u0144skiego napisu umieszczono na nim herb Prus i Litwy. S\u0142up ten stoi zapewne w miejscu staro\u017cytnego kamienia, jaki istnia\u0142 tu w XVI jeszcze w. i stanowi\u0142 znak graniczny pomi\u0119dzy ziemiami Prus\u00f3w, Jad\u017awing\u00f3w<\/a> i Mazur\u00f3w (ob. Galindya<\/a><\/i>, II, 475). Jerzy Ramungol Ramek, komtur ry\u0144ski, nadaje r. 1432 Marcinowi i Janowi, synowi Tyburcego, 20 w\u0142\u00f3k w P. na prawie magdeburskiem. Rudolf v. Diepoltskirchen nadaje roku 1509 Marcinowi, s\u0119dziemu ziemskiemu, staremu Paw\u0142owi Ma\u0142emu, Marcinowi, Janowi, synowi Tybuczego i Paw\u0142owi z Prostek 7\u00bd s\u0142u\u017cby Pod P. rozegra\u0142a si\u0119 zaszczytna dla or\u0119\u017ca polskiego bitwa podczas wojny szwedzkiej, a mianowicie wkr\u00f3tce po nieszcz\u0119snej bitwie trzydniowej pod Warszaw\u0105. Wincenty Gosiewski pobi\u0142 zupe\u0142nie po\u0142\u0105czone si\u0142y szwedzko-brandenburskie pod dow\u00f3dztwem Bogus\u0142awa Radziwi\u0142\u0142a i hr. Waldecka 8 pa\u017adziernika 1656 r. Zabito lub wzi\u0119to do niewoli 7000; ks. Bogus\u0142aw i wielu ze starszyzny wpad\u0142o w r\u0119ce zwyci\u0119zc\u00f3w. Obecnie jest tu st. poczt., tel. i kol. \u017cel. Omnibus pocztowy kursuje do Ostryk\u00f3\u0142u. [Por. Bogusze<\/a><\/i>.]<\/span> 2.) P.<\/b> Ma\u0142e<\/i>, komora celna, tam\u017ce. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Prosty,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. G\u00f3rnica, o 8\u00bd w. od Grodna.<\/p>\n

Prosty\u0144,<\/b> w\u015b i fol. nad Bugiem, pow. w\u0119g\u00adro\u00adw\u00adski, gm. i par. Pro\u00adsty\u0144. Le\u017cy w dolinie nadrzecznej, o 1\u00bd w. od Bugu z praw. brzegu, niedaleko od Ma\u0142kini, st. dr. \u017cel. warsz.-petersb. w bagnistem po\u0142o\u017ceniu, odl. 29 w. od W\u0119g\u00adro\u00adwa. Posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 par. mur., urz\u0105d gminny, 32 dm., 336 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 28 dm., 231 mk. Ko\u015bci\u00f3\u0142 tutejszy, s\u0142ynny z odpustu na \u015bw. Tr\u00f3jc\u0119, gromadz\u0105cego dziesi\u0105tki tysi\u0119cy pobo\u017cnych, za\u0142o\u017cony by\u0142 wraz z parafi\u0105 w 1511 r. przez Pros\u00adty\u0144\u00adskich, dziedzic\u00f3w wsi. W 1758 roku wzniesiono nowy z drzewa a w 1852 r. obecny murowany. Mi\u0119dzy wotami zawieszonemi w ko\u015bciele by\u0142y kajdany, oddane tu wed\u0142ug tradycyi miejscowej (podanej przez p. Delf. Kalick\u0105) przez ma\u0142\u017conk\u00f3w, w\u0142a\u015bcicieli P., kt\u00f3rzy popad\u0142szy w niewol\u0119 tatarsk\u0105, zostali z niej cudownie wyzwoleni. Dobra P. maj\u0105 3280 mr. obszaru, sama wie\u015b ma 505 mr. P., par., dek. w\u0119g\u00adro\u00adw\u00adski, 2510 dusz. P. gmina nale\u017cy do s\u0105du gm. okr. I-go w Sadownem, graniczy z gm. Sa\u00addo\u00adw\u00adno i P\u0142at\u00adkow\u00adni\u00adca, ma 2942 mk. i 4599 mr. obszaru; st. poczt. Ma\u0142ki\u0144. W sk\u0142ad gminy wchodz\u0105: K\u0119pa-Pruska, Kiel\u00adczew, Ku\u00adta\u00ads\u00adki, Mo\u00adrzy\u00adczyn, Orze\u00adlek, Pro\u00ads\u00adty\u0144, Tre\u00adb\u00adli\u00adn\u00adka, wie\u015b i m\u0142yn, i Z\u0142otki. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Proszanka,<\/b> urz\u0119d. Pru\u00adszan\u00adka<\/i> 1.) Ba\u00adra\u00adn\u00adki<\/i>, w\u015b, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144skiej, w 2 okr. pol., gm. Alek\u00adsin, o 33 wiorst od Biel\u00adska. 2.) P.<\/b> Stara<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, o 23 w. od Biel\u00adska. 3.) P.<\/b> Nowa<\/i> al. Ma\u0142a<\/i>, w\u015b, tam\u017ce.<\/p>\n

Prosznyowicze,<\/b> pierwot<\/span>na nazwa wsi Woli Rad\u00ad\u0142o\u00adw\u00adskiej, w pow. brze\u00ads\u00adkim. D\u0142ugosz opowiada (L. B., II, 136), \u017ce Zbigniew Ole\u015bnicki przeni\u00f3s\u0142 j\u0105 z miejsca bagnistego: ex tristi optimam effecit, transferendo agros eius versus borram et antiquos agros novis in cruda radice exstirpatis adiugendo. W dawnej wsi by\u0142o 6 \u0142an\u00f3w kmiecych; biskup doda\u0142 6 nowych \u0142an\u00f3w, utworzy\u0142 dwa so\u0142tystwa, karczm\u0119 i zagrod\u0119 i nadto \u0142an da\u0142 za wys\u0142ugi. W\u015b ta nale\u017ca\u0142a do par. rz.-kat. w Rad\u00ad\u0142o\u00adwie i stanowi\u0142a posiad\u0142o\u015b\u0107 biskupi\u0105. Mac.<\/i><\/p>\n

Pro\u015bciuny,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. \u015awiatoszyn, par. Poniemo\u0144 Fergisa, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 45 w., ma 8 dm., 105 mk. W 1827 r. 8 dm., 63 mk.<\/p>\n

Protasowszczyzna<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) P.,<\/b> folw., pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Kamionka, o 50 w. od Grodna. A. Jel.<\/i><\/p>\n

Protasy<\/b> [\u2026]<\/span> 4.) P.,<\/b> w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Za\u00adb\u0142u\u00addo\u00adwo, o 8 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku.<\/p>\n

Protyk,<\/b> folw., pow. pru\u017ca\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. Horodeczna, o 28 w. od. Pru\u017cany.<\/p>\n

Pr\u00f3chniewo,<\/b> pow. augustowski, gm. Barg\u0142\u00f3w, par. Studzieniczna, 1 dm., 20 mk.<\/p>\n

<\/a>Pruczyska,<\/b> bagna nad rzk\u0105 Kirsn\u0105, w pow. kalwaryjskim, ob. <\/i>Kirsna<\/a><\/i>.<\/p>\n

Prudele,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. Kirsna, par. Urdomin, odl. od Kalwaryi 21 w., ma 3 dm., 16 mk.<\/p>\n

Prudetis,<\/b> ma\u0142e jezioro na obszarze d\u00f3br Krasnowo, w pow. sejne\u0144skim.<\/p>\n

Prudok,<\/b> w narzeczu ludowem bia\u0142oruskiem oznacza m\u0142yn wodny. Jest wiele miejscowo\u015bci na Rusi litewskiej nosz\u0105cych t\u0119 nazw\u0119 i zawsze znajduje si\u0119 w nich m\u0142yn z osad\u0105 m\u0142ynarsk\u0105 lub \u015blady istnienia takowej. Pokrewne tej nazwie s\u0105: Prud, Prudziszcze, Prudy, Prudki i in. A. Jel.<\/i><\/p>\n

Prudowiecie,<\/b> pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny. Nie podane w ostatnich spisach urz\u0119dowych. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 2 mk.<\/p>\n

Prudziszki,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. i par. Jeleniewo, odl. od Suwa\u0142k 7 w., ma 51 dm., 393 mk., 247 mr. obszaru, W 1827 r. by\u0142o 38 dm., 234 mk.<\/p>\n

Pruschillen<\/b> 1.) Gross<\/i> (niem.) al. Czapullen<\/i>, w\u015b, pow. g\u0105bi\u0144ski, st. p. Nemmersdorf. 2.) P.<\/b> Klein<\/i>, w\u015b, tam\u017ce.<\/p>\n

Prusele<\/b> al. Pruszele<\/i>, w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Gie\u0142gudyszki, par. Szaki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 27 w., ma 12 dm., 121 mk., 425 mr. obszaru. W 1827 r. 8 dm., 88 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Gie\u0142gudyszki. Pruselskie starostwo niegrodowe, w wojew. trockiem, pow. upickim, pod\u0142ug spis\u00f3w podskarbi\u0144skich z r. 1766 nale\u017ca\u0142o do Chaleckiego, ststy pre\u0144skiego, kt\u00f3ry op\u0142aca\u0142 kwarty z\u0142p. 610 gr. 26, a hyberny z\u0142p. 80.<\/p>\n

Prusinowa W\u00f3lka,<\/b> w\u015b na pol.–<\/span>prus. Mazurach, pow. z\u0105dzborski, st. poczt. Piecki. Ob. Czerawola<\/i>.<\/p>\n

Prusinowo<\/b> 1.) w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. z\u0105dzborski, st. pocz. Piecki. Frycz v. Lucken, starosta szesty\u0144ski, sprzedaje braciom Piotrowi i Paw\u0142owi na prawie che\u0142mi\u0144skiem 30 w\u0142\u00f3k w polu prusinowskiem. 2.) P.,<\/b> Prusenaw<\/i> (dok.), dobra na pol.-prus. Mazurach, pow. niborski, 5 klm. od miasta pow., st. p., tel. i kol. \u017cel. Dzia\u0142dowa, o 2 klm. od granicy kr\u00f3lestwa polskiego. P. istnia\u0142o ju\u017c r. 1455. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Pruska,<\/b> fol., pow. szczuczy\u0144ski, gm. Pruska, par. Barg\u0142\u00f3w. Le\u017cy na granicy pow. augustowskiego. Wie\u015b, stanowi\u0105ca dawniej jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 z fol., le\u017cy cz\u0119\u015bci\u0105 w pow. augustowskim. Og\u00f3lny obszar wynosi 3188 mr. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 19 mk. P. gmina nale\u017cy do s. gm. okr. III w os. Rajgr\u00f3d, tam\u017ce jest st. poczt. (odl. 10 w.), urz\u0105d gminny we wsi Tajno. Gmina ma 3631 mk., rozl. 16,193 mr. W sk\u0142ad gm. wchodz\u0105: w\u015b szlach. G\u00f3rskie i w\u0142o\u015bc, wsie: Barszcze, Karczewo, Dr\u0119stwo, Karwowska W\u00f3lka, Kruszewo, Krosz\u00f3wka, Orzech\u00f3wka, Pruska, Tajno, Tajenko, Woznawie\u015b. [Pierwotnie zwana Tayno<\/i>.]<\/span> 2.) P.<\/b> Ma\u0142a<\/i>, w\u015b, pow. augustowski, gm. Dowspuda, par. Jan\u00f3wka, odl. od Augustowa 11 w., ma 23 dm., 213 mk., 621 mr. W 1827 r. by\u0142o 15 dm., 86 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br donacyjnych Dowspuda. [Pierwotnie zwana Nowowol\u0105<\/i>.]<\/span> 3<\/span>.) P.<\/b> Wielka<\/i>, pow. augustowski, gm. Dowspuda, par. Jan\u00f3wka, odl. od Augustowa 10 w., ma 39 dm., 307 mk. W 1827 r. by\u0142o 26 dm., 174 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pruska<\/b> 1) w\u015b, pow. brzeski gub. grodzie\u0144skiej, w 4 okr. pol., gm. Kamieniec Litewski, o 40 w. od Brze\u015bcia. 2.) P.,<\/b> w\u015b i dobra, tam\u017ce, o 32 w. od Brze\u015bcia. 3.) P.,<\/b> w\u015b i dobra, pow. kobry\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Pruska, o 12 w. od Kobrynia. W\u0142o\u015bcianie zap\u0142acili 5422 rs. wykupu za nadan\u0105 ziemi\u0119. Zarz\u0105d gminy we wsi Czerewiczyce.<\/p>\n

Pruska Wie\u015b,<\/b> ob. Prusinowo<\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/b>Prusy<\/a>,<\/b> (du\u017ca notka, w osobnym pliku.)<\/span><\/i><\/p>\n

Prusy<\/b> 1.) niem. Adl. Prusswy<\/i>, dok. Prussen<\/i>, Pruschin, Preussen, 1499 Pruschin, 1438 Prewssen, 1516 Prussi, dobra szla\u00adche\u00adc\u00adkie, pow. che\u0142mi\u0144ski, st. pocz., tel. i kol. W\u0105brze\u017ano odl. 3 klm., paraf. katol. i ew. tak\u017ce W\u0105brze\u017ano. W 1868 r. 10 bud., 3 dm., 52 mk., 32 kat., 20 ew.; 142\u202214 ha roli orn. i ogr., 17 \u0142\u0105k; czysty doch\u00f3d z gruntu 2463 mrk, hodowla byd\u0142a holend. rasy. W dok. napotykamy P. po raz pierwszy r. 1438 jako dobra granicz\u0105ce z Cymbarkiem i Wroniem (ob. Gesch. d. Kr. Culm von Schultz, I, str. 201 i Woelky \u201eUrk. B. d. Bist. Culm\u201c, str. 454). W 1499 r. po\u015bwiadczaj\u0105 \u201enobilis Laurentius Pyarkorsky una cum Joanne fratre amitali de Dambrowka\u201c przed s\u0105dem w W\u0105brze\u017anie \u017ce maj\u0119tno\u015b\u0107 sw\u0105 w Prusach, obejmuj\u0105c\u0105, 7 w\u0142\u00f3k, sprzedali biskupowi che\u0142mi\u0144skiemu Miko\u0142ajowi \u201epro septem sexagenis\u201c, kt\u00f3r\u0105 to sprzeda\u017c po\u015bwiadcza s\u0105d \u0142awniczy w W\u0105brze\u017anie, r. 1516 (ob. Urk. B. des Bist. Culm von Woelky, str. 600). R. 1516 po\u015bwiadcza s\u0105d w Che\u0142m\u017cy, \u017ce Miko\u0142aj Ponkoczky dobra Prusy sprzeda\u0142 bisk. che\u0142mi\u0144skiemu za 30 grz. po\u015bledniej monety (ob. Woelky, l. c., str. 671). Biskupi che\u0142mi\u0144scy pu\u015bcili potem te dobra w wieczyst\u0105 dzier\u017caw\u0119. W 1667 r. zasta\u0142 tu wizytator Strzesz 2 dzia\u0142y \u201eNobilium Pruskich\u201c; ka\u017cdy p\u0142aci\u0142 mesznego 2 kor. \u017cyta i tyle\u017c owsa (str. 400). Inwentarz biskupstwa che\u0142m. z r. 1733 zawiera o P. nast\u0119p. relacy\u0105: T\u0119 wie\u015b trzyma za prawem JM. Melin na lat 40, nie wiem jak stare, bo prawa niewidzia\u0142em. Jest folwark i cha\u0142up dwie; ci mu p\u0142ac\u0105, co rok fl. 200. Do ko\u015bcio\u0142a w\u0105brzeskiego daj\u0105 fl. 9 (str. 29). R. 1751 ust\u0105pi\u0142 bisk. Leski d\u00f3br tych kapitule che\u0142mi\u0144skiej (ob. Woelky, l. c., str. 1134). 2.) P.<\/b> Stare<\/i>, niem. Alt-Prussy<\/i> al. Alt-Pruss<\/i>, dobra ryc., pow. chojnicki, st. pocz., tel. i kol. Czarna Woda 4 klm. odl., par. kat. \u0141\u0119g \u00bc mili odl., ewang. Mokre. W 1867 r. 86 mk., 61 kat., 25 ew., 17 dm., 407\u20228 ha roli or. i ogr., 41\u20228 \u0142\u0105k, 107\u20227 past., 72\u20221 lasu, 10\u20225 nieu\u017c., 4\u20229 wody; razem 644\u20228 ha; czysty doch\u00f3d z gruntu 2192 mrk; gorzelnia, hodowla byd\u0142a na sprzeda\u017c. P. le\u017c\u0105 niedaleko granicy pow. starogardzkiego. W wizyt. Szaniawskiego z r. 1711 zowi\u0105 si\u0119 \u201eBrussy\u201c. Za czas\u00f3w Rzpltej nale\u017ca\u0142y do pow. tucholskiego. Wed\u0142ug taryfy z r. 1648, gdzie uchwalono pob\u00f3r podw\u00f3jny a akcyz\u0119 potr\u00f3jn\u0105 p\u0142aci\u0142 tu Sartawski od 1 w\u0142. osiad., 2 rataj\u00f3w 2 fl. 16 gr. Pod\u0142ug taryfy na sympl\u0119 z r. 1717 p\u0142aci\u0142 tu Linda 1 z\u0142. 3.) P.<\/b> Nowe<\/i>, niem. Neu-Prussy<\/i>, dobra szlach., pow. chojnicki, st. pocz., tel. i kol. Czarna Woda, 5 klm. odl.; par. kat. i ew. ta co i dla P. Starych. W 1867 r. 72 mk., 35 kat., 37 ew. K\u015b. Fr.<\/i><\/p>\n

Prusy<\/b> 1.) w\u015b, pow. niborski, st. pocz. Koszelewy. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. olsztynkowski, dzi\u015b ju\u017c nieistniej\u0105ca. 3.) P.<\/b> al. Preussen-Tilsit<\/i>, w\u015b przy Tyl\u017cy.<\/p>\n

Pruszischken<\/b> al. Pruszisken<\/i>, w\u015b, pow. g\u0105bi\u0144ski, st. p., tel. i kol. \u017cel. G\u0105bin.<\/p>\n

Pruszki<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) P.<\/b> Jab\u0142o\u0144<\/i>, pow. \u0142om\u00ad\u017cy\u0144\u00adski, gm. i par. Zambrowo. W 1827 r. 8 dm., 67 4.) P.<\/b> Wielkie<\/i> i P. Ma\u0142e<\/i>, w\u015b szl. i w\u0142o\u015bc., pow. \u0142om\u00ad\u017cy\u0144\u00adski, gm. i par. Pu\u00adcha\u00ad\u0142y. W 1827 r. P. Wielkie mia\u0142y 17 dm., 127 mk. a P. Ma\u0142e 3 dm., 22 mk. W dokum. z 1443 r. wymienione s\u0105 ju\u017c P. Jab\u0142o\u0144, P. Wielkie, P. Ma\u0142e. Jest to gnia\u00adz\u00addo Pr\u00f3sz\u00adko\u00adw\u00adskich i Pru\u00adszy\u0144\u00ads\u00adkich (Gloger, Ziemia \u0142om\u017cy\u0144ska). 5) P.,<\/b> pow. ciechanowski, ob. Kosmy-P.<\/i> Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pruszyszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. P\u0142utyszki, odl. od Maryampola 22 w., ma 2 dm., 19 mk. W 1827 r. 1 dm., 14 mk., par. Preny.<\/p>\n

Pruzinowce,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Kamionka, o 44 w. od Grodna.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pru\u017cana<\/b> al. Pru\u017cany<\/i>, mto powiatowe gub. grodzie\u0144skiej, po obu brzegach rz. Muchawca<\/a>, powstaj\u0105cej ze zlewu dwu rzeczu\u0142ek: Muchy i Wica<\/a>, \u0142\u0105cz\u0105cych si\u0119 przy samem mie\u015bcie (z zachodniej strony), i dziel\u0105cej mto na dwie nier\u00f3wne cz\u0119\u015bci, z kt\u00f3rych wi\u0119ksza le\u017cy po prawym brzegu Muchawca. Lewy brzeg rzeki jest nieco wy\u017cszy i le\u017c\u0105ca po tej stronie cz\u0119\u015b\u0107 miasta odznacza si\u0119 wi\u0119ksz\u0105 malowniczo\u015bci\u0105, ma szerokie, wysadzone drzewami, niezabrukowane jednak dotychczas ulice, b\u0142otniste przeto na wiosn\u0119 i w jesieni. W cz\u0119\u015bci miasta po prawej stronie rzeki (Szkolny dw\u00f3r) tylko znaczniejsze ulice s\u0105 brukowane, przewa\u017cnie za\u015b bardzo w\u0105skie, pe\u0142ne brudu i zgnilizny. P., po\u0142o\u017cona pod 52\u00b0 33′ p\u0142n. szer. a 42\u00b0 07′ wsch. d\u0142ug., odl. o 189 w. od Grodna a 13 w. od st. dr. \u017cel. moskiewsko-brzeskiej Liniewo (w\u0142a\u015bc. Lin\u00f3wka), ma 983 dm. (w tej liczbie 64 murowanych) i 7291 mk. (1611 prawos\u0142., 422 katol., 6 ewang., 5252 \u017cyd\u00f3w). W 1817 r. by\u0142o 245 dm., wszystkie drewniane, i 824 mk. (w tej liczbie 374 \u017cyd\u00f3w). W 1860 r. by\u0142o 577 dm. i 5665 mk., w tej liczbie 2908 \u017cyd\u00f3w; do miasta nale\u017ca\u0142o 1551 dzies. ziemi. W 1878 r. by\u0142o 7044 mk. (1746 prawos\u0142., 543 katol., 4750 \u017cyd\u00f3w i 5 mac<\/span><\/span>hometan). W mie\u015bcie znajduj\u0105 si\u0119 dwie cerkwie paraf. murow. (soborna \u015bw. Aleksandra Newskiego i Narodzenia Jezusa Chryst.), cerkiew filialna drewniana i kaplica na cmentarzu grzebalnym drewniana, dalej ko\u015bci\u00f3\u0142 katol. murowany p. w. \u015bw. Zygmunta i Wac\u0142awa, wzniesiony (na miejsce dawnego z 1522 r.) w 1881 r. a konsekrowany w 1884 r. przez ks. Karola Hryniewieckiego, biskupa wile\u0144skiego, kapl. kat. cmentarna murowana; 9 dom\u00f3w modl. \u017cydowskich, st. pocztowa, zwyk\u0142e urz\u0119dy powiatowe, zjazd s\u0119dzi\u00f3w pokoju, szko\u0142a powiat. dwuklasowa, szk\u00f3\u0142ka elementarna jednoklasowa, szk\u00f3\u0142ka prywatna, szpital miejski, szpital \u017cydowski (kahalny). Instytucyi publicznych i dobroczynnych niema wcale w P. Kilka razy do roku odbywa si\u0119 teatr amatorski na rzecz biednych. Przed kilkunastu laty \u017cydzi rozpocz\u0119li budow\u0119 synagogi, lecz dla braku fundusz\u00f3w takowej zaprzestali. W 1877 r. mieszka\u0144cy mieli 250 koni, 785 sztuk byd\u0142a rogatego, 480 owiec zwyczajnych, 643 \u015bwi\u0144 i 74 k\u00f3z. Pod wzgl\u0119dem fabrycznym znajduje si\u0119 tu: fabryka tytuniu (machorki), zatrudn. 7 ludzi i produkuj\u0105ca za 12,600 rs.; dwa browary z produkcy\u0105 za 19,340 rs.; dwie fabryki zapa\u0142ek z produkcy\u0105 za 1997 rs.; trzy fabryki \u015bwiec \u0142ojowych z produkcy\u0105 za 1175 rs., oraz \u015bwie\u017co (w 1887 r.) za\u0142o\u017cony m\u0142yn parowy na wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119, dotychczas jeszcze nie czynny. W P. jest 476 rzemie\u015blnik\u00f3w, po wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci garncarzy, zamieszka\u0142ych na przedmie\u015bciu zwanem G\u00f3rka, i s\u0142yn\u0105cych na ca\u0142y powiat; znajduje si\u0119 tu 99 sklep\u00f3w, z tych 54 murowanych. Targi odbywaj\u0105 si\u0119 co tydzie\u0144, wi\u0119ksze jarmarki za\u015b cztery razy do roku: na drugi dzie\u0144 Zielonych \u015awi\u0105tek, w pi\u0105tek dziesi\u0105tego tygodnia po Wielkanocy, 6 (18) sierpnia i 14 (26) pa\u017adziernika. G\u0142\u00f3wne przedmioty handlu: byd\u0142o i narz\u0119dzia rolnicze. P. po\u0142\u0105czony jest lini\u0105 telegraficzn\u0105 z Brze\u015bciem przez Kobry\u0144 i bezpo\u015brednio z Wo\u0142kowyskiem. W dziejach wyst\u0119puje P. w drugiej po\u0142owie XV w., gdy kn. Iwan Semenowicz Kobry\u0144ski usi\u0142owa\u0142 za\u0142o\u017cy\u0107 tu miasto. Pierwotnie mia\u0142 sta\u0107 tu dw\u00f3r nale\u017c\u0105cy do ks. Kobry\u0144skich, nazwany Dobuczyn, kt\u00f3ry zosta\u0142 nazwany P., wed\u0142ug podania Prosian\u0105, od prosa, kt\u00f3re znakomicie si\u0119 tu rodzi. Z uwagi jednak, \u017ce o 5 w. od dzisiejszej P. jest du\u017ca wie\u015b, do dzi\u015b dnia Dobuczynem nazwana, podanie to zdaje si\u0119 by\u0107 w\u0105tpliwem. Pod\u0142ug innego podania osada ta za\u0142o\u017con\u0105 zosta\u0142a przez wychod\u017ac\u00f3w pruskich, kt\u00f3ry uchodz\u0105c przed prze\u015bladowaniem Krzy\u017cak\u00f3w, schronili si\u0119 do dzielnicy ks. Kobry\u0144skich, osiedlili w lesistych okolicach wsi Dobuczyna i nadali nowej osadzie miano Prussany al. Prussiany. W 1473 r. ku. Iwan Semenowicz Kobry\u0144ski z \u017cona, sw\u0105 Fedor\u0105, c\u00f3rk\u0105 Iwana Rohaty\u0144skiego, fundowa\u0142 w P. cerkiew na cze\u015b\u0107 Narodzenia Bo\u017cego. Akt fundacyi tej, wydany w Kobryniu d. 9 pa\u017adziernika 1473 r. i og\u0142oszony przez Bali\u0144skiego (ob. Staro\u017cytna Polska, t. III, 765), ma si\u0119 znajdowa\u0107 w metryce litewskiej oraz wsp\u00f3\u0142czesnym odpisie w ksi\u0105\u017cce cerkiewnej zawieraj\u0105cej ewangelie. Dokument ten, jak to s\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142 Bali\u0144ski, zdaje si\u0119 by\u0107 podrobionym, wszak\u017ce widocznie osnowa jest wzi\u0119ta z autentyku, kt\u00f3ry protopop przedstawiaj\u0105c kr\u00f3lowej Annie do potwierdzenia, m\u00f3g\u0142 cokolwiek zmieni\u0107. Jednym z dowod\u00f3w podrobienia jest, \u017ce kn. Iwan Kobry\u0144ski nazwany jest tu dzier\u017cawc\u0105 ca\u0142ej ziemi \u017cmujdzkiej, podczas gdy wiadomo, \u017ce starosta generalnym \u017cmujdzkim od 1450 do 1485 r. by\u0142 Jan Kie\u017cgaj\u0142owicz. Po wyga\u015bni\u0119ciu na kn. Iwanie w linii m\u0119skiej ro\u00addu kn. Kobry\u0144skich, dobra kobry\u0144skie wr\u00f3ci\u0142y do kr\u00f3la, kt\u00f3ry pozostawiaj\u0105c ksie\u017cn\u0119 Fedor\u0105 w posiadaniu takowych, wyda\u0142 j\u0105 1492 r. za Juria Pacewicza; nast\u0119pnie Kobry\u0144szczyzna pozostaje w posiadaniu Wac\u0142awa Kostewicza, m\u0119\u017ca Anny, siostry ostatniego kn. Kobry\u0144skiego, kt\u00f3ry po \u015bmierci swej \u017cony (\u2020 1513 r.), otrzyma\u0142 Kobry\u0144 w dzier\u017caw\u0119, by\u0142 pierwszym jego starost\u0105, i sum\u0119 dzier\u017caw\u0105 1000 k\u00f3p przy obj\u0119ciu sstwa ui\u015bci\u0142. Na przypadek \u015bmierci Kostewicza przywilej na Kobry\u0144 otrzyma\u0142a kr\u00f3lowa Bona, kt\u00f3ra wesz\u0142a w faktyczne posiadanie w 1533 r. Kostewicz fundowa\u0142 w P. w 1522 r. ko\u015bci\u00f3\u0142 katol. p. w. \u015bw. Zygmunta i Wac\u0142awa, kt\u00f3ry kr\u00f3lowa Bona w 1534 r. odnowi\u0142a i nowym funduszem wzbogaci\u0142a, zamieniaj\u0105c osad\u0119 w miasteczko. Nast\u0119pnie dobra te otrzyma\u0142a w oprawie wdowiej kr\u00f3lowa Anna Jagiellonka, kt\u00f3ra w 1588 r. wyzwoli\u0142a miasto z pod prawa ziemskiego, obdarzaj\u0105c je magdeburskiem, przyczem nada\u0142a P. piecz\u0119\u0107 czyli herb b\u0142\u0119kitnego w\u0119\u017ca, wij\u0105cego si\u0119 i trzymaj\u0105cego w pysku dzieci\u0119 do po\u0142owy widzialne, w srebrnem polu. Herb ten, b\u0119d\u0105cy her\u00adbem Sforz\u00f3w, dotychczas pozosta\u0142. Zygmunt III potwierdzaj\u0105c 6 maja 1589 r. przywilej ten swojej ciotki, dozwoli\u0142 miastu mie\u0107 w\u0142asne kramy, inaczej kletkami zwane, woskobojni\u0119 i wag\u0119, tudzie\u017c miar\u0119 zbo\u017ca i miodu pra\u015bnego; odda\u0142 na doch\u00f3d miasta pob\u00f3r pod nazwami: poduszne, pomierne, sto\u0142powe i \u0142opatkowe; za wolne szynkowanie miodu i piwa naznaczy\u0142 kapszczyzny z ka\u017cdego szynku po 60 gr. rocznie, od wina za\u015b i gorza\u0142ki arendy z ca\u0142ego miasta 100 z\u0142., kt\u00f3re to pieni\u0105dze w\u00f3jt winien na \u015bw. Marcin oddawa\u0107 do r\u0105k ststy albo ekonoma kobry\u0144skiego. Opr\u00f3cz targ\u00f3w w pi\u0105tek naznaczone zosta\u0142y jarmarki na drugi dzie\u0144 po \u015bw. Tr\u00f3jcy i na dzie\u0144 Przemienienia Pa\u0144skiego lub na Podwy\u017cszenie \u015bw. Krzy\u017ca. W le\u017c\u0105cem o 1 w. od miasta przedmie\u015bciu G\u00f3rka, za\u0142o\u017con\u0105 zosta\u0142a w 1570 r. cerkiew, kt\u00f3r\u0105 w 1689 r. odnowi\u0142 Bu\u0142haryn. Ekonomia pru\u017ca\u0144ska sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z 66 wsi i zarz\u0105dzan\u0105 by\u0142a przez gubernatora. Po ostatnim rozbiorze Rzpltej cesarzowa Katarzyna dobra te darowa\u0142a genera\u0142owi Rumiancowowi; wkr\u00f3tce rozprzedane przez niego Tr\u0119bickiemu, Szwykowskiemu, Bu\u0142harynowi, W\u0142odkowi i in., w posiadaniu potomk\u00f3w kt\u00f3rych do dzi\u015b dnia po wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci pozostaj\u0105. W 1812 r. sta\u0142 tu genera\u0142 francuzki Reynier z 7-m korpusem piechoty. Par. kat., dek. pru\u017ca\u0144skiego, 2119 dusz. Kaplica a dawniej filia w Do\u0142hem. Par. prawos\u0142. \u015bw. Aleksandra Newskiego ma 3318 wiernych, Narodzenia za\u015b Bo\u017cego 2841 dusz. Opis P. poda\u0142y K\u0142osy, t. XI, Nr. 276.<\/p>\n

Pru\u017ca\u0144ski powiat<\/i>, po\u0142o\u017cony w \u015brodku gub. grodzie\u0144skiej, ograniczony jest powiatami: kobry\u0144skim, s\u0142onimskim, wo\u0142kowyskim i brzeskim. Po\u0142o\u017cenie ma stosunkowo wzniesione lecz r\u00f3wne. W p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci powiatu znajduje si\u0119 b\u0142otniste p\u0142askowzg\u00f3rze, z kt\u00f3rego bior\u0105 pocz\u0105tek rzeki: Muchawiec, wpadaj\u0105cy do Bugu i id\u0105cy z nim do Ba\u0142tyku, oraz Jasio\u0142da, zalewaj\u0105ca b\u0142ota pi\u0144skie i zd\u0105\u017caj\u0105ca do morza Czarnego. Ten dzia\u0142 wodny mo\u017ce by\u0107 uwa\u017cany za p\u0142n.-zachodni\u0105 granic\u0119 Polesia. Zachodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 powiatu zajmuje puszcza Bia\u0142owiezka, w kt\u00f3rej dotychczas znajduj\u0105 si\u0119 jedyne w Europie \u017cubry. Liczba ich jednak zmniejsza si\u0119 ci\u0105gle, zw\u0142aszcza ostatnimi czasy, z powodu powstania tu nowych wsi i osad, mieszka\u0144cy kt\u00f3rych wyrabiaj\u0105c nowe pola i kosz\u0105c \u0142\u0105ki, pozbawiaj\u0105 \u017cubr\u00f3w \u017cywno\u015bci, i niszcz\u0105c pokryjomu, liczb\u0119 ich uszczuplaj\u0105, tak \u017ce ostateczne znikni\u0119cie \u017cubr\u00f3w jest ju\u017c teraz tylko kwesty\u0105 czasu. Gleba powiatu po cz\u0119\u015bci czarnoziemna, w cz\u0119\u015bci gliniasta, w og\u00f3le urodzajna. Og\u00f3lna przestrze\u0144 powiatu zajmuje 3465 w. kw. al. 360,938 dzies., w tej liczbie 106,653 dz. rz\u0105dowej. Las\u00f3w w powiecie znajduje si\u0119 123,223 dz. (32,492 dz. prywatn. i 90,731 rz\u0105d.), t. j. 34\u20222% og\u00f3lnej przestrzeni. Pod\u0142ug dawniejszych pomiar\u00f3w by\u0142o w powiecie 350,162 dz., w tej liczbie 4,335 pod sadybami, 115,970 gr. orn., 48,074 \u0142\u0105k, 28,623 pastw., 150,452 las\u00f3w i 2696 nieu\u017cytk\u00f3w. W 1860 r. by\u0142o w powiecie: 6550 koni, 24 986 sztuk byd\u0142a rogatego, 23,090 owiec zwyczajnych, 20,305 rasy poprawnej, 21,650 \u015bwi\u0144 i 249 k\u00f3z, w og\u00f3le 96,860 sztuk. W 1877 r. liczba byd\u0142a wzros\u0142a do 161,344 sztuk, mianowicie: 16,001 koni, 46,022 byd\u0142a rogatego, 49,541 owiec zwyczajnych, 13,732 rasy poprawnej, 35,645 \u015bwi\u0144, 401 k\u00f3z i 2 os\u0142y. W 1878 r. by\u0142o w powiecie 96,865 mk., t. j. 28 na 1 w. kw. Pod\u0142ug stanu by\u0142o (opr\u00f3cz mta P.), 755 szla\u00adch\u00adty rodowej, 40 szla\u00adch\u00adty osobistej, 222 stanu duchownego, 9920 mieszczan, 24,635 w\u0142o\u015bcian skarbowych, 315 kolonist\u00f3w, 50,428 w\u0142o\u015bcian uw\u0142aszczonych, 102 cudzoziemc\u00f3w; reszt\u0119 stanowi\u0105 wojskowi i \u017co\u0142nierze urlopowani. Pod wzgl\u0119de<\/span>m wyznaniowym by\u0142o w powiecie: 67,735 prawos\u0142., 12,320 katol., 397 ewang. i 9369 \u017cyd. Pod wzgl\u0119dem narodowo\u015bci w 1860 r. by\u0142o 30,000 Rusin\u00f3w prawos\u0142., 307 Wielkoross. prawos\u0142., 22,103 Litwin\u00f3w praw., 6447 Polak\u00f3w katol., 5,507 Litwin\u00f3w katol. i 6013 \u017cyd\u00f3w. G\u0142\u00f3wne zaj\u0119cie mieszka\u0144c\u00f3w stanowi rolnictwo. Pod wzgl\u0119dem fabrycznym, pod\u0142ug danych za 1877 rok, znajdowa\u0142o si\u0119 w powiecie: 10 gorzelni produkuj\u0105cych za 131,415 rs. i zatrudniaj\u0105cych 65 ludzi; 4 browary z prod. 26,500 rs., daj\u0105cych zatrudnienie 17 ludziom; 1 m\u0142yn parowy, produkuj\u0105cy za 1400 rs. i zatrud. 5 ludzi; 4 fabryki terpentyny, produk. za 4810 rs, i zatrudn. 17 ludzi; 4 fabr. kleju, produk. za 855 rs. i zatrud. 4 ludzi; 6 cegielni, prod. za 4000 i zatrud. 24 ludzi; 1 fabr. ser\u00f3w, produk. za 14,000 rs. i zatrud. 3 ludzi; 1 fabr. sztyft\u00f3w do but\u00f3w, produk. za 12,000 rs. i zatrud, 4 ludzi. Pod wzgl\u0119dem administracyjnym powiat dzieli si\u0119 na 5 okr\u0119g\u00f3w policyjnych (stan\u00f3w): Sielec, Bereza Kartuska (Kartuz-Bereza), Pru\u017cana, Szereszewo i Narewka; 22 gmin: sieleck\u0105, noskowsk\u0105, rudnick\u0105, kotra\u0144sk\u0105 (w 1 okr. pol.), beresk\u0105, maleck\u0105 (Malecz), rewiatyck\u0105, czerniakowsk\u0105, maciejowsk\u0105 (w 2 okr. pol.), nikyty\u0144sk\u0105 (z zarz\u0105dem w Pru\u017canie), dobuczy\u0144sk\u0105, micha\u0142owsk\u0105, linowsk\u0105, bajkowak\u0105, wielkosielsk\u0105 (w 3 okr. pol.), szereszewsk\u0105, horodecznia\u0144sk\u0105, starunowsk\u0105, murawiewsk\u0105, suchopolsk\u0105 (w 4 okr. pol.), masiewsk\u0105 i bia\u0142owiezk\u0105 (w 5 okr. pol.). Opr\u00f3cz P. w powiecie znajduj\u0105 si\u0119 mka: Bereza, Malecz, Narewka, Sielec i Szereszewo. Pod wzgl\u0119dem ko\u015bcielnym powiat dzieli si\u0119 na 3 dekanaty (b\u0142ahoczynia) prawos\u0142awne: pozna\u0144ski, sielecki i szereszewski, obejmuj\u0105ce 27 parafii (opr\u00f3cz dwu parafii w P.) i maj\u0105cych w og\u00f3le 14 cerkwi murow., 23 drewn., 1 kapl. murow. i 14 kaplic drewn. Dekanat (b\u0142ahoczynie) pru\u017ca\u0144ski ma 10 parafii i 19,325 dusz. Wszystkie parafie katol. pow. pru\u017ca\u0144skiego tworz\u0105 jeden tylko dekanat t. n., obejmuj\u0105cy dzi\u015b 4 tylko parafie: P., Szeresz\u00f3w, Siehniewicze i Kiwatycze (dawniej jeszcze Sielec i Bereza); 19,964 wiernych. Ko\u015bcio\u0142\u00f3w jest 2 murow. i 2 drew. oraz 2 kaplice murow. Nadto w powiecie znajduj\u0105 si\u0119 2 domy modlitwy protestanckie drewn., 2 synagogi \u017cydowskie murow., 1 szko\u0142a modlitewna murow. i 19 drewn. St. pocztowe znajduj\u0105 si\u0119 w P., Szereszewie, Linowie, Berezie i Tewlu (trzy ostatnie s\u0105 tak\u017ce stacyami drogi \u017celaznej moskiewsko-brzeskiej). W 1794 r. utworzony by\u0142 z cz\u0119\u015bci pow. pru\u017ca\u0144skiego powiat berezki, kt\u00f3rego jedynym marsza\u0142kiem by\u0142 ks. Franciszek Lubecki. Marsza\u0142kami szla\u00adch\u00adty pow. pru\u017ca\u0144skiego byli: Felicyan Grabowski h. Do\u0142\u0119ga (1798, 1800), Filip Chrzanowski h. Korab (1805, 1807), Wiktor Wis\u0142ouch h. Odyniec (1807), J\u00f3zef Bu\u0142haryn h. Dwa Miecze (1812), Kazimierz Moraczewski h. Cholewa (1817, 1825), Walenty Szwykowski h. Ogo\u0144czyk (1854). J. Krz.<\/i><\/p>\n

Pru\u017cany,<\/b> dobra, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Dobuczyn, o 6 w. od miasta pow. Pru\u017cany.<\/p>\n

Pru\u017ca\u0144ska Juryzdyka,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. michaj\u0142owska, o 1 w. od Pru\u017cany.<\/p>\n

Pryga,<\/b> w\u015b i fol., majorat, pow. kalwaryjski, par. Simno, gm. Kirsna, odl. od Kalwaryi 30 w. W\u015b ma 15 dm., 121 mk.; fol. 7 dm., 31 mk. W 1827 r. 13 dm., 126 mk. Dobra P. w 1843 r. oddzielone z d\u00f3br rz\u0105d. Rudawka, nadane zosta\u0142y na prawach majoratu genera\u0142owi jazdy Strandtmannowi; sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z folw.: Krasne (512 mr.), Ate\u015bniki (723 mr.), Siemieniszki (304 mr.), Pryga (397 mr.), lasu (998 mr.), osad: Nowinka (33 mr.), Makowszczyzna (41 mr.), razem 3008 mr. Do d\u00f3br nale\u017ca\u0142y te\u017c: w\u015b Pryga os. 12, z gr. mr. 353; w\u015b Grab\u00f3wka os. 16, z gr. mr. 368; w\u015b Turyszki, os. 10, z gr. mr. 403; w\u015b Birszcze os. 24, z gr. mr. 551; w\u015b Ate\u015bniki os. 70, z gr. 856; w\u015b Siemieniszki os. 34, z gr. mr. 515; w\u015b Da\u0142mary\u0142o os. 48, z gr. mr. 150; w\u015b Poczyre, os. 7, z gr. mr. 26.<\/p>\n

Prynowo,<\/b> w\u015b na pruskich Mazurach, pow. w\u0119goborski, st. poczt. i tel. W\u0119gobork. Wie\u015b spolszcza\u0142a. Wielki mistrz Pawe\u0142 v. Rusdorf nadaje Janowi Krause, Marcinowi, synowi Pietrasza, Paw\u0142owi Schuler, Paw\u0142owi Knorr i Tomaszowi, synowi Pietrasza, na prawie che\u0142mi\u0144skiem 60 w\u0142\u00f3k we wsi Primsdorf, z wy\u017cszem i ni\u017cszem s\u0105downictwem i obowi\u0105zkiem 1 s\u0142u\u017cby zbrojnej od ka\u017cdych 15 w\u0142\u00f3k; 6 lat wolno\u015bci. Dan w Gierdawach w pi\u0105tek przed \u015bw. Piotrem w okowach r. 1435. W. m. Marcin Truchses zatwierdza r. 1484 powy\u017cszy przywilej Marcinowi i Jerzemu Floryanom, braciom, Jerzemu Rusinowi (Reusse), Niklaszowi Mi\u0142kowi, Jakubowi Schmidt i innym mieszka\u0144com prynowskim. Jan Pusz, ssta w\u0119goborski, podaje r. 1547 do wiadomo\u015bci, \u017ce Jakub K\u00f3zka (Koschka) z Prynowa i jego zi\u0119\u0107 Micha\u0142 Gierawski sprzedali Krzysztofowi, so\u0142tysowi z Nowej Wsi, 5 w\u0142\u00f3k za 167\u00bd grzywien. Ad. N.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Prype\u0107,<\/b> po bia\u0142orusku Prypa\u0107<\/i> (wyraz bia\u0142oruski prypad\u017a<\/i> znaczy miejsce przepadziste, bagniste, oparzyste), ross. Pripiat’<\/i>, u latopisc\u00f3w i kronikarzy (Stryj<\/span>kowski) Perepecz<\/i> al. Perepieca<\/i>, \u0142aci\u0144. Perepetus<\/i>, w mowie flisak\u00f3w podobno Trypia\u0107<\/i>, rzeka poleska, prawy dop\u0142yw Dniepru<\/a>, do kt\u00f3rego uchodzi w pobli\u017cu Czarnobyla. P., maj\u0105c przewa\u017cnie charakter rzeki bagnistej, w biegu swym przez niziny poleskie wielokrotnie rozdziela si\u0119 i rozga\u0142\u0119zia na liczne ramiona, kt\u00f3re nast\u0119pnie \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 zn\u00f3w z sob\u0105, przyczem kilkakrotnie zatraca sw\u0105 nazw\u0119 i przybiera zupe\u0142nie inn\u0105, jak Parok, Strumie\u0144, Stochod i in., w skutek czego \u015bledzenie g\u0142\u00f3wnego koryta jest bardzo utrudnionem a nawet miejscami niemo\u017cliwem. Z tego te\u017c powodu wszystkie dotychczasowe opisy tej rzeki grzesz\u0105 brakiem jasno\u015bci, czego i w naszej pracy niepodobna by\u0142o unikn\u0105\u0107. P. bierze pocz\u0105tek pod wodnym dzia\u0142em europejskim, kt\u00f3ry j\u0105 odgranicza w krainie jej \u017ar\u00f3d\u0142owisk od doliny Bugu (o 20 w.), w pobli\u017cu mka Szacka w pow. w\u0142odzimierskim gub. wo\u0142y\u0144skiej, pomi\u0119dzy wsiami Ho\u0142owno a Stara Huta, w okolicy le\u017c\u0105cej na kra\u0144cu kredowych formacyi Wo\u0142ynia, kt\u00f3ra z wy\u017cszego poziomu spadaj\u0105c ku Prypeci, wodami swemi zasila ma\u0142e pojezierze. P. powstaje z po\u0142\u0105czenia kilkunastu (do 15) b\u0142otnistych ruczaj\u00f3w, wyp\u0142ywaj\u0105cych z b\u0142ot i niewielkich jezior. Zaraz na pocz\u0105tku zasila P. od strony po\u0142udniowej kana\u0142 na 10 wiorst d\u0142ugi, odprowadzaj\u0105cy wody rz. Wy\u017cwy, a nieco wy\u017cej rz. Turya od prawego brzegu. P\u0142yn\u0105c w kierunku p\u0142n.-zachodnim \u0142\u0105kami oparzystemi, poni\u017cej mka Ratna (w pow. kowelskim) rozdziela si\u0119 na wiele drobnych i w\u0105zkich odn\u00f3g, tworz\u0105cych znaczn\u0105 ilo\u015b\u0107 ostrow\u00f3w. Pod wsi\u0105 Niewier tworzy ca\u0142\u0105 sie\u0107 odn\u00f3g i tu z prawej strony przyjmuje obfit\u0105 strug\u0119, prowadz\u0105c\u0105 wody poblizkiego wielkiego jeziora Bia\u0142e. Nast\u0119pnie zwracaj\u0105c si\u0119 coraz bardziej na wsch\u00f3d i zebrawszy wszystkie odnogi w jedno koryto, rozlewa si\u0119 szeroko po\u015br\u00f3d bagnistych b\u0142oni i pod wsi\u0105 Wiesz\u0142y tworzy staw. Przyjmuje tu od prawego brzegu strumienie wyp\u0142ywaj\u0105ce z bagien Stole\u0144skich; o 3 w. poni\u017cej obraca m\u0142yn. Dosi\u0119ga gub. grodzie\u0144skiej, przyczem podzielona na odnogi przyjmuje od lew. brzegu rzk\u0119 Krywic\u0119 i na przestrzeni 4 w. stanowi granic\u0119 pow. kowelskiego i kobry\u0144skiego. Nast\u0119pnie wchodzi w pow. pi\u0144ski, na samej granicy kt\u00f3rego, przyj\u0105wszy od lewego brzegu rzk\u0119 Zag\u0142uszeczie, przy uj\u015bciu jej obraca m\u0142yn. O 3 w. poni\u017cej dzieli si\u0119 na dwa ramiona: lewe, zasilone rzk\u0105 Rozsoch\u0105 i prawe, przybieraj\u0105ce rzk\u0119 Breszcz\u0119. Ramiona te \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 na kr\u00f3tko pod wsi\u0105 Cyr, w okolicy wsi \u0141achwicze, by si\u0119 rozdzieli\u0107 ponownie i potem znowu po przebiegu trzech wiorst zla\u0107 si\u0119 w punkcie przej\u015bcia przez rzek\u0119 traktu pocztowego pi\u0144sko-rowie\u0144skiego. O kilka wiorst poni\u017cej tego traktu P. zbiera swe wody w du\u017cem jeziorze Lubia\u017a, pod wsi\u0105 t. n. Za Lubiaziem, pod wsi\u0105 Chociu\u0144, rozlewa si\u0119 w jezioro z kilku wyspami; do tego rozlewu dop\u0142ywa z prawej strony rami\u0119 Stochodu. Dalej P. rozdziela si\u0119 na liczne odnogi, zw\u0142aszcza pod wsi\u0105 Swa\u0142owicze, k\u0119dy tworzy rozlew jeziorny, zasilony z praw. strony wodami rzeki Stochodu. Za Swa\u0142owiczami podzielona na koryta, d\u0105\u017cy pod mko Nobel do du\u017cego jeziora t. n. Pocz\u0105wszy od Chociunia do Nobla, oko\u0142o 20 w., nosi nazw\u0119 Parok al. Paroh. Przed Noblem oddziela lewe koryto, kt\u00f3re p\u0142yn\u0105c na p\u0142n.-wsch\u00f3d, rozlewa si\u0119 pod wsi\u0105 Omyt w jezioro zwane Osady. Z jeziora tego wyp\u0142ywaj\u0105ca odnoga prawa \u0142\u0105czy si\u0119 z jez. Nobel, lewy za\u015b pr\u0105d po za Omytem, podzielony na kilka koryt, p\u0142ynie ko\u0142o wsi Newel i Pryk\u0142adniki, by si\u0119 zla\u0107 ze Strumieniem. Z drugiej znowu strony, ca\u0142a masa wody wyp\u0142ywaj\u0105ca kilku odnogami z jez. Nobel, zasilona od prawego brzegu rz. Wiesie\u0142uch\u0105 i M\u0142ynok, przybiera nazw\u0119 Strumie\u0144. Pr\u0105d ten Strumienia pomi\u0119dzy wsiami Siniczyce i Dubczyce tworzy ca\u0142y szereg wysepek w\u015br\u00f3d licznych odn\u00f3g. Za Dubczycami lewe rozga\u0142\u0119zienia \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w okolicy wsi Komora z ramionami p\u0142yn\u0105cemi od Newla i Pryk\u0142adnik, prawe za\u015b rami\u0119, odzyskawszy znowu nazw\u0119 Prypeci, znacznie zw\u0119\u017cone, zasila si\u0119 pod fol. Golec z prawej strony rz. No\u017cyk; nast\u0119pnie up\u0142yn\u0105wszy 10 w. kotlin\u0105, maj\u0105c\u0105 prawe wybrze\u017ce lesiste, a lewe bagniste, rozszerza swe koryto pod wsi\u0105 Nia\u0144kowicze i naprzeciwko wsi Para, przeci\u0119te silnym pr\u0105dem lewego ramienia rz. Styru, zwanego Prostyr\u0144, zasila si\u0119 dwoma lewemi odnogami Styru: Zadubie i Zalesie. Na przestrzeni oko\u0142o 32 w., pocz\u0105wszy od okolicy Dubczyc do wsi Para, lud nazywa rz. Gni\u0142\u0105-Prypeci\u0105, a czasem Para. O 5 w. za pot. Zalesie, p\u0142yn\u0105cym od strony Styru, P. przyj\u0105wszy z prawego brzegu g\u0142\u00f3wne koryto Styru, p\u0142ynie ko\u0142o wsi: \u0141opatyn i Koniuchy, a pod wsi\u0105 Hrywkowicze zasila si\u0119 z prawej strony rz. Stub\u0142\u0105; nast\u0119pnie pod wsi\u0105 Wulwiczy przecina go\u015bciniec z Pinska do P\u0142otnicy i up\u0142yn\u0105wszy z tego miejsca oko\u0142o 10 w. i oddzieliwszy na kr\u00f3tko wprz\u00f3d prawe w\u0105zkie rami\u0119, \u0142\u0105czy si\u0119 w okolicy wsi Berezcy z korytem pochodz\u0105cem od zlania si\u0119 Jasio\u0142dy<\/a>, a jak inni chc\u0105, Piny ze Strumieniem, p\u0142yn\u0105cem od Pi\u0144ska. Do tego miejsca P. przerywana okolnemi licznemi odnogami, przybiera\u0142a odmienne na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adka, odt\u0105d za\u015b a\u017c do uj\u015bcia nazwa jej ju\u017c si\u0119 nie zmienia. Rzeka ma i odt\u0105d ci\u0105gle kierunek wschodni a\u017c do Mozyrza, poczem zwraca si\u0119 na po\u0142udnie. Kotlina Prypeci nieprzejrzana, b\u0142otna, zaros\u0142a jest nadzwyczaj bujn\u0105 traw\u0105, sitowiem, \u0142oz\u0105 a niekiedy dziewiczymi lasami; koryto za\u015b porozdzielane na mn\u00f3stwo odn\u00f3g, tworzy mnogo\u015b\u0107 ostrow\u00f3w, zatok i jezior, kt\u00f3re s\u0105 niezmiernie dogodne dla rozp\u0142adzania si\u0119 ryb i przemys\u0142u rybnego. Pr\u0105d wody z powodu szeroko\u015bci kotliny rzadko si\u0119 zbli\u017ca do brzeg\u00f3w ma\u0142o zasiedlonych. Poni\u017cej Berezc\u00f3w w obr\u0119bie pow. pi\u0144skiego, z obu stron wcale nie ma osad zamieszka\u0142ych. W granicach pow. mozyrskiego znajduje si\u0119 38 miejsc zasiedlonych nad brzegami, w odleg\u0142o\u015bci najwy\u017cej 2 wiorst od kotliny, mianowicie z lewej strony: Borek, Laskowicze, Dereszewicze, Ho\u0142ubica, Wysza\u0142\u00f3w, Turek, Makarycze, Petrykow (mko, oko\u0142o 500 osad), Bie\u0142ki, Bie\u0142anowicze, Nowosio\u0142ki, Ocirki, Micury, Ko\u0144kowicze, Bahrymowicze; z prawej strony: Wiere\u015bnica, Zapiaseczno, Zajatele, Turow (mko, przesz\u0142o 500 osad), Czernicze, Pohost, Pierer\u00f3w, \u015aniady\u0144, Mordwin, Mojsiewicze, Wie\u0142awsk, Szestowicze, Ba\u0142a\u017cewicze, Skryha\u0142\u00f3w, \u017bechowicze, Ko\u015bciakiewicze, Zahorany, \u0141yczy\u017cewicze, Irenki, \u0141anty, Telepuny, Mozyrz i Okuninki, W obr\u0119bie pow. rzeczyckiego 20 miejsc zasiedlonych, mianowicie z lewej strony: Hrady, Jurewicze (mko, oko\u0142o 140 osad), Obuchowszczyzna, \u0141omot, Tulgowicze, \u0141omacze, Orewicze, Krasnosielie, Barszczowka; z prawej strony: Strelsk, Barbar\u00f3w (mko, oko\u0142o 90 osad), Huta, Narowla (mko), Konotop, Karpowicze, Wiepry, Nadtoczajewka, Re\u017cawa, Dowlady, Bia\u0142osoroki. W obr\u0119bie powiatu radomyskiego, z lewej strony: Usowa, Krasne, Krywa-Hrada, Starosielie, Koni\u00f3wka; z prawej strony: Beni\u00f3wka, Katar\u00f3wka, Rudnia, Szepielewicze, Siemichody, Nahorcy, Kopacze, Lelew, Czarnobyl (mko) i Ocieszew w pobli\u017cu uj\u015bcia, w okolicach kt\u00f3rego mia\u0142a zaj\u015b\u0107 krwawa bitwa Litwin\u00f3w z Tatarami, dowodzonych z jednej strony przez Erdziwi\u0142\u0142a, w. ks. lit., z drugiej przez wodza Kiejdana. W boju tym dzicz tatarska zosta\u0142a pobit\u0105. Z dop\u0142yw\u00f3w wymienimy te tylko, kt\u00f3re maj\u0105 ustalone nazwy. Uchodz\u0105 do P. pocz\u0105wszy od Berezc\u00f3w w pow. pi\u0144skim z lewej strony: Bobryk i Cna; z prawej strony: Wietlica p\u0142ynie na samej granicy pow. pi\u0144skiego i mozyrskiego; w pow. mozyrskim z lewej strony: Smier\u0107, \u0141a\u0144, Site\u0144ka, G\u0142ucha-\u0141a\u0144, S\u0142ucz, Skrypica, Utwocha, Bobryk (drugi), Ptycz, Tremla, Ippa i Nienacz; z prawej strony: Hory\u0144, Stwiga, Swinowoda, Ubor\u0107, Bukl\u00f3wka, Prudek; w pow. rzeczyckim, z lewej strony: Damarka, Uniej, Sudzi\u0142\u00f3wka; z prawej strony: Narowlanka, Mytwa, S\u0142aweczna, Kostr\u00f3wka; w powiecie radomyskim z lewej strony: Brahinka i Teresica; z prawej strony U\u017c pod Czarnobylem, o 20 w. od uj\u015bcia Prypeci do Dniepru. D\u0142ugo\u015b\u0107 biega rzeki w zakr\u0119tach obliczaj\u0105 na 770 wiorst; z tej liczby przypada na gub. wo\u0142y\u0144sk\u0105 89 w., na gub, mi\u0144sk\u0105, t. j. od granicy pow. kobry\u0144skiego do Bia\u0142osoroki czyli do granicy pow. radomyskiego 551 w., wreszcie na guber. kijowsk\u0105 70 w. Powiaty: pi\u0144ski i mozyrski przeci\u0119te s\u0105 Prypeci\u0105 przez p\u00f3\u0142, rzeczycki w cz\u0119\u015bci i z tego powodu komunikacya bardzo jest utrudniona, zw\u0142aszcza w czasie powodzi, kiedy szeroko\u015b\u0107 w\u00f3d rozlanych dochodzi niemal 15 w. Poziom wody wtedy bywa tak wysoki, \u017ce w miejscach gdzie si\u0119 latem kosi trawa, przep\u0142ywaj\u0105 swobodnie du\u017ce statki. Najszersze rozlewy na wiosn\u0119 bywaj\u0105 pomi\u0119dzy Berezcami i Turowem, wtedy wysoko\u015b\u0107 w\u00f3d dosi\u0119ga po nad stan normalny do 19 st\u00f3p. Spadek w\u00f3d P. jest bardzo nieznaczny i pod\u0142ug tablicy podanej przez in\u017cyniera Choroszewskiego (Poszukiwania geologiczne dokonane na Polesiu, Pami\u0119tnik fizyogr., I, 128) wynosi na przestrzeni 579\u20223 klm., od Pi\u0144ska do uj\u015bcia, zaledwie 37\u202257 mt., czyli \u017ce przeci\u0119tny spadek na ca\u0142ej przestrzeni = 0\u20220000641. Brod\u00f3w na Prypeci nie ma prawie a to w skutek bagnistego dna i brzeg\u00f3w w trz\u0119sawiskach. Przeprawy, mianowicie promy, znajduj\u0105 si\u0119: na go\u015bci\u0144cu wiod\u0105cym z Dawidgr\u00f3dka do \u0141achwy, pod Turowem, pod Petrykowem, pod Mozyrzem, pod Kimbar\u00f3wk\u0105, pod Barbarowem, wreszcie na go\u015bci\u0144cu pod Dowladami. Mosty znajduj\u0105 si\u0119: na go\u015bci\u0144cu pocztowym z Pi\u0144ska do R\u00f3wna, w pobli\u017cu mka \u0141ubia\u017c, tudzie\u017c dwa mosty i dwa promy przez odnogi, na go\u015bci\u0144cu ma\u0142ym z Newla do Morocznej, a niedawno przyby\u0142 most \u017celazny na kolei baranowicko-rowie\u0144skiej, w okolicy uj\u015bcia Bobryka. Po\u0142o\u017cenie brzeg\u00f3w Prypeci chocia\u017c w og\u00f3le nizinne, ma jednak i ra\u017c\u0105ce wyj\u0105tki. Od wsi Zahoran, o 14 w. od Mozyrza po\u0142o\u017conej, brzeg prawy coraz si\u0119 podnosz\u0105c formuje wysokie, malownicze wzg\u00f3rza, nawet urwiska skaliste, parowy i jary, kt\u00f3re ci\u0105gn\u0105 si\u0119 pasmem do 3 w. szerokiem o 25 w. poza<\/span> Mozyrz, mianowicie do okolic mka Barbarowa. Lewy brzeg od Mozyrza te\u017c si\u0119 pi\u0119trzy wzg\u00f3rzami, aczkolwiek ni\u017cszymi i po kilkowiorstowej przerwie znowu si\u0119 podnosi pod mkiem Jurewicze. Urwiska skaliste na brzegu prawym stanowi\u0105 ciekawe wyst\u0105pienie gliny mamutowej (ob. Polesie<\/i>). Znaczne wzniesienia gruntu w okolicach Mozyrza widniej\u0105 i na przestrzeni ci\u0105gn\u0105cej si\u0119 kilkunasto-wiorstowym pasem, od strony zach.-po\u0142udn. na p\u0142n-wsch\u00f3d, pomi\u0119dzy b\u0142otami, mianowicie: od Jurewicz a\u017c pod Brahin, mil mo\u017ce siedm. Okolica tedy Mozyrza i Jurewicz jest tylko punktem kulminacyjnym tych wysoko\u015bci, przez kt\u00f3re przedar\u0142y si\u0119 niegdy\u015b wody kotliny obecnego Polesia, toruj\u0105c sobie drog\u0119 do Dniepru. G\u0142\u0119boko\u015b\u0107 rzeki bardzo rozmaita i cz\u0119sto si\u0119 zmienia po powodziach. Zdarzaj\u0105 si\u0119 nawet mielizny, a tu\u017c obok kilko-s\u0105\u017cniowe g\u0142\u0119biny; nadto do niedawna jeszcze g\u0142\u00f3wne koryto by\u0142o zawalone olbrzymimi d\u0119bowymi pniami, kt\u00f3re w czasie obni\u017cenia si\u0119 poziomu w\u00f3d w posuch\u0119, nadzwyczaj utrudnia\u0142y sp\u0142aw wszelki; wszak\u017ce od lat kilku niedogodno\u015b\u0107 ta usuwa si\u0119 przedsi\u0119wzi\u0119ciem, kosztem rz\u0105du, prac kanalizacyjnych pod kierunkiem genera\u0142a J\u00f3zefa \u017byli\u0144skiego i in\u017cyniera Franciszka Dani\u0142owicza, a ta czynno\u015b\u0107 da\u0142a ju\u017c znakomite rezultaty dla handlu. Teraz po P. p\u0142ywaj\u0105 swobodnie nie tylko mniejsze statki ale i parostatki, dochodz\u0105ce do Pi\u0144ska. Szeroko\u015b\u0107 rzeki przy normalnym poziomie rozmaita. Od punktu zlania si\u0119 w\u00f3d Jasio\u0142dy i Strumienia do uj\u015bcia S\u0142uczy, P. miewa od 20\u201435 s\u0105\u017cni, pomi\u0119dzy S\u0142ucz\u0105 i Mozyrzem do 60 s\u0105\u017cni; ni\u017cej 100 s\u0105\u017cni, a przy uj\u015bciu od 150\u2014200 s\u0105\u017cni i tam ma dno ju\u017c twarde. Ze statk\u00f3w kursuj\u0105cych po Prypeci, opr\u00f3cz parostatk\u00f3w, wa\u017cniejsze: barki bez maszt\u00f3w, podnosz\u0105ce do 20,000 pud\u00f3w. Chodza one z towarem na \u201eni\u017c\u201c do Chersonu i Kremie\u0144czuga, lecz ju\u017c nie wracaj\u0105, i tam zwykle bywaj\u0105 sprzedawane na drwa; te za\u015b barki, kt\u00f3re maj\u0105, maszty, p\u0142ywaj\u0105 z \u201eni\u017cu\u201c i w g\u00f3r\u0119 Prypeci. Berliny, podnosz\u0105ce do 12,000 pud., p\u0142ywaj\u0105 na \u201eni\u017c\u201c, jak niemniej za po\u015brednictwem kana\u0142u Bugskiego w g\u00f3r\u0119 a\u017c do Warszawy lub przez kana\u0142 Ogi\u0144ski do Niemna. P\u00f3\u0142barki p\u0142ywaj\u0105 po Prypeci, Dnieprze, systemie Ogi\u0144skim i Bugskim. Opr\u00f3cz tych statk\u00f3w s\u0105 jeszcze tak zwane: obiniaki, \u0142odzie, czajki i szuhaleje, od 150 do 500 pud\u00f3w. Na \u201eni\u017c\u201c z pow. pi\u0144skiego i mozyrskiego sp\u0142awia si\u0119: drzewo okr\u0119towe, dziegie\u0107, smo\u0142a, klepka, r\u00f3\u017cne przer\u00f3bki materya\u0142\u00f3w le\u015bnych, kamienie i w\u00f3dka. Z powrotem statki zabieraj\u0105 przewa\u017cnie s\u00f3l i zbo\u017ce, jakowe produkta z port\u00f3w Prypeci rozwo\u017c\u0105 si\u0119 wozem w g\u0142\u0105b kraju, lub transportuj\u0105 dalej wod\u0105. Port\u00f3w sztucznych na Prypeci nie ma wcale; naturalne za\u015b najwa\u017cniejsze: w Mozyrzu, Petrykowie i Turowie; inne mniej wa\u017cne: pod Zahoranami, Skryha\u0142owem, Sielcem, Strelskiem, Jurewiczami, Barbarowem, Narowl\u0105, \u0141omaczem, Bia\u0142osorok\u0105, Dereszewiczami, Laskowiczami, Ko\u0144kowiczami, Bia\u0142o\u017cewiczami, Ko\u015bciukiewiczami i Czarnobylem. W czasie sp\u0142awu statki poruszaj\u0105 si\u0119 za pomoc\u0105 szost\u00f3w, d\u0142ugich dr\u0105g\u00f3w, kierunek bowiem za pomoc\u0105 \u017cagli bardzo jest trudny z powodu cz\u0119stych zakr\u0119t\u00f3w koryta, prawie pod prostym k\u0105tem. Statki przy zwyk\u0142ym stanie powietrza przep\u0142ywaj\u0105 dziennie do 40 wiorst z wod\u0105, przy wietrze za\u015b niepomy\u015blnym do 15 wiorst. Z obserwacyi 10-letniej obliczono, \u017ce P. zamarza oko\u0142o 9 grudnia, lody puszczaj\u0105 oko\u0142o 25 marca. Rybo\u0142\u00f3stwo stanowi jedno z niewyczerpanych bogactw Prypeci; najg\u0142\u00f3wniejsze w okolicach Turowa, tudzie\u017c przy uj\u015bciu rz. S\u0142awecznej, k\u0119dy przed puszczaniem lod\u00f3w ryba si\u0119 gromadzi w zwartej masie i cz\u0119sto j\u0105 \u0142owi\u0105 dziesi\u0105tkami tysi\u0119cy pud\u00f3w. Z ryb po\u0142awiaj\u0105 si\u0119: jesiotry, sterle, sandacze, szczupaki, mi\u0119tusy, okonie, liny, leszcze, karasie, podleszcze, p\u0142ocie, jazie, g\u0142\u00f3wnie, bie\u0142uhy, wierozuby, wjuny i inne. Rak\u00f3w moc nieprzeliczona i one te\u017c si\u0119 \u0142owi\u0105 przez mieszka\u0144c\u00f3w, gotuj\u0105 a wy\u0142\u0105cznie suszone szyjki stanowi\u0105 nawet przedmiot handlu wywozowego za granic\u0119. Ryba znowu turowska zalega wszystkie rynki krajowe w porze zimowej. Niedawno pobudowane koleje \u017celazne u\u0142atwiaj\u0105 bardzo transporty ryby z Prypeci do Warszawy i w inne miejsca. O przypuszczalnej hypotezie uformowania si\u0119 Prypeci z w\u00f3d zalegaj\u0105cych w przedhistorycznym czasie kotlin\u0119 dzisiejszego Polesia, oraz o stosunkach geologicznych i przyrodniczych doliny Prypeci ob. art. Polesie<\/i> (t. VIII, str. 579 \u2014 587). Opisywali Prype\u0107: Kazimierz Kontrym (w Exkursyi 1829 roku); Sztukenberg (w t. 3 Hydrografii Rossyi); Ziele\u0144ski (w t. I opisu mi\u0144skiej gubernii, str. 155 \u2014 212); Rewi\u0144ski Stanis\u0142aw (w t. 3 Encykl. Rolnictwa, str. 305). Aleksander Jelski<\/i>.<\/p>\n

Przebr\u00f3d<\/b> 1.) w\u015b, pow. szczuczynski, gm. Przestrzele, par. Rajgrod. [M\u0142yn na Jegrzni pod Rajgrodem, dzi\u015b obszar wsi Wojdy (niegdy\u015b Woydy Radziejewo).]<\/span> 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Kukowo, par. Suwa\u0142ki, odl. od Suwa\u0142k 7 w., ma 26 dm., 247 mk. W 1827 r. by\u0142o 18 dm., 111 mk.<\/p>\n

Przechodki,<\/b> kol., pow. augustowski, gm. Sztabin, par. Krasnyb\u00f3r, odl. od Augustowa 18 w.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Przechodnie,<\/b> jezioro w pow. suwalskim, nale\u017cy do grupy sze\u015bciu ma\u0142ych jezior, zlewaj\u0105cych swe wody do Szeszupy<\/a>. Le\u017cy na obszarze d\u00f3br Kadaryszki<\/a>, ma do 10 mr. obszaru. Ob. Gulbin<\/a><\/i>.<\/p>\n

Przechody,<\/b> [\u2026]<\/span> 6.) P.,<\/b> w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 1 okr. pol., gm. Gr\u00f3\u00addek, o 20 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. 7.) P.<\/b> (Prochody<\/i>), w\u015b, pow. brzeski gub. grodzie\u0144skiej, w 4 okr. pol., gm. Wojsko, o 45 w. od Brze\u015bcia. 8.) P.,<\/b> uroczysko, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Masiewo, o 73 w. od Pru\u017cany. J. Krz.<\/i><\/p>\n

Przecze,<\/b> by\u0142y to drobne dzia\u0142ki ornej ziemi, dodawane do \u0142an\u00f3w, mo\u017ce dla wyr\u00f3wnania niejednakowej warto\u015bci takowych pod wzgl\u0119dem gleby. W Lib. Ben. \u0141askiego (I, 41) czytamy: \u201enecnon et certos arvos agri, alias przymyarky<\/i> sive przecze<\/i>, respectu cujus libet mansi in quolibet campo\u201c. Por. te\u017c Lib. Ben. \u0141ask. (I, 46) i S\u0142ow. Geogr. (VII, 851).<\/p>\n

Przeczniak,<\/b> pow. kolne\u0144ski, gm. Gawrychy, par. Nowogr\u00f3d.<\/span><\/p>\n

Przedmie\u015bcia,<\/b> s\u0105 to albo osady powstaj\u0105ce na obszarach podmiejskich, stanowi\u0105cych w\u0142asno\u015b\u0107 miasta, b\u0105d\u017a te\u017c dawniejsze wsie, kt\u00f3re skutkiem wzrostu poblizkich miast przekszta\u0142caj\u0105 si\u0119 z osad rolniczych na przemys\u0142owe. Z biegiem czasu P. staj\u0105 si\u0119 dzielnicami miast, kt\u00f3re otaczaj\u0105. Nazwy swe bior\u0105 albo od osad, na kt\u00f3rych powsta\u0142y, albo te\u017c cz\u0119sto od trakt\u00f3w przy kt\u00f3rych si\u0119 wytwarza\u0142y (Krakowskie Przedmie\u015bcie w Warszawie i Lublinie). Pomieszczamy w \u201eS\u0142owniku\u201c niniejs\u017cym oddzielne opisy tych przedmie\u015b\u0107, kt\u00f3re stanowi\u0105 dot\u0105d oddzielne jednostki administracyjne i maj\u0105 nazw\u0119 odr\u0119bn\u0105. Niekiedy nazw\u0119 P. nosz\u0105 wsie podmiejskie.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Przejma<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) P.,<\/b> pow. szczuczy\u0144ski, gm. Przestrzele, par. Rajgr\u00f3d. 4.) P.,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Krasnopol, odl. od Sejn 13 w., 1 dm., 8 mk., 10 mr. Nale\u017ca\u0142a do d\u00f3br Ilgieniki. 5.) P.<\/b> Wielka<\/i>, P. Ma\u0142a<\/i> i P. Niska<\/i>, pow. maryampolski [?]<\/span>, gm. Zaboryszki, par. Jeleniewo, odl. od Maryampola 21 do 23 w. P. Wielka, w\u015b, ma 18 dm., 136 mk.; P. Ma\u0142a 11 dm., 90 mk.; P. Niska 2 dm., 25 mk. W 1827 r. P. Wielka ma 20 dm., 116 mk.; P. Ma\u0142a 17 dm., 96 mk. 6.) P.<\/b> Wysoka<\/i>, w\u015b,<\/span> i P.<\/i>, fol., pow. maryampolski [?]<\/span>, gm. Zaboryszki, par. Pu\u0144sk, odl. od Maryampola 22 w., ma 19 dm., 155 mk.; we wsi jest jezioro Ko\u017a<\/span>lin<\/a> [Kozin]<\/span>. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad majoratu Kadaryszki<\/a>. P. fol. ma 1 dm., 15 mk. W 1827 r. w obu 17 dm., 141 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Przekopy<\/b> (Perekopy<\/i>), uroczysko, pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr. pol., gm. Jeziory (Oziery), o 35 w. od Grodna.<\/p>\n

Przekopy,<\/b> ob. Perekopy<\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Prze\u0142om<\/b> (Pere\u0142om<\/i>), w\u015b i dobra na prawym brz. Niemna, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Ho\u017ca, o 24 w. od Grodna. Kaplica katol. par. Ho\u017ca. W XIV w. by\u0142 tu zameczek drewniany, zbudowany przez Litwin\u00f3w dla obrony pogranicznych powiat\u00f3w od napa\u015bci krzy\u017cak\u00f3w, zwany przez Wiganda: Perla. W 1378 r. Teodoryk Eltner, komtur z Balgi, przys\u0142awszy podjazdy swe a\u017c pod ten zamek, stoczy\u0142 bitw\u0119 z za\u0142og\u0105 litewsk\u0105 na mo\u015bcie i spali\u0142 podzamcze. Za czas\u00f3w Rzpltej w\u015b ta stanowi\u0142a ststwo niegrodowe prze\u0142omskie, w wojew. trockiem, pow. grodzie\u0144skim, kt\u00f3re pod\u0142ug spis\u00f3w podskarbi\u0144skich z 1569 r. zalicza\u0142o si\u0119 do d\u00f3br sto\u0142u kr\u00f3lewskiego. Pod\u0142ug konstytucyi sejmowych z lat 1662, 1670, 1672, 1679 by\u0142o w ci\u0105g\u0142em posiadaniu egzulant\u00f3w smole\u0144skich i starodubi\u0144skich; nareszcie na sejmie z roku 1773\u201475 stany Rzpltej ststwo to w my\u015bl uchwa\u0142 z r. 1669 i 1772 na dziedziczne dobra dla tych\u017ce egzulant\u00f3w przemieni\u0142y. Por\u00f3w. <\/i>Pere\u0142om<\/a>. J. Krz. <\/i><\/p>\n

Prze\u0142omka,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Paw\u0142\u00f3wka, par. Przero\u015bl, odl. od Suwa\u0142k 20 w., ma 17 dm., 217 mk. W 1827 r. by\u0142o 13 dm., 106 mk.<\/p>\n

Prze\u0142omszczyzna,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Kirsna, par. Simno, odl. od Kalwaryi 32 w., ma 30 dm., 105 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Przepi\u00f3rka,<\/b> rzeczka na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, wyp\u0142ywa w okolicy Kalinowa i wpada pod Krzypkami<\/a> do jeziora Lisewo<\/a>. [Lisewo \u2014 p\u0142n.-wsch. zatoka jez. Rajgrodzkiego<\/a>, dzi\u015b tak\u017ce zwana Przepi\u00f3rka<\/i>. Lewym dop\u0142ywem Przepi\u00f3rki jest Krzywka<\/i> wpadaj\u0105ca niej ko\u0142o Dudek.]<\/span><\/p>\n

Przepi\u00f3rki,<\/b> w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, nad jeziorem t. n., nad sam\u0105 granic\u0105 od kr\u00f3l. polskiego, 4 klm. na p\u0142d. od st. p. Borzym. P. istnia\u0142y ju\u017c 1574 r. Ad. N.<\/i><\/p>\n

<\/a>Przero\u015bl<\/b> 1.) dawniej Przero\u015bl<\/span>a<\/i>, os. miejska, przed 1867 r. miasteczko, przy \u017ar\u00f3d\u0142ach rzeczki Rominty [Dzi\u015b w g\u00f3rnym biegu B\u0142\u0119dzianka.]<\/span>, dop\u0142ywu Prego\u0142y, nad jeziorem zwanem Ko\u015bcielne, pow. suwalski, gm. i par. Przero\u015bl. Le\u017cy w pobli\u017cu granicy pruskiej, odl. 10 w. na p\u00f3\u0142noc od Filipowa, 25 w. od Suwa\u0142k, posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 par. drewniany, szko\u0142\u0119 pocz\u0105tkow\u0105, urz\u0105d gminny, 153 dm., 1703 mk. S\u0105d gminny okr. II i st. poczt. w os. Filip\u00f3w. W 1827 r. by\u0142o tu 218 dm. i 1645 mk. Zawi\u0105zkiem P. by\u0142a osada le\u015bna w kr\u00f3lewskiej puszczy prze\u0142omskiej. W osadzie tej stan\u0105\u0142 ma\u0142y ko\u015bcio\u0142ek drewniany, lecz nieliczna i uboga ludno\u015b\u0107 nie mog\u0142a dostarczy\u0107 dochod\u00f3w plebanowi. Zygmunt August nada\u0142 osadzie prawo miejskie i uposa\u017cy\u0142 plebana sze\u015bcioma w\u0142\u00f3kami ziemi i 6 placami w mie\u015bcie. Zamiast dziesi\u0119ciny \u0142any miejskie i przyleg\u0142ej wioski Krzywej Woli (dzi\u015b Krzywulka) mia\u0142y p\u0142aci\u0107 plebanowi po 2 grosze, nadto otrzyma\u0142 prawo rybo\u0142\u00f3wstwa w jeziorze i rzece. W 1576 r. 23 list. Stefan Batory nada\u0142 (potwierdzi\u0142 ?) miastu prawo magdeburskie i herb (lew za krat\u0105). August II nada\u0142 plebanowi jeszcze dwie w\u0142\u00f3ki w 1696 r. na pro\u015bb\u0119 k\u015b. Jerzego Lisowskiego. P. le\u017c\u0105c na trakcie handlowym z Grodna na August\u00f3w, Raczki, Filip\u00f3w do Prus prowadz\u0105cym, jako punkt pograniczny, stanowi\u0142a do\u015b\u0107 o\u017cywiony rynek handlowy. Oko\u0142o 1800 r. jest ona jednym z najludniejszych miasteczek tej okolicy, ma bowiem 1166 mk. i 230 dm., a wi\u0119c tyle\u017c co Suwa\u0142ki (1184 mk.) i Maryampol (1178) a wi\u0119cej ni\u017c Sejny (516 mk.). Holsche (t. I, 442) podaje, i\u017c rozwija\u0142 si\u0119 tu do\u015b\u0107 \u017cywy ruch handlowy i miasto si\u0119 podnosi\u0142o. Sta\u0142 wtedy garnizonem szwadron huzar\u00f3w pruskich i mia\u0142 tu swe magazyny. P\u00f3\u017aniej, po wcieleniu tych okolic w obr\u0119b K<\/span>si\u0119stwa W<\/span>arszawskiego i kr\u00f3lestwa polskiego, ludno\u015b\u0107 P. zajmuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie przemytnictwem. W 1828 r. wystawiono nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 drewniany, kosztuj\u0105cy 2040 rs. W r. 1857 mia\u0142a P. 198 dm. i 1887 mk. (1131 \u017cyd\u00f3w). Przeprowadzenie dr\u00f3g \u017celaznych w Prusach i kr\u00f3lestwie zdala od P. os\u0142abi\u0142o ruch handlowy i zubo\u017cy\u0142o P., skutkiem czego ludno\u015b\u0107 si\u0119 zmniejszy\u0142a. W 1883 r. wyrestaurowano ko\u015bci\u00f3\u0142 i wzniesiono now\u0105 plebani\u0119. P. par., dek. suwalski, 2626 dusz. P. gmina nale\u017cy do s. gm. okr. II w Filipowie, ma 5693 mr. obszaru i 1932 mk. W sk\u0142ad gminy wchodz\u0105: Prawylas w\u015b, Przero\u015bl osada i w\u015b, Samborowszczyzna, Sypytka. Przero\u015blskie starostwo niegrodowe le\u017ca\u0142o w wdztwie trockiem, pow. grodzie\u0144skim. Pod\u0142ug spis\u00f3w podskarbi\u0144skich z r. 1766 obejmowa\u0142o miasto Przero\u015bl z przyleg\u0142o\u015bciami, kt\u00f3re w tym czasie po Mejerach posiada\u0142 Bia\u0142oz\u00f3r, op\u0142acaj\u0105c z nich kwarty z\u0142p. 1562 gr. 11; hyberny za\u015b ca\u0142y powiat grodzie\u0144ski nie uiszcza\u0142. 2) P.<\/b> Nowa<\/i>, w\u015b, pow. suwalski, gm. i par. Przero\u015bl, odl. od Suwa\u0142k 25 w., ma 9 dm., 56 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 25 mk. 3.) P.<\/b> Ma\u0142a<\/i>, w\u015b i folw., pow. suwalski, gm. Czostk\u00f3w, par. Przero\u015bl, odl. 27 w. od Suwa\u0142k, ma 6 dm., 129 mk.; w 1827 r. 13 dm., 63 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Przero\u015bl<\/b> 1) niem. Przeroszl<\/span>enen<\/i>, w\u015b na pol.-prus Mazurach, pow. go\u0142dapski, nad jeziorem, tu\u017c przy granicy kr\u00f3l. polskiego, 4 klm. na p\u0142d.-wsch. od st. poczt. Dubeningken. [Dzi\u015b Przero\u015bl Go\u0142dapska<\/i>.]<\/span> 2.) P.,<\/b> niem. Przyroscheln<\/i>, w\u015b i osada le\u015bna na pol.- prus. Mazurach, pow. ja\u0144sborski, st. p. Turo\u015bl.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Przerwa,<\/b> rzeka w gub. grodzie\u0144skiej, prawy dop\u0142yw rz. \u0141oso\u015bny<\/a> (lew. dop\u0142. Niemna<\/a>).<\/p>\n

Przerwa<\/b> (Prorwa<\/i>), uroczysko, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Ho\u017ca, o 15 w. od Grodna.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Przerwanki<\/b> al. Przerwanken<\/i>, Muscowiter<\/i>, Spitzenort<\/i>, w\u015b na Mazurach, pow. w\u0119goborski, w \u015brodku mi\u0119dzy trzema jeziorami (ob. <\/i>Go\u0142dapiwa<\/a><\/i>), w okolicy lesistej, 5 klm. od st. poczt. Kruklanek. Istnia\u0142y ju\u017c r. 1544. R. 1549 sprzedaje Jan Pusz, ststa w\u0119goborski, Andrzejowi Moskalowi (Muscowviter) 3 w\u0142\u00f3ki so\u0142eckie, w\u0142\u00f3k\u0119 za 30 grzywien. Dan r. 1549 we wtorek Zielonych \u015awi\u0105tek. W okolicy nad jeziorem Go\u0142dopiwa odkopano cmentarzysko; znaleziono wiele urn, a w nich kamienie zwane zwykle \u201epiorunowcami\u201c; jedna z urn by\u0142a mosi\u0119\u017cna, w niej znajdowa\u0142a si\u0119 korona opleciona drutem na p\u00f3\u0142 palca grubym. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Przesieki<\/b> (Peresieki<\/i>), uroczysko, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. bia\u0142owiezko-aleksandrowska, o 33 w. od Pru\u017cany.<\/p>\n

Przesmyki<\/b> (Peresmyki<\/i>), w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Sielec, o 28 w. od Pru\u017cany.<\/p>\n

Przeszkoda<\/b> 1.) w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. b\u0142o\u0144\u00adski, gm. Grodzisk, par. Oj\u00adrza\u00adn\u00f3w, ma 80 mk., 106 mr. W 1827 r. 4 dm., 41 mk. 2.) P.,<\/b> os., pow. nowo-ra\u00addo\u00adm\u00adski, gm. i par. Gid\u00adle. Niepomieszczona w ostatnich spisach urz\u0119dowych. 3.) P.,<\/b> w\u015b, pow. tomaszowski, gm. i par. Ty\u00adszow\u00adce, odl. 5 w. od Tyszowiec, ma<\/span> 5 dm., 57 mk., 40 mr. gruntu. 4.) P.,<\/b> osada nad. jez. Kle\u00adszczyn, pow. ry\u00adpi\u0144\u00adski, gm. i par. \u017ba\u00ad\u0142e, odl. o 9 w. od Ry\u00adpi\u00adna, ma 3 dm., 37 mk. Tworzy jeden obszar z wsi\u0105 Kle\u00adsz\u00adczyn. 5.) P.,<\/b> os., pow. szczuczy\u0144ski, gm. Szczuczyn, par. W\u0105sosz. W 1827 r. 2 dm., 18 mk. 6.) P.,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Gi\u017ce, odl. od Wy\u0142kowyszek 16 w., ma 18 dm., 165 mk. W 1827 r. 9 dm., 30 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Gi\u017ce. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Przetok<\/b> 1.) w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Kopciowo, odl. od Sejn 31 w., w b\u0142otnistej okolicy, w pobli\u017cu zbiegu Marychy i Ha\u0144czy, ma 10 dm., 88 mk., 153 mr. obszaru. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Justyan\u00f3w. 2.) P.,<\/b> pow. sejne\u0144ski, gm. Pokrowsk, par. Sejny. Miejscowo\u015b\u0107 niepomieszczona w ostatnich spisach.<\/p>\n

Przewa\u0142ka,<\/b> urz\u0119d. Priwa\u0142ka<\/i>, w\u015b i fol w. nad Niemnem, pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr pol., gm. Sobolany, o 30 w. od Grodna. By\u0142a tu filia par. kat. Ho\u017ca. Za czas\u00f3w Rzpltej stanowi\u0142a ststwo niegrodowe przewalskie, le\u017c\u0105ce w woj. trockim, pow. grodzie\u0144skim. Pod\u0142ug spis\u00f3w podskarbi\u0144skich z r. 1569 zalicza\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas do d\u00f3br sto\u0142u kr\u00f3lewskiego; nast\u0119pnie przemienione na ststwo, obejmowa\u0142o miasteczko Przewa\u0142ka z przyleg\u0142o\u015bciami, kt\u00f3re w r. 1766 posiada\u0142 Franciszek Ogi\u0144ski, op\u0142acaj\u0105c ze\u0144 kwarty z\u0142p. 1533 gr. 3. Pomi\u0119dzy wsiami Ho\u017c\u0105 i Przewa\u0142k\u0105 przechodzi po\u0142udniowa granica j\u0119zyka litewskiego.<\/p>\n

Przewilanka<\/b> 1.) uroczysko, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 2 okr. pol., gm. Ob\u00adr\u0119\u00adb\u00adni\u00adki, o 21 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. 2.) P.,<\/b> uroczysko, tam\u017ce, o 22 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. [Obecnie Przewalanka.]<\/span><\/p>\n

Przew\u0142oka,<\/b> dok. 1282 Preuloca<\/i>, pewnie przysta\u0144 nad Ba\u0142tykiem, pod wsi\u0105 Garn\u0105, w pow. s\u0142up\u00adskim, w Pomeranii (ob. P. U. B. v. Perlbach, str. 299). Ks. Fr.<\/i><\/p>\n

Przewo\u017aniki<\/b> 1.) os. w\u0142o\u015bc. nad Wis\u00ad\u0142\u0105, pow. san\u00addo\u00admier\u00adski, gm. i par. \u0141o\u00adni\u00f3w, odl. od San\u00addo\u00admie\u00adrza 26 w., 1 dm., 8 mk., 14 mr. W 1827 r. 3 dm., 18 mk. 2.) P.,<\/b> w\u015b nad rz. Niemnem, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Kidule, par. Sudargi, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 34 w., le\u017cy o kilka wiorst od os. Sudargi, graniczy przez Niemen z Prusami, ma 42 dm., 489 mk. 162 mr. W 1827 r. 44 dm., 424 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Kidule. 3.) P., os. nad rz. Szeszup\u0105, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Szy\u0142gale, par. S\u0142owiki. Niepomieszczona w ostatnich spisach urz\u0119dowych.<\/p>\n

Prze\u017adziecko,<\/b> okolica szlachec. nad rzk\u0105 Brok Ma\u0142y, pow. ostrow\u00adski, gm. Warcho\u0142y, par. Andrzejowo, pomi\u0119dzy Czy\u00ad\u017ce\u00adwem, st. dr. \u017cel. warsz.-petersb., a Os\u00adtro\u00adwem. Jest to gnia\u00adz\u00addo Prze\u017a\u00addziec\u00adkich i Dro\u00adgo\u00adszew\u00adskich, zamieszkane przez drobn\u0105 szla\u00adch\u00adt\u0119. Mieszcz\u0105 si\u0119 tu nast\u0119pne wioski: 1.) P.<\/b> Dro\u00adgo\u00adsze\u00adwo<\/i>, obecnie w\u015b w\u0142o\u015bc., w 1827 r. 15 dm., 90 mk.; ob. Dro\u00adgo\u00adsze\u00adwo-Prze\u017a\u00addzie\u00adc\u00adko. 2.) P.<\/b> Dwo\u00adra\u00adki<\/i>, w\u015b szlach., 5 dm., 135 mk.; w 1827 r. 20 dm., 118 mk. 3.) P.<\/b> Grzy\u00adm\u00adki<\/i>, w\u015b szl. i w\u0142o\u015bc., ma 6 dm., 74, mk., ziemi w\u0142o\u015bc. 13 mr. (14 osad) i folwarcz. 336 mr. (w 1866 r.). W 1827 r. 10 dm., 104 mk. 4.) P.<\/b> Ja\u00adchy<\/i>, w 1827 r. 12 dm., 88 mk. 5.) P.<\/b> Lenarty<\/i>, w 1827 r. 9 dm., 52 mk. 6.) P.<\/b> Mro\u00adcz\u00adki<\/i>, w 1827 r. 9 dm., 50 mk. 7.) P.<\/b> Pierz\u00adcha\u00ad\u0142y<\/i>, w 1827 r. 7 dm., 58 mk. Pomi\u0119dzy wsi\u0105 P. Ja\u00adchy a P. Grzy\u00adm\u00adki znajduje si\u0119 obszar zwany dot\u0105d \u017ba\u00adle, dawne cmentarzysko, na wynios\u0142em wybrze\u017cu rzeczki Ma\u0142y Brok. Wed\u0142ug podania mia\u0142a sta\u0107 \u015bwi\u0105tynia poga\u0144ska, kt\u00f3rej szcz\u0105tkami s\u0105 rozrzucone w tem miejscu wielkie kamienie. W okolicy liczne gnia\u00adz\u00adda szla\u00adche\u00adc\u00adkie: Pu\u00ad\u0142a\u00adzie, Za\u00ad\u0142u\u00ads\u00adki. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Przybudek,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Gudele, par. Skrawdzie, odl. od Maryampola 26 w., ma 12 dm., 102 mk. W 1827 r. by\u0142o 5 dm., 39 mk.<\/p>\n

Przybudek,<\/b> w\u015b, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144skiej, w 1 okr. pol., gm. \u0141osinka, o 30 w. od Biel\u00adska.<\/p>\n

Przybytkowo,<\/b> dobra, pow. suraski, w 1 ok. do spraw w\u0142o\u015bcia\u0144skich, gm. Wyszedki, w 1863 r. 242 dusz rewiz.<\/p>\n

Przydatki<\/b> 1.) kol., pow. piotr\u00adkow\u00ads\u00adki, gm. Pa\u00adrz\u00adnie\u00adwi\u00adce, par. Bog\u00adda\u00adn\u00f3w, ma 12 dm., 72 mk., 111 mr. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gmina Jaworowo, par. Maryampol, odl. od Maryampola 11 w., ma 7 dm., 79 mk. W 1827 r. 5 dm., 60 mk. Nale\u017ca\u0142y do par. Ig\u0142\u00f3wka. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Przyd\u0142ugie<\/b> (Prido\u0142goje<\/i>), uroczysko, pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr. pol., gm. Berszty, o 45 w. od Grodna.<\/p>\n

Przygodzicze,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Wiercieliszki, o 7 w. od Grodna.<\/p>\n

Przygra\u017cyszki,<\/b> pow. maryampolski, gm. Antonowo, par. Pilwiszki, odl. od Maryampola 15 w., ma 3 dm., 34 mk. W 1827 r. 1 dm., 10 mk.<\/p>\n

Przygulany,<\/b> pow. maryampolski, gm. Antonowo, par. Pilwiszki. Zapewne przyleg\u0142o\u015b\u0107 wsi Gulany (ob.).<\/p>\n

<\/a>Przyjma<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) P.<\/b> al. <\/i>Przejma<\/a><\/i>, os., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Kopciowo, odl. od Sejn 30 w., ma 1 dm., 9 mk. 4.) P.,<\/b> ob. Przejma<\/a><\/i>. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Przykalety,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Pokrowsk, odl. od Sejn 25 w.; ma 13 dm., 271 mk. Mieszkaj\u0105 tu tak zwani Filiponi (starowiercy prawos\u0142awni).<\/p>\n

Przykolesie,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Suchopol, o 25 w. od Pru\u017cany.<\/p>\n

Przysi\u0119gi<\/b> (Prisjagi<\/i>), uroczysko, pow. pru\u017ca\u0144ski, w 3 okr. pol., gm. michaj\u0142owska, o 7 w. od Pru\u017cany.<\/p>\n

Przys\u0142owiecie,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Aleksota, par. Godlewo, odl. od Maryampola 49 w., 1 dm., 6 mk, W 1827 r. by\u0142 1 dm., 5 mk.<\/p>\n

Przystajne,<\/b> jezioro w pow. suwalskim, na p\u00f3\u0142noc od wsi t. n.; pomi\u0119dzy Filipowem a Przero\u015bl\u0105. \u0141\u0105czy si\u0119 ono od strony p\u0142d. kana\u0142em z jeziorem Bia\u0142e. Na p\u0142n. w niewielkiej odleg\u0142o\u015bci le\u017cy jezioro Krzywe, ci\u0105gn\u0105ce si\u0119 a\u017c pod Przero\u015bl. W stronie wschodniej rozci\u0105ga si\u0119 rozleg\u0142y bagnisty obszar, widocznie dno dawniejszego jeziora, kt\u00f3rego pozosta\u0142o\u015bci\u0105 ma\u0142\u0105 jest obecne.<\/span> Obszar ten \u0142\u0105czy si\u0119 z jez. \u0141anowicze i Motule.<\/p>\n

Przystajne,<\/b> w\u015b nad jeziorem t. n., pow. suwalski, gm. Czostk\u00f3w, par. Filip\u00f3w. Odl. od Suwa\u0142k 21 w., 17 dm., 145 mk., 93 mr. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 48 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Motule.<\/p>\n

Przysta\u0144,<\/b> niem. Pristanien<\/i>, w\u015b na prus. Mazurach, pow. w\u0119goborski, nad jeziorem, 6 klm. na zach\u00f3d od W\u0119goborka, st. poczt. i tel. W\u0119gobork. Jest to jedna z miejscowo\u015bci najpi\u0119kniej po\u0142o\u017conych, z obszernym parkiem i domem. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Przystawa\u0144ce,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnowo, par. Pu\u0144sk, odl. od Sejn 16 w., ma 21 dm., 218 mk., 667 mr. W 1827 r. by\u0142o 14 dm., 108 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Krasnowo.<\/p>\n

Przystawka,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 3 okr. pol. gm. Ostra G\u00f3ra, o 24 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Przystupicze,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Skidel, o 36 w. od Grodna.<\/p>\n

Przytrakiel,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. i par. Krakopol, odl. od Kalwaryi 43 w., 1 dm., 5 mk. W 1827 r. 1 dm., 11 mk.<\/p>\n

Przytulanka,<\/b> w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., gm. Przytulanka, o 33 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku.<\/p>\n

Przytullen<\/b> (niem.), ob. Przytu\u0142y<\/i>.<\/p>\n

Przytu\u0142ek<\/b> [\u2026]<\/span> 2.) P.,<\/b> os., pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnowo, par. \u0141o\u017adzieje, odl. od Sejn 8 w., 1 dm.<\/p>\n

Przytu\u0142y<\/b> 1.) w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. \u0142ecki, st. p. G\u0105ski, 2.) P.<\/b> al. Giniowa Wola<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, pow. oleckowski, st. p. i tel. Margrabowa, na wsch\u00f3d od miasta tego, niedaleko granicy kr\u00f3l. polskiego. Wie\u015b polska. Wawrzyniec v. Halle, ststa oleckowski, sprzedaje r. 1564 Markowi Bartoszowi z Wilkas 2 w\u0142\u00f3ki so\u0142eckie, w\u0142\u00f3k\u0119 za 36 grzywien, celem za\u0142o\u017cenia wsi dannickiej na 30 w\u0142\u00f3kach nadanych prawem che\u0142mi\u0144skiem i 10-letni\u0105 wolno\u015bci\u0105. W P. mieszkaj\u0105 1600 r. sami Polacy. [Mi\u0119dzy wsiami Mo\u017cne i Raczki Wielkie (Nowe Raczki), dzi\u015b nie istnieje.]<\/span> 3.) P.,<\/b> dobra ryc. na pol.-prus. Mazurach, pow. szczycie\u0144ski, 5\u00bd klm. od st. p. Ra\u0144ska. Obszar 402 ha. 4.) P.,<\/b> dobra ryc. i fol. Natalienhof i Karlsberg, na Mazurach, pow. W\u0119goborski, 4 klm, od st. p. i tel. Przezdrza. Obszar 850 ha, z cegielni\u0105 i m\u0142ynem. W\u015b t\u0119 za\u0142o\u017cyli r. 1569 osadnicy z pow. \u0142eckiego.<\/p>\n

Przywa\u0142ka<\/b> (Priwalka<\/i>), w\u015b i fol., pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr. pol., gm. Berszty, o 30 w. od Grodna.<\/p>\n

Puch\u00f3wka,<\/b> w\u015b na pol.-prus. Mazurach, pow. margrabowski, tu\u017c nad granic\u0105 pow. leckiego, 6\u00bd klm. na p\u0142d. od st. pocz. Wieliczek.<\/p>\n

Puciatowszczyzna,<\/b> os., pow. augustowski, gm. Ho\u0142ynka, par. Adamowicze, odl. od Augustowa 50 w., 1 dm., 15 mk.<\/p>\n

Puci\u0142ki,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Zubrzyca, o 4 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Pudaty,<\/b> dobra, pow. suraski, w 3 okr. pol. do spraw w\u0142o\u015bc., w 1863 r. 326 dusz rewiz.<\/p>\n

Pudymy,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Zyple, par. \u0141uksze, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 32 w., ma 6 dm., 53 mk. W 1827 r. 6 dm., 63 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pudziszki<\/b> 1.) w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Ho\u0142ny Wolmera, par. Ber\u017cniki, odl. od Sejn 13 w., ma tartak, folusz, m\u0142yn wodny, 16 dm., 109 mk., 17 os., 347 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Ho\u0142ny Wolmera. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. P\u0142utyszki, odl. od Maryampola 28 w., ma 5 dm., 43 mk, W 1827 r. 1 dm., 25 mk.; par. Preny. 3.) P.<\/b> <\/i>Urszule<\/a><\/i>, folw., i P. Mercze<\/i>, w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Zielonka, par. Olwita, odl. 3 w. od Wy\u0142kowyszek. W 1885 r. folw. P. Urszule rozl. mr. 835: gr. or. i ogr. mr. 564, \u0142\u0105k mr. 166, lasu mr. 78, nieu\u017c. mr. 27; bud. z drzewa 14; p\u0142odozmian 8-polowy; las nieurz\u0105dzony; pok\u0142ady torfu. Wie\u015b P. Mercze os. 33, z gr. mr. 314 Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pugroszany<\/b> al. Putroszany<\/i> w\u015b, pow. maryampolski, gm. i par. Balwierzyszki. Odl. od Maryampola 37 w., sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci, maj\u0105cych razem 44 dm., 422 mk. W 1827 r. zw\u0105 si\u0119 Putroszany, 1 cz\u0119\u015b\u0107 26 dm., 206 mk., 2-a cz\u0119\u015b\u0107 12 dm., 92 mk.<\/p>\n

Puickwallen<\/b> (niem.), w na prus. Litwie, pow. darkiejmski, st. pocz., tel. i kol. \u017cel. Darkiejmy.<\/p>\n

Pujdaki,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. \u015awiatoszyn, par. I\u0142gowo, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 40 w., ma 4 dm., 25 mk. W 1827 r. Pujdraki, maj\u0105 4 dm., 38 mk.<\/p>\n

Pukniszki,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Kidule, par. Sudargi, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 29 w., ma 6 dm., 59 mk., 81 mr. W 1827 r. 1 dm., 10 mk. Nale\u017ca\u0142a do d\u00f3br rz\u0105dowych Kidule.<\/p>\n

Pukszany,<\/b> w\u015b, pow. suraski, w 2 okr. pol. do spraw w\u0142o\u015bc., gm. janowska; w 1863 r. 94 dusz rewiz.<\/p>\n

Pukszyszki<\/b> al. Puniszki<\/i>, w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. \u015awiatoszyn, par. Poniemo\u0144, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 43 w., ma 7 dm., 68 mk. W 1827 r. 5 dm., 38 mk.<\/p>\n

Pulewna Wola,<\/b> w\u015b, pow. pu\u0142\u00adtu\u00ads\u00adki, ob. Pulwy<\/a><\/i> i Polewna Wola<\/i>.<\/p>\n

Pullen,<\/b> gr\u00f3d staro\u017cytny litewski, g\u0142o\u015bny z bohaterskiej obrony, jak\u0105 w 1336 r. stawili w nim Litwini wyprawie krzy\u017cackiej. Obro\u0144cy zamku wedle tradycyi, kt\u00f3r\u0105 podaje za kronikarzami pruskimi D\u0142ugosz, pozabijali \u017cony swe i dzieci, spalili zgromadzone kosztowno\u015bci a wreszcie sami padli pod mieczem krzy\u017cackim. Zamek uleg\u0142 zniszczeniu. Stryj<\/span>kowski domy\u015bla si\u0119, \u017ce nazwa Pullen jest tylko \u017ale odczytan\u0105 nazw\u0105 Punie. Na fakcie tym osnu\u0142 Syrokomla poemat p. t. Margier. Por. Punie<\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pulwy<\/b> 1.) rozleg\u0142e bagna, na dziale wodnym Bugu<\/a> i Narwi<\/a>, w pasie ich r\u00f3wnoleg\u0142ego biegu ze wschodu ku zachodowi, w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 3 mil. Bagna te ci\u0105gn\u0105 si\u0119 w pow. pu\u0142tuskim, na obszarze nale\u017c\u0105cym do le\u015bnictwa rz\u0105dowego Wyszk\u00f3w, tudzie\u017c d\u00f3br prywatnych: Przetycz, Lubiel, Wola Lubielska, Bielino i d\u00f3br donacyjnych Rz\u0105\u015bnik. Od po\u0142udnio-wschodu otoczone wzg\u00f3rzami, z kt\u00f3rych mn\u00f3stwo zdroj\u00f3w wytryska. Obszar bagnisty dochodzi 6000 m\u00f3rg. Na wiosn\u0119 obszar ten zalewaj\u0105 wody z topniej\u0105cych \u015bnieg\u00f3w, \u015bciekaj\u0105cych ku Narwi trzema dolinami: pierwsz\u0105 w granicach d\u00f3br Lubiel; drug\u0105 na obszarze kol. J\u00f3zef\u00f3w, wsi Wola Pulewna, Soko\u0142\u00f3w, Rozdzia\u0142y, Gostk\u00f3w; trzeci\u0105, najszersz\u0105, od strony po\u0142udniowej pod wzg\u00f3rzami las\u00f3w wyszkowskich, majoratu Rz\u0105\u015bnik, Grudek, gruntami wsi: Wincent\u00f3w, Go\u0142ystok, d\u00f3br prywatnych Wola Pulewna, Cygany, Soko\u0142owo, lasami do d\u00f3br Gostkowo nale\u017c\u0105cymi, nakoniec gruntami wsi Zambski Zastru\u017cne. Pierwszemi dwoma nizinami wody zbyteczne odprowadzaj\u0105 rowy w tym celu wybite, ostatni\u0105 za\u015b (pod\u0142ug dekretu granicznego z r. 1767) odprowadza\u0142a rzeczka Pulewna, na kt\u00f3rym w uroczysku Mruczek, w dobrach Gostkowo, by\u0142 m\u0142yn wodny do r. 1806 istniej\u0105cy, a dzi\u015b zniesiony. Kiedy nizina ta ostatnia pokryta by\u0142a lasami i m\u0142yn istnia\u0142, to rzeczka ci\u0105gle p\u0142yn\u0119\u0142a, dzi\u015b pojawia si\u0119 tylko wiosn\u0105 i jesieni\u0105, a latem po wielkich deszczach. Zt\u0105d u okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adko swoje straci\u0142a. Dokumenta jednak i mapy rzek\u0119 te wymieniaj\u0105 zawsze. Rz\u0105d pruski zamierza\u0142 osuszy\u0107 Pulwy, o czem \u015bwiadcz\u0105 plany niwelacyjne z 1798 r., po rz\u0105dzie tym pozosta\u0142e. Na planach tych oznaczone s\u0105 linie, kt\u00f3r\u0119dy kana\u0142 do rz. Narwi mia\u0142 by\u0107 prowadzonym, a mianowicie korytem rz. Pulewny. Rz\u0105d ks. warszawskiego nie m\u00f3g\u0142 wykona\u0107 tego dzie\u0142a; w\u0142a\u015bciciele zatem d\u00f3br prywatnych, a mianowicie: Lubiel, Bielino, Soko\u0142owo, Cygany, sami przeprowadzili rowy dla osuszenia b\u0142ot w obr\u0119bie swych posiad\u0142o\u015bci, lecz roboty prowadzone nieumiej\u0119tnie i oszcz\u0119dnie, nie odpowiedzia\u0142y celowi. W r. 1859 Komisya rz\u0105dowa przychod\u00f3w i skarbu w celu osuszenia b\u0142ot P. na gruntach skarbowych oraz majoratu Rz\u0105\u015bnik po\u0142o\u017conych, nizinami ku rz. Narwi przez dobra prywatne si\u0119 ci\u0105gn\u0105cemi, poleci\u0142a sporz\u0105dzenie planu sytuacyjnego i niwelacyjnego i zapytywa\u0142a w\u0142a\u015bcicieli, przez kt\u00f3rych dobra kana\u0142 projektowany mia\u0142 przechodzi\u0107, czyli w stosunku do osi\u0105gn\u0105\u0107 si\u0119 maj\u0105cych korzy\u015bci przy\u0142o\u017c\u0105 si\u0119 do koszt\u00f3w osuszenia. Kana\u0142 projektowany mia\u0142 posiada\u0107 u spodu szeroko\u015bci st\u00f3p 6, g\u0142\u0119boko\u015bci za\u015b 3 do 4 st\u00f3p. Koszt wybicia kana\u0142u obliczono: w cz\u0119\u015bci le\u015bnictwa Wyszk\u00f3w na d\u0142ugo\u015bci pr\u0119t\u00f3w pol. 1864 rsr. 2102 kop. 74; w cz\u0119\u015bci majoratu Rz\u0105\u015bnik na d\u0142ug. pr\u0119t. 1591 rsr. 1487 kop. 69; \u017ce za\u015b d\u0142ugo\u015b\u0107 projektowanego kana\u0142u ku rz. Narwi, przez dobra prywatne Wincentowo, Go\u0142ystok, Wo\u0142a Polewna, Cygany, Soko\u0142owo, Gostkowo i Zambski Zastru\u017cne wynosi pr\u0119t. 2722, to w stosunku powy\u017cszym koszta wybicia takowego czyni\u0142y oko\u0142o rsr. 2829, czyli razem kana\u0142 d\u0142ug. pr\u0119t. 6177 kosztowa\u0142by rsr. 6419 kop. 43. Projekt ten zaniechanym zosta\u0142 i w r. 1867 postanowi\u0142a komisya cz\u0119\u015b\u0107 b\u0142ot wydzier\u017cawi\u0107 w\u0142o\u015bcianom wsi Ochudno i innym za roczny czynsz, reszt\u0119 za\u015b Pulw w le\u015bnictwie Wyszk\u00f3w zamierzono sprzeda\u0107 przez licytacy\u0105, kt\u00f3ra dla braku konkurent\u00f3w nie przysz\u0142a do skutku. B\u0142ota na obszarze d\u00f3br prywatnych Lubiel, Przetycz, Bielino po osuszeniu w r. 1820 rozkolonizowane, a w r. 1864 uw\u0142aszczonemi zosta\u0142y; pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Pulw skarbowych w\u0142\u00f3k 44 mr. 17 i do majoratu Rz\u0105\u015bnik przydzielone w\u0142. 52 mr. 2, razem w\u0142. 96 mr. 19, czyli mr. 2899, stanowi\u0105 przewa\u017cnie bagna torfowe, po brzegach kar\u0142owat\u0105 brzoz\u0105 i olsz\u0105 poros\u0142e, w kt\u00f3rych pok\u0142ady torfu do 15 st\u00f3p grubo\u015bci dochodz\u0105; potr\u0105ciwszy na pastwiska nadbrze\u017cne i \u0142\u0105ki cienki pok\u0142ad torfu obejmuj\u0105ce \u215b cz\u0119\u015b\u0107, t. j. mr. 363, reszta bagien stanowi bogate pok\u0142ady torfu, obejmuj\u0105ce mr. 2533. Przyjmuj\u0105c \u015bredni\u0105 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 st\u00f3p 10, z morga otrzyma\u0107 mo\u017cna torfu niesuszonego st\u00f3p sze\u015bcien. 675,000 (3125 s\u0105\u017cni); suchego za\u015b torfu s\u0105\u017cni 1562, a zatem na obszarze 2533 mr. torfu suchego s\u0105\u017cni (po 216 st.) jest 3,956,546 s\u0105\u017cni, co przy cenie 3 rsr. za s\u0105\u017ce\u0144, przedstawia kapita\u0142 11,869,638 rs. 2.) P.,<\/b> pastwiska nad Narwi\u0105, na obszarze do miasta \u0141om\u017cy nale\u017c\u0105cym. Wojciech Leppert.<\/i><\/p>\n

Pundziszki,<\/b> uroczysko, pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr. pol., gm. Jeziory (Oziery), o 12 w. od Grodna.<\/p>\n

Puni<\/b> (ross.), ob. Punie<\/i>.<\/p>\n

Punia\u0142a,<\/b> rzeczka w pow. trockim, prawy dop\u0142yw Niemna<\/a>, do kt\u00f3rego uchodzi pod Puniami.<\/p>\n

Punie<\/b> 1.) ross. Puni<\/i>, przez Krzy\u017cak\u00f3w Pullen<\/i> al. Pillenen<\/i> zwane, mko nad Niemnem i rzk\u0105 Punia\u0142\u0105, pow. trocki, w 3 okr. pol., gm. Butryma\u0144ce, okr. wiejski Punie, o 10 w. od gminy, 64 w. od Trok a 87 w. od Wilna odleg\u0142e, ma 1304 mk. (630 m\u0119\u017c. i 674 kob.); w 1859 r. 135 dm. i 729 mk., w 1864 r. 281 dusz rewiz., w 1866 r. za\u015b by\u0142o tu 139 dm. i 1056 mk. (24 prawos\u0142., 826 katol., 4 mahom. i 202 \u017cyd\u00f3w). Ko\u015bci\u00f3\u0142 katol. murowany, szko\u0142a \u017cydowska drewniana; odbywaj\u0105 si\u0119 3 jarmarki. W sk\u0142ad okr\u0119gu wiejskiego wchodzi mko P. oraz wsie Szy\u0142ajcie i Aleksandrowo, w og\u00f3le 306 dusz rewiz. b. w\u0142o\u015bcian skarb. Dobra skarbowe P. w 1850 r. mia\u0142y 15,558 dzies. obszaru. Mko nale\u017cy do skarbu, kt\u00f3ry ziemi\u0119 odda\u0142 w\u0142o\u015bcianom na wykup. Ko\u015bci\u00f3\u0142 par. kat. p. w. \u015bw. Jakuba, z muru wzniesiony w 1857 r. przez k\u015b. Zag\u00f3rskiego i parafian. Na cmentarzu kaplica. Parafia kat., dekanatu mereckiego, 2821 wiernych, z fili\u0105 4655 dusz. Filia w Butryma\u0144cach, kaplica w P\u0142as\u00f3wce. Data za\u0142o\u017cenia pierwotnego ko\u015bcio\u0142a niewiadoma, gdy\u017c kr\u00f3l Aleksander Jagiello\u0144czyk, ponawiaj\u0105c i rozszerzaj\u0105c nadanie w 1503 r., powiada, \u017ce dawniejsze przywileje przez niedbalstwo rz\u0105dc\u00f3w ko\u015bcielnych zagin\u0119\u0142y. Uposa\u017cyli ko\u015bci\u00f3\u0142 ten kr\u00f3lowie Aleksander w 1503 r. i Zygmunt I w 1533, oraz mieszczanie pu\u0144scy w 1534 r. i niekt\u00f3rzy z pleban\u00f3w. Ko\u015bci\u00f3\u0142 przed upadkiem nie odznacza\u0142 si\u0119 ani pod wzgl\u0119dem sztuki ani te\u017c zabytkami historycznemi. Pod\u0142ug miejscowego podania dawniejszy ko\u015bci\u00f3\u0142 sta\u0142 na opuszczonem dzi\u015b cmentarzu \u015bw. Jerzego za miasteczkiem, nast\u0119pny za\u015b wybudowany zosta\u0142 przez powracaj\u0105c\u0105 z jakiej\u015b wyprawy chor\u0105giew rycersk\u0105. Przy ko\u015bciole sta\u0142a dzwonnica, w kt\u00f3rej najwi\u0119kszy z dzwon\u00f3w odlany by\u0142 w 1699 r. kosztem k\u015b. Jana Falkowskiego, miejscowego plebana, drugi w 1666 r. fundowany przez Wincentego Korwina Gosiewskiego, hetmana polnego i podskarbiego lit., stst\u0119 pu\u0144skiego, trzeci za\u015b, w po\u0142owie b. wieku p\u0119kni\u0119ty, kosztem miejscowego plebana k\u015b. Wincentego \u0141abo\u0144skiego w 1797 r. Z pomi\u0119dzy pleban\u00f3w pu\u0144skich znakomitsi byli: k\u015b. Jan Falkowski, kanonik smole\u0144ski i dziekan trocki, \u017cyj\u0105cy w ko\u0144cu XVII w. Uposa\u017cy\u0142 on ko\u015bci\u00f3\u0142 3 w\u0142\u00f3kami gruntu, 1 w\u0142\u00f3k\u0105 \u0142\u0105k i 10 placami w mie\u015bcie. Zapis ten potwierdzi\u0142 Konstanty Brzostowski, bisk. wile\u0144ski, w 1699 r. Dalej k\u015b. Jerzy Huszcza, doktor obojga praw i sztuk wyzwolonych, kanonik wile\u0144ski, kt\u00f3ry otrzymawszy w 1747 r. probostwo z ko\u015bcio\u0142em i plebani\u0105 w stanie najwi\u0119kszego opuszczenia, w ci\u0105gu 29-letniego zawiadywania parafi\u0105 (do 1776 r.) d\u017awign\u0105\u0142 wal\u0105cy si\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142 i podmurowa\u0142 go ceg\u0142\u0105, wzni\u00f3s\u0142 trzy o\u0142tarze, chrzcielnic\u0119, ambon\u0119, ch\u00f3r i nowe organy, wymurowa\u0142 pod ko\u015bcio\u0142em podziemia, wzni\u00f3s\u0142 na nowo plebani\u0105 i zabudowania gospodarcze. W ko\u0144cu k\u015b. Ignacy Downar, kanonik smole\u0144ski, by\u0142 deputatem na sejm grodzie\u0144ski i wybornym agronomem (pod\u0142ug r\u0119kop. kroniki ko\u015bcio\u0142a pu\u0144skiego przez k\u015b. Winc. Jezierskiego z 1849 r., przytoczonej przez Syrokoml\u0119 w Wycieczkach po Litwie, 1850 r.). Jest to stara osada. Za czas\u00f3w poga\u0144skich wznosi\u0142 si\u0119 tu wielki drewniany zamek, do kt\u00f3rego odnosz\u0105 szczeg\u00f3\u0142y bohaterskiej obrony zamku Pullen al. Pillenen. W 1336 r. wyprawa krzy\u017cacka, pod wodz\u0105 w. m. Teodoryka z Altenburgu, Ludwika, margr. brandenburskiego, Filipa hr. Namur i hr. Hennenberga, obleg\u0142a zamek Pullen, w kt\u00f3rym zamkn\u0105\u0142 si\u0119 Margier, zwany przez dziejopis\u00f3w pruskich kr\u00f3likiem litewskim, wraz z nielicznym pocztem zbrojnych i przesz\u0142o 4000 okolicznej ludno\u015bci. Margier d\u0142ugo m\u0119\u017cnie si\u0119 broni\u0142; w ko\u0144cu jednak widz\u0105c niemo\u017cno\u015b\u0107 dalszej obrony, Margier ze stu rycerzami wyci\u0105\u0142 dzieci, starc\u00f3w, niewiasty i rannych, i zw\u0142oki ich rzuci\u0142 na wielki stos ofiarny, poczem w\u0142asnor\u0119cznie zabi\u0142 \u017con\u0119 i dzieci, wreszcie sam si\u0119 przebi\u0142, zostawiwszy wrogowi tylko popielisko i zgliszcza. Narbut (Dzieje Litwy, t. IV, str. 600 i t. VII, str. 86), twierdzi, \u017ce wypadek ten mia\u0142 miejsce we wsi Piluny nad Szeszup\u0105, blizko Pilwiszek. Inni wreszcie odnosz\u0105 fakt ten do wsi Pielawy w pow. wy\u0142kowyskim (Por. rozprawk\u0119 Al. Osipowicza O zamczyskach w gub. suwalskiej \u201eTyg. Illustr.\u201c, 1867 r., V, 57). \u015alady zamczyska, pod\u0142ug Syrokomli, pozosta\u0142y si\u0119 na wynios\u0142ym stromym brzegu Niemna, na wzg\u00f3rzu, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 ceg\u0142y i kafle. W\u015br\u00f3d urwisk i w\u0105woz\u00f3w od rzki Punia\u0142y dawa\u0142 si\u0119 widzie\u0107 loch, przypadkiem otworzony. Nast\u0119pnie P. stanowi\u0142y kr\u00f3lewszczyzn\u0119 i pod\u0142ug Metryk litewskich, nadane by\u0142y w do\u017cywocie w 1494 r. Iwanowi Litaworowi Chreptowiczowi; nast\u0119pnie w 1499 r. Stanis\u0142awowi Bartoszewiczowi (Montowtowiczowi); od 1501\u20131506 r. Aleksandrowi Chodkiewiczowi; od 1527 r. k\u015b. Paw\u0142owi Holsza\u0144skiemu, biskupowi \u0142uckiemu; od 1536 r. Janowi Zabrzezi\u0144skiemu, wwdzie trockiemu i marsza\u0142kowi w. ks. lit.; w 1568 r. Jerzemu Aleksandrowiczowi Chodkiewiczowi (\u2020 1569 r.). Pod\u0142ug spis\u00f3w podskarbi\u0144skich z 1569 r. P. nale\u017ca\u0142y do d\u00f3br sto\u0142u kr\u00f3lewskiego. Nast\u0119pnie przemienione na ststwo, zostawa\u0142o w posiadaniu Pociej\u00f3w, Sapieh\u00f3w, Brzostowskich, kt\u00f3rzy w 1766 r. op\u0142acali 9951 z\u0142p. 15 gr. kwarty a 6966 z\u0142p. hyberny. Ststwo obejmowa\u0142o w\u00f3wczas mko P. z obszernemi przyleg\u0142o\u015bciami. Na sejmie 1773\u201375 r. Stany Rzpltej nada\u0142y jako ekspektatyw\u0119 te dobra narodowe Konstantemu Brzostowskiemu, synowi podskarbiego w. ks. lit., \u0142\u0105cznie z ststwem daugowskiem, ora\u0144skiem i koniawskiem, z zastrze\u017ceniem jednak do\u017cywocia poprzednich posiadaczy. Po upadku Rzpltej cesarz Pawe\u0142 I nada\u0142 je na 25 lat genera\u0142owi Kachowskiemu, a cesarz Aleksander I przed\u0142u\u017cy\u0142 u\u017cywalno\u015b\u0107 na lat pi\u0119\u0107 jego synowi, po up\u0142ywie kt\u00f3rych P. przesz\u0142y pod zarz\u0105d skarbu. Pod\u0142ug Stryj<\/span>kowskiego zamek pu\u0144ski, odbudowany jak wida\u0107 po napa\u015bci krzy\u017cackiej, dany by\u0142 na mieszkanie jakiemu\u015b zwyci\u0119\u017conemu hanowi krymskich Tatar\u00f3w. W t. XIII akt\u00f3w wyd. przez Wil. Komisy\u0105 Arch. znajduje si\u0119 przywilej Zygmunta Starego z d. 1 maja 1536 r., nadaj\u0105cy pewne grunta strzelcowi kr\u00f3lewskiemu Janowi Stanilewiczowi i bratu jego Maciejowi, oraz kr\u00f3lowej Anny Jagiellonki z d. 9 kwietnia 1585 r., potwierdzaj\u0105cy u\u017cywanie tych grunt\u00f3w Szcz\u0119snemu i Kasprowi Maciejewiczom Staniewiczom, zapewne synom wspomnianego powy\u017cej Macieja Stanilewicza. 2.) P.<\/b> w\u015b nad rzek\u0105 \u0141ostajk\u0105, pow. oszmia\u0144ski, w 2 okr. pol., o 35 w. od Oszmiany, 2 dm., 22 mk. prawos\u0142. 3.) P.,<\/b> dw\u00f3r, pow. poniewieski, w 2 okr. pol. 4.) P.,<\/b> sio\u0142o i okolica, pow. wi\u0142komierski, gm. Towiany, o 20 w. od Wi\u0142komierza; w\u0142asno\u015b\u0107 Mac\u00adkie\u00adwi\u00adcza. J. Krz.<\/i><\/p>\n

Puniszki,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. \u015awiatoszyn, par. Poniemo\u0144, od W\u0142adys\u0142awowa 43 w., ma 7 dm., 68 mk. W 1827 r. by\u0142o 5 dm., 38 mk. [Tak\u017ce w\u015b w pow. sejnenskim, dzis Kielczany<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Puniszki,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, odnotowane na mapie z 1839 r., dzi\u015b Kielczany<\/i><\/span><\/p>\n

<\/a>Pu\u0144sk,<\/b> os. miejska, dawniej miasteczko, pow. suwalski, gm. Sejny [?]<\/span>, par. Pu\u0144sk, odl. od Suwa\u0142k 27 w. w stronie p\u0142n.-wschod., na prawo od szosy \u0142\u0105cz\u0105cej Suwa\u0142ki z Maryampolem, posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 paraf. mur., szko\u0142\u0119 pocz\u0105tkow\u0105 og\u00f3ln\u0105, 105 dm., 760 mk. i 803 mr. ziemi. W 1827 r. 82 dm., 748 mk. By\u0142a to osada le\u015bna \u015br\u00f3d rozleg\u0142ej puszczy kr\u00f3lewskiej, pokrywaj\u0105cej wy\u017cyn\u0119 pojezierza ba\u0142tyckiego, si\u0119gaj\u0105c\u0105 tu do 1000 st. P. zosta\u0142 miastem zapewne w XVIII w. dopiero (podobnie jak Maryampol, Kalwarya, Ludwin\u00f3w) i dla braku przyjaznych warunk\u00f3w nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 rozwin\u0105\u0107. Ststwo pu\u0144skie posiada\u0142 na pocz\u0105tku XVIII w. Ludwik Pociej, kaszt. wile\u0144ski, hetman litewski, za\u0142o\u017cyciel Ludwinowa, jemu te\u017c zapewne i P. zawdzi\u0119cza sw\u00f3j miejski przywilej. Ostatecznie dobra rz\u0105d. P. wchodzi\u0142y w sk\u0142ad ekonomii Krasnowo (ob.). Ko\u015bci\u00f3\u0142 i parafi\u0105 erygowa\u0142 w 1597 r. Stanis\u0142aw Zalewski, chor\u0105\u017cy inflancki. Po 1772 r. wzniesiono nowy, te\u017c drewniany, ko\u015bci\u00f3\u0142, na miejscu kt\u00f3rego wystawiono obecnie murowany, w kszta\u0142cie krzy\u017ca. P. par., dek. suwalski (dawniej sejne\u0144ski), 10,302 dusz. Pu\u0144skie le\u015bnictwo rz\u0105dowe dzieli si\u0119 na stra\u017ce: Wi\u017cajny i Lebiedzina, zajmuje 4651 mr., z tych 3945 w pow. suwalskim a 142 w pow. kalwaryjskim. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Pu\u0144sk,<\/b> jezioro w pow. sejne\u0144skim, na obszarze d\u00f3br Ho\u0142ny Wolmera, ma 15 mr. obsz. [Mo\u017ce dzisiejsze jez. Punia ko\u0142o Pu\u0144ska, do 1866 r. pow. sejne\u0144ski, p\u00f3\u017aniej pow. suwalski, dzi\u015b znow sejne\u0144ski.]<\/span><\/p>\n

Pu\u0144skie Tr\u0105by,<\/b> os. le\u015bna, na miejscu kt\u00f3rej powsta\u0142o miasteczko Ludwin\u00f3w, w pow. kalwaryjskim.<\/p>\n

Pupiszki<\/b> 1.) os., pow. sejne\u0144ski, gm. Kudrany, par. Liszkowo, odl. od Sejn 57 w., 1 dm., 5 mk. 2.) P.,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Gryszkabuda, par. Pilwiszki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 19 wiorst, ma 5 dm., 38 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 25 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Le\u015bnictwo.<\/p>\n

Pupki,<\/b> w\u015b kurpiowska, pow. kolne\u0144ski, gm. Czerwone, par. Kolno, odl. 7\u00bd w. od Kolna, 31\u00bd w. od \u0141om\u017cy. W 1802 r. by\u0142o 9 rolnik\u00f3w i 1 cha\u0142upnik; w 1819 r. 9 rolnik\u00f3w i 3 cha\u0142upnik\u00f3w, razem 96 mk. (13 m\u0119\u017c., 18 kob., 14 syn\u00f3w i 11 c\u00f3rek m\u0142odszych od 10 lat, 4 syn., 7 c\u00f3r. starszych nad 10 lat, 6 parobk\u00f3w, 2 dziewek), w tej liczbie 75 g\u0142\u00f3w na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adka Pupek; 22 koni, 21 wo\u0142\u00f3w, 19 kr\u00f3w, 14 ja\u0142owic, 14 \u015bwi\u0144, 24 owiec. Czynsz wynosi\u0142 88 z\u0142p. 19 gr. 2\u00bd szel.; cha\u0142upnicy p\u0142acili po 3 z\u0142p. trzydni\u00f3wki; oddawali dziesi\u0119cin\u0119 do Kolna. W 1827 r. 96 mk., 12 dm. W tabelach mylnie podana jako w\u015b prywatna. Obecnie 462 mr. 118 pr\u0119t. (148 mr. 98 pr\u0119t. orn.).<\/p>\n

Pupkowizna,<\/b> w\u015b kurpiowska, pow. kolne\u0144ski, gm. Turo\u015bl, par. Gawrychy, odl. 25 w. od Kolna, le\u017cy \u015br\u00f3d b\u0142ot i las\u00f3w, na p\u00f3\u0142noc od jez. Serafin. W pobli\u017cu, \u015br\u00f3d b\u0142ot, ma\u0142e jezioro. W 1802 r. 14 rolnik\u00f3w, 25 cha\u0142upnik\u00f3w i karczma; w 1819 r. 14 rolnik\u00f3w, 28 cha\u0142upnik\u00f3w, karczmarz, razem 203 mk. (49 m\u0119\u017c., 52 kob.), 42 koni, 53 wo\u0142\u00f3w, 57 kr\u00f3w, 38 ja\u0142owic, 51 \u015bwi\u0144, 37 owiec. Gromada p\u0142aci\u0142a czynszu 226 z\u0142p. 18 gr., dziesi\u0119ciny do dworu 8 z\u0142p. 10 gr., uiszczanej do 1799 r. do seminaryum w Pu\u0142tusku. Cha\u0142upnicy, opr\u00f3cz jednego siedz\u0105cego na w\u0142asnej cha\u0142upie, p\u0142acili do dworu po 3 z\u0142p. tak zwanej trzydni\u00f3wki. W 1827 r. 38 dm., 220 mk. W 1878 r. 829 mr. (301 mr. 259 pr\u0119t. ornych). Obr\u0119b le\u015bny P. wchodzi w sk\u0142ad stra\u017cy Wejdo; 1356 mr. lasu sosn.; bursztyn; cietrzewie. Lud. Krz.<\/i><\/p>\n

Pupy<\/b> [\u2026]<\/span> 2.) P.,<\/b> w\u015b na prus. Litwie, pow. ragnecki, st. poczt. Jargaitschen. Ad. N.<\/i><\/p>\n

Purwas,<\/b> gen. purwo<\/i>, al. purwaj<\/i>, gen. purwu<\/i>, W j\u0119zyku litewskim b\u0142oto. Wyraz ten da\u0142 pocz\u0105tek nazwie licznych miejscowo\u015bci w ziemiach litewskich, jak: Purwa, Purwajcie, Purwia\u0144ce, Purwiany, Purwicze, Purwie, Purwieniki, Purwieniszki, Purwiliszki, Purwi\u0142y, Purwi\u0142a, Purwinie, Purwiszki, Purwy i in.<\/p>\n

Purwie,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. Preny, odl. od Maryampola 39 w., 1 dm., 2 mk. W 1827 r. 1 dm., 8 mk.<\/p>\n

Purwienen<\/b> (niem.), w\u015b, pow. g\u0105bi\u0144ski, st. poczt. Judtschen.<\/p>\n

Purwienis,<\/b> jezioro na obszarze d\u00f3br Krasnowo, w pow. sejne\u0144skim.<\/p>\n

Purwin,<\/b> jezioro na obszarze d\u00f3br Kojle, w pow. suwalskim.<\/p>\n

Purwinie,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Kopciowo, odl. od Sejn 21 w., ma 7 dm., 85 mk., 14 os., 628 mr. W 1827 r. mia\u0142a 6 dm., 54 mk.; nale\u017ca\u0142a do par. Ber\u017cniki. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Ho\u0142ny Wolmera.<\/p>\n

Purwiniki,<\/b> mylnie Purwieniki<\/i>, w\u015b, pow. maryampolski. gm. Pogiermo\u0144, par. Preny, odl. od Maryampola 48 w., w stronie p\u00f3\u0142nocno-wschodniej, o 11 w. od Pren; ma 11 dm., 101 mk., 261 mr. W 1827 r. 7 dm., 80 mk.<\/p>\n

Purwiniszki<\/b> 1.) w\u015b, fol. i os., pow. maryampolski, gm. Antonowo, par. Pilwiszki, odl. od Maryampola 13 w. W\u015b ma 14 dm., 99 mk.; os. 11 dm., 52 mk.; fol. 3 dm., 31 mk. 2.) P.,<\/b> fol. i os. nad rz. Bredejk\u0105, pow. wy\u0142kowyski, gm. Olwita, par. \u0141ankieliszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 14 w., ma 10 dm., 99 mk. W 1885 r. fol. P. powsta\u0142 z uw\u0142aszczonych osad w\u0142o\u015bcia\u0144skich, rozl. mr. 288: gr. or. i ogr. mr. 207, \u0142\u0105k mr. 65, past. mr. 6, nieu\u017c. mr. 10; bud. mur. 8, z drzewa 2; p\u0142odozmian 8 polowy; pok\u0142ady torfu. Os. P. powsta\u0142a z uw\u0142aszczonych osad w\u0142o\u015bcia\u0144skich, rozl. 117 mr.: gr. or. i ogr. mr. 88, \u0142\u0105k mr. 12, past. mr. 14, nieu\u017c. mr. 3; bud. mur, 3, z drzewa 2; p\u0142odozmian 5-polowy, pok\u0142ady torfu. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Purwiszki,<\/b> fol. nad rzk\u0105 Zapsi\u0105, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Wiejsieje, odl. od Sejn 20 w., ma 18 dm., 127 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 8 mk. W 1883 r. fol. P., oddzielony od d\u00f3br Wiejsieje, rozl. mr. 533: gr. or. i ogr. mr. 283, \u0142\u0105k mr. 196, past. mr. 38, wody mr. 4, zaro\u015bli mr. 1, nieu\u017c. mr. 10; bud. mur. 2, z drzewa 10; p\u0142odozmian 4-polowy, pok\u0142ady torfu. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Puskielnie,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol, odl. od Maryampola 5 w.; 50 dm., 462 mk. W 1827 r. by\u0142o 17 dm., 218 mk.<\/p>\n

Puskiepele<\/b> al. Puskapele<\/i>, w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Zyple, par. Szaki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 27 w., ma 6 dm., 82 mk., 296 mr. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 18 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Gie\u0142guduszki Dolne.<\/p>\n

Puskiepury,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. i par. Szumsk, odl. od Maryampola 7 w., ma 11 dm., 58 mk. W 1827 r. by\u0142o 17 dm., 106 mk.<\/p>\n

Pustelniki,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Le\u015bnictwo, par. W\u0142adys\u0142aw\u00f3w, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 5 w., ma 3 dm., 57 mk. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 29 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Le\u015bnictwo.<\/p>\n

Pustopodzie,<\/b> w\u015b i fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Wy\u0142kowyszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 5 w., ma 37 dm., 402 mk, W 1827 r. by\u0142o 49 dm., 378 mk.<\/p>\n

Pustosz,<\/b> dobra, pow. su\u00adras\u00adki, w 1 okr. pok. do spraw w\u0142o\u015bc., gm. U\u015b\u00adwia\u00adty, w 1863 r. 214 dusz rewiz.<\/p>\n

Pustowniszki,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Zyple, par. \u0141uksze, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 31 w., ma 5 dm., 54 mk. W 1827 r. by\u0142o 5 dm., 41 mk.<\/p>\n

<\/a>Puszcza,<\/b> jako obszar le\u015bny by\u0142a: pierwotn\u0105 postaci\u0105 przewa\u017cnej cz\u0119\u015bci terytoryum zaj\u0119tego przez plemiona wchodz\u0105ce w sk\u0142ad p\u00f3\u017aniejszego pa\u0144stwa polskiego. Rzeki i jeziora jedynie, tudzie\u017c wytworzone dzia\u0142aniem w\u00f3d nadbrze\u017cne \u0142\u0119gi, przerywa\u0142y to rozleg\u0142e pokrycie bor\u00f3w i las\u00f3w. Puszcze te zamieszkiwa\u0142a, nieliczna naturalnie, ludno\u015b\u0107, \u015br\u00f3d kt\u00f3rej wytworzy\u0142 si\u0119 odr\u0119bny sposobi \u017cycia i odr\u0119bne urz\u0105dzenia i stosunki spo\u0142eczne. W dolinach rzek i nad brzegami jezior, w miar\u0119 tego jak skupia\u0107 si\u0119 zacz\u0119\u0142a g\u0119stsza ludno\u015b\u0107, przy innych warunkach bytu, powsta\u0142y inne ga\u0142\u0119zie przemys\u0142u (pastersko-rolniczy) a zarazem inne stosunki spo\u0142eczne. W pierwszych wiekach dziejowego \u017cycia spotykamy jeszcze obok siebie te dwie formy bytu i kultury. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 kolonizatorska ksi\u0105\u017c\u0105t i duchowie\u0144stwa toruje drog\u0119 rolnictwu, przemys\u0142owi i zwi\u0105zanym z nimi stosunkom, i zacie\u015bniaj\u0105c stopniowo ludno\u015b\u0107 le\u015bn\u0105 do coraz drobniejszych obszar\u00f3w, rozsianych jak wyspy \u015br\u00f3d rozpo\u015bcieraj\u0105cych si\u0119 osad rolnych i prywatnej w\u0142asno\u015bci. Piaszczyste i bagniste obszary stanowi\u0105 ostatnie przytu\u0142ki le\u015bnej ludno\u015bci, kt\u00f3ra powoli porzuca swoje zaj\u0119cia, traci swe urz\u0105dzenia i prawa. Rozleg\u0142y pas ziemi rozdzielaj\u0105cy wy\u017cyn\u0119 pojezierza ba\u0142<\/span>tyckiego od po\u0142udniowego pasa wy\u017cyn (podolska, lubelska i ma\u0142opolska), najd\u0142u\u017cej przechowa\u0142 to lesiste pokrycie (Polesie, Podlasie, Mazowsze) i z\u0142\u0105czony z nim stopie\u0144 kultury mieszka\u0144c\u00f3w. Na wy\u017cynach po\u0142udniowych a po cz\u0119\u015bci i na p\u00f3\u0142nocnych rozwin\u0119\u0142a si\u0119 wcze\u015bnie wielka w\u0142asno\u015b\u0107, w dolinach rzek drobna posiad\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3re zmieni\u0142y stosunki spo\u0142eczne a stopniowo i warunki bytu ludno\u015bci le\u015bnej. Na miejsce dawnego przemys\u0142u my\u015bliwskiego, pszczelniczego, powstaje przemys\u0142 g\u00f3rniczy, huty, smolarnie, przer\u00f3bka drzewa, przytem gospodarstwa rolne. Puszcze \u015brodkowych nizin, nien\u0119c\u0105ce ani gleb\u0105 \u017cyzn\u0105, ani bogatym drzewostanem, pozostaj\u0105 przewa\u017cnie w\u0142asno\u015bci\u0105 kr\u00f3lewsk\u0105. Dorzecze Narwi stanowi\u0142o do ostatnich niemal wiek\u00f3w krain\u0119 puszcz, w kt\u00f3rej typowymi przedstawicielami kultury z epoki le\u015bnej s\u0105 Kurpie. Jak obszar nizin, tak i puszcze przechodzi\u0142y na lewy brzeg Wis\u00ad\u0142y i \u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 z obszarami lesistymi wy\u017cyny ma\u0142opolskiej w dorzeczu Pilicy. Rzecz naturalna, \u017ce ludno\u015b\u0107 puszcz wyst\u0119powa\u0142a opornie wobec nowej kultury i \u0142\u0105cz\u0105cych si\u0119 z ni\u0105 urz\u0105dze\u0144. Powstanie, na czele kt\u00f3rego stan\u0105\u0142 Mas\u0142aw (1040 r.), by\u0142o niew\u0105tpliwie objawem oporu ludno\u015bci le\u015bnego Mazowsza przeciw wprowadzonym tu przez wielkopolskich ksi\u0105\u017c\u0105t porz\u0105dkom, zagra\u017caj\u0105cym dzikiej swobodzie tych syn\u00f3w puszczy. \u201eRoksolania\u201c Klonowicza przechowa\u0142a nam obrazy utrzymuj\u0105cych si\u0119 jeszcze w XVI w. na Rusi Czerwonej zabytk\u00f3w dawnego \u017cycia le\u015bnego. \u201eWorek Judasz\u00f3w\u201c podaje ciekawy szczeg\u00f3\u0142 srogiej kary za kradzie\u017c barci (rozprucie brzucha). Najd\u0142u\u017cej pierwotne stosunki spo\u0142eczne i urz\u0105dzenia przechowa\u0142y si\u0119 u Kurpi\u00f3w, kt\u00f3rych prawo bartne (spisane w 1559 roku przez Niszczyckiego) obowi\u0105zywa\u0142o do ko\u0144ca XVIII w. (Por. szczeg\u00f3\u0142y o Lasakach i Borowiakach w artyk. \u201ePrusy<\/a>\u201c, t. IX, 99). Puszcze bra\u0142y sw\u0105 nazw\u0119 albo od cech fizycznych (Czerwony b\u00f3r, Bia\u0142a, Zielona puszcza), albo od rzek (Skwa\u0144ska) albo te\u017c od g\u0142\u00f3wnych osad skupiaj\u0105cych si\u0119 zwykle ko\u0142o my\u015bliwskiego dworu ksi\u0105\u017c\u0119cego lub siedziby starosty (Bia\u0142owieska, Kampinoska, Myszyniecka, Niepo\u0142omicka). Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Puszkanka,<\/b> rzeczka (nazw. w Enc. Org., II, 428) w pow. augustowskim, bierze pocz\u0105tek na wsch\u00f3d wsi Koniuchy, p\u0142ynie ku wschodowi przez Naumowicze, Puszkary i wpada z lew. brzegu do Niemna. D\u0142uga 6 w. J. Bliz.<\/i><\/p>\n

Puszkary,<\/b> w\u015b nad Niemnem, pow. augustowski, gm. \u0141abno, par. Adamowicze, odl. od Augustowa 58 w., ma 26 dm., 161 mk., 632 mr. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 89 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Adamowicze.<\/p>\n

Puszkeppeln<\/b> 1.) Gross<\/i>, w\u015b, pow. nizinny, st. poczt. Neu-Argeningken. 2.) P.<\/b> Klein<\/i>, w\u015b, tam\u017ce. 3.) P.<\/b> Gros<\/i>, w\u015b, pow. ragnecki, st. pocz. Neu-Eggleningken. 4.) P.<\/b> Klein<\/i> al. Uszupoehnen<\/i>, w\u015b, tam\u017ce.<\/p>\n

Puszogr\u00f3d,<\/b> fol. i dobra, pow. maryampolski, gm. Poniemo\u0144, par. Pokojnie, odl. od Maryampola 54 w., ma 4 dm., 150 mk. Dobra Puszogr\u00f3d sk\u0142ada\u0142y si\u0119 w 1885 r. z fol. P. i Rymiszki oraz os. Dobile, w r. 1873 oddzielone od d\u00f3br Pogiermo\u0144, rozl. mr. 703: gr. or. i ogr. mr. 525, \u0142\u0105k mr. 146, past. mr. 1, w os. mr. 1, nieu\u017c. mr. 18; bud. mur. 3, z drzewa 21; p\u0142odozmian 10 i 11-polowy.<\/p>\n

Putno,<\/b> w\u015b i dobra, pow. grodzie\u0144ski, w 1 okr. pol., gm. Gornica, o 22 w. od Grodna.<\/p>\n

Putnowce,<\/b> dobra, pow. sok\u00f3lski, w 1 okr. pol., gm. Makowlany, o 18 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Putroszany<\/b> i P. poduchowne<\/i>, w\u015b, pow. maryampolski, gm. i par. Balwierzyszki, odl. od Maryampola 37 w., ma 44 dm., 422 mk. W spisie z 1827 r. dwie wsie prywatne t. n.: 1sza<\/sup> ma 26 dm., 206 mk. a 2ga<\/sup> 12 dm., 92 mk.<\/p>\n

Putroszany,<\/b> ob. Pugroszany<\/i>.<\/p>\n

Putryszki<\/b> 1.) w\u015b i os. w\u0142o\u015bc., pow. kalwaryjski, gm. Podawinie, par. Dauksze, odl. od Kalwaryi 22 w., ma 67 dm., 372 mk., 1016 mr.; wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Ludwin\u00f3w. Os. P. powsta\u0142a z uw\u0142aszczonych osad, rozl. mr. 118: gr. or. i ogr. mr. 87, \u0142\u0105k mr. 30, nieu\u017c. mr. 1; bud. z drzewa 6. 2.) P.,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Zyple, par. \u0141uksze, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 33 w., ma 3 dm., 38 mk. W 1827 r. 4 dm., 46 mk.<\/p>\n

Putyski,<\/b> w\u015b, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144skiej, w 1 okr. pol., gm. Nowe Berezowo, o 27 w. od Biel\u00adska. Za czas\u00f3w Rzpltej stanowi\u0142y ststwo niegrodowe putyskie, le\u017c\u0105ce w wojew\u00f3dztwie podlaskiem, w ziemi biel\u00adskiej. Pod\u0142ug spis\u00f3w podskarbi\u0144skich z 1771 r. posiada\u0142 je Karwowski, stolnik biel\u00adski, wraz z \u017con\u0105 Brygid\u0105 z Bobrownickich, op\u0142acaj\u0105c ze\u0144 kwarty 493 z\u0142p. 23 gr., a hyberny 106 z\u0142p. 27 gr. Na sejmie z 1773\u20131775 r. stany Rzpltej nada\u0142y te dobra narodowe w posiadanie emfiteutyczne tym\u017ce Karwowskim, wraz z starostwami: augustowskiem, narewskiem i le\u015bnictwem knyszy\u0144skiem, oraz z zastrze\u017ceniem praw do\u017cywocia poprzednich starost\u00f3w.<\/p>\n

Puzdeszry,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Szy\u0142gale, par. S\u0142owiki, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 18 w., ma 19 dm., 194 mk., 1103 mr. obszaru. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Kidule. W 1827 r. 22 dm., 233 mk.; nale\u017ca\u0142a do par. Sudargi.<\/p>\n

Puziewicze<\/b> 1.) w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Skidel, o 30 w. od Grodna. 2.) P.,<\/b> ob. Puzowicze<\/i>.<\/p>\n

Puzowce,<\/b> folw., pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. Kamionka, o 49 w. od Grodna.<\/p>\n

Puzycze,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 4 okr. pol., gm. \u017bydomla, o 18 w. od Grodna.<\/p>\n

Pychowczyce,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 2 okr. pol., gm. Ma\u0142a Brzostowica, o 44 w. od Grodna.<\/p>\n

Pyra,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, w 5 okr. pol., gm. Jeziory (Oziery), o 23\u00bd w. od Grodna.<\/p>\n

Pyrda,<\/b> jezioro bagniste na prus. Litwie, pow. tyl\u017cycki, w nizinach nadnieme\u0144skich. Nale\u017cy do szeregu zbiornik\u00f3w wodnych ci\u0105gn\u0105cych si\u0119 wzd\u0142u\u017c ca\u0142ego pobrze\u017ca nadnieme\u0144skiego, a \u015bwiadcz\u0105cych, \u017ce kiedy\u015b Niemen szerokiem korytem p\u0142yn\u0105\u0142 przez ca\u0142\u0105 nizin\u0119.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pyre,<\/b> jezioro, ob. <\/i>Pyrk\u015b\u0107<\/a><\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Pyrk\u015b\u0107<\/b> al. Pyre<\/i>, ma\u0142e jezioro na obszarze d\u00f3br Krasnogruda, w pow. sejne\u0144skim, w pobli\u017cu jez. Ga\u0142adu\u015b<\/a>.<\/p>\n

Pysz<\/b> 1.) ob. Pisa<\/i>. 2.) P.,<\/b> ob. Pisek<\/i>. 3.) P.,<\/b> ob. Ja\u0144sbork<\/i> (III, 441).<\/p>\n

Pyszki,<\/b> w\u015b nad Niemnem, pow. augustowski, gm. \u0141abno, par Adamowicze, odl. od Augustowa 61 w., ma 13 dm., 127 mk., 426 mr.; wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. \u0141abno. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 41 mk.<\/p>\n

Pysznikowo,<\/b> w\u015b, pow. suraski, w 3 okr. pok. do spraw w\u0142o\u015bc., w 1863 r. 39 rewiz.<\/p>\n

Pyzy,<\/b> przedmie\u015bcie mka Goni\u0105dza, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, w 3 okr. pol., o 46 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom VII, VIII, IX, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym) Pacianowo, Paciogrynda, Palnica, Palszinis, Paniewo, Pankowskie, Papiernia, Paserejka, Paserniki, Paserys, Patery, Pawliniszki, Paw\u0142\u00f3wka, Pe\u0142edy, Pe\u0142ele, Pe\u0142udzie, Perstu\u0144, Petropaw\u0142owsk, Piaskowo, Piecki, Piecyk, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12833,"parent":12628,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"h5ap_radio_sources":[],"jetpack_post_was_ever_published":false,"footnotes":""},"class_list":["post-12704","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"\nLitera P - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych - litera P\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom VII, VIII, IX, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym) Pacianowo, Paciogrynda, Palnica, Palszinis, Paniewo, Pankowskie, Papiernia, Paserejka, Paserniki, Paserys, Patery, Pawliniszki, Paw\u0142\u00f3wka, Pe\u0142edy, Pe\u0142ele, Pe\u0142udzie, Perstu\u0144, Petropaw\u0142owsk, Piaskowo, Piecki, Piecyk, […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-05-21T09:19:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-p.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1222\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1506\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"260 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/p\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/p\\\/\",\"name\":\"Litera P - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/p\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/p\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/sgkp-p.jpg\",\"datePublished\":\"2020-04-25T15:51:13+00:00\",\"dateModified\":\"2020-05-21T09:19:39+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/p\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/p\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/p\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/sgkp-p.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/sgkp-p.jpg\",\"width\":1222,\"height\":1506},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/p\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Litera P\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"width\":931,\"height\":990,\"caption\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Litera P - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych - litera P","og_description":"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom VII, VIII, IX, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym) Pacianowo, Paciogrynda, Palnica, Palszinis, Paniewo, Pankowskie, Papiernia, Paserejka, Paserniki, Paserys, Patery, Pawliniszki, Paw\u0142\u00f3wka, Pe\u0142edy, Pe\u0142ele, Pe\u0142udzie, Perstu\u0144, Petropaw\u0142owsk, Piaskowo, Piecki, Piecyk, […]","og_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p\/","og_site_name":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/","article_modified_time":"2020-05-21T09:19:39+00:00","og_image":[{"width":1222,"height":1506,"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-p.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"260 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p\/","name":"Litera P - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-p.jpg","datePublished":"2020-04-25T15:51:13+00:00","dateModified":"2020-05-21T09:19:39+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p\/#primaryimage","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-p.jpg","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-p.jpg","width":1222,"height":1506},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/p\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Litera P"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","name":"Jaminy Indexing Team","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jzi.org.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization","name":"Jaminy Indexing Team","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","width":931,"height":990,"caption":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/"]}]}},"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12704","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12704"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12704\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12628"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12833"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12704"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}