{"id":12702,"date":"2020-04-25T17:50:44","date_gmt":"2020-04-25T15:50:44","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?page_id=12702"},"modified":"2020-04-27T01:21:03","modified_gmt":"2020-04-26T23:21:03","slug":"o","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/o\/","title":{"rendered":"Litera O"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
\n
\n

Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku<\/h3>\n

Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom VII, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym)<\/p>\n

Obelia<\/a>, Obelica<\/a>, Obelniki<\/a>, Obuchowizna<\/a>, Ochotniki<\/a>, Ochta<\/a>, Od\u0142ogi<\/a>, Ogarynie<\/a>, Ogonie<\/a>, Ogoniszki<\/a>, Og\u00f3rki<\/a>, Ogrodniki<\/a>, Ogrodzisko<\/a>, Okliny<\/a>, Okmiany<\/a>, Okocie<\/a>, Okolne<\/a>, Oko\u0142ek<\/a>, Okr\u0105g\u0142e<\/a>, Okuniew<\/a>, Okuniowiec<\/a>, Olksniany<\/a>, Olszanka<\/a>, Orany<\/a>, Orle<\/a>, Orlinek<\/a>, Or\u0142owo<\/a>, Orzechowo<\/a>, Osinki<\/a>, Osi\u0144ska Buda<\/a>, Osi\u0144ska Droga<\/a>, Osoczniki<\/a>, Osowy Grunt<\/a>, Ossowa<\/a>, Ostasza<\/a>, Ostrowo<\/a>, Ostr\u00f3wek<\/a>, Ostr\u00f3wko<\/a>, Ostrzelek<\/a>, Oszkinie<\/a>, Otkie\u0144szczyzna<\/a>.<\/p>\n

\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Obelia,<\/b> fol. majorat, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Miros\u0142aw, odl. od Sejn 43 w., ma 4 dm., 25 mk. Dobra O. ukazem Najwy\u017cszym w r. 1838 nadane zosta\u0142y na prawach majoratu tajnemu radcy Eliaszewiczowi. Majorat ten wydzielono z obszaru d\u00f3br rz\u0105d. Sereje. Sk\u0142ada si\u0119 on z folw. O., rozl. w gruntach, \u0142\u0105kach i t. p. mr. 724 i lasu mr. 1066. Rzeka Niemen zajmuje mr. 94, razem mr. 1884. Nale\u017ca\u0142y tu wsie: Niemonajcie os. 27, z gr. mr. 956; Talkuny os. 37, 2 gr. mr. 1225; Mankuny os. 60, z gr. mr. 1511; Siemieniszki os. 18, z gr. mr. 470.<\/p>\n

Obelica<\/b> 1.) Obelia<\/i>, Abela<\/i>, jezioro w pow. sejne\u0144skim, o 3 w. na wsch\u00f3d od jez. Metele. D\u0142ugie od p\u0142d. ku p\u0142n. 4\u00bd, szer. 2 w. a g\u0142\u0119bokie od 18 do 30 st\u00f3p. Brzeg wschodni wzg\u00f3rkowaty, po\u0142udniowy i zachodni p\u0142askie, bezle\u015bne. Wsie nad jeziorem od zach. Ma\u0107ko\u0144ce i Obelniki. Obszar jeziora wynosi 4\u20225 wiorst kw. albo 0\u202209 mili kw. Wody jego odprowadza rzka Abela al. Obelica, lewy dop\u0142. Niewia\u017cy. 2.) O.,<\/b> Obelia<\/i>, rzka, ob. Abela<\/i>.<\/p>\n

Obelica,<\/b> w\u015b i kilka fol. nad jez. t. n., pow. sejne\u0144ski, gm. Miros\u0142aw, par. Metele, odl. od Sejn 41 w. Mieszcz\u0105 si\u0119 tu nast\u0119puj\u0105ce cz\u0119\u015bci, nosz\u0105ce nazwy od dawniejszych w\u0142a\u015bcicieli: 1.) O.<\/b> Gelert\u00f3w<\/i>, fol. i os., par. Miros\u0142aw, ma 3 dm., 20 mk. W 1827 r. by\u0142o 5 dm., 21 mk. 2.) O.<\/b> Piaseckich<\/i>, fol., par. Metele, odl. od Sejn 50 w., 4 dm., 60 mk. Fol. O. z wsi\u0105 Porzeczany rozl. w 1871 r. mr. 555: gr. or. i ogr. mr. 283, \u0142\u0105k mr. 116, lasu mr. 142, zaro\u015bli mr. 6, nieu\u017c. i place mr. 8, bud. z drzewa 7; las nieurz\u0105dzony. Wie\u015b Porzeczany osad 37, z gr. mr. 61. 3.) O.<\/b> Proniewiczewska<\/i>, w\u015b i folw., par. Metele, odl. od Sejn 46 w., ma 8 dm., 83 mk. 4.) O.<\/b> Struczkowskich<\/i>, w\u015b i fol., par. Metele, odl. od Sejn 48 w., ma 32 dm., 221 mk. W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 16 mk. W 1870 r. rozl. mr. 411: gr. or. i ogr. mr. 208, \u0142\u0105k mr. 54, past. mr. 8, lasu mr. 137, nieu\u017c. mr. 4; bud. mur. 2, z drzewa 10; las nieurz\u0105dzony. W\u015b O. os. 40, z gr. mr. 130. 5.) O.<\/b> \u017beromskich<\/i>, fol., par. Metele, odl. od Sejn 41 w., ma 2 dm., 18 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 32 mk. W 1884 r. rozl. mr. 166: gr. or. i ogr. mr. 92, \u0142\u0105k mr. 27, past. mr.14, lasu mr. 31, nieu\u017c. mr. 2; bud. z drzewa 5. W\u015b O. os. 4, z gr. mr. 5; w\u015b Ma\u0107kiewicze os. 11, z gr. mr. 65. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Obelino,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. i par. Szumsk, odl. od Maryampola 9 w., ma 4 dm., 47 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 21 mk.<\/p>\n

Obelniki<\/b> 1.) w\u015b i fol., pow. \u0142ukowski. gm. i par. Trzebiesz\u00f3w, ma 6 dm., 22 mk., ziemi 308 mr. W 1827 r. by\u0142o 5 dm., 21 mk. 2.) O.,<\/b> os., pow. ra\u00addzy\u0144\u00adski. gm. \u017be\u00adro\u00adcin, par. Mi\u0119\u00addzy\u00adrzec, ma 1 dm., 4 mk., ziemi 4 mr. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 21 mk. 3.) O.,<\/b> w\u015b i fol., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Metele, odl. od Sejn 43 w., ma 31 dm., 330 mk. Fol. O. oddzielony zosta\u0142 w 1871 r. od d\u00f3br Metele. W 1827 r. by\u0142o 14 dm., 139 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Ober<\/b> (niem.) znaczy G\u00f3rny<\/i>. Miejscowo\u015bci tak si\u0119 zaczynaj\u0105ce a tu nie pomieszczone znajduj\u0105 si\u0119 pod drug\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 nazw\u0105.<\/p>\n

Oberland,<\/b> stara nazwa cz\u0119\u015bci prowincyi pruskiej. Rozr\u00f3\u017cniano \u201ePolnisch Oberland\u201c i \u201eDeutsch Oberland.\u201c Pierwsze obejmowa\u0142o miasta: Szczytno, Wielbark, Nibork, Dia\u0142dowo, D\u0105browno, Olsztynek, Ostr\u00f3d, to jest mniej wi\u0119cej dzisiejsze powiaty szczycie\u0144ski, niborski i ostr\u00f3dzki, a wi\u0119c zachodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kraju mazurskiego; do drugiego liczono miasta Elbl\u0105g, Tolkmicko, Pas\u0142\u0119k, Libsztat, Mor\u0105g, Mi\u0142om\u0142yn, Mi\u0142uz\u0119, Ze\u0142wa\u0142d, Susz, Prabuty, Kwidzyn, Dzierzgo\u0144, a wi\u0119c mniej wi\u0119cej dzisiejsze powiaty kwidzy\u0144ski, suski i elbl\u0105gski (cz\u0119\u015b\u0107 wschodni\u0105) w Prusach zachodnich, pas\u0142\u0119cki i mor\u0105ski w Prusach wschodnich. Okolica miast Mor\u0105g, Mi\u0142om\u0142yn, Ostr\u00f3d a\u017c do Olsztynka mia\u0142a jeszcze oddzieln\u0105, nazw\u0119 Hockerland<\/i> (ob.). J. K. Sem.<\/i><\/p>\n

Obr\u0105b<\/b> (Obrub<\/i>), [\u2026]<\/span> 5.) O.,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, w okr. pol. Szeresz\u00f3w, o 10 w. na p\u0142d.-zach. od Pru\u017cany a 6 w. na p\u0142d.-wsch\u00f3d od Szereszowa. [\u2026]<\/span> J. Krz.<\/i><\/p>\n

Obr\u0119bniki,<\/b> w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00ads\u00adto\u00adc\u00adki, gm. Ob\u00adr\u0119b\u00adni\u00adki, 14 w. od mta pow., 373 dz. Gmina obejmuje 91 miejscowo\u015bci, 787 dm. w\u0142o\u015bc. (219 innych), 6293 mk. w\u0142o\u015bcian, uw\u0142aszczonych na 12,994 dz. Nadto w gm. jest 3757 dz. wi\u0119kszej posiad\u0142o\u015bci. Zarz\u0105d gminny we wsi Kra\u00ads\u00adne Folwarki.<\/span><\/p>\n

Obr\u0119bszczyzna,<\/b> w\u015b i dobra<\/span>, pow. grodzie\u0144ski, kapl. katol. parafii Indura, gm. \u0141asza, 31 w. od Grodna, von Gal\u00adlen\u00adbur\u00adge\u00adr\u00f3w, z fol. Suchodolina i Karolin 796 dz.<\/span><\/p>\n

Obromeszkinie,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Gryszkabuda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 33 w., ma 3 dm., 25 mk. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 26 mk.<\/p>\n

Obrom\u017cyle,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. i par. Gryszkabuda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 17 w., ma 4 dm., 43 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 4 dm., 37 mk.<\/p>\n

Obszruta<\/b> 1.) w\u015b, pow. maryampolski, gm. Jaworowo, par. Ig\u0142\u00f3wka. Odl. od Maryampola 15 w., ma 2 dm., 20 mk. W 1827 r. by\u0142 1 dm., 6 mk. 2.) O.,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. P\u0142utyszki. Odl. od Maryampola 23 w., ma 8 dm., 91 mk.<\/p>\n

Obszrutele<\/b> 1.) w\u015b, pow. maryampolski, gm. Szumsk, par. Gi\u017ce. Odl. od Maryampola 5 w., ma 2 dm., 16 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 2 dm., 21 mk. 2.) O.,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. i paraf. Olwita. Odl. od Wy\u0142kowyszek 13 w., ma 21 dm., 158 mk. W 1827 r. by\u0142o 10 dm., 90 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Obszruty<\/b> 1.) w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Gryszkabuda, par. Pilwiszki. Odl. od W\u0142adys\u0142awowa 20 w., ma 3 dm., 29 mk. W 1827 r. by\u0142o 3 dm., 35 mk. 2.) O.,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Pojeziory, par. Wy\u0142kowyszki. Odl. od Wy\u0142kowyszek 8 w. ma 44 dm., 525 mk., szko\u0142\u0119 pocz\u0105tkow\u0105 og\u00f3ln\u0105. W 1827 r. by\u0142o 60 dm., 473 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Obuchowicze,<\/b> okolica, powiat grodzie\u0144ski, gm. \u017bydomla. 17 w. od Grodna, 517 dz.<\/span><\/p>\n

Obuchowizna,<\/b> w\u015b, nad rz. Kolniczank\u0105, pow. augustowski, gm. Kolnica, par. August\u00f3w, odl. od Augustowa 8 w., ma 12 dm., 103 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 25 mk.<\/p>\n

Obuchowo,<\/b> w\u015b i chutor nad rzk\u0105 \u017bydoml\u0105, pow. grodzie\u0144ski, gm. \u017bydomla, 18 w. od Grodna. W\u015b ma 712 dz.; chutor nale\u017cy do d\u00f3br Skidel. W r. 1558 w w\u00f3jtowstwie obuchowskiem, w\u0142o\u015bci dworu kotre\u0144skiego ekon. grodz. We wsi by\u0142o 78 w\u0142\u00f3k gruntu dobrego, t. j. 1 ciesielska, 1 bednarska, 1 gumiennicka i 75 w\u0142\u00f3k na s\u0142u\u017cb\u0119 ci\u0105g\u0142\u0105. Czyni\u0142o 42 k\u00f3p 30 gr.; nadto dawali 150 beczek owsa i po 5 gr. za odw\u00f3z z beczki, co czyni 12 k\u00f3p 30 gr. Poddani mieli 261 wo\u0142\u00f3w i 142 koni. Do w\u00f3jtowstwa nale\u017ca\u0142y wsi: O., P\u0142awskie, Puzycze, Horodzis\u0142aw (p\u00f3\u017aniej Siwkowo) i Zawadzicze.<\/span><\/p>\n

Ochotka,<\/b> os., pow. kalwaryjski, gm. Krakopol, par. Simmo, odl. od Kalwaryi 38 w., 7 dm., 11 mk.<\/span><\/p>\n

Ochotna,<\/b> pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol, odl. od Maryampola 11 w., ma 11 dm., 141 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 6 dm., 50 mk.<\/p>\n

Ochotniki,<\/b> fol., pow. sejne\u0144ski, gm. Krasnowo, par. Sejny, odl. od Sejn 8 w., ma 7 dm., 34 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 6 mk. W 1885 r. fol. O. z wsiami: Rubie\u017canka, Reszece, Nowosady i Paciorki, os. Szklary i Marcinka\u0144ce rozl. mr. 717: gr. or. i ogr. mr. 380, \u0142\u0105k mr. 183, past. mr. 19, lasu mr. 117, nieu\u017c. mr. 18; bud. mur. 2, z drz. 10; pok\u0142ady torfu. W\u015b Rubie\u017canka os. 5, z gr. mr. 9; w\u015b Reszece os. 7, z gr. mr. 241; w\u015b Nowosady os. 8, z gr. mr. 187; w\u015b Paciorki os. 3, z gr. mr. 100; os. Szklary gr. mr. 67; os. Marcinka\u0144ce gruntu mr. 1.<\/p>\n

Ochta,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Sereje, odl. od Sejn 35 w., ma 15 dm., 71 mk.<\/p>\n

Odelsk,<\/b> mstko i dobra, pow. sok\u00f3lski. gm. Zubryca, 16 w. od Sok\u00f3\u0142ki. Mstko 1246 dz; dobra, Palminych 213 dz. Przywilej miejski za Bony z r. 1546 zatwierdzi\u0142 Stefan Batory 1580 r. Klucz odelski ekon. grodz. r. l680 dawa\u0142 3925 z\u0142p. 27 gr. Kwatera Odelska w puszczy sok\u00f3lskiej r. 1639 obejmowa\u0142a 18 ost\u0119p\u00f3w, z kt\u00f3rych 6 tylko ca\u0142ych, w pozosta\u0142ych za\u015b wyrobiono d\u0119bin\u0119 i lipin\u0119. Do pilnowania kwatery by\u0142o 38 osocznik\u00f3w i 1 dziesi\u0119tnik, ze wsi Suchinicz i Mordasowa, kt\u00f3rzy otrzymali 20 w\u0142\u00f3k. Strzelc\u00f3w by\u0142o 25 ze wsi Hrebieniewo, oraz 29 ze wsi Molawica Dolna. Ka\u017cdy mia\u0142 po w\u0142\u00f3ce gruntu, z kt\u00f3rego powinien utrzymywa\u0107 1 konia oraz we dw\u00f3ch po 1 wozie, p\u0142aci\u0107 po 7 z\u0142p. i po solance owsa.<\/span><\/p>\n

Odki\u0144szczyzna,<\/b> dobra, pow. grodzie\u0144ski, w\u0142asno\u015b\u0107 niegdy\u015b Mi\u00adcha\u00ad\u0142a Kie\u0142\u00adczew\u00adskie\u00adgo, stolnika grodzie\u0144skiego; nabyte w 1685 r. od Puchalskich przez Ja\u00adna Kons\u00adtan\u00adte\u00adgo Kie\u0142\u00adczew\u00adskie\u00adgo, po nim przesz\u0142y sukcesyjnie do Le\u00ado\u00adna Kie\u0142\u00adczew\u00adski\u00adego, kt\u00f3ry w 1756 r. zrzeka si\u0119 na rzecz J\u00f3\u00adze\u00adfa Ta\u00adde\u00adusza Ja\u00adroc\u00adkie\u00adgo, podczaszego bras\u0142awskiego. A. K. \u0141.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Od\u0142a<\/b> al. Odla<\/i>, rzka w gub. grodzie\u0144skiej, lewy dop\u0142yw \u015awis\u0142oczy<\/a>, przyjmuje Wiszni\u00f3wk\u0119<\/a> i Jery\u0142\u00f3wk\u0119.<\/p>\n

Od\u0142a,<\/b> Odla<\/i>, w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, gm. Krynki, 36 w. od Grodna, 25l dz. W r. 1558 w w\u00f3jtowstwie hraje\u0144skiem, w\u0142o\u015bci dworu kwasowskiego, ekon. grodz. We wsi by\u0142o 22 w\u0142\u00f3k gruntu dobrego, t. j.: 3 strzeleckich, 3 pod strzelcy czynszowych, 2 odzwiernickich i 14 masztalerskich. Z w\u0142\u00f3k czynszowych p\u0142ac\u0105 5 k\u00f3p 18 gr.<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Od\u0142ogi<\/b> 1.) ob. <\/i>K\u0105ty<\/a><\/i> 32). 2.) O.,<\/b> ob. Grabowo<\/a><\/i> [(15.)]<\/span>, pow. augustowski.<\/p>\n

Odstu\u0142pie,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Chlebiszki, par. Preny. W 1827 r. by\u0142o tu 1 dm., 10 mk.<\/p>\n

Odwierna,<\/b> dwie wsi i folw., pow. grodzie\u0144ski, gm. Hudziewicze, 38 w. od Grodna. Wsi maj\u0105 240 dz.; folw. Dudzi\u0144skich, 127 dz.<\/span><\/p>\n

Oestland<\/b> (niem.), ob. Estonia<\/a><\/i>.<\/p>\n

Ogarynie,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. \u015awi\u0119to-Jeziory, odl. od Sejn 27 w., ma 30 dm., 201 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 13 dm., 103 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Ogi\u0144ski-<\/b>K<\/b>ana\u0142,<\/b> pierwotnie zwany Wielkim Kana\u0142em Pi\u0144skim<\/i> al. Portem Ogi\u0144skiego<\/i>, wchodzi w system wodny Ogi\u0144sko-Nieme\u0144ski, stanowi\u0105cy po\u0142\u0105czenie Niemna<\/a> przez Szczar\u0119, jez. \u015awi\u0119cickie al. Wyganowskie (ob.) i Jasio\u0142d\u0119<\/a> z Prypeci\u0105<\/a>, dop\u0142ywam Dniepru<\/a>, wi\u0119c po\u015brednio Baltyku z morzem Czarnem. Niezmiernie wa\u017cny dawniej dla po\u0142udniowych i zachodnich guberni i cesarstwa, nale\u017cy do 5-go oddzia\u0142u XII okr\u0119gu komunikacyi l\u0105dowych i wodnych, zarz\u0105d kt\u00f3rego znajduje si\u0119 w mczku Telechanach (ob.). Poprowadzony w wa\u017cnym punkcie i przerzynaj\u0105cy w poprzek dzia\u0142 wodny europejski w kotlinie pi\u0144skiej, jest nieco dalej na wschodzie po\u0142o\u017cony od kana\u0142u Muchawieckiego. Kana\u0142 ten przypiera do Szczary i Jasio\u0142dy w punkcie, gdzie obie te rzeki s\u0105 ju\u017c \u017ceglowne i sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch oddzielnych cz\u0119\u015bci, rozchodz\u0105cych si\u0119 od jeziora Wyganowskiego, mianowicie: na p\u0142n. ku Szczarze, na przestrzeni prawie 2\u00bd w. i na p\u0142d. ku Jasio\u0142dzie, na przestrzeni 42 wiorst. Tym sposobem jez. Wyganowskie, na 7 w. d\u0142ugie i na 4 w. szerokie, po\u0142o\u017cone na wy\u017cszej znacznie p\u0142aszczy\u017anie ni\u017c zwyczajny poziom Szczary i Jasio\u0142dy, jest g\u0142\u00f3wnym rezerwoarem kana\u0142u O., w kt\u00f3rym przez \u015bluzy utrzymuje si\u0119 woda na po\u017c\u0105danej wysoko\u015bci. Szeroko\u015b\u0107 kana\u0142u niejednostajna, wynosi u dna od 3 do 5 s\u0105\u017cni, g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 za\u015b dochodzi do 3 st\u00f3p. \u015aluz znajduje si\u0119 dziewi\u0119\u0107 na spadku od jez. Wyganowskiego w stron\u0119 Jasio\u0142dy i jedna w stronie ku Szczarze. Na kanale s\u0105 dwa mosty zwodzone: jeden, zwany Sosnowski, na trakcie wiod\u0105cym z Pi\u0144ska do S\u0142onima, a drugi przy mczku Telechany, w kt\u00f3rym opr\u00f3cz zarz\u0105du kana\u0142u znajduj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wne warsztaty, wyrabiaj\u0105ce statki \u017ceglowne, jako to: barki, p\u00f3\u0142barki i \u0142odzie r\u00f3\u017cnego gatunku. Wszystkie urz\u0105dzenia hydrauliczne kana\u0142u O. s\u0105 drewniane, smo\u0142\u0105 zabezpieczone od gnicia. \u015aluzy d\u0142ugie na 28\u00bd s\u0105\u017cni i szerokie na 17\u00bd stopy; przy wszystkich \u015bluzach i mostach pobudowane s\u0105 mieszkania dla stra\u017cy. Uj\u015bcie O. kana\u0142u do Jasio\u0142dy, pomi\u0119dzy maj\u0105tkiem Wiele\u015bnica i wsi\u0105 Mierczyce, gdzie si\u0119 prze\u0142adowuj\u0105 statki, odleg\u0142e jest o 33 w. od uj\u015bcia Jasio\u0142dy do Piny. Na 3-ej wior\u015bcie od Jasio\u0142dy ku jez. Wyganowskiemu le\u017cy wie\u015b Szward\u00f3wka; na 16 w. przecina kana\u0142 go\u015bc. pi\u0144sko-s\u0142onimski z mostem Sosnowskim; na 27 w. mko Telechany; na 30 w. wie\u015b W\u00f3lka-Telechowska z jez. W\u00f3lka, 1 w. w \u015brednicy maj\u0105cem. Owe jez. W\u00f3lka, w skutek znacznej g\u0142\u0119boko\u015bci i dost\u0119pno\u015bci brzeg\u00f3w, jest dogodnem stanowiskiem zimowem dla statk\u00f3w. Na 37 w. le\u017cy du\u017ca wie\u015b Wyganoszcza, a na 43-47 w. jez. Wyganowskie. Cz\u0119\u015b\u0107 kana\u0142u od jez. Wyganowskiego w stron\u0119 Szczary przechodzi sam\u0105 granic\u0105 gub. mi\u0144skiej i grodzie\u0144skiej, po bezludnej ca\u0142kiem i nizinnej miejscowo\u015bci. Dla przep\u0142yni\u0119cia kana\u0142u od Jasio\u0142dy do Szczary, tratwy czyli \u201ep\u0142yty\u201c potrzebuj\u0105 od 10 do 20 dni, barki oko\u0142o 5 dni a \u0142odzie oko\u0142o 3-ch dni czasu. Statki wi\u0119ksze i tratwy zwykle poruszaj\u0105 si\u0119 za pomoc\u0105 dr\u0105g\u00f3w, zwanych \u201eszostami\u201c, lub si\u0142\u0105 koni, w jakowym celu urz\u0105dzone s\u0105 wygodne nad brzegiem drogi, szerokie prawie na 2 s\u0105\u017cnie i wysokie nad mo\u017cebny poziom wody na 2 stopy. \u015aredni czas zamarzania kana\u0142u przypada na 18 listopada a oswobadzania si\u0119 od lodu na 30 marca; tak wi\u0119c \u017cegluga mo\u017ce si\u0119 odbywa\u0107 w ci\u0105gu 233 dni, przez 132 dni za\u015b kana\u0142 bywa zamarzni\u0119ty. Najwi\u0119ksze statki maj\u0105 12 s\u0105\u017cni d\u0142ugo\u015bci i 2 s\u0105\u017cnie szeroko\u015bci, a zag\u0142\u0119biaj\u0105 si\u0119 w wodzie na 3 stopy, wszak\u017ce znaczna cz\u0119\u015b\u0107 towar\u00f3w prowadzi si\u0119 na tratwach drzewnych, poniewa\u017c tym sposobem koszt transportu si\u0119 zmniejsza. Wed\u0142ug wiadomo\u015bci urz\u0119dowych za 14 lat od 1844\u20141857 w\u0142\u0105cznie, przewo\u017cono \u015brednio co rok r\u00f3\u017cnych towar\u00f3w: z dorzecza Niemna do Prypeci na 11,277 rubli i z dorzecza Prypeci w kierunku Niemna na 748,360 rubli. Tak wi\u0119c warto\u015b\u0107 towaru sp\u0142awianego ku Baltykowi (przewa\u017cnie drzewo), przewy\u017csza\u0142a warto\u015b\u0107 towaru p\u0142yn\u0105cego ku Prypeci o 67 razy. Niemniej obliczenia statystyczne wykaza\u0142y, \u017ce jeszcze w latach 1851\u20141857 warto\u015b\u0107 sp\u0142awu przez kana\u0142 O. na Niemen wyrazi\u0142a si\u0119 zni\u017ck\u0105 25% w por\u00f3wnaniu lat poprzednich, a to w skutek wyniszczonych sumarycznie las\u00f3w. P\u00f3\u017aniejszych danych o sp\u0142awie na kanale O. nie publikowano, s\u0105dzimy jednak, \u017ce powszechne wycinanie las\u00f3w w ostatniem dwudziestoleciu, tudzie\u017c przeprowadzone przez Polesie drogi \u017celazne, musia\u0142y w og\u00f3le obni\u017cy\u0107 znaczenie wodnych komunikacyi. Pod\u0142ug prac komisyi do zbadania stanu dr\u00f3g \u017celaznych przew\u00f3z po kanale O., wynosz\u0105cy jeszcze w 1872 r. 257,000 pud\u00f3w towar\u00f3w, obni\u017cy\u0142 si\u0119 w 1874 r. na 106,000 pud\u00f3w. Opr\u00f3cz po\u0142\u0105czenia rzek, a zt\u0105d wynikaj\u0105cych korzy\u015bci handlowych, sta\u0142 si\u0119 ten kana\u0142 wielkiem dobrodziejstwem dla okolicy, bo osuszy\u0142 j\u0105 na znacznej przestrzeni. Micha\u0142 Kazimierz Ogi\u0144ski, wwoda wile\u0144ski, p\u00f3\u017aniejszy hetman lit., o\u017cywiony najlepszemi ch\u0119ciami i wspierany zdoln\u0105 rad\u0105 Mateusza Butrymowicza, zacz\u0105\u0142 w 1765 r. kopa\u0107, w obr\u0119bie wielkich swych d\u00f3br w Pi\u0144szczy\u017anie, kana\u0142, maj\u0105cy po\u0142\u0105czy\u0107 Niemen przez Szczar\u0119 z Jasio\u0142d\u0105. Pr\u0119dko musia\u0142o post\u0119powa\u0107 zamierzone dzie\u0142o, skoro konstytucya z 1768 r., w nagrod\u0119 \u201emaj\u0105cych si\u0119 ju\u017c ku ko\u0144cowi\u201c owych kosztownych rob\u00f3t hydraulicznych, poleca: wystawi\u0107 z fundusz\u00f3w Rzpltej w dziedzi\u0144cu zamku wile\u0144skiego pomnik wwdzie Ogi\u0144skiemu, nadaje temu\u017c wojewodzie prawem wieczystem kr\u00f3lewszczyzny: w\u015b Myszkowce i mko \u0141ohiszyn w Pi\u0144szyzy\u017anie; oraz pozwala, po uko\u0144czeniu ca\u0142kowitem kana\u0142u, pobiera\u0107 myto w czasie sp\u0142awu po 8 z\u0142otych \u201eod wios\u0142a lub sprychy\u201c, z warunkiem, \u017ce gdyby kana\u0142 nie by\u0142 utrzymywany w nale\u017cytym porz\u0105dku i zdatny do \u017ceglugi, wtedy dziedzice trac\u0105 wszelkie prawo konstytucy\u0105 postanowione, a nadane dobra \u0141ohiszyn i Myszkowce wracaj\u0105 do korony (ob. Vol. Leg., VII, fol. 845\u2014847). Widocznie stany mocno by\u0142y wtedy zainteresowane czynem wwdy Ogi\u0144skiego, poniewa\u017c jednocze\u015bnie nakazano komisyi skarbowej \u201edla po\u017cytku kraju\u201c zaj\u0105\u0107 si\u0119 napraw\u0105 dr\u00f3g, most\u00f3w i czyszczeniem rzek, na co asygnowano corocznie po 200,000 z\u0142ot. (ibid., fol. 646-647), jako\u017c w roku nast\u0119pnym 1769, maj\u0105c na wzgl\u0119dzie uregulowanie sp\u0142awu nieme\u0144skiego w skutek powstaj\u0105cego kana\u0142u w Pi\u0144szczy\u017anie, rz\u0105d \u00f3wczesny, wezwawszy profesora akademii i kan. katedry wile\u0144skiej Franciszka Narwojsza, poleci\u0142 mu kierownictwo przy oczyszczeniu koryta Niemna. Narwojsz w ci\u0105gu trzech lat wydoby\u0142 mn\u00f3stwo wielkie raf i kamieni podwodnych, przez co \u017cegluga na Niemnie bardzo u\u0142atwion\u0105 zosta\u0142a i tem bardziej znaczenie kana\u0142u Ogi\u0144skiego podnios\u0142o si\u0119. W 1775 r. stan\u0119\u0142a konstytucya o usp\u0142awnieniu rzek Piny i Muchawca (Vol. Leg., VIII, fol. 650), lecz kiedy mianowicie \u017cegluga ca\u0142kiem si\u0119 ustali\u0142a przez kana\u0142 O., o tem nie ma najmniejszej wzmianki. Zdaje si\u0119 jednak, \u017ce i po zapad\u0142ej konstytucyi w 1768 r. nie by\u0142 on nale\u017cycie opatrzony, pomimo, i\u017c inicyator wzi\u0105\u0142 kr\u00f3lewszczyzny i chwa\u0142\u0119 od Rzpltej, kiedy Tadeusz Czacki wspominaj\u0105c o nim pod 1800 r. powiada, i\u017c \u201eprawie zapomniany\u201c (ob. Lit. i Pol. Pr., t. I, str. 121, przyp. 1045). Dopiero za w\u0142adania rossyjskiego podj\u0119to znowu my\u015bl uregulowania kana\u0142u; oko\u0142o 1803 r. by\u0142 ju\u017c dogodnym do sp\u0142awu i teraz starannie si\u0119 podtrzymuje. Pierwotnie, mianowicie w latach oko\u0142o 1820, kiedy puszcze poleskie by\u0142y w stanie dziewiczym, sp\u0142awy drzewa kana\u0142em O. by\u0142y tak olbrzymie, \u017ce jak \u015bwiadczy Kontrym (ob. Exkursya, str. 75) \u201ep\u0142yty\u201c z berwion powi\u0105zanych p\u0142yn\u0119\u0142y na przestrzeni prawie mil trzydziestu, pasem nieprzerwanym, od Jasio\u0142dy a\u017c ku S\u0142onimowi. W system wodny kana\u0142u O. wchodzi Jasio\u0142da na przestrzeni 33 w., lecz tylko na 5\u20222 w. uregulowana do \u017ceglugi holowniczej; dalej kana\u0142 Ogi\u0144skiego, d\u0142ugi 50\u00bd w.; rzeka Szczara na przestrzeni 210 w.; brzegi od uj\u015bcia kana\u0142u do Dobromy\u015bla nieuregulowane dla holowania; posiada 10 grobli z domkami stra\u017cniczemi, przysta\u0144 i most na kanale derywacyjnym w S\u0142onimie; w ko\u0144cu Niemen, na przestrzeni 729 w., bez \u017cadnych konstrukcyi hydraulicznych. Na budow\u0119 i utrzymanie systemu wodnego wydano do 1876 r.: Jasio\u0142da 88,445 rs., kana\u0142 O. 884,857 rs., Szczara 547,112 rs. i Niemen 38,326 rs., czyli razem 1,558,741 rs. Proponowane ulepszenie ca\u0142ego systemu przez in\u017cynier\u00f3w Lisowskiego i Szulca przedstawia koszt oko\u0142o 4 milion\u00f3w rubli, maj\u0105cy si\u0119 ponie\u015b\u0107 w ci\u0105gu wielu lat. Op\u0142ata od statk\u00f3w i zwi\u0119kszony ruch zwr\u00f3ci\u0142by ca\u0142y nak\u0142ad. Pi\u0144sk sta\u0142by si\u0119 wtedy wa\u017cnym punktem sk\u0142adowym dla handlu zbo\u017cowego. Obecnie ruch jest bardzo ma\u0142y dla braku wody, g\u0142\u00f3wnie w Szczarze i braku posi\u0142kowych rezerwoar\u00f3w, tak, \u017ce statki musz\u0105 cz\u0119sto czeka\u0107 po kilka tygodni. Por. Szulz A., O potrzebie poprawy K<\/span>ana\u0142u Ogi\u0144skiego (Bibl. Warsz. t. I, r. 1879).<\/span> A. Jel.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Ogonie,<\/b> jezioro w pow. sejne\u0144skim, na obszarze d\u00f3br rz\u0105dowych Krasnowo<\/a> (ob.).<\/p>\n

Ogonie,<\/b> w\u015b i fol., pow. kalwaryjski, gm. i par. Lub\u00f3w, odl. od Kalwaryi 14 w.; ma 18 dm., 132 mk. Folw. O. ma rozl. 169 mr.: gr. or. i ogr. mr. 43, \u0142\u0105k mr. 59, pastw. mr. 31, nieu\u017c. mr. 36; bud. z drzewa 3; s\u0105 pok\u0142ady torfu. Folw. ten w r. 1881 oddzielony od d\u00f3br Rykacieje.<\/p>\n

Ogoniszki,<\/b> pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Sereje. W 1827 r. by\u0142 tu 1 dm., 8 mk.<\/p>\n

Ogonki<\/b> 1.) niem. Ogonken<\/i>, w\u015b nad jez. Mamry, na Mazurach, pow. w\u0119goborski, z wybud. Charlottenhof i Grueneberg, st. poczt. W\u0119gobork. W 1860 r. 483 mk. W 1529 r. nada\u0142 ks. Olbracht mieszka\u0144com wsi O. 40 w\u0142\u00f3k na prawie magdeburskiem; so\u0142tys Jakub otrzyma\u0142 4 w\u0142\u00f3ki. Poniewa\u017c wie\u015b le\u017cy nad jeziorem Szwencajt (r. 1340 Swynteseiten, r. 1478 Schwentze, Schwintze), nazywa\u0142a si\u0119 wi\u0119c w pocz\u0105tku tak\u017ce Schwintz (nazwa staropruska); Niemcy z tego zrobili \u201eSchwanz\u201c, co zn\u00f3w Polacy przet\u0142umaczyli na ogon. Tym sposobem wie\u015b otrzyma\u0142a nazw\u0119 \u201eOgonki\u201c. W 1542 r. postawi\u0142 tu Kotek z W\u0119goborka karczm\u0119 na jednym morgu. Dzi\u015b posiada wie\u015b 42 w\u0142\u00f3ki 15 mr. [\u2026]<\/span> J. K. Sem.\u2014K\u015b. Fr.<\/i><\/p>\n

Ogorodniki,<\/b> ob. Ogrodniki<\/i>.<\/p>\n

Og\u00f3rki,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Sejny, par. Pu\u0144sk, odl. od Suwa\u0142k 29 w., ma 13 dm., 112 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 8 dm., 68 mk.<\/p>\n

Og\u00f3rkiszki<\/b> 1.) w\u015b, pow. maryampolski, gm. Wejwery, par. Pilwiszki, odl. od Maryampola 36 w., ma 18 dm., 162 mk. 2.) O.,<\/b> w\u015b i os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Tomaszbuda, par. Gryszkabuda, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 35 w.; w\u015b ma 5 dm., 27 mk.; os. 1 dm., 4 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 3 dm., 27 mk. O. wchodzi\u0142y w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Le\u015bnictwo.<\/p>\n

Ogrodniczki<\/b> 1.) w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00ads\u00adto\u00adc\u00adki, gm. Bia\u00ad\u0142o\u00ads\u00adto\u00adczek, 115 dz. 2.) O.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, Ju\u00adch\u00adno\u00adwiec.<\/span><\/p>\n

Ogrodniki<\/b> [\u2026]<\/span> 4.) O., w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Wiejsieje, par. Ber\u017cniki, odl. od Sejn 15 w., ma 9 dm., 69 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 31 mk. 5.) O.,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Ho\u0142n<\/span>y Wolmera, par. Ber\u017cniki, odl. od Sejn 9 w. ma 23 dm., 121 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 4 dm., 41 mk. 6.) O.<\/b> Antonowskie<\/i>, w\u015b, pow. maryampolski, gm. i par. Balwierzyszki, odl. od Maryampola 28 w., ma 20 dm., 206 mk. 7.) O.<\/b> Rauda\u0144skie<\/i>, pow. kalwaryjski, gm. Rauda\u0144, par. Kalwarya, odl. 3 w. od Kalwaryi, ma 13 dm., 41 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Ogrodniki,<\/b> urz\u0119d. Ogorodniki<\/i>, Ohorodniki<\/i>, w narzeczu bia\u0142oruskim Aharodniki<\/i>. [\u2026]<\/span> 29.) O.,<\/b> w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, par. Choroszcza, niegdy\u015b w\u0142asno\u015b\u0107 klasztoru dominikan\u00f3w w Choroszczy. 30.) O.,<\/b> w\u015b, pow. biel\u00adski, par. Do\u0142ub\u00f3w, w 1816 r. mia\u0142a 14 mk. katol. 31.) O.,<\/b> w\u015b, pow. brzeski, nad rz. Pulw\u0105, o 5 w. od uj\u015bcia jej do Bugu. 32.) O.,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, mi\u0119dzy Rusot\u0105 a dr. \u017cel. warsz.-petersb. 33.) O.,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, okr. polic. sielecki, o 30 w. od Sielca, o 5 od Pru\u017cany, a 165 od Grodna. Jest tu zarz\u0105d gminy dobuczy\u0144skiej. 34.) O.,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, okr. polic. szereszewski, o 30 w. od Szereszewa, a 36 od Pru\u017cany, o 200 od Grodna. Ma zarz\u0105d gminy murawiewskiej, obejmuj\u0105cej 1637 dusz. [\u2026]<\/span> A. Jel.\u2014J. Krz.<\/i><\/p>\n

Ogrodniki<\/b> 1.) chutor, pow. bia\u00ad\u0142o\u00ads\u00adto\u00adc\u00adki, gm. i dobra Doj\u00adli\u00addy. 2.) O.<\/b> Su\u00adp\u00adra\u015b\u00adlskie<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, 226 dz. 3.) O.<\/b> Doj\u00adli\u00addz\u00adkie<\/i>, urocz., tam\u017ce, gm. Bia\u00ad\u0142o\u00ads\u00adto\u00adczek. 4.) O.<\/b> Wy\u00adso\u00adko\u00adsto\u00adc\u00adkie<\/i>, urocz., tam\u017ce, z urocz. An\u00adto\u00adniuk 83 dz. 5.) O.,<\/b> fol., tam\u017ce, gm. Ob\u00adr\u0119\u00adb\u00adni\u00adki. Jeden nale\u017cy do d\u00f3br Kalin\u00f3wka, drugi To\u00adczy\u00ad\u0142o\u00adw\u00adskich. 6.) O.,<\/b> w\u015b, pow. biel\u00adski gub. grodz., gm. Pa\u00adsy\u00adn\u00adki, 6 w. od Biel\u00adska, 476 dz. 7.) O.<\/b> Ho\u017a\u00adna<\/i>, w\u015b, tam\u017ce, gm. Paw\u0142y, 38 w. od Biel\u00adska, 318 dz. 8.) O.,<\/b> tam\u017ce, ob. S\u0142o\u00adchy-Og\u00adrod\u00adni\u00adki<\/i>. 9.) O.<\/b> Plan\u00adta<\/i>, Po\u00addu\u00adcho\u00adw\u00adne<\/i> i Skar\u00adbo\u00adwe<\/i>, w\u015b, pow. brze\u00adski gub. grodz., gmina \u0141ysz\u00adczy\u00adce, 28 w. od Brze\u00ad\u015bcia. O. Po\u00addu\u00adcho\u00adw\u00adne 213, O. Skar\u00adbo\u00adwe 33 dz.; O. Pla\u00adn\u00adta, ob. Os\u00adtro\u00adme\u00adczew<\/i>. 10.) O.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, gm. Woj\u00adska, 9 dm., 99 mk., 192 dz. 11.) O.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, gm. Wy\u00adso\u00adkie Lit. 12.) O.,<\/b> w\u015b nad Pulw\u0105, tam\u017ce, gm. Wo\u0142\u00adczyn, 30 w. od Brze\u00ad\u015bcia, 42 dm., 364 mk., 423 dz. 13.) O.,<\/b> Rusockie<\/i>, w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, gm. Ho\u017ca, 187 dz. 14.) O.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, gm. Indura, 217 dz. 15.) O.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, gm. \u0141asza, 224 dz. 16.) O.,<\/b> w\u015b i os., tam\u017ce, gm. Wo\u0142pa, 147 dz. 17.) O.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, gm. Skidel, ze wsi\u0105 Broszkowce 217 dz. 18.) O.<\/b> Chwaty<\/i>, tam\u017ce, ob. Chwaty-Ogrodniki<\/i>. 19.) O.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, gm. \u017bydomla, 191 dz. 20.) O.,<\/b> w\u015b, pow. ko\u00adb\u00adry\u0144\u00adski, gm. Pruska, 6 w. od Ko\u00adb\u00adry\u00adnia, 236 dz. Na polach, w pobli\u017cu rz. Muchawca kurhan. 21.) O.,<\/b> fol. d\u00f3br Sielec, pow. pru\u017ca\u0144ski. 22.) O.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, gm. Masiewo, 218 dz. 23.) O.,<\/b> w\u015b, pow. s\u0142onimski, gm. Dwo\u00adrzec, 102 dz. 24.) O.,<\/b> w\u015b, pow. s\u0142onimski, gm. Pia\u00ads\u00adki, 76 w. od S\u0142onima, 511 dz. 25.) O.,<\/b> tam\u017ce, gm. Pacowszczyzna, ob. Krahle<\/i>. 26.) O.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, gm. Koz\u00ad\u0142ow\u00adszczy\u00adz\u00adna, 215 dz. 27.) O.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, gm. Ro\u00adhot\u00adna, 74 dz. 28.) O.,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, gm. Hrebienie, 154 dz. 29.) O.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, gm. Makowlany. 30.) O.,<\/b> w\u015b, pow. wo\u0142kowyski, gm. M\u015bcib\u00f3w, 18 w. od Wo\u0142kowyska, 285 dz. 31.) O.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, gm. \u015awis\u0142ocz, 23 w. od Wo\u0142kowyska, 254 dz.<\/span><\/p>\n

Ogrodyszcz,<\/b> urocz. przy wsi Motyle, pow. grodzie\u0144ski, gm. Berszty.<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Ogrodzisko,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Czostk\u00f3w<\/a>, par. Baka\u0142arzew, odl. od Suwa\u0142k 89 w., [Odleg\u0142o\u015b\u0107 znacznie zawy\u017cona, w rzeczywisto\u015b\u0107i wynosi ok. 11 km.]<\/span> ma 3 dm., 12 mk., 109 mr. obszaru. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105d. Czostk\u00f3w. [Na p\u0142d. od wsi G\u00f3ra, na p\u0142n. od wsi Zdr\u0119by, dzi\u015b nie istnieje.]<\/span><\/p>\n

Ogr\u00f3dek,<\/b> niem. Ogrodtken<\/i>, w\u015b i fol. na Mazurach, pow. \u0142ecki, st. poczt. Klusy. W 1550 r. sprzeda\u0142 ks. Olbracht Rafa\u0142owi, staro\u015bcie z Grzegorz\u00f3w, 5 w\u0142\u00f3k so\u0142eckich, w\u0142\u00f3k\u0119 po 30 grzywien, celem za\u0142o\u017cenia wsi dannickiej, zwanej Ogrodem, na 50 w\u0142\u00f3kach mi\u0119dzy jeziorami M. Kraksztyn, Druglin, W. Kraksztyn, Pogaszow\u0105 i borem skomackim. Pomi\u0119dzy 1725 a 1736 r. mia\u0142 fol. w dzier\u017cawie szla\u00adch\u00adcic Arciszewski, aryanin. Gdy raz nauczyciel jego domowy zgani\u0142 katechizm arya\u0144ski, zosta\u0142 na rozkaz Arciszewskiego wrzucony do chlewa, na pastw\u0119 \u015bwiniom; ledwie za pomoc\u0105 pewnej dziewczyny zdo\u0142a\u0142 si\u0119 uratowa\u0107. Tak utrzymuje miejscowe podanie. J. K. Sem.<\/i><\/p>\n

Ogr\u00f3dki,<\/b> niem. Ogrodtken<\/i>, Ogrottken<\/i>, maj\u0105tek, pow. \u0142ecki, st. poczt. Mi\u0142ki. Wdowa po Fryderyku v. Heidek sprzeda\u0142a w 1539 r. Wawrzy\u0144cowi Pr\u00f3bce z W. Konopek ostr\u00f3w zwany Ogr\u00f3dkami, z 5 w\u0142\u00f3kami. J. K. Sem.<\/i><\/p>\n

Ogryzki,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, gm. Wo\u0142pa, 45 w. od Grodna, 456 dz.<\/span><\/p>\n

Ohorodniki,<\/b> ob. Ogrodniki<\/i>.<\/p>\n

Ojcowo<\/b> 1.) w\u015b szlach. i w\u0142o\u015bc., pow. ostro\u0142\u0119cki, gm. Troszyn, par. Kleczkowo. 2.) O.,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. i par. Balwierzyszki, odl. od Maryampola 28 w., 1 dm., 5 mk.<\/p>\n

Ojsko,<\/b> ob. Hujsko<\/i>.<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Okartowo,<\/b> niem. Eckersberg<\/i>, Eckertsberg<\/i>, w XVI w. Eckerspurg<\/i>, w\u015b na Mazurach, pow. ja\u0144sborski. Le\u017cy pomi\u0119dzy jeziorami \u015aniardwy i Terk\u0142o<\/a>, 8 klm. na zach\u00f3d od Orzysza; 160 mk., ko\u015bci\u00f3\u0142 ewang. Par. obejmuje 4104 Polak\u00f3w, 300 Niemc\u00f3w. Jest to staro\u017cytny gr\u00f3d warowny, ju\u017c w 1360 r. wymieniony w dokumentach \u201epraefectus\u201c w O. W 1361 r. wyruszy\u0142 Heinrich Kranichfeld z O. z innymi rycerzami przeciw Litwinom; powr\u00f3cili jednak wkr\u00f3tce nic nie sprawiwszy i rozeszli si\u0119 pod O. Gdy jednak rycerze niedaleko zt\u0105d pod jeziorem Wobel (dzi\u015b Ublik) natrafili na \u015blady nieprzyjaciela, po\u0142\u0105czyli si\u0119 zn\u00f3w, a wkr\u00f3tce pokazali si\u0119 pod O. Kiejstut i Olgierd z 500 zbrojnych ludzi. Po zaci\u0119tej walce Litwini zostali pobici, a Kiejstuta wzi\u0105\u0142 nawet Kranichfeld do niewoli i odstawi\u0142 do Malborka<\/a>. Bardzo d\u0142ugo jeszcze potem nosi\u0142 br\u00f3d po drodze z O. do Orzysza nazw\u0119 \u201eKynstottenbrast\u201c (Kiejstutowy br\u00f3d). Kiejstut zdo\u0142a\u0142 uciec z wi\u0119zienia, wyruszy\u0142 natychmiast na czele licznego wojska przeciw zakonowi i zburzy\u0142 zamek ja\u0144sborski i O., z wyj\u0105tkiem jednej wie\u017cy, w kt\u00f3rej rycerze szcz\u0119\u015bliwie napady jego odparli. Jeszcze raz pomi\u0119dzy 1375 i 1379 r. zdoby\u0142 Kiejstut O. i zburzy\u0142 do szcz\u0119tu zamek, kt\u00f3ry te\u017c, prawdopodobnie z powodu blisko\u015bci Ja\u0144sborku i Ryna, ju\u017c nie zosta\u0142 odbudowany. Pomi\u0119dzy ludem okolicznym zachowa\u0142o si\u0119 podanie o s\u0142awnym rycerzu, kt\u00f3ry tu mia\u0142 swoj\u0105 rezydency\u0105, przez nieprzyjaciela jednak zosta\u0142 wyp\u0119dzony. W 1484 r. otrzyma\u0142 Maciej W\u0119\u017cowski 10 w\u0142\u00f3k pomi\u0119dzy dwoma jeziorami nad Strug\u0105 W\u0119\u017cowsk\u0105, (dzisiejsze W\u0119\u017cewo), niedaleko od O. W 1503 r. znajdujemy w O. ko\u015bci\u00f3\u0142, a w 1513 r. ksi\u0119dza Jerzego. Po reformacyi pierwszy duchowny wymieniony w 1541 r. W\u015br\u00f3d wsi le\u017cy g\u00f3ra Grodzisko, gdzie znaleziono w 1733 r. ca\u0142y pancerz \u017celazny, du\u017co strza\u0142, grot\u00f3w, gwo\u017adzi i t. d., a w p\u00f3\u017aniejszych czasach ceg\u0142y, w\u0119gle, obr\u0105czki \u017celazne, haczyki, podkowy, zawiasy od drzwi i t. d. Niedaleko za\u015b od wsi le\u017cy g\u00f3ra Terk\u0142o, tu\u017c nad brzegiem jeziora tego\u017c na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adka; okr\u0105g\u0142a ta g\u00f3ra jest bardzo spadzista i by\u0142a otoczona rowem i wa\u0142em. Na szczycie znajdowa\u0142 si\u0119 okr\u0105g\u0142y d\u00f3\u0142, prawdopodobnie studnia. J. K. Sem.<\/i><\/p>\n

Okliny,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. i par. Wi\u017cajny. Odl. od Suwa\u0142k 26 w., ma 22 dm., 219 mk.<\/p>\n

Okmiana,<\/b> od lit. akmuo<\/i>, gen. akmens<\/i>\u2014kamie\u0144, akmeninie<\/i>\u2014przestrze\u0144 kamienista, stanowi \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142\u00f3w nazw jak: Okmiana, Okmiany, Okmia\u0144ce, Okmianka, Okmianiszki, Akmieninie, Antakmenel i in.<\/p>\n

Okmiany,<\/b> w\u015b i jezioro t. n., pow. sejne\u0144ski, gm. Ho\u0142ny Wolmera, par. Ber\u017c<\/span>niki, odl. od Sejn 13 w., ma 53 dm., 381 mk. W 1827 r. by\u0142o 37 dm., 292 mk. Jezioro le\u017cy na wsch\u00f3d od jez. Ga\u0142adu\u015b, ma brzegi wynios\u0142e.<\/p>\n

Okminin,<\/b> pow. pru\u017ca\u0144ski, ob. Stawy<\/i>.<\/span><\/p>\n

Oknina,<\/b> po rus. Wiknina<\/i>, miejsce wilgotne, pe\u0142ne \u017ar\u00f3de\u0142 i strumieni. Wyraz ten da\u0142 pocz\u0105tek nazwom miejscowo\u015bci w ziemiach ruskich, jak: Oknina, Oknia, Okniany, Oko\u0144sk i in.<\/p>\n

Okocie,<\/b> w\u015b i fol., pow. sejne\u0144ski, gm. Metele, par. Sereje, odl. od Sejn 35 w., ma 20 dm., 122 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 11 dm., 110 mk. Fol. O. w 1885 r. rozl. mr. 356: gr. or. i ogr. mr. 262, \u0142\u0105k mr. 80, pastw. mr. 3, nieu\u017c. mr. 11; bud. mur. 5, z drzewa 7; wiatrak, pok\u0142ady torfu; folw. ten oddzielony od d\u00f3br \u015awi\u0119to-Jeziory.<\/p>\n

Okolne,<\/b> os. le\u015b., pow. augustowski, gm. Kuryanki, par. Lipsk, odl. od Augustowa 33 w., 1 dm., 4 mk.<\/p>\n

Oko\u0142ek,<\/b> w\u015b nad rz. Czarn\u0105 Ha\u0144cz\u0105, pow. sejne\u0144ski, gm. Krowsk [Pokrowsk ?]<\/span>, par. Sejny, ma 6 dm. [Dzi\u015b Ok\u00f3\u0142ek.]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Okowizna,<\/b> niem. <\/i>Numeiten<\/a><\/i>, maj\u0105tek na Mazurach, pow. w\u0119goborski, 40 mk. (1860), st. poczt. W\u0119gobork. W 1559 r. nada\u0142 ks. Olbracht Klemensowi, komornikowi, 3 w\u0142\u00f3ki, a 1565 r. Kacprowi z W\u0119goborka 4 w\u0142\u00f3ki. Dzi\u015b jeszcze maj\u0105tek obejmuje 7 w\u0142\u00f3k. O. by\u0142a po kolei w posiadaniu Czerniewskich, \u0141osi\u00f3w, Zag\u00f3rskich; w 1716 r. posiada\u0142 j\u0105 Aleksander z Wybranowa Chlebowski. Por. Kosaki<\/a><\/i>.<\/p>\n

Ok\u00f3lniki,<\/b> os., pow. pru\u017canski, gm. Bia\u0142owie\u017ca, 150 dz.<\/span><\/p>\n

Ok\u00f3\u0142<\/b> 1.) w\u015b i fol. nad rz. Kamienn\u0105, pow. i\u0142\u017cecki, gm. P\u0119tkowice, par. Ba\u0142t\u00f3w, odl. 42 w. od I\u0142\u017cy, ma 116 dm. (2 mur.), 758 mk., m\u0142yn, tartak, 2672 mr. obszaru. 2.) O.,<\/b> w\u015b i fol., pow. szczuczy\u0144ski, gm. i par. Bia\u0142aszewo, odl. 12 w. od Szczuczyna, ma m\u0142yn wodny. W 1827 r. by\u0142o tu 5 dm., 37 mk. W 1885 r. fol. rozl. mr. 598: gr. or. i ogr. mr. 240, \u0142\u0105k mr. 76, past. mr. 23, lasu mr. 245, nieu\u017c. mr. 14; bud. mur. l, z drzewa 12. W\u015b O. os. 15, z gr. mr. 46. 3.) O.,<\/b> las w dobrach Mazurki, w pow. augustowskim. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Okrasin,<\/b> w\u015b nad rz. Biebrz\u0105, pow. kolne\u0144ski, gm. Kubra, par. Radzi\u0142\u00f3w, le\u017cy o 4 w. na wsch. od Radzi\u0142owa, w pobli\u017cu b\u0142ot Biebrza\u0144skich, ma 41 dom\u00f3w i 600 mr. obszaru. W 1827 r. by\u0142o tu 41 dm., 376 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Okr\u0105g\u0142e<\/b> 1.) jezioro, nale\u017c\u0105ce do \u0142a\u0144cucha sze\u015bciu jezior w pow. suwalskim, gm. Jeleniewo, ma 12 mr. Przep\u0142ywa przez nie rz. Szeszupa<\/a>; ob. Gulbin<\/a><\/i>. 2.) O.,<\/b> jezioro w pow. suwalskim, w dobrach W\u00f3lka. Przep\u0142ywa przez nie rz. Rospuda<\/a>.<\/p>\n

Okr\u0105g\u0142e<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) O.,<\/b> w\u015b nad rz. Czarn\u0105 Ha\u0144cz\u0105, pow. suwalski, gm. Paw\u0142\u00f3wka, par. Jeleniewo, odl. od Suwa\u0142k 12 w., ma 17 dm., 165 mk. Mazur\u00f3w. W\u015b ta g\u0142o\u015bn\u0105 jest z niezmiernej obfito\u015bci kamieni narzutowych, uniemo\u017cliwiaj\u0105cych upraw\u0119 niekt\u00f3rych cz\u0119\u015bci obszaru. Doko\u0142a siedzib ludzkich i na miedzach p\u00f3l wznosz\u0105 si\u0119 wysokie mury ze zbieranych z p\u00f3l g\u0142az\u00f3w. 4.) O.,<\/b> os., pow. augustowski, gm. Sztabin, par. Krasnyb\u00f3r, odl. od Augustowa 17 w., ma 1 dm. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Okr\u0119gi,<\/b> os., pow. kolne\u0144ski, gm. Czerwone, par. Kolno.<\/p>\n

Oksiutycze<\/b> (mylnie Oksintycze<\/i>, t. VII, 437), w\u015b, pow. biel\u00adski gub. grodz., gm. Alek\u00adsan\u00add\u00adr\u00f3w\u00adka (Ra\u00addzi\u00ad\u0142\u00f3w\u00adka).<\/span><\/p>\n

Okstule,<\/b> pierwotnie Aukstule<\/i>, w\u015b, pow. bie\u00adlski gub. grodz. W dok. z r. 1545 Stanis\u0142aw, syn Bogdana \u201ede Auxtule\u201c (Kapica, Her\u00adbarz, str. 313).<\/span><\/p>\n

Okuniew<\/b> 1.) al. Okunin<\/i>, jezioro w pow. suwalskim, przy wsi Czerniakowizna al. Czarnakowizna, na prawo od drogi bitej z Suwa\u0142k do Filipowa, ma brzegi wynios\u0142e, kamieniste i piaszczyste, bez \u017cadnej ro\u015blinno\u015bci. Obfituje w sielawy i stynki. Ma podobno oko\u0142o 50 mr. obszaru i 50 do 90 st. g\u0142\u0119boko\u015bci. Le\u017cy w dorzeczu rz. [Czarnej]<\/span> Ha\u0144czy. [Chodzi tu o obecne jez. Okmin<\/i>, na mapie1915: Okunin<\/i>. Inne jezioro, o nazwie Okuniewo<\/i>, le\u017cy przy wsi Wier\u015bnie. K. O. Falk podejrzewa Okmin, podobnie jak Okminek, o \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142\u00f3w ja\u0107wieski.]<\/span> [\u2026]<\/span> Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Okuniewo,<\/b> os., pow. maryampolski, gm. Szumsk, par. Maryampol, odl. od Maryampola 4 w., ma 1 dm.<\/p>\n

Okuni\u00f3wek,<\/b> os., pow. szuczy\u0144ski, gm. Przestrzele, par. Rajgr\u00f3d. [Na zach. od Rajgrodu, mi\u0119dzy zatokami jez. Rajgrodzkiego.]<\/span><\/p>\n

Okuniowiec,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Hutta, par. Suwa\u0142ki, odl. od Suwa\u0142k 4 w., ma 50 dm., 365 mk. kat. mazur\u00f3w i kilka ma\u0142ych cegielni podmiejskich. W 1827 r. by\u0142o tu 29 dm., 164 mk. W\u015b ta le\u017cy w dzikiej, malowniczej okolicy nad rzeczk\u0105, \u015br\u00f3d bagien i wzg\u00f3rz, o kilkana\u015bcie krok\u00f3w od lasu. \u015ar\u00f3d p\u00f3l trzy jeziora, dwie rzeczki i mn\u00f3stwo \u017ar\u00f3de\u0142. Wody niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 wydaj\u0105 wo\u0144 siarki. Nad jednem z jezior wznosi si\u0119 wzg\u00f3rze ostrokr\u0119gowe, o kt\u00f3rem trudno wyrzec, czy je utworzy\u0142a natura, czy te\u017c r\u0119ka ludzka. Powierzchnia g\u00f3rzysta, porysowana parowami, gleba kamienista, gdzie niegdzie gliniasta. Las widocznie pokrywa\u0142 niegdy\u015b ca\u0142\u0105 t\u0119 okolic\u0119. Na bagnach przebywaj\u0105 kaczki, krzyki, dubelty, chru\u015bciele, kurki, czasem czaple, na polach obfite zaj\u0105ce i kuropatwy; zwyk\u0142e to miejsce wycieczek my\u015bliwc\u00f3w suwalskich. Od lat kilkunastu zacz\u0119to tu dobywa\u0107 torf na opa\u0142 i na sprzeda\u017c. R. W.<\/i><\/p>\n

Okurowo<\/b> al. Grodzisko<\/i>, po niem. Grodzisken<\/i>, w\u015b na Muzurach, pow. ja\u0144sborski, nad rz. Wirent\u0105, tu\u017c nad granic\u0105 od kr\u00f3lestwa polskiego, st. p. D\u0142otowo. Ju\u017c r. 1471 znajdujemy w tej okolicy miejscowo\u015b\u0107 \u201eOkurowskie\u201c; w 1476 r. kupi\u0142 tam Szymon Moelknecht 21 w\u0142\u00f3k w d\u0105browie na prawie magdeburskiem, a r. 1483 Stanis\u0142aw Okurowski 23 w\u0142\u00f3k nad Wirent\u0105. P\u00f3\u017aniej posiadali t\u0119 wie\u015b Rogalowie-Biberstein. J. K. Sem.<\/i><\/p>\n

Olekszyce<\/b> (t. VII, 460 i mylnie Alekszyce<\/i>, t. I, 30), w\u015b i dobra, pow. grodzie\u0144ski, gm. Brzostowica Ma\u0142a, 40 w. od Grodna. Wie\u015b 50 dm., 368 mk., cerkiew, szko\u0142a, 637 dz. w\u0142o\u015bc, i 84 cerk.; dobra \u0141u\u00adbie\u0144\u00adskich, 1153 dz. Na polach dworskich czworok\u0105tne horodyszcze, otoczone wa\u0142em i rowem, zajmuj\u0105ce oko\u0142o 40 sa\u017c. kw.<\/span><\/p>\n

Ole\u0144ska,<\/b> okol. w pow. biel\u00adskim gub. grodz., na p\u0142n.-wsch. od Bra\u0144ska.<\/p>\n

Oleszewicze,<\/b> w\u015b, dobra, pow. grodzie\u0144ski, gm. Kamionka, 56 w. od Grodna. W\u015b 172 dz.; dobra Niezabytowskich, z fol. Jakubowo i Jatwiesk, 1540 dz.<\/span><\/p>\n

Oleszkiewicze,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, z kaplic\u0105 katol. parafii Kamionka.<\/p>\n

Oleszkowo,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, gm. Czarna Wie\u015b, 256 dz.<\/span><\/p>\n

Ol\u0119dry<\/b> al. Fuerstendorf<\/i> (Fichtendorf<\/i>), w\u015b nad Bu\u00adgiem, pow. biel\u00adski, gub. grodz<\/span>., gm. Alek\u00adsan\u00add\u00adr\u00f3w\u00adka. (Ra\u00addzi\u00ad\u0142\u00f3w\u00adka) 59 dz. Osada pierwotnie niemiecka, za\u0142o\u017cona na gruntach d\u00f3br Sie\u00admia\u00adty\u00adc\u00adkich. Wed\u0142ug podania miejscowego ks. Anna Ja\u00adb\u00ad\u0142o\u00adno\u00adw\u00adska w koncu XVIII w. osadzi\u0142a tu N<\/span>iemc\u00f3w. Od jej tytu\u0142u ma pochodzi\u0107 nazwa pierwotna. Starsi mieszka\u0144cy rozumiej\u0105 jeszcze po niemiecku, m\u0142ode pokolenie m\u00f3wi po polsku; wi\u0119kszo\u015b\u0107 wyznaje religi\u0119 katolick\u0105. Najwi\u0119cej jest Szul\u00adc\u00f3w. Brzegi Bu\u00adgu b\u0142otniste, gleba licha. L. Cz.<\/i><\/span><\/p>\n

Ol\u0119dy,<\/b> w\u015b i fol.<\/span>, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144skiej, gm. Gro\u00addzisk, 29 w. od Biel\u00adska,<\/span> przy drodze z Bra\u0144ska do Drohiczyna. W\u015b 251 dz.; folw. hr. Potockich, 681 dz.<\/span><\/p>\n

Ol\u0119dzkie,<\/b> okolica, pow. biel\u00adski, gub. grodz<\/span>., gm. Ole\u00adk\u00adsin. 207 dz. Gnia\u00adz\u00addo Ol\u0119dz\u00adkich.<\/span><\/p>\n

Oli\u0144skie,<\/b> w\u015b, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144skiej, na p\u0142n.- wsch. od Bra\u0144ska.<\/p>\n

Oliszki,<\/b> w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00ads\u00adto\u00adc\u00adki, gm. Przy\u00adtu\u00adla\u00adn\u00adka, 44 dz. W r. 1563 w w\u00f3jtowstwie pom\u00adcha\u00adc\u00adkiem (Pomyhacze), w\u0142o\u015bci zamku su\u00adras\u00adkie\u00adgo. We wsi by\u0142o 11 w\u0142\u00f3k gruntu pod\u0142ego. Doch\u00f3d 15 k\u00f3p 13 gr.<\/span><\/p>\n

Olita,<\/b> os. miejska, dawniej mstko nad Niemnem, pow. kalwaryjski, gm. i par. Olita. Odl. od Suwa\u0142k 85 w., od Kalwaryi 56 w., od Serej 28 w. Le\u017cy przy trakcie z Kalwaryi do Wilna. Posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 par. drewniany, szko\u0142\u0119 pocz\u0105tkow\u0105, s\u0105d gminny okr. IV, urz\u0105d gminny. st. pocztow\u0105, 149 dm., 843 mk. Folw. pod osad\u0105 ma 8 dm., 118 mk. W 1827 r. O. mia\u0142a 43 dm., 289 mk., folw. za\u015b 4 dm., 59 mk. W 1860 r. by\u0142o 79 dm., 626 mk. (260 \u017cyd\u00f3w). O. stanowi\u0142a dawniej przedmie\u015bcie miasta tej nazwy na przeciwleg\u0142ym (prawym) brzegu Niemna le\u017c\u0105cego. W 1795 r. przeprowadzona brzegiem Niemna linia graniczna<\/span> mi\u0119dzy obszarami zaj\u0119tymi przez Prusy i Rossy\u0105, rozdzieli\u0142a O. na dwa oddzielne mstka. Ko\u015bci\u00f3\u0142 tutejszy, przedtem filialny, sta\u0142 si\u0119 parafialnym, przy mie\u015bcie rz\u0105d pruski utworzy\u0142 przykomorek celny. W 1830 r. wzniesiono nowy ko\u015bci\u00f3\u0142. Folw. O. przy\u0142\u0105czony zosta\u0142 w 1867 r. do majoratu Kopso<\/span>dzie. O. par., dek. kalwaryjski, 2798 dusz. O. gm. ma 4037 mk., 14,216 mr. obszaru. W sk\u0142ad gm. wchodz\u0105: Anta\u0142aki, Bokszyszki, Burbiszki, Dowanota, Dowgirdele, Jurgiszki w\u015b i folw., Koniuchy, Likiszki Ma\u0142e, L. Wielkie, Mik\u0142usiczny, Morgi, Olita os. i fol., Radziuny, U\u017cubole, Wawa, Widzgiry i Zejdy. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Olita,<\/b> w dokum. krzy\u017cackich Aliten<\/i>, w \u017ar\u00f3d\u0142ach ma\u0142oros. Olieta<\/i>, mstko nad Niemnem, na granicy kr\u00f3lestwa polskiego, pow. trocki, w 4 okr. pol., gm. aleksandrowska (dawniej O\u0142awa), okr. wiejski Olita, o 8 w. od gminy, 70 w. od Trok a 95 w. od Wilna, ma 75 dm., 926 mk., w tej liczbie 6 prawos\u0142., 626 kat., 5 cygan\u00f3w, 7 machomet. i 290 \u017cyd\u00f3w (pod\u0142ug Pamiat. kni\u017cki wil. gub. za 1882 r. tylko 477 mk., mianowicie 246 m\u0119\u017c. i 231 kob., pod\u0142ug za\u015b spisu miejscowo\u015bci z 1864 r. 225 dusz rewiz.). Ko\u015bci\u00f3\u0142 par. kat. pod wezw. \u015bw. Ludwika, murowany, zbudowany w 1818 r. kosztem ks. Ludwika Kami\u0144skiego, odrestaurowany staraniem ks. Ba\u0144cewicza. Poprzednio by\u0142 tu ko\u015bci\u00f3\u0142 fundowany w 1524 r. przez Jana Zabrzezi\u0144skiego. Paraf. kat., dekanatu mereckiego, ma 3240 dusz a z fili\u0105 w O\u0142awie 6561 dusz. W sk\u0142ad okr\u0119gu wiejskiego wchodzi mstko Olita i wsie Poniemuniki (16 dusz) i Jurka\u0144ce (23 dusz), razem 264 dusz rewiz. w\u0142o\u015bc. skarbowych. Za czas\u00f3w Rzpltej O. razem ze znaczn\u0105 liczb\u0105 wsi okolicznych sk\u0142ada\u0142a ekonomi\u0105 kr\u00f3lewsk\u0105. By\u0142 tu i zamek drewniany za Olgierda, od kt\u00f3rego czas\u00f3w Krzy\u017cacy nie raz go nachodzili zbrojnie. W 1392 r. podczas wyprawy na Litw\u0119 pod dow\u00f3dztwem marsza\u0142ka zakonu Engelharda Rabe, przy pomocy Witowda, por\u00f3\u017anionego w\u00f3wczas z Jagie\u0142\u0142\u0105, zasz\u0142a tu w styczniu pami\u0119tna k\u0142\u00f3tnia mi\u0119dzy Niemcami i Anglikami, o kt\u00f3rej wspominaj\u0105 kronikarze zakonu. Powodem do niej by\u0142 sp\u00f3r o prawo niesienia chor\u0105gwi \u015bw. Jerzego; podni\u00f3s\u0142 j\u0105 wychodz\u0105c z O. ku Lidzie Ruprecht Sekendorf, rycerz niemiecki, tymczasem lord Percy, syn ks. Northumberland, przyby\u0142y z rycerstwem angielskiem, domaga\u0142 si\u0119 dla siebie tego zaszczytu. Od s\u0142\u00f3w przysz\u0142o do krwawej bitwy, kt\u00f3r\u0105 zaledwo dostojnicy zakonu zdo\u0142ali u\u015bmierzy\u0107. W 1536 r. O. ze wszystkiemi wsiami Zygmunt August, za pozwoleniem ojca, nada\u0142 do\u017cywociem Janowi Zabrzezi\u0144skiemu, wojewodzie trockiemu, marsza\u0142kowi w. ks. lit., kt\u00f3ry b\u0119d\u0105c jeszcze wojewod\u0105 nowogrodzkim i starost\u0105 mereckim, daugowskim i oszmia\u0144skim, fundowa\u0142 w tem mie\u015bcie r. 1524 ko\u015bc. par. i znacznie go uposa\u017cy\u0142. Ten\u017ce sam kr\u00f3l da\u0142 potem dzier\u017caw\u0119 t\u0119 do\u017cywociem \u017conie swej Barbarze Radziwi\u0142\u0142ownie. Na sejmie z 1589 r. Stany Rzpltej zamieni\u0142y dzier\u017caw\u0119 t\u0119 na ekonomi\u0105 sto\u0142u kr\u00f3lewskiego, kt\u00f3ra w XVIII w. sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z 4 kluczy: krahopolskiego, olickiego, \u017cuwinckiego i kr\u00f3lowokrze\u015blskiego. Do O. sejm r. 1775 przeni\u00f3s\u0142 s\u0105dy z Merecza i Trok dla wygodniejszego i bli\u017cszego po\u0142o\u017cenia ku \u015brodkowi pow. trockiego. W 1850 r. dobra skarbowe O. sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z mstka O., 5 folw., 14 wsi i 9 za\u015bc. i mia\u0142y 8356 dzies. rozleg\u0142o\u015bci. O O. znajduj\u0105 si\u0119 wzmianki w Pamiat. Kij. Arch. Kom., t. II, cz. 2: 92 i w Kronice Wieliczki, t. III, str. 552. J. Krz.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Olksnia,<\/b> struga w pow. wy<\/span>\u0142kowyskim, ma pocz\u0105tek pod Sarmaczunami, na p\u0142n.-wsch\u00f3d Wy\u0142kowyszek, p\u0142ynie ku p\u0142n. przez Obszruty, ko\u0142o Ma\u017cucia (Marzucia), od Olksnian skr\u0119ca ku wsch. i wpada z lew. brz. do Szeszupy<\/a> o 4 w. na zach. od Pilwiszek. D\u0142uga 7 wiorst.<\/p>\n

Olksniany<\/b> 1.) Stare,<\/i> w\u015b; O. Nowe<\/i>, w\u015b, pow. suwalski, gm. i par. Pu\u0144sk, odl. od Suwa\u0142k 27 w. O. Stare maj\u0105 16 dm., 135 mk; O. Nowe 12 dm., 95 mk. W 1827 r. w\u015b Olxmiany Stare<\/i>, w\u015b rz\u0105d., 9 dm., 96 mk. a Olxmiany Nowe<\/i>, tak\u017ce w\u015b rz\u0105d., 7 dm., 62 mk. 2.) O.,<\/b> w\u015b nad rz. Olksni\u0105, pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Wy\u0142kowysz<\/span>ki, odl. od Wy\u0142kowyszek 10 w., ma szko\u0142\u0119 pocz\u0105tkow\u0105 og\u00f3ln\u0105, 27 dm., 208 mk. W spisie urz\u0119d. miejsc. gub. suwalskiej nazwano t\u0119 w\u015b Olkieniany<\/i>. 3.) O.,<\/b> fol., pow. wy\u0142kowyski, gm. Pojeziory, par. Wy\u0142kowyszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 9 w., ma 5 dm. 183 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Olksniszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Gudele, par. Skrawdzie, odl. od Maryampola 18 w., 2 dm., 40 mk. W 1827 r. w\u015b rz\u0105d. (Olxniszki) ma 2 dm., 22 mk.<\/p>\n

Olmonty,<\/b> w\u015b i okolica, pow. bia\u00ad\u0142o\u00ads\u00adto\u00adc\u00adki, gm. Doj\u00adli\u00addy, 6 w. od mta pow. W\u015b 386 dz.; w okolicy maj\u0105 Lu\u00adbo\u00adwic\u00adcy 20 i Rut\u00adko\u00adw\u00adscy 90 dz.<\/span><\/p>\n

Olsza,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, gm. Bagny, 41 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 377 dz.<\/span><\/p>\n

Olszana,<\/b> ob. Olszanka<\/i>, rz.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Olszanka,<\/b> struga w pow. augustowskim, poczyna si\u0119 na po\u0142udnie jez. Kolno, p\u0142ynie w kierunku p\u0142d.-zach. przez Sosnowo i wpada z lew. brzegu do Netty<\/a>. D\u0142uga 7 wiorst.<\/p>\n

Olszanka<\/b> 1.) rzeczka w gub. grodzie\u0144skiej, lewy dop\u0142yw Bobra, praw. dop\u0142ywu Narwi, przyjmuje Berez\u00f3wk\u0119 i 9 strumieni, uchodzi pomi\u0119dzy Brzoz\u00f3wk\u0105 i Karp\u0105. 2.) O.,<\/b> rzeczka w gub. grodzie\u0144skiej, prawy dop\u0142yw Narwi w g\u00f3rnym biegu, przed po\u0142\u0105czeniem si\u0119 jej z Narewk\u0105,. [\u2026]<\/span> J. Krz.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Olszanka<\/b> [\u2026]<\/span> 10.) O.,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Zaboryszki, par. Pu\u0144sk, odl. od Suwa\u0142k 14 w., ma 17 dm., 119 mk. 11.) O.,<\/b> pow. suwalski, gm. Paw\u0142\u00f3wka, par. Przero\u015bl, odl. od Suwa\u0142k 18 w., ma 6 dm., 80 mk. W 1827 r. by\u0142o 7 dm., 82 mk. 12.) O.,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. i par. Filip\u00f3w, odl. od Suwa\u0142k 19 w., ma 37 dm., 311 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 23 dm., 218 mk. 13.) O.<\/b> Huk<\/i>, fol., pow. suwalski, gm. i par. Wi\u017cajny, odl. od Suwa\u0142k 38 w., ma 2 dm., 15 mk. W 1827 r. by\u0142o 2 dm., 17 mk. 14.) O.<\/b> Ku\u0142ak<\/i>, w\u015b i fol., pow. suwalski, gm. Kadaryszki<\/a>, par. Wi\u017cajny. W 1827 r. by\u0142o tu 8 dm., 51 mk. 15.) O.<\/b> Makowszczyzna<\/i>, pow. suwalski, gm. Kadaryszki<\/a>, par. Wi\u017cajny, odl. od Suwa\u0142k 32 w., ma 20 dm., 147 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 7 dm., 43 mk. 16.) O.,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Pokrowsk, par. Sejny, odl. od Sejn 4 w., ma 4 dm., 32 mk. 17.) O.,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Ber\u017cniki, odl. od Sejn 3 w., ma 15 dm., 90 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 4 dm., 71 mk. 18.) O.,<\/b> w\u015b i fol., pow. augustowski, gm. Szczebro–<\/span>Olszanka, par. Wigry, le\u017cy przy szosie z Warszawy do Suwa\u0142k, odl. od Augustowa 17 w. a od Suwa\u0142k 13 w. W\u015b ma 39 dm., 243 mk.; fol. 8 dm., 73 mk. W 1827 r. w\u015b mia\u0142a 9 dm., 52 mk., fol. 2 dm., 17 mk. Le\u017cy w wynios\u0142em po\u0142o\u017ceniu, otoczona przez b\u0142ota i lasy rz\u0105dowe (wigierskie). Ludno\u015b\u0107 trudni si\u0119 p\u0142\u00f3ciennictwem. 19.) O.,<\/b> pow. kalwaryjski, gm. i par. Lub\u00f3w, odl. od Kalwaryi 15 w., ma 5 dm., 28 mk. 20.) O.,<\/b> pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Dobrowola, par. Sapie\u017cyszki. 21.) O.,<\/b> os., pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Bartniki, odl. od Wy\u0142kowyszek 20 w., 1 dm., 31 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad maj\u0105tku Aleksandrowo. 22.) O.,<\/b> pow. wy\u0142kowyski, gm. Wojtkobole, par. Gra\u017cyszki. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Olszanka<\/b> 1.) w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00ads\u00adto\u00adc\u00adki, gm. Za\u00adb\u00ad\u0142u\u00add\u00f3w, 225 dz. 2.) O.<\/b> Wielka<\/i> i Ma\u0142a<\/i>, dwie wsi, pow. grodzie\u0144ski, gm. G\u00f3rnica, 5 w. od Grodna. O. Wielka 386 dz., O. Ma\u0142a 353 dz. w\u0142o\u015bc. i 191 dz. monasteru \u017ce\u0144skiego w Grodnie. w r. 1561 by\u0142o we wsi 44 w\u0142\u00f3k gruntu \u015bredniego, z tego 34 w\u0142\u00f3k po 40 gr., czyni 22 k\u00f3p 40 gr. i 10 w\u0142\u00f3k cerkwi w Grodnie, wolnych od op\u0142aty. 3.) O.,<\/b> fol. d\u00f3br Po\u00ad\u0142o\u0144sk, pow. s\u0142onimski. 4.) O.,<\/b> urocz., tam\u017ce, ob. Newka<\/i>. 5.) O.,<\/b> urocz przy wsi Olsza, pow. sok\u00f3lski. 6.) O.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, gm. Roman\u00f3wka, 29 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 364 dz. 7.) O.,<\/b> w\u015b, pow. no\u00adwo\u00adalek\u00adsan\u00addro\u00adw\u00adski, gm. Kras\u00adno\u00adg\u00f3r\u00adka (8 w.). 8.) O.,<\/b> pow. bo\u00adry\u00adsow\u00adski, ob. Be\u00adre\u00adz\u00f3w\u00adka.<\/span><\/p>\n

Olszany<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) O.,<\/b> fol., pow. maryampolski, gm. Freda, par. Godlewo, odl. 46 w. od Maryampola, ma 7 dm., 47 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 2 dm., 5 mk.<\/p>\n

Olszewo<\/b> [\u2026]<\/span> 2.) O.,<\/b> w\u015b, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144skiej, na p\u0142d.-zach. od. Biel\u00adska a na p\u0142n.-zach. od mka Bo\u0107ki, w pobli\u017cu rz. Nurzycy, przy drodze z mka Kleszczele przez Bo\u0107ki do Bra\u0144ska. 3.) O.<\/b> Nowe<\/i> i Stare<\/i>, dwie okolice u \u017ar\u00f3de\u0142 rzki Mark\u00f3wki, dop\u0142. Mie\u0144ki, w pow. biel\u00adskim gub. grodz., na p\u0142n.-wsch. od Bra\u0144ska. 4.) O.<\/b> Ryba\u0142ty<\/i>, w\u015b nad rz. Pe\u0142ch\u00f3wk\u0105, pow. biel\u00adski gub. grodz., 7 dm., 36 mk., gleba pszenna, \u0142\u0105ki, las budowlany; 50 dzies. przesz\u0142o w posiadanie Tutorskiego, kt\u00f3ry za nie zap\u0142aci\u0142 1463 rubli.<\/p>\n

Olszewo<\/b> 1.) w\u015b, pow. \u0142o\u00adm\u00ad\u017cy\u00ad\u0144\u00adski. W dok. z r. 1462 r. (Kapica, Her\u00adbarz 271). 2.) O.,<\/b> pow. sier\u00adpe\u00adc\u00adki, ob. Chamsk<\/i>. 3.) O.,<\/b> w\u015b, pow. kolne\u0144ski. R. 1436 w Kubrze sprzedaje W\u0142adys\u0142aw ks. mazow. siedmiu ziemianom z Olszewa 20 \u0142an. ziemi za 20 k\u00f3p groszy. Na tym obszarze za\u0142o\u017cyli oni now\u0105 wie\u015b zw. Olszewo (Kapica, Her\u00adbarz 307).<\/span><\/p>\n

Olszewo<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) O.<\/b> i Ka\u0142tki<\/i>, dwie wsie, pow. lecki, st. poczt. Nowe \u017buchy na Mazurach. W 1480 r. nada\u0142 Jan v. Tieffen, komtur brandeburski, Marcinowi Ka\u0142tce i Miko\u0142ajowi, ka\u017cdemu 20 w\u0142\u00f3k na prawie magdeburskiem, z obowi\u0105zkiem jednej s\u0142u\u017cby zbrojnej (dla ka\u017cdego). W 1600 mieszkali tam sami Polacy. 4.) O.,<\/b> daw. te\u017c Lipi\u0144skie<\/i>, w\u015b, pow. oleckowski na Mazurach, stacya pocz<\/span>t. Margrabowa, ma 670 mk.<\/span> W 1870 r. by\u0142o 513 pol., 123 niemc\u00f3w. Ks. Olbracht nada\u0142 r. 1563 Miko\u0142ajowi Lipi\u0144skiemu, ziemianinowi powiatu ja\u0144sborskiego, 6 w\u0142\u00f3k so\u0142eckich nad jeziorem olszewskiem, celem za\u0142o\u017cenia wsi dannickiej na 60 w\u0142\u00f3kach; 10 lat wolno\u015bci. W 1858 r. znaleziono tu na polu pod kup\u0105 kamieni skarb bardzo ciekawy, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z kilku obr\u0105czek i 13 sztab z srebra dwunasto\u0142utowcgo, warto\u015bci 167 marek. Skarb pochodzi z czas\u00f3w staropruskich; sztaby srebrne s\u0142u\u017cy\u0142y oczywi\u015bcie zamiast pieni\u0119dzy w \u00f3wczesnym handlu na zamian\u0119. 5.) O.,<\/b> w\u015b na Mazurach, pow. w\u0119goborski, z wybudowaniem Petersberg, st. poczt. W\u0119gobork. 655 mk. (w 1860 r. by\u0142o 673 mk.). Wie\u015b za\u0142o\u017cy\u0142 r. 1562 Maciej 0lszewski na 60 w\u0142\u00f3kach, dzi\u015b obejmuje wie\u015b tylko 51 w\u0142. 15 mr. 6.) O.,<\/b> al. Buda Olszewska<\/i>, miejscowo\u015b\u0107 w pow. go\u0142dapskim, st. poczt. Bo\u0107winki. [Dzi\u015b Olsz\u00f3wka<\/i>, gm. Kruklanki].<\/span> 7.) O.,<\/b> fol., niborski, st. poczt. Lidzbark. 8.) O.<\/b> i Olszewko<\/i>, niem. Gross<\/i> i Klein Olschau<\/i>, wsie na Mazurach, pow. niborski, st. poczt. Nibork. R. 1419 nada\u0142 w. mistrz Micha\u0142 Kuechmeister Miko\u0142ajowi Strube 10 w\u0142\u00f3k w Olszewku na prawie magdeburskiem; r. 1498 odnowi\u0142 Wilhelm hr. Eisenberg, wielki komtur, mieszka\u0144com Olszewka przywilej na 20 w\u0142\u00f3k, oraz mieszka\u0144com wsi Olszewo przywilej na 20 w\u0142\u00f3k che\u0142mi\u0144skich. W XVII w. i p\u00f3\u017aniej, by\u0142o Olszewo w posiadaniu Olszewskich, Krokowskich, Rakowskich. O. ma 103 mk., Olszewko 91 mk. J. K. Sem.<\/i><\/p>\n

Olszno,<\/b> pow. wy\u0142kowyski, gm. Wojtkobole, par. Wi\u017cajny.<\/p>\n

Olsztyn,<\/b> niem. Allenstein<\/i>, miasto powiatowe w Warmii, pod 53\u00b0 47′ p\u00f3\u0142n. szer. i 38\u00b0 9′ wsch. d\u0142ug., wzn. 110 mt. npm., nad rz. \u0141yn\u0105 (niem. Alle<\/i>), odl. o 163 klm. od Torunia. O. w 1885 r. mia\u0142 11,294 mk., poprzednio liczono 7,610 mk., w tem 2,500 Polak\u00f3w. Co do wyznania: 5,595 katol., 1684 ewang., 331 \u017cydow. W 1816 r. mia\u0142 O. 2,078 mk., w 1861 za\u015b 4,271, a w tem 1841 polak\u00f3w, 2430 niemc\u00f3w. Miasto posiada stary zamek krzy\u017cacki, ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, restaurowany 1865\u20141871, 3 kaplice katol., ko\u015bcio\u0142ek ewangielicki, synagog\u0119, gimnazyum, s\u0105d ziemia\u0144ski, s\u0105d przysi\u0119g\u0142ych, szpital \u015bw. Marya\u0144ski, odlewni\u0105 \u017celaza, fabryk\u0119 zapa\u0142ek i t. d. Prowadzi znaczny handel drzewem, byd\u0142em i chmielem. O. jest stacy\u0105 kolei toru\u0144sko-wystruckiej; boczne koleje s\u0105: Olsztyn-Szczytno-Ja\u0144sbork, Olsztyn-Kobbelbude, Olsztyn-Gueldenboden. Istnieje projekt utworzenia nowego obwodu regencyjnego z po\u0142udniowych powiat\u00f3w obwod\u00f3w regencyjnych kr\u00f3lewieckiego i g\u0105bi\u0144skiego, kt\u00f3rego stolic\u0105 ma by\u0107 Olsztyn. Miasto posiada pi\u0119kne lasy. Od r. 1884 przebywa w mie\u015bcie batalion strzelc\u00f3w. Z wi\u0119kszych budynk\u00f3w zas\u0142uguj\u0105 jeszcze na wzmiank\u0119 koszary wojskowe i rzezalnia. Gimnazyum liczy oko\u0142o 230 uczni\u00f3w (katolicy s\u0105 w mniejszo\u015bci). Dawniej miejskie, przesz\u0142o w r. 1885 na koszt pa\u0144stwa, pod warunkiem, \u017ce miasto zbuduje nowy gmach gimnazyalny i rocznie b\u0119dzie dop\u0142aca\u0107 15,000 marek. W 1885 r. rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 roboty przedwst\u0119pne dla przeprowadzenia kolei z O. przez Olsztynek do I\u0142owa nad granic\u0105 kr\u00f3lestwa polskiego. Obecnie wychodzi w O. polska \u201eGazeta Olszty\u0144ska\u201c, wydawana na wyra\u017ane \u017cyczenie polskich w\u0142o\u015bcian w Warmii. Zamek i ko\u015bci\u00f3\u0142 farny wzniesione zosta\u0142y r. 1315, za\u0142o\u017cenie miasta nast\u0105pi\u0142o wedle przywileju fundacyjnego dopiero w r. 1353 przez szla\u00adch\u00adci\u00adca Jana de Leyssen, a t. zw. \u201eNowe-miasto\u201c otrzyma\u0142o prawa miejskie dopiero r. 1378. W pocz\u0105tku przeznaczono 100 w\u0142\u00f3k dla miasta, kt\u00f3re jednak r. 1677 posiada\u0142o 192 w\u0142\u00f3k. W 1410 r. podda\u0142 si\u0119 O., jak ca\u0142a Warmia, Jagielle, a r. 1414 wzi\u0119li Polacy je znowu w posiadanie na kr\u00f3tki czas. W 1440 r. O., w\u00f3wczas zamek najznaczniejszy w tych stronach, stoi po stronie zwi\u0105zku jaszczurczego, do kt\u00f3rego w 1454 r. otwarcie przyst\u0105pi\u0142. W nast\u0119pnym roku jednak podda\u0142o si\u0119 na nowo zakonowi, cho\u0107 kanonicy kapitu\u0142y fromborskiej, kt\u00f3rej w\u0142asno\u015bci\u0105 by\u0142o ca\u0142e starostwo olszty\u0144skie, byli temu przeciwni. Dow\u00f3dzca jednak \u017co\u0142nierzy krzy\u017cackich Jerzy de Schlieben, wzi\u0105\u0142 r. 1456 zamek w posiadanie, wyp\u0119dzi\u0142 kanonik\u00f3w, przyw\u0142aszczy\u0142 sobie wszystkie ich kosztowno\u015bci i spustoszy\u0142 okolic\u0119. W tym\u017ce roku, gdy zakon \u017co\u0142du przyrzeczonego p\u0142aci\u0107 mu nie m\u00f3g\u0142, sprzeda\u0142 miasto Polakom (jak to inni dow\u00f3dzcy czynili z innemi miastami), nie my\u015bla\u0142 jednak o odst\u0105pieniu, lecz pozosta\u0142 na zamku jako przeciwnik Polak\u00f3w, przeciwnik kanonik\u00f3w, kt\u00f3rych w\u0142asno\u015b\u0107 mia\u0142 obroni\u0107, przeciwnik biskupa, pod kt\u00f3rego duchown\u0105 jurysdykcy\u0105 miasto by\u0142o, a niepos\u0142uszny te\u017c zakonowi. Na kl\u0105tw\u0119 rzucon\u0105 z Rzymu (z powodu obchodzenia si\u0119 z kanonikami) nie zwa\u017ca\u0142, a dopiero w 1460 r., gdy w mie\u015bcie, kt\u00f3re si\u0119 spali\u0142o r. 1458, i w okolicy zupe\u0142nie spustoszonej, nic ju\u017c nie by\u0142o mo\u017cna rabowa\u0107, odda\u0142 kanonikom w drodze uk\u0142ad\u00f3w zamek i miasto. W grudniu 1463 r. szturmowali Polacy O., cofn\u0119li si\u0119 jednak przed wojskiem zakonu; w nast\u0119pnym roku Jan Szalski, dow\u00f3dca korpusu polskiego, wzi\u0105\u0142 miasto i zacz\u0105\u0142 uk\u0142ady z biskupem Paw\u0142em, kt\u00f3ry wraz z kapitu\u0142\u0105 podda\u0142 si\u0119 jeszcze w tym\u017ce 1461 r. Polakom. Odt\u0105d nale\u017ca\u0142 O. z ca\u0142\u0105 Warmi\u0105 do Polski. Poniewa\u017c O. stanowi\u0142 w\u0142asno\u015b\u0107 kapitu\u0142y, rezydowa\u0142o wi\u0119c zawsze kilku kanonik\u00f3w na zamku tutejszym, a Miko\u0142aj Kopernik tak\u017ce przez pewien czas tu mieszka\u0142. Jeszcze dzi\u015b pokazuj\u0105 na zamku cel\u0119 wielkiego astronoma, ozdobion\u0105 merydyanami i figurami astronomicznemi, kt\u00f3re on na \u015bcianie malowa\u0142. Kopernik te\u017c urz\u0105dzi\u0142 wodoci\u0105g, kt\u00f3ry miasto zaopatrzy\u0142 w wod\u0119. W latach 1626 i 1657 spustoszyli Szwedzi okolic\u0119 i zabrali z Olsztyna kilka cennych ksi\u0105g, dzi\u015b w archiwum sztokholmskiem zachowanych. W 1663 r. zniszczy\u0142 miasto wielki po\u017car. Po okupacyi Warmii przez Fryderyka Wielkiego w jesieni r. 1772, usta\u0142a \u015bwiecka jurysdykcya kapitu\u0142y w Olsztynie, pozosta\u0142a tylko duchowna jurysdykcya biskupa. Zaraz w nast\u0119pnym roku d. 26 maja 1773 r. pastor \u017bacha z Olsztynka na Mazurach odprawi\u0142 ewangielickie nabo\u017ce\u0144stwo na zamku olszty\u0144skim, a od r. 1793 otrzyma\u0142o miasto sta\u0142ego pastora. W 1802 r. zapad\u0142 si\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Ducha i ju\u017c nie zosta\u0142 odbudowany; w r. 1806 ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Krzy\u017ca zosta\u0142 rozebrany. W r. 1807 musia\u0142o miasto zap\u0142aci\u0107 Francuzom 2384 talar\u00f3w kontrybucyi wojennej. Dnia 3 lutego 1807 roku sta\u0142 Napoleon ca\u0142\u0105 godzin\u0119 konno na rynku olszty\u0144skim. Pruski strzelec Rydzewski, wdrapawszy si\u0119 na jeden dom, na dachu w rynnie stoj\u0105c, ju\u017c odci\u0105ga\u0142 by\u0142 kurek swej ostro nabitej fuzyi, wprost mierz\u0105c w cesarza, zdo\u0142ano mu jednak przeszkodzi\u0107. Miasto w tych czasach cierpia\u0142o ogromnie. W 1503 r. urodzi\u0142 si\u0119 w Olsztynie \u0141ukasz David, kt\u00f3remu zawdzi\u0119czamy obszern\u0105 kronik\u0119 prusk\u0105. David by\u0142 urz\u0119dnikiem dworskim w Kr\u00f3lewcu u ks. Olbrachta, fundowa\u0142 w Lipsku stypendyum dla akademik\u00f3w Prus Wschodnich, i umar\u0142 r. 1583. Kronika jego, nad kt\u00f3r\u0105 pracowa\u0142 przez 40 lat, wydan\u0105 zosta\u0142a dopiero w r. 1812 przez dyrektora archiwum dr. Hennig. W 10 ksi\u0119gach opisuje ona dzieje pruskie a\u017c do bitwy pod Grunwaldem.<\/p>\n

Olszty\u0144ski powiat<\/i>, najwi\u0119kszy z pow. warmi\u0144skich, ma 24\u202260 mil kwadr., 62,331 mk., pomi\u0119dzy kt\u00f3rymi 36,500 Polak\u00f3w. Co do wyznania: 56,998 kat., 4,831 ew. i 481 \u017cyd\u00f3w. W 1819 r. mia\u0142 powiat 25,370 mk., r. 1840: 34,865, a r. 1864: 47,901 (z kt\u00f3rych 35,529 Polak\u00f3w). D\u0142ugo\u015b\u0107 powiatu wynosi 6\u00bd mil, szeroko\u015b\u0107 6 mil. Po\u0142udniowa cz\u0119\u015b\u0107 powiatu jest wy\u017cyn\u0105 g\u00f3rzyst\u0105 i pokryt\u0105 lasami, w niekt\u00f3rych miejscach wynosi si\u0119 ona do 400 st\u00f3p npm., jak pod Je\u0142guni\u0105 i Stabigod\u0105. Z las\u00f3w, kt\u00f3re w og\u00f3le obejmuj\u0105 oko\u0142o 5 mil kwadr., zas\u0142uguj\u0105 na wzmiank\u0119: Ramuk, Kudypy, lasy nale\u017c\u0105ce do Tab\u00f3rza w pow. ostr\u00f3dzkim i do Sad\u0142owa w pow. reszelskim. Jezior powiat du\u017co posiada, najwi\u0119ksze s\u0105: \u0141a\u0144sk pod Wutrynami (4,000 mr.), na kt\u00f3rem kilka wysp, jak: Stod\u00f3\u0142ka, Paw\u0142osiew, Pryki, Grzyb, Plu\u015bne pod Pluskami (3,500 mr.), Wad\u0105g (2500 mr.), jezioro Klebarskie (2,500 mr.). Bardzo znaczn\u0105 jest te\u017c liczba staw\u00f3w, \u017ar\u00f3de\u0142 i bagien. Najwi\u0119ksze rzeki s\u0105: \u0141yna (niem. Alle), Passarya (Passarge) i Pisz (Pissa). \u0141yna, pochodz\u0105ca z pow. niborskiego, p\u0142ynie przez jezioro \u0141a\u0144sk i Ustrych i jest do\u015b\u0107 szerok\u0105. Wodospad jej wynosi od jeziora \u0141a\u0144sk do m\u0142yna olszty\u0144skiego (2 mile) 76 st\u00f3p 10 cali. Pisz pochodzi, z jeziora Pisz, przyjmuje pod Wartemborkiem rzeczk\u0119 Kirmas, p\u0142ynie przez jezioro Wad\u0105g i wpada pomi\u0119dzy Olsztynem i Dywitami pod naz. Wad\u0105g do \u0141yny. Passarya stanowi zachodni\u0105 granic\u0119 powiatu, \u017a<\/span>r\u00f3d\u0142o jej znajduje si\u0119 niedaleko od Gry\u017a<\/span>lin\u00f3w. Grunt w powiecie jest cz\u0119\u015bciami urodzajny, cz\u0119\u015bciami ubogi z powodu licznych kamieni i lotnego piasku. Na obszarze powiatu by\u0142o w 1866 r. w og\u00f3le 536,551 mr. ziemi, a wtem 516,273 mr. opodatkowanej. W tej liczbie by\u0142o: roli ornej 213,678 mr., ogrod\u00f3w 484 mr., \u0142\u0105k 41,576 mr., pastwisk 94,279 mr., bor\u00f3w i las\u00f3w 133,929 mr., w\u00f3d 30,543 mr., nieu\u017cytk\u00f3w 1,781 mr. Wszystkie grunta rozdzielone mi\u0119dzy 2 gminy miejskie (Olszyn i Wartembork), 140 wiejskich i 89 d\u00f3br samodzielnych. W 1864 r. powiat O. mia\u0142 11,460 koni, 24,287 sztuk byd\u0142a, 54,499 owiec, 9,035 \u015bwi\u0144, 282 k\u00f3z, 2,384 ul\u00f3w. Powiat posiada dwa miasta (Olsztyn i Wartembork), 44 d\u00f3br i 130 wsi i obejmuje dekanaty Olsztyn, (parafie: Olsztyn, W. Bart\u0105g, Brunswa\u0142d, Gietrzwa\u0142d, Dywity, Gutkowo, Gry\u017aliny, Jonkowo, Neu Kokendorf, Szombruk, Szombark, Wutryny) i Wartembork (parafie: Wartembork, Stary Wartembork, W. Barto\u0142ty, Klewki, W. Klebark, Lamkowo, Purda, Ramsowo, S\u0119tal). Za czas\u00f3w staropruskich nale\u017ca\u0142y terytorya Bart\u0105g i G\u0105g\u0142awki (stanowi\u0105ce dzisiejszy powiat olszty\u0144ski) do ziemi go\u0142\u0119dzkiej (Galindien). Po organizacyi biskupstw pruskich, dosta\u0142y si\u0119 terytorya te r. 1254 do Warmii, utworzono wtedy starostwa olszty\u0144skie i wartemborskie, z kt\u00f3rych pierwsze by\u0142o pod rz\u0105dem kapitu\u0142y, drugie pod rz\u0105dem biskupa. Kolonizacya, jak na ca\u0142ej Warmii, by\u0142a niemiecka; dopiero od pocz\u0105tku panowania polskiego na Warmii zacz\u0119\u0142a si\u0119 kolonizacya polska w po\u0142udniowych stronach biskupstwa. W ziemi g\u0105g\u0142awskiej mieli Polacy dobra jeszcze przed r. 1349; przywilej z r. 1393 wymienia pod Szenflisem \u201ebona Poloni.\u201c Roku 1400 nabywa Andreas Polak maj\u0119tno\u015b\u0107 pod Olsztynem, r. 1361 mia\u0142 Jan Milewski dobra Prossen, dzi\u015b Kellary od Jana Kelarskiego, kt\u00f3ry je posiada\u0142 r. 1375; Gry\u017aliny mia\u0142y zapewne ju\u017c w 1480 r. polskich mieszka\u0144c\u00f3w, gdy\u017c \u201ecura animarum et ecclesia\u201c powierzon\u0105 by\u0142a Adamowi z p\u0142ockiej dyecezyi. W Bogdanach osiedli\u0142 si\u0119 r. 1493 Pawe\u0142 Bogdan, Ottendorf kupili r. 1502 Mazowszanie Szymon z Przybyszewa i S\u0142awski z Bystrego. Od tego czasu kolonizacya polska sta\u0142a si\u0119 coraz liczniejsz\u0105, a oko\u0142o r. 1600 w powiecie olszty\u0144skim mieszkali prawie sami Polacy. Z ro\u00addzin szla\u00adche\u00adc\u00adkich osiedli tu: Ci\u00adchow\u00adscy, Ba\u00addy\u0144\u00adscy, Gna\u00adtow\u00adscy, Grzy\u00adma\u00ad\u0142ow\u00adie, Ja\u00adgo\u00addzi\u0144\u00adscy, Kro\u00adme\u00adro\u00adwie, P\u0142a\u00adchec\u00adcy. \u2014 Starzy Prusacy znajdowali si\u0119 tak\u017ce w ziemi olszty\u0144skiej, natrafimy ich w Warka\u0142ach, Bart\u0119gu, Jomendorf, Wo\u0142\u00f3wku, Szomfalcie, Marunach, Sza\u0142strach, Likusach; wymarli i spolszczyli si\u0119 jednak pr\u0119dko, cho\u0107 \u0141ukasz David (obacz wy\u017cej) zna\u0142 jeszcze osobi\u015bcie ksi\u0119dza w Klebarku, rodowitego Prusaka, kt\u00f3ry kazania miewa\u0142 w j\u0119zyku staro-pruskim. Po okupacyi Warmii w 1772 r. stanowi\u0142 pow. olszty\u0144ski cz\u0119\u015b\u0107 \u00f3wczesnego pow. licbarskiego i nale\u017ca\u0142 z ca\u0142\u0105 Warmi\u0105 a\u017c do r. 1781 do Prus Zachodnich. Dzisiejszy powiat egzystuje od r. 1818. Dawniej \u017cy\u0142 w tych okolicach \u0142o\u015b, cho\u0107 w niewielkiej liczbie, ostatni \u0142o\u015b uton\u0105\u0142 r. 1860 w lasach Ramuk w \u0141ynie. J. K. Sem.<\/i><\/p>\n

Olszyna<\/b> [\u2026]<\/span> 2.) O.,<\/b> os., pow. wy\u0142kowyski, gm. Bartniki, par. Kieturw\u0142oki, odl. od Wy\u0142kowyszek 20 w., 1 dm., 31 mk. 3.) O.<\/b> ob. Olszyny<\/i>.<\/p>\n

Olszyny<\/b> [\u2026]<\/span> 12.) O.,<\/b> ob. Koziki<\/i> O., pow. szczuczy\u0144ski. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Oltarya<\/b>, pow. wy\u0142kowyski, gm. i parafia Olwita.<\/p>\n

<\/a>Olwita,<\/b> jezioro w dobrach t. n., pow. wy\u0142kowyski, ma 10 mr. obszaru. Le\u017cy w zlewie rzeki Szyrwinty<\/a> z prawego brzegu, na zach\u00f3d od jeziora Pojeziory.<\/p>\n

Olwita,<\/b> w\u015b i fol. nad jeziorem t. n., pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Olwita. Le\u017cy przy drodze z Wy\u0142kowyszek do Wierzbo\u0142owa, odl. od Wy\u0142kowyszek 8 w. Posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 paraf. mur., szko\u0142\u0119 pocz\u0105tkow\u0105, 33 dm., 452 mk. W 1827 r. by\u0142o 30 dm, 283 mk. O. nale\u017ca\u0142a dawniej do d\u00f3br kr\u00f3lewskich. Ko\u015bci\u00f3\u0142 paraf. erygowa\u0142 tu w 1617 r. Zygmunt III; obecny ko\u015bci\u00f3\u0142 mur. pochodzi z 1824 r. Posiada on obraz M. Boskiej s\u0142yn\u0105cy z cud\u00f3w i gromadz\u0105cy w czasie odpust\u00f3w lud z odleg\u0142ych okolic. Przy ko\u015bciele s\u0105 dwie kaplice, jedna z grobami fundator\u00f3w Chrapowickich, kt\u00f3rzy j\u0105 za\u0142o\u017cyli 1683 r. Olwita parafia, dek. wy\u0142kowyski, 8091 dusz. Dobra O. sk\u0142ada\u0142y si\u0119 w 1868 r. z fol.: O., Adam\u00f3w, Czyczki; wsi: O., Kirsze, Czyczki Olwickie i Adamowszczyzna. Obszar dworski wynosi mr. 1321:<\/span> gr. or. i ogr. mr. 959, \u0142\u0105k mr. 224, zaro\u015bli mr. 1, nieu\u017c. mr. 146. W\u015b O. os. 34, z gr. mr. 222; w\u015b Kirsze os. 13, z gr. mr. 287: w\u015b Czyczki Olwickie os. 29, z gr. mr. 801; w\u015b Adamowszczyzna os. 2, z gr. mr. 2. O. gm. ma 5244 mk., rozleg\u0142o\u015bci 20,355 mr., s\u0105d gm. okr. II w Wierzbo\u0142owie o 6\u00bd w., st. p. Wy\u0142kowyszki. W sk\u0142ad gm. wchodz\u0105: Adamowszczyzna, Bob\u0142\u00f3wka, Bocian\u00f3w w\u015b i fol., Budziszki, Czyczki w\u015b i fol., C.-Niemczewskiej, C.-Olwickie, C.- Wienpupskie, Czy\u017cuny, Emilin, Guzele w\u015b i fol., Jonajcie, J\u00f3zefowo, Kaukokaluie w\u015b i fol., Kirsze, Kisieniszki, K. prywatne, K. rz\u0105dowe, K\u0142ampucie w\u015b i fol., Kregdzie w\u015b i fol., Kumiecie, \u0141ankieliszki w\u015b i fol., Mi\u015bwiecie, Obe\u0142upie, Obryw, Obszrutele, Olwita, Ossyja, Owsianiszki, Patwiecie, Pie\u0144kiny, Pod\u0142asiszki, Pojeziory, Potomkiszki, Turwiniszki, Semeneliszki, Skordupiany, Tadzin w\u015b i fol., Unia, Waleryan\u00f3w, Wanasznie, Wenc\u0142awice, Wielkiejeziory, Wiersnupie w\u015b i fol. i Wiszczokajnie. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

O\u0142daki,<\/b> w\u015b i fol., pow. bia\u00ad\u0142o\u00ads\u00adto\u00adc\u00adki, gm. Przy\u00adtu\u00adla\u00adn\u00adka. W\u015b 95 dz. i 136 pryw.; Kram\u00adko\u00adw\u00adskich, 251 dz.<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>O\u0142ownik,<\/b> niem. dawniej Oloffnigk<\/i>, dzi\u015b Launingken<\/i>, dobra ryc. nad rz. W\u0119grz\u0105<\/a>, pow. darkiejmski, st. poczt., 206 mk., odl. 21 klm. od Darkiejm, \u015br\u00f3d lesistej i wzg\u00f3rzystej okolicy. Jest tu gorzelnia. W 1616 r. otrzyma\u0142 tam Jan Hensel z B\u0105kowa 6 w\u0142\u00f3k ziemi i 20 mr. \u0142\u0105k na prawie che\u0142mi\u0144skiem. J. K. Sem.<\/i><\/p>\n

O\u0142owskie,<\/b> w\u015b szlach. nad rz. Bugiem, pow. ostrowski, gm. i par. Nur.<\/p>\n

O\u0142owskie,<\/b> jezioro, pow. lecki, niedaleko Rynu.<\/p>\n

O\u0142\u00f3wka<\/b> i O\u0142owa<\/i>, rzeczki, dop\u0142ywy Niemna<\/a> z praw. brzegu, mi\u0119dzy Niemonajciami a Olit\u0105.<\/p>\n

Omentyszki,<\/b> pow. wy\u0142kowyski, gm. Pojeziory, par. Wy\u0142kowyszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 10 w., ma 4 dm., 55 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 4 dm., 36 mk.<\/p>\n

Omienicze,<\/b> fol., pow. wo\u0142kowyski, gm. Biskupce, Zabie\u0142\u0142\u00f3w 80 dz.<\/span><\/p>\n

Omole,<\/b> fol., pow. maryampolski, gm. Aleksota, par. Godlewo, odl. od Maryampola 47 w., l dm, 7 mk. W 1827 r. by\u0142o 4 dm., 31 mk.<\/p>\n

Omszary,<\/b> w\u015b, pow. wo\u0142kowyski, gm. Podorosk, 94 dz.<\/span><\/p>\n

Onicewicze,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Sielec, 24 w. od Pru\u017cany, 453 dz.<\/span><\/p>\n

Oniszki,<\/b> fol. i dobra rz\u0105d., pow. kalwaryjski, gm. Ba\u0142kuny, par. Olita. Odl. od Kalwaryi 47 w., ma 23 dm., 71 mk.; gorzelnia i tartak. W 1827 r. by\u0142o tu 2 dm., 38 mk. O. stanowi\u0142y przed 1830 r. ekonomi\u0105 d\u00f3br rz\u0105dowych, a nast\u0119pnie w r. 1836 nadane zosta\u0142y jako majorat genera\u0142owi jazdy Siwersowi; sk\u0142ada\u0142y si\u0119: z fol. O. z m\u0142ynem mr. 1615, Jack\u00f3w mr. 329, Warda mr. 210 w osadach mr. 65, lasu mr. 1216, razem mr. 3434. Wsie: Dowgirdele ma os. 13, z gr. mr. 404; Koniuchy os. 33, z gr. mr. 690; Luklingiany os. 34, z gr. 989; \u0141uk\u015bniany os. 49, z gr. mr. 1096; Gudele os. 19, z gr. mr. 466; Manczuny os. 23, z gr. mr. 606; Szypulszczyzna os. 6, z gr. mr. 262; Kurniany os. 17, z gr. mr. 558; Czy\u017cyki os. 23, z gr. mr. 515; Bernatowszczyzna os. 9, z gr. mr. 100. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Opole,<\/b> \u0142aci\u0144. vicinia<\/i>, by\u0142o to, w pierwotnej epoce bytu dziejowego plemion polskich, zespolenie pewnej liczby s\u0105siaduj\u0105cych z sob\u0105 osad, w ca\u0142o\u015b\u0107 zwi\u0105zan\u0105 wspolno\u015bci\u0105 ci\u0105\u017c\u0105cych na niej obowi\u0105zk\u00f3w i solidarn\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 w stosunku do drugich op\u00f3l. Z czasem nazwa ta, obok swego terrytoryalnego znaczenia, przybiera nowe, a mianowicie s\u0142u\u017cy do oznaczenia og\u00f3\u0142u obowi\u0105zk\u00f3w ci\u0105\u017c\u0105cych na mieszka\u0144cach opola. Z wytworzeniem si\u0119 w\u0142adzy ksi\u0105\u017c\u0119cej i organizacyi pa\u0144stwowej, opola staj\u0105 si\u0119 podstaw\u0105 kasztelanii, kt\u00f3ra rozci\u0105ga nad nimi zwierzchnictwo w imieniu ksi\u0119cia. Nadmierny wzrost ci\u0119\u017car\u00f3w jakie w\u0142o\u017cy\u0142a pa\u0144stwowa organizacya na opola, by\u0142 powodem stopniowego ich rozprz\u0119ga si\u0119 i zanikania. Duchowie\u0144stwo wyjednywa\u0142o u ksi\u0105\u017c\u0105t wy\u0142\u0105czanie wsi ko\u015bcielnych z ca\u0142o\u015bci opola, by uwolni\u0107 je od ci\u0119\u017car\u00f3w z tem si\u0119 \u0142\u0105cz\u0105cych; mo\u017cniejsi \u015bwieccy posiadacze szli za tym przyk\u0142adem. Epoka wzrostu pot\u0119gi ko\u015bcio\u0142a a upadku w\u0142adzy pa\u0144stwowej po \u015bmierci Krywoustego, rozbi\u0142a niew\u0105tpliwe do reszty organizacy\u0105 opoln\u0105, rozszerzaj\u0105c za to po nowo zak\u0142adanych i dawniej istniej\u0105cych wsiach, niemieckie prawo i urz\u0105dzenia. Opole nosi\u0142o na\u00adz\u00adwi\u00ads\u00adko od g\u0142\u00f3wnej osady. W dokumencie z 1263 r. (Kod. Ma\u0142op., 79) czytamy \u201ein districtu Opole de Mstow\u201c a wi\u0119c opole mstowskie. Niekiedy u\u017cywano tej nazwy w znaczeniu jednego z ci\u0119\u017car\u00f3w na\u0142o\u017conych na obszar opolny. W dokumencie z 1257 r. po wymienieniu posiad\u0142o\u015bci klasztoru Klarysek w Zawicho\u015bcie, powiedziano odno\u015bnie do \u017barnowca: \u201eStrosa duarum provinciarum, quod opole<\/i> vulgariter apellatur\u201c. W dokumentach z XIV wieku odnosz\u0105cych si\u0119 do zak\u0142adania wsi na prawie niemieckiem, opole wymieniane bywa jako jeden z ci\u0119\u017car\u00f3w w\u0142a\u015bciwych polskiemu prawu (sep, stan, narzaz, opole, powo\u0142owe, stro\u017ca i t. p.) a sprzecznych ze swobodami niemieckiego prawa i zt\u0105d znoszonych przez dany przywilej. Organizacya opolna istnia\u0142a na ca\u0142ym obszarze pierwotnych ziem polskich. Prof. Przyborowski, kt\u00f3ry rezultat\u00f3w swych poszukiwa\u0144 nie og\u0142osi\u0142 dot\u0105d, zebra\u0142 znaczn\u0105 liczb\u0119 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w tycz\u0105cych si\u0119 opol wielkopolskich. Szl\u0105sk i Ma\u0142opolska r\u00f3wnie\u017c posiada\u0142y t\u0119 organizacy\u0105, kt\u00f3ra wraz z kolonizacy\u0105 ma\u0142opolsk\u0105 przesz\u0142a zapewne po za Wis\u00ad\u0142\u0119 w dzisiejsze lubelskie, czego \u015bladem jest istniej\u0105ca tam osada miejska Opole. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Opusza\u0142a,<\/b> fol., pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Preny. Odl. od Maryamnola 45 w. w stronie p\u00f3\u0142n.-wschodniej a 5 w. od Pren (st. poczt.), ma 2 dm., 62 mk., 160 mr. obszaru. W 1827 r. by\u0142 tu l dm., 3 mk. Jest to miejsce urodzenia Feliksa Bernatowicza, powie\u015bciopisarza, autora \u201ePojaty.\u201c<\/p>\n

Orabniki,<\/b> Arabniki<\/i> (t. XV, 46),<\/span> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, przy drodze z Pru\u017cany do W. Sio\u0142a. W r. 1563 w w\u00f3jtowstwie czacheckim, w\u0142o\u015bci dworu dobuczy\u0144skiego, ekon. kobry\u0144skiej. We wsi by\u0142o 47 w\u0142\u00f3k gruntu \u015bredniego, z tego 1 wolna na bednarstwo. Z ka\u017cdej w\u0142\u00f3ki osiad\u0142ej wnosz\u0105 po 45 gr., nadto robi\u0105 po 2 dni w tygodniu i 4 t\u0142oki w lecie. Suma dochodu ze wsi (46 w\u0142\u00f3k z naddatkami 21 i 15 morg\u00f3w) czyni 35 k\u00f3p 35 gr. i 5 den.<\/span><\/p>\n

Oracze,<\/b> w\u015b na Mazurach, pow. \u0142ecki, st. poczt. E\u0142k, tworzy jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 ze wsi\u0105 \u017bmujdziny (\u017bamejty). J. K. S.<\/i><\/p>\n

Oranowo,<\/b> w\u015b i dobra<\/span>, pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Malecz, 25 w. od Pru\u017cany,<\/span> w\u0142asno\u015b\u0107 Ze\u00adno\u00adwi\u00adcz\u00f3w, z urocz. \u017bomka 463 dz.<\/span>. W\u0142o\u015bcianie zap\u0142acili 4341 rs. 83 kop. wykupu za ziemi\u0119.<\/p>\n

Orany<\/b> 1.) pow. augustowski, gm. i par. Barg\u0142\u00f3w, odl. od Augustowa 13 w., ma 2 dm., 14 mk. 2.) O.,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Gi\u017ce, odl. od Wy\u0142kowyszek 12 w., ma 8 dm., 58 mk. W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 60 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Orchowo<\/b> (Or\u0142owo<\/i>), bagna w P<\/span>uszczy bia\u0142owieskiej, z kt\u00f3rych bierze pocz\u0105tek Narew<\/a> (ob.).<\/p>\n

Ordynki<\/b> Wielkie<\/i> i Ma\u0142e<\/i>, dwie wsie, stanowi\u0105ce w\u0142a\u015bciwie przedmie\u015bcie miasta Narwi, w pow. biel\u00adskim gub. grodzie\u0144skiej.<\/p>\n

Orla<\/b> [\u2026]<\/span> 2. O.,<\/b> mko i dobra<\/span> nad rz. Orlank\u0105, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144skiej, gm. Orla,<\/span> o 14<\/s><\/span> 10<\/span> w. od Biel\u00adska a 147 w. od Grodna, ma 2351 mk. (1184 m\u0119\u017c. i 1167 kob.), w tem 1812 \u017cyd\u00f3w, cerkiew, zarz\u0105d 1 okr. pol. i zarz\u0105d gminny. Mieszka\u0144cy prowadz\u0105, handel zbo\u017cem. Bohusz Bohowitynowicz, podskarbi ziemski lit., testamentem z 1529 r. zapisa\u0142 O. najstarszej swej c\u00f3rce Annie, kt\u00f3ra, wyszed\u0142szy w 1539 r. za Stanis\u0142awa T\u0119czy\u0144skiego, syna Jana, marsza\u0142ka nadw. koron., wnios\u0142a t\u0119 maj\u0119tno\u015b\u0107, wraz z innemi w dom m\u0119\u017cowski. Zygmunt I nakazuje 1541 r. aby ich poddani nie czynili szk\u00f3d w lasach sstwa biel\u00adskiego, nale\u017c\u0105cego do kr\u00f3lowej Bony, i wzajemnie, aby poddani bielscy nie naje\u017cd\u017cali d\u00f3br Orli. Ten\u017ce monarcha w dokumencie z 1546 r., wydanym w Wilnie, powiada: okazuje si\u0119 z przywilej\u00f3w, \u017ce O. i inne dobra Stanis\u0142awa T\u0119czy\u0144skiego, ssty be\u0142skiego, i jego \u017cony Anny, le\u017c\u0105 w dawnej ziemi podlaskiej; gdy mimo to wszak\u017ce znajduj\u0105 si\u0119 tacy, kt\u00f3rzy rzecz tak jawn\u0105, w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 podaj\u0105c, usi\u0142uj\u0105 je pod inne podci\u0105gn\u0105\u0107 prawa, zachowujemy przeto owe maj\u0119tno\u015bci przy prawie podlaskiem, uchylaj\u0105c na zawsze z pod praw, s\u0105downictwa i wszelkiej jurysdykcyi w. ks. lit. Przez zwi\u0105zki ma\u0142\u017ce\u0144skie przesz\u0142a O. do ks. Radziwi\u0142\u0142\u00f3w a od nich dosta\u0142a si\u0119 ks. Wittgensteinowi. Najwi\u0119kszego znaczenia dosi\u0119g\u0142o mko za czas\u00f3w Krzysztofa Radziwi\u0142\u0142a, hetmana w. ks. lit., ks. na Bir\u017cach i Dubinkach. Za jego staraniem dokumentem wydanym w Wilnie d. 17 pa\u017adziernika 1634 r. mieszczanie otrzymali prawo wybierania z pomi\u0119dzy siebie w\u00f3jta i \u0142awnik\u00f3w, zatwierdzono targi tygodniowe co \u015brod\u0119, oraz doroczny jarmark na \u015a. Szymona i Jud\u0119 odbywa\u0107 si\u0119 maj\u0105cy, oraz okre\u015blono wysoko\u015b\u0107 podatk\u00f3w i powinno\u015bci z plac\u00f3w, dom\u00f3w, ogrod\u00f3w i p\u00f3l. Nadto dozwala wystawi\u0107 ratusz i pobiera\u0107 na korzy\u015b\u0107 miasta doch\u00f3d ze sklep\u00f3w, wag i jatek. W ko\u0144cu przyrzeczono, w razie rozwoju mka, nada\u0107 prawo magdeburskie. Z powodu zatracenia tego przywileju ks. Janusz Radziwi\u0142\u0142 potwierdzi\u0142 takowy d. 15 maja 1643 r., przy czem targi przeniesiono na niedziel\u0119, z dozwoleniem rozpoczynania takowych po uko\u0144czeniu nabo\u017ce\u0144stwa w zborze kalwi\u0144skim. W tym te\u017c czasie nadany zosta\u0142 mku herb, wyobra\u017caj\u0105cy w czerwonem polu or\u0142a czarnego, trzymaj\u0105cego w prawej nodze top\u00f3r. O. pami\u0119tne jest w dziejach dysydent\u00f3w polskich kilku synodami tu z\u0142o\u017conymi, mianowicie<\/span> za\u015b zjazdem generalnym z 1644 r. pod przewodnictwem Janusza Radziwi\u0142\u0142a, na kt\u00f3rym naradzali si\u0119 o sposobach post\u0119powania swego na rozmowie przyjacielskiej z katolikami, na kt\u00f3r\u0105 ich W\u0142adys\u0142aw IV do Torunia zaprasza\u0142. W 1704 r. przy zborze w O. nie by\u0142o ju\u017c sta\u0142ego predykanta i tylko czasami zje\u017cd\u017ca\u0142 dla odprawienia nabo\u017ce\u0144stwa konsenior podlaski. W XVIII w. zb\u00f3r ten nara\u017cony by\u0142 nieraz na ci\u0119\u017ckie prze\u015bladowania. I tak w 1726 r., gdy zawieszono w nim nowy dzwon, biskup \u0142ucki kaza\u0142 zb\u00f3r odbi\u0107 i dzwon odebra\u0107. W 1732 r. znajdowa\u0142 si\u0119 jeszcze zb\u00f3r w O. w r\u0119ku kalwin\u00f3w, ale w spisie z 1754 r. nie jest ju\u017c pomieszczony. W 1775 r. O. mia\u0142a 90 dm., op\u0142acaj\u0105cych podymne. Parafia prawos\u0142., dek. (b\u0142ahoczynia) kleszczelskiego, ma 2488 wiernych (1249 m\u0119\u017c. i 1239 kob.). 455 dz. w\u0142o\u015bc., 49 cerk. i 50 dwor. Dobra maj\u0105 2177 dz., z attyn. za\u015b 3862 dz. (1331 lasu). Gmina obejmuje 32 miejscowo\u015bci, 730 dm. w\u0142ok (508 innych), 4384 mk. w\u0142o\u015bcian, uw\u0142aszczonych na 7620 dz. Nadto w gm. jest 167 dz. cerk. i 6379 wi\u0119kszej posiad\u0142o\u015bci.<\/span> [\u2026]<\/span> J. Krz.<\/i><\/p>\n

Orla<\/b> 1.) [Patrz wy\u017cej.]<\/span> 2.) O.,<\/b> w\u015b, pow. brze\u00adski gub. grodz., gm. Wo\u0142\u00adczyn, 38 w. od Brze\u00ad\u015bcia, 378 dz.<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Orlanka<\/b> 1.) rzeka w gub. grodzie\u0144skiej, najwa\u017cniejszy lewy dop\u0142yw Narwi<\/a>. Bierze pocz\u0105tek na zachodniej stronie P<\/span>uszczy Bia\u0142owieskiej, powy\u017cej mka Kleszczele, p\u0142ynie w kierunku p\u0142n., sk\u0142aniaj\u0105c si\u0119 nieco na zach\u00f3d, w\u0105sk\u0105 dolin\u0105, na przestrzeni 48 w. Brzegi ma wysokie i dla tego nie rozlewa. Szeroko\u015b\u0107 jej wynosi od 1 do 3 sa\u017c., g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 za\u015b dochodzi do 2 st\u00f3p. Od lewego brzegu przybiera rzk\u0119 Bia\u0142\u0119, d\u0142ug\u0105 26 w., przy uj\u015bciu do kt\u00f3rej strumienia Lubcza al. Lubka le\u017cy miasto pow. Bielsk. Nadto wpada do O. rzka Czy\u017c\u00f3wka. [\u2026]<\/span> J. Krz.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Orle<\/b> 2.) O.,<\/b> jezioro w pow. augustowskim, we wsi Gorczyca, stanowi niejako przed\u0142u\u017cenie jeziora Gorczyckiego i jest cz\u0119\u015bci\u0105 systematu wodnego K<\/span>ana\u0142u A<\/span>ugustowskiego<\/a>. \u0141\u0105czy si\u0119 dalej z jez. Paniewo. Brzegi wzg\u00f3rzyste, bezle\u015bne. Przyjmuje strumie\u0144 prowadz\u0105cy wody obszernych las\u00f3w z p\u00f3\u0142nocy. [\u2026]<\/span> Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Orle G\u00f3ry,<\/b> wzg\u00f3rza, w pow. leckim (t. V, 116).<\/p>\n

Orlica,<\/b> rzeczka w gub. grodzie\u0144skiej, prawy dop\u0142yw Narwi<\/a>, uchodzi do niej pomi\u0119dzy Nere\u015bl\u0105 a Inkrzy\u017cem.<\/p>\n

Orlikowo,<\/b> w\u015b, pow. kolne\u0144ski. W\u0142adys\u0142aw ks. mazow. r. 1443 w Rawie, nadaje Mateuszowi notaryuszowi swemu i dwu jego braciom \u201ede Mianowo\u201c, 20 \u0142an. nad strumieniem Orlikowo w ziemi wizkiej, pomi\u0119dzy w\u0142o\u015bciami: Olszewskie, Woduna, Tworek, Wilkosy. R. 1459 Ziemowit ks. mazow. dodaje jeszcze temu\u017c Mateuszowi, kapelanowi ksi\u0105\u017c\u0119cemu przyleg\u0142e zaro\u015bla (Kapica, Her\u00adbarz, 311).<\/span><\/p>\n

Orlinek,<\/b> pow. suwalski, gm. Sejwy, par. Kaletnik.<\/p>\n

Or\u0142o,<\/b> po niem. Orlen<\/i>, w\u015b na Mazurach, pow. lecki, st. poczt. Ryn, 547 mk. Powsta\u0142a w pocz\u0105tku XV w. na 80 w\u0142\u00f3kach z 8 s\u0142u\u017cbami. W 1538 r. odnowi\u0142 ks. Olbracht mieszczanom przywilej. W tym czasie mieszkali tam przewa\u017cnie Polacy, jak: Dajdo, J\u0119tosz, Or\u0142owski.<\/p>\n

Or\u0142owiszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Poniemo\u0144 Po\u017caj\u015bcie, par. Pokojnie. Odl. od Maryampola 64 w., ma 17 dm., 248 mk., 471 mr. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br Leon\u00f3w.<\/p>\n

Or\u0142owo<\/b> [\u2026]<\/span> 4.) O., w\u015b, pow. suwalski, gm. Kuk\u00f3w, par. G\u0142\u0119boki R\u00f3w. Odl. od Suwa\u0142k 10 w., ma 14 dm., 67 mk. [Mo\u017ce Orlewo<\/i>, w r. 1569: Orlie<\/i>, a je\u015bli tak, to K. O. Falk podejrzewa \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142\u00f3w ja\u0107wieski.]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Or\u0142\u00f3wka,<\/b> rzeczka w gub. grodzie\u0144skiej, prawy dop\u0142yw Narewki<\/a>, do kt\u00f3rej wpada pomi\u0119dzy Jelonk\u0105 i Hwo\u017ani\u0105 (Hrywd\u0105).<\/p>\n

Orya,<\/b> rzeczka w pow. w\u0142adys\u0142awowskim, powstaje z kilku strumieni p\u0142yn\u0105cych od wsch. na p\u00f3\u0142noc Szak i \u0142\u0105cz\u0105cych si\u0119 powy\u017cej wsi Mielnik. P\u0142ynie ku zach. przez Mielniki, Wieszupie i pod wsi\u0105 Degiesie wpada z lewego brzegu do Jotyi. D\u0142uga oko\u0142o 15 wiorst (nazwa z mapy hydr.). J. Bliz.<\/i><\/p>\n

Orya,<\/b> jezioro w pow. kalwaryjskim, w dobrach Kalwarya, ma 153 mr. obszaru.<\/p>\n

Orya<\/b> 1.) fol. nad jeziorem t. n., pow. kalwaryjski, gm. i par. Kalwarya, odl. od Kalwaryi 5 w., ma 9 dm., 55 mk. W 1827 r. by\u0142 tu l dm., 10 mk. Fol. ten wchodzi w sk\u0142ad majoratu Kalwarya lit. B. 2.) O.,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Zyple, par \u0141uksze, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 29 w., l dm., 2 mk.<\/p>\n

Orysupie,<\/b> rzka, ob. Jewona<\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Orz,<\/b> rzeczka, lewy dop\u0142yw Narwi<\/a>, bierze pocz\u0105tek w pow. \u0142om\u017cy\u0144skim, ze stok\u00f3w wy\u017cyny Czerwonego boru, pomi\u0119dzy wsiami Radwany, Zaorze i Wyszomierzem, p\u0142ynie w kierunku zach.-p\u0142n. na Gniazdowo, Czerwin, w pobli\u017cu Bobina zwraca si\u0119 ku po\u0142udniowi i p\u0142d.-zachodowi na Brze\u017ano, Goworowo, Czarn\u00f3w, Kunin i pod Dzb\u0105dzkiem wpada do Narwi. D\u0142ugo\u015b\u0107 wynosi oko\u0142o 30 wiorst. Dolina rzeczki odznacza si\u0119 wielk\u0105 urodzajno\u015bci\u0105 gleby, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 j\u0105 od dalszej okolicy.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Orzechowo<\/b> [\u2026]<\/span> 3.) O.,<\/b> pow. sejne\u0144ski, ob. <\/i>Lasanka<\/a> O.<\/i> W 1827 r. by\u0142o tu 2 dm, 29 mk. W\u015b ta le\u017cy nad jeziorem Dziemitrowo. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Orzechowo<\/b> 1.) w\u015b, pow. \u0142ecki, na Mazurach, st. poczt. Nowe Zuchy, 635 mk. Ks. Olbracht nada\u0142 r. 1538 Janowi G\u00f3rskiemu i Marcinowi \u017bujowi, so\u0142tysom wsi O., 66 w\u0142\u00f3k tam\u017ce (z kt\u00f3rych 6 so\u0142eckich), nad jeziorem Sz\u0105stak. W 1600 i w 1719 roku mieszkali tam sami Polacy. [\u2026]<\/span> J. K. Sem.<\/i><\/p>\n

Orzech\u00f3w,<\/b> jez., pow. \u0142ecki; ob. Juchy Stare<\/i>.<\/p>\n

Orzech\u00f3wka,<\/b> w\u015b nad jeziorem t. n., pow. szczuczy\u0144ski, gm. Pruska, par. Barg\u0142\u00f3w. W 1827 r. by\u0142o tu 8 dm., 47 mk.<\/p>\n

Orzech\u00f3wko,<\/b> niem. Orszechowken<\/i>, dawniej Klein Kranz<\/i>, w\u015b i maj\u0105tek na Mazurach, pow. oleckowski, st. poczt. Dunejki, 480 mk. W 1867 r. by\u0142o 449 mk., z kt\u00f3rych 400 Polak\u00f3w. W 1600 r. mia\u0142a w\u015b ludno\u015b\u0107 polsk\u0105 i litewsk\u0105; w 1719 r. by\u0142o tu kilku Niemc\u00f3w.<\/p>\n

Orzesz,<\/b> ob. Orzysz<\/a><\/i>.<\/p>\n

Orzeszkowo,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Bia\u0142owie\u017ca, 87 w. od Pru\u017cany, 879 dz. W r. 1639 kwatera Orzeszkowa w puszczy Bia\u0142owieskiej, mia\u0142a 18 ost\u0119p\u00f3w g\u0142\u00f3wnych i 23 mniejszych, do pilnowania kt\u00f3rych by\u0142o 124 osocznik\u00f3w z dwoma dziesi\u0119tnikami ze wsi: O., Policznej i Omela\u0144c\u00f3w. Dziesi\u0119tnicy mieli po 1 w\u0142\u00f3ce, osocznicy za\u015b po p\u00f3\u0142 w\u0142\u00f3ki.<\/span><\/p>\n

Orzeszyn,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. g.-kalwaryjski, gm. i par. Jazgarzew, ma 110 mk., 250 mr. obszaru.<\/p>\n

Orzyc,<\/b> w dok. z 1335 r. Nartze<\/i>, Naritze<\/i> i Aretis<\/i>, rzeka, prawy dop\u0142yw Narwi, bierze pocz\u0105tek w pow. m\u0142awskim, z wynios\u0142ej wy\u017cyny (do 1100 st.) jaka si\u0119 ci\u0105gnie w p\u00f3\u0142n. cz\u0119\u015bci powiatu, wchodz\u0105cej klinem mi\u0119dzy granic\u0119 od Prus a pow. przasnyski. Wy\u017cyna ta, stanowi\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 wielkiej nadbaltyckiej wy\u017cyny, usianej jeziorami, posiada\u0142a tak\u017ce w przesz\u0142o\u015bci obszerne jezioro, kt\u00f3re sp\u0142yn\u0119\u0142o, pozostawiwszy po sobie bagniste zag\u0142\u0119bienia, zwane Niemyje. Wody tego jeziora i okolicznej wy\u017cyny da\u0142y pocz\u0105tek rzece Orzyc, kt\u00f3ra odprowadza je do Narwi. Wody to sp\u0142ywaj\u0105 dwoma korytami: jedno od wsi Pep\u0142owo pod granic\u0105 prusk\u0105 p\u0142ynie mi\u0119dzy wsiami: Kulany a Kuklinem, Wieczfni\u0105, Pogorzel\u0105 a B\u0105kami, W\u0105soszem a Wasi\u0142ami, na d\u0142ugo\u015bci 13 wiorst; drugiem, z prawej strony, ci\u0105gn\u0105 si\u0119 b\u0142ota na d\u0142ugo\u015bci 7 w. pomi\u0119dzy S\u0142awog\u00f3r\u0105 a D\u0119bskiem i Grzybowem, Windykami i Baku\u0142ami a Wol\u0105 i Kurkami, gdzie nurt rzeki p\u0142ynie pod ziemi\u0105. Obie odnogi \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 pod wsiami Wasi\u0142y, D\u0142ugok\u0105ty. Odt\u0105d p\u0142ynie w kierunku p\u00f3\u0142n. przez 15 wiorst pomi\u0119dzy wsiami: D\u0142ugok\u0105ty a Ta\u0144skiem, Chmielewem a \u0141\u0105czynem, Grzebskiem, Kownatkami i Majami, Zaborowem a Kruszewem, Kukie\u0142kami a Szemplinem, Szczepkowem, Gerwatami a Zembrzuziem, do m\u0142yna Janowskiego. Na tej przestrzeni b\u0142otnista dolina O. ma od \u00bd do 1 w. szeroko\u015bci, liczne jazy dla po\u0142owu ryb, wreszcie grobla i tama pod Janowem sprowadzaj\u0105 rozlewanie si\u0119 wody i wytwarzaj\u0105 pr\u00f3cz bagien nadbrze\u017cnych rozleg\u0142e b\u0142ota pod Janowem, do 200 w\u0142\u00f3k w og\u00f3le obejmuj\u0105ce. Od Janowa do Chorzel, na d\u0142ugo\u015bci 2 mil, O. stanowi granic\u0119 od Mazur\u00f3w pruskich, nast\u0119pnie kierunek wschodni zmienia na po\u0142udniowy i po\u0142udn.-wsch. i na Krasnosiele, Podo\u015b, M\u0142odzianowo, dosi\u0119ga Makowa; od Zakliczewa zwraca si\u0119 w kierunku wschod.-po\u0142udn. i przez Szelk\u00f3w, Magnuszewo pod\u0105\u017ca ku Narwi, do kt\u00f3rej zlewa swe wody pod Przeradowem. Dop\u0142ywy O. s\u0105: z praw. brzegu Ulat\u00f3wka al. \u015awiniarka pod Ma\u0142owidzem i W\u0119gierka pod M\u0142odzianowem. O b\u0142otach rz. O. ob. \u201eKorespondent P\u0142ocki\u201d z 1880 r., \u2116 56. W 1412 r. istnia\u0142a miejscowo\u015b\u0107 Orzyca nad t\u0105 rzek\u0105 i na granicy Mazowsza; Wojciech z Orzycy poni\u00f3s\u0142 szkod\u0119 w tym r. 1412 od Polak\u00f3w 1 konia, co po\u015bwiadczaj\u0105 starosta tam\u017ce, oraz Jan i Sta\u015bko, tam\u017ce. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Orzysz,<\/b> jezioro pod miasteczkiem t. n., w pow. ja\u0144sborskim, na Mazurach, ma 10 klm. d\u0142ugo\u015bci i do 4 klm. szeroko\u015bci. Strumie\u0144 (Muehlenflies), mil\u0119 d\u0142ugo\u015bci maj\u0105cy, \u0142\u0105czy je z jez. Terk\u0142\u0105 stanowi\u0105cem cz\u0119\u015b\u0107 jez. \u015aniardwy.<\/p>\n

Orzysz<\/b> al. Orzesz, niem. Arys<\/i>, w dok. Arisz<\/i>, Orsesche<\/i>, Rosisch<\/i>, miasteczko na Mazurach, pow. ja\u0144sborski, odl. 30 klm. od Leca, nad Strumieniem m\u0142y\u0144skim (Muehlenfliess), 1 mil\u0119 d\u0142ugim, wychodz\u0105cym z jez. Orzysz i wpadaj\u0105cym do jez. Terk\u0142o. Mstko le\u017cy nad szos\u0105 prowadz\u0105c\u0105 z Ja\u0144sborka do Leca, posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangielicki, 1306 mk., s\u0105d okr\u0119gowy, st. poczt. i telegr. Cztery jarmarki rocznie w lipcu na p\u0142\u00f3tno. Ca\u0142a parafia obejmuje 4450 Polak\u00f3w i 1000 Niemc\u00f3w. W. mistrz Konrad v. Erlichshausen da\u0142 r. 1443 Wawrzy\u0144cowi Polakowi pozwolenie na lokowanie nowej wsi na 44 w\u0142\u00f3kach che\u0142mi\u0144skich, z kt\u00f3rych 4 so\u0142eckie; opr\u00f3cz tego nada\u0142 mu 10 w\u0142\u00f3k na prawie magdeburskiem, z obowi\u0105zkiem jednej s\u0142u\u017cby konnej, w Nowej Wsi (dzisiejsze Sumki na p\u00f3\u0142noc od Orzysza). W\u015b O. nale\u017ca\u0142a do komturstwa Ryn i zalicza\u0142a si\u0119 jeszcze w pocz\u0105tku XVI w. do parafii w Okartowie. W 1544 r. jednak znajdujemy tu ju\u017c osobnego ksi\u0119dza, imieniem Macieja. W 1642 r. by\u0142a w\u015b w\u0142asno\u015bci\u0105 korony (tak zw. \u201ekammeramt\u201d) i wydzier\u017cawion\u0105. W 1726 roku zosta\u0142 Orzysz miastem. J. K. Sem<\/i>.<\/p>\n

Oschkinn,<\/b> fol., pow. gierdawski, st. p. Abelischken.<\/p>\n

Oschkinnen<\/b> 1.) w\u015b na Litwie pruskiej, pow. ragnecki, st. p. Szillen, 54 mk. 2.) O.<\/b> Klein<\/i> al. Klipszen<\/i>, w\u015b na Litwie pruskiej, pow. ragnecki, st. p. Jurgaitschen, 17 mk.<\/p>\n

Osiek,<\/b> tyle co zasieka, warownia le\u015bna utworzona z nagromadzonych i pospajanych pni drzewnych. By\u0142 to zwyk\u0142y \u015brodek obrony, stosowany w pierwotnej epoce dziejowej Polski dla obrony granic, brod\u00f3w rzecznych, dr\u00f3g przez puszcz\u0119 wiod\u0105cych. Przy takich warowniach musia\u0142a mieszka\u0107 ludno\u015b\u0107 obowi\u0105zana do ich pilnowania i naprawy.<\/p>\n

Osieka,<\/b> w\u015b i folw., pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Sielec. W\u015b 83 dz.; fol. Kurniewicz\u00f3w, 57 dz.<\/span><\/p>\n

Osietnica,<\/b> chutor w dobrach Sielec, pow. pru\u017ca\u0144ski.<\/span><\/p>\n

Osiniak,<\/b> niem. Fedorwalde<\/i>, w\u015b na Mazurach, pow. z\u0105dzborski, st. poczt. Ukta. Za\u0142o\u017cona po 1830 r. przez Filipon\u00f3w z Rosyi przyby\u0142ych.<\/p>\n

Osinki,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. Jeleniewo, par. Suwa\u0142ki. Odl. od Suwa\u0142k 6 w., ma 55 dm., 375 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 33 dm., 175 mk. We wsi jest jezioro t. n., maj\u0105ce 15 mr. obszaru.<\/p>\n

Osinkla,<\/b> pow. maryampolski, gm. Balwierzszki, par. Preny, odl. od Maryampola 26 w., ma 14 dm., l59 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 5 dm., 65 mk.<\/p>\n

Osinniki,<\/b> w\u015b, pow. brzeski gub. grodz., gm. Dmitrowicze. 275 dz.<\/span><\/p>\n

Osi\u0144ska Buda,<\/b> kol., pow. augustowski, gm. i par. Szczebro–<\/span>Olszanka, odl. od Augustowa 22 w., ma 19 dm., 132 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 20 dm., 119 mk.<\/p>\n

Osi\u0144ska Droga,<\/b> fol., pow. augustowski, gm. Dowspuda, par. Raczki. W 1827 r. by\u0142o tu 3 dm., 19 mk.<\/p>\n

Osmo\u0142owszczyzna,<\/b> w dokum. Osmo\u0142owicze<\/i>, w\u015b. pow. sok\u00f3lski, gm. Kamienna, 34 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 445 dz. W r. 1641 w\u015b kr\u00f3lewska do puszczy nowodworskiej. By\u0142o pi\u0119ciu osocznik\u00f3w i dziesi\u0119tnik. maj\u0105cych 3\u00bd w\u0142\u00f3ki. Nadto na osadzie 2\u00bd w\u0142\u00f3ki, z kt\u00f3rych powinni p\u0142aci\u0107 po 11 z\u0142p., dawa\u0107 solank\u0119 \u017cyta i 4 solanki owsa.<\/span><\/p>\n

Osoczniki,<\/b> w\u015b, pow. augustowski, gm. Wo\u0142owiczowce, par. Teolin, odl. od Augustowa 49 w. Le\u017cy na p\u0142n. od Sopo\u0107ki\u0144, ma 36 dm., 271 mk., 513 mr. obszaru. W 1827 r. by\u0142o tu 25 dm., 155 mk. Wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105dowych \u0141abno.<\/p>\n

Ososzniki,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski. Ob. Karszewo<\/i>.<\/span><\/p>\n

Osowa<\/b> [\u2026]<\/span> 5.) O.,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Lubowo, odl. od Kalwaryi 3 w., ma 28 dm., 341 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Osowce<\/b> [\u2026]<\/span> 2.) O.,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, na p\u0142d. od Sielca. 3.) O.,<\/b> ob. Osowo<\/i>.<\/p>\n

Osowiec<\/b> [\u2026]<\/span> 4.) O.,<\/b> w\u015b, fol. i os. karcz. nad rz. Biebrz\u0105 pow. szczuczy\u0144ski, gm. Ruda, par. Bia\u0142aszewo, le\u017cy przy linii dr. \u017cel. brzesko-grajewskiej, \u015br\u00f3d b\u0142ot nad Biebrz\u0105, przy samej granicy od Cesarstwa, o 3 w. na prawo od stacyi dr. \u017cel. Goni\u0105dz, ma 50 dm. W 1827 r. by\u0142o tu 40 dm., 251 k. W 1867 r. fol. i w\u015b O. rozl. mr. 332: gr. i ogr. mr. 5, \u0142\u0105k mr. 196, lasu mr. 16, zaro\u015bli mr. 62, nieu\u017c. mr. 10. W\u015b O. os. 73 z gr. mr. 454. 5.) O.<\/b>, w\u015b, pow. kolne\u0144ski, gm. Gawrychy par. Nowogr\u00f3d. [\u2026]<\/span> Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Osowieck,<\/b> w\u015b i okolica, pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Jelec, 23 w. od Pru\u017cany. W\u015b 128 dz.; okolica 164 dz.<\/span><\/p>\n

Osowieckie,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, na p\u0142d.-zach. od Sielca.<\/p>\n

Osowo,<\/b> po niem. Ossoewen<\/i>, Ossewen<\/i>, w\u015b, pow. go\u0142dapski (Prusy Wsch.), st. poczt. Grabowo.<\/p>\n

Osowy Grunt,<\/b> w\u0142a\u015bciwie Osowy Gr\u0105d<\/i>, w\u015b, pow. augustowski, gm. Kolnica, par. August\u00f3w, odl. od Augustowa 9 w., ma 32 dm., 287 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 21 dm., 123 mk.<\/p>\n

Osranki<\/b> al. G\u0142\u0105bowskie<\/i>, w\u015b na Mazurach, pow. ja\u0144sborski, st. p. Dryga\u0142y. W 1480 r. nada\u0142 Zygfryd Flach v. Schwarzburg, komtur baldzki, Miko\u0142ajowi, Sta\u0144kowi, Jakubowi, Maciejowi, Wojciechowi i Markowi na prawie magdeb. 30 w\u0142\u00f3k w d\u0105browie mi\u0119dzy Dupkami, jez. G\u0142\u0105bowskiem, Monetami i t. d., oraz 1 w\u0142\u00f3k\u0119 \u0142\u0105k nad Koz\u0142em, z wy\u017cszem i ni\u017cszem s\u0105downictwem i z obowi\u0105zkiem dw\u00f3ch s\u0142u\u017cb zbrojnych. W 1510 r. kupi\u0142 Sta\u0144ko, komornik litewski, 4 mr. \u0142\u0105k pod O. nad strumykiem K\u0105pnowskim. P\u00f3\u017aniej by\u0142y O. w posiadaniu B\u0142o\u0144skich i Czecha\u0144skich. J. K. Sem.<\/i> [Na p\u0142d. od jez. Zdedy, dzi\u015b nie istnieje \u2013 podobnie jak wspomniana wie\u015b Dupki.]<\/span><\/p>\n

Ossowa<\/b> [\u2026]<\/span> 7.) O.<\/b> al. Ossowo<\/i>, w\u015b nad jez. Okmin, pow. suwalski, gm. Kuk\u00f3w, par. Suwa\u0142ki, odl. od Suwa\u0142k 7 w. przy trakcie z Suwa\u0142k do granicy pruskiej, ma 33 dm., 222 mk., 802 mr. obszaru. Gleba \u017cwirowata i kamienista. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Ostadirwen<\/b> al. Ostradirwen<\/i>, w\u015b na Litwie pruskiej, pow. tyl\u017cycki, st. poczt. Szameitkehmen; 91 mk.<\/p>\n

Ostankino,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Kibarty, par. Wierzbo\u0142\u00f3w. Odl. od Wy\u0142kowyszek 13 w., ma 22 dm., 121 mk.<\/p>\n

Ostapkowszczyza,<\/b> w\u015b i fol., pow. grodzie\u0144ski, gm. Krynki, 42 w. od Grodna. W\u015b ma 143 dz.; folw. Miklaszewicz\u00f3w, 156 dz.<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Ostasza,<\/b> w\u015b i fol., pow. augustowski, gm. Wo\u0142owiczowce, par. Teolin. Odl. od Augustowa 48 w., ma 33 dm., 172 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 3 dm., 20 mk. Fol. O. rozl. w 1873 mr. 612: gr. or. i ogr. mr. 482, \u0142\u0105k mr. 54, pastw. mr. 45, lasu mr. 18, nieu\u017c. mr. 13; bud z drzewa 8.<\/span> W\u015b O. ma os. 30, z gr. mr. 751. [Por. <\/i><\/span>Wasilewicze<\/a><\/i>.]<\/p>\n

Ostasze,<\/b> w\u015b, pow. biel\u00adski gub. grodzie\u0144skiej.<\/p>\n

Ost\u0119p-Osada,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Simno, odl. od Kalwaryi 33 w.; ma 8 dm., 120 mk.<\/p>\n

Ostischken,<\/b> w\u015b, pow. tyl\u017cycki, na Litwie pruskiej, st. poczt. Szameitkehmen, 137 mk.<\/p>\n

Ostkehmen,<\/b> w\u015b, pow. darkiejmski, st. poczt. Bo\u0107winki. [Osieki<\/i>, gm. Go\u0142dap, po zach. stronie rzeki ko\u0142o wsi Juchnajcie. Na nowszych mapach nie zaznaczone.]<\/span><\/p>\n

Ostra G\u00f3ra,<\/b> Ostrog\u00f3ra<\/i>, w\u015b, pow. sok\u00f3lski, gm. Ostrog\u00f3ra, 28 W. od Sok\u00f3\u0142ki, 42 dm., 336 mk., zarz\u0105d gm., szko\u0142a, 626 dz. Gmina obejmuje 47 miejscowo\u015bci, 1082 dm. w\u0142o\u015bc. (108 innych), 6838 mk. w\u0142o\u015bcian, uw\u0142aszczonych na 12,829 dz. Nadto w gminie jest 34 dz. wi\u0119kszej posiad\u0142o\u015bci i 38 dz. ko\u015bc.<\/span><\/p>\n

Ostrowiec <\/b>[\u2026]<\/span> 8.) O.,<\/b> w\u015b nad Niemnem, pow. grodzie\u0144ski. J. Krz.-A. Jel.<\/i><\/p>\n

Ostrowo<\/b> 1.)<\/span> pow. \u0142ecki. W 1484 r. sprzeda\u0142 Jerzy Ramung v. Ramek, komtur ry\u0144ski, Piotrowi 1 w\u0142\u00f3k\u0119 ziemia\u0144sk\u0105, zwan\u0105 Ostr\u00f3w, nad jez. Selm\u0119tno i pod Budzi\u0142owem, na Mazurach, w pow. \u0142eckim. 2.) O.,<\/b> maj\u0105tek na Mazurach, pow. go\u0142dapski, st. p. Dubeninki. [Na zach. od jez. Czarnego.]<\/span> 3.) O.<\/b> al. Malisy<\/i>, w\u015b, Prusy wschodnie, pow. sto\u0142upia\u0144ski, st. p. Sto\u0142upiany. J. K. Sem.<\/i><\/p>\n

Ostrowo,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, gm. Kamienna, 33 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 644 dz.<\/span><\/p>\n

Ostrowszczyzna<\/b> 1.) os., pow. wo\u0142kowyski, gm. Porozowo, w\u0142asno\u015b\u0107 Ja\u00adro\u00adsze\u00adwi\u00adcz\u00f3w, 28 dz. 2.) O.,<\/b> fol., pow. le\u00adpel\u00adski, Kry\u00ad\u0142o\u00adwych, 604 dz.<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Ostr\u00f3w<\/b> 1.) al. Wierciejki<\/i>, al. <\/i>Sobrost<\/a><\/i> [(6.)]<\/span>, w niem. dokum. Wiertzieke<\/i>, dzi\u015b Werder<\/i>, fol. na Mazurach, pow. lecki, st. poczt. Zelki. Ks. Olbracht sprzeda\u0142 w 1536 r. Grzegorzowi Wierciejce, karczmarzowi z Skomacka, Ostr\u00f3w mi\u0119dzy jeziorem orzyskiem a wsi\u0105 Czarne, na prawie magdeburskiem. 2.) O.,<\/b> niem. Werder. W 1566 r. zatwierdzi\u0142 ks. Olbracht zakupno szerokiego ostrowu, po\u0142o\u017conego naprzeciwko Czarnego Ostrowu w Sniardwach (jezioro na Mazurach), na prawie che\u0142mi\u0144skiem. 3.) O.,<\/b> po niem. Friedrichswerder<\/i>, maj\u0105tek na Mazurach, pow. \u0142ecki, st. poczt. Zelki. 4.) O.<\/b> Pieckowski<\/i>, niem. Peitsschendorfswerder<\/i>, miejscowo\u015b\u0107 na Mazurach, pow. z\u0105doborski, st. poczt. Piecki.<\/p>\n

Ostr\u00f3w<\/b> 1.) fol. d\u00f3br Li\u00adsow\u00adczy\u00adce, pow. brze\u00adski. 2.) O.,<\/b> Ostrowo<\/i>, urocz. w dobrach Kamienna Rusota, pow. grodzie\u0144ski. 3.) O.,<\/b> w\u015b, tam\u017ce, gm. Hudziewicze, 40 w. od Grodna, 336 dzies. W r. 1558 w w\u00f3jtowstwie podniecieckiem, w\u0142o\u015bci dworu kra\u015bnickiego, ekon. grodz. We wsi by\u0142o 30 w\u0142\u00f3k gruntu \u015bredniego, z tego 18 osadnych, 12 na s\u0142u\u017cb\u0119 ci\u0105g\u0142\u0105. Doch\u00f3d (opr\u00f3cz owsa) czyni\u0142 28 k\u00f3p 6 gr. 4.) O.,<\/b> w\u015b i fol., pow. kobry\u0144ski, gm. Strzygowo, 11 w. od Kobrynia. W\u015b 421 dz.; fol. Nowomiejskich, 694 dz. 5.) O.,<\/b> dobra, tam\u017ce, gm. Wierzcholesie, 22 w. od Kobrynia, Benklewskich 1221 dz. (455 lasu). 6.) O.,<\/b> fol. d\u00f3br Mi\u0119dzylesie, pow. pru\u017ca\u0144ski. 7.) O.,<\/b> Ostrowo<\/i>, w\u015b, pow. s\u0142onimski, gm. Mi\u017cewicze, 25 w. od S\u0142onima, 1206 dzies. 8.) O.,<\/b> w\u015b i fol., tam\u017ce, gm. Starawie\u015b, 27 w. od S\u0142onima. W\u015b 113 dm., 689 mk., cerkiew, 1351 dz. w\u0142o\u015bc., 57 cerk.; fol., w\u0142asno\u015b\u0107 Zeu\u00adm\u00f3w, 527 dz. 9.) O.,<\/b> urocz., tam\u017ce, nale\u017cy do d\u00f3br Kuliki. 10.) O.<\/b> Nowy<\/i>, P\u00f3\u0142nocny<\/i> i Po\u0142udniowy<\/i>, trzy wsi, pow. sok\u00f3lski, gm. Ostr\u00f3w, 21 w. od Sok\u00f3\u0142ki. O. Nowy 59 dm., 307 mk, zarz\u0105d gm., 558 dz.; O. P\u00f3\u0142nocny 73 dm., 402 mk., cerkiew, 706 dz. w\u0142o\u015bc. i 87 cerk.; O. Po\u0142udniowy 759 dz. Gmina obejmuje 68 miejscowo\u015bci, 1051 dm. w\u0142ok (24 innych), 6728 mk. w\u0142o\u015bcian, uw\u0142aszczonych na 11,159 dz. Nadto w gminie jest 1950 dz. wi\u0119kszej posiad\u0142o\u015bci i 87 dz. cerk. 11.) O.,<\/b> fol. d\u00f3br Raho\u017anica, pow. wo\u0142kowyski. 12.) O.,<\/b> w\u015b i za\u015bc., pow. nowoaleksandrowski, gm. Abele (15 w.), 19 w. od mta pow., Daszczar\u00f3w 122 dz. 13.) O.<\/b> i O. Przywa\u0142<\/i>, dwa za\u015bc., tam\u017ce, gm. Antuz\u00f3w (5 i 19 w.). 14.) O.,<\/b> za\u015bc., tam\u017ce, gm. Dry\u015bwiaty (7 w.). 15.) O.,<\/b> za\u015bc., tam\u017ce, gm. Smo\u0142wy (1 w.). 16.) O.,<\/b> w\u015b, pow. nowogrodzki, gm. Ostr\u00f3w (nie Krzywoszyn), 74 w. od Nowogr\u00f3dka, 74 dm., 1040 mk., zarz\u0105d gminny, cerkiew par. fundacyi Bakanowskiego, uposa\u017cona 3 w\u0142\u00f3kami, szk\u00f3\u0142ka. Par. praw. oko\u0142o 2800 dusz. Gmina nale\u017cy do 3 (nie 5 okr. pol.), obejmuje 29 miejscowo\u015bci (16 wsi, 3 chutory i urocz. 8 domin., 2 fol.), maj\u0105cych 361 dm., 4411 mk. w\u0142o\u015bcian, uw\u0142aszczonych na 7248 dz. Nadto w gm. jest 12,628 dz. wi\u0119kszej posiad\u0142. i 58 dz. cerk. 17.) O.,<\/b> pow. s\u0142ucki, ob. Borki<\/i> 24). 18.) O.,<\/b> fol., pow. klimowicki, od r. 1855 Kotlar\u00f3w, 100 dz. 19.) O.,<\/b> w\u015b, pow. lepelski, nale\u017cy do d\u00f3br \u017bary, ma 18\u00bd w\u0142\u00f3k. 20.) O.,<\/b> fol., tam\u017ce, Kandyb\u00f3w 760 dz. 21.) O.,<\/b> fol., pow. po\u0142ocki, Sowi\u0144skich 67 dz, 22.) O.,<\/b> w\u015b, pow. witebski, gm. Kuryno (15 w.), cerkiew.<\/span><\/p>\n

Ostr\u00f3wek<\/b> [\u2026]<\/span> 29.) O.,<\/b> fol. pow. augustowski, gm. Dowspuda, par. Barg\u0142\u00f3w, odl. od Augustowa 8 w. Nale\u017cy do d\u00f3br Grabowo. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Ostr\u00f3wek<\/b> 1.) Os\u00adtr\u00f3w\u00adki<\/i>, w\u015b i dobra, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, gm. Za\u00adb\u00ad\u0142u\u00add\u00f3w, 22 w. od mta pow. W\u015b 412 dz.; dobra Fry\u00adbe\u00ads\u00f3w, z urocz. Za\u00adto\u00adpla\u00adny 716 dz. Pomi\u0119dzy wsi\u0105 O. i Ma\u00adle\u00adwi\u00adcze 2 kurhany. 2.) O.,<\/b> fol. i okolica, pow. biel\u00adski gub. grodz., gm. Ma\u00adle\u00adsze. Fol. Jan\u00adczew\u00adskich, 85 dz.; okolica 39 dz. 3.) O.,<\/b> urocz., pow. grodzie\u0144ski, gm. Ho\u017ca. 4.) O.,<\/b> fol., tam\u017ce, gm. Wiercieliszki, 3 w. od Grodna, Wolmer\u00f3w 591 dz. .5.) O.,<\/b> os., pow. ko\u00adb\u00adry\u0144\u00adski, gm. Drohiczyn. 6.) O.,<\/b> w\u015b i fol., tam\u017ce, gm. Ja\u00adno\u00adwo, 82 w. od Ko\u00adb\u00adry\u00adnia. W\u015b 225 dz.; fol. Paleolog\u00f3w, z chut. Gli\u00admi\u00adsz\u00adcze 240 dz. 7.) O.,<\/b> okolica, pow. s\u0142o\u00adnim\u00adski, m. Cze\u00adme\u00adry, 159 dz. 8.) O.,<\/b> urocz., tam\u017ce, nale\u017cy do d\u00f3br Na\u00adta\u00adlin. 9.) O.,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, gm. Bagny, 41 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 222 dz. 10.) O.,<\/b> w\u015b i dobra, tam\u017ce, gm. Ostr\u00f3w, 18 i 21 w. od Sok\u00f3\u0142ki. W\u015b 147 dz.; dobra, de Rame\u00adr\u00f3w, 309 dz. Nadto 10 w\u0142a\u015bcicieli ma 198 dz. 11.) O.,<\/b> fol., tam\u017ce, gm. Kamionka, 11 w. od Sok\u00f3\u0142ki, Wosz\u00adcze\u00adro\u00adwi\u00adcz\u00f3w 200 dz.<\/span><\/p>\n

Ostr\u00f3wko,<\/b> fol. na Mazurach, pow. go\u0142dapski, st. p. Go\u0142dap. [Na p\u0142n.-zach. od wsi Galwiecie, przy jez. t. n.]<\/span><\/p>\n

Ostryk\u00f3\u0142,<\/b> niem. Ostrokollen<\/i>, w\u015b ko\u015bc. i targowa na Mazurach, nad rz. E\u0142k, pow. \u0142ecki, 3 klm. od st. kol. \u017cel. Prostek, ma 420 mk. ew., Polak\u00f3w, ko\u015bci\u00f3\u0142 ew., st. p. O. istnia\u0142 ju\u017c w 1538 r., w kt\u00f3rym ks. Olbracht nada\u0142 so\u0142tysowi Da\u0107bogowi z Prostek i mieszka\u0144com 40 w\u0142\u00f3k w O. na prawie che\u0142mi\u0144., 2 z nich dla ko\u015bcio\u0142a. Parafia w tym samym roku zosta\u0142a za\u0142o\u017con\u0105. W pocz\u0105tku nazywa\u0142a si\u0119 wie\u015b Scharfenrade (tak t\u0142umaczono s\u0142owo: Ostryk\u00f3\u0142). W 1552 r. kupi\u0142 pleban ew. Lenart Chojnowski 5 w\u0142\u00f3k boru niedaleko od wsi. W 1600 r. byli tu tylko polscy mieszka\u0144cy. Po bitwie pod Prostkami w 1656 r. ca\u0142a parafia zosta\u0142a spustoszon\u0105; 1326 ludzi wzi\u0119to w niewol\u0119, 95 zabito. W 1794 r. w pierwszych dniach lipca, przed bitw\u0105 pod Kolnem, wojsko polskie by\u0142o w O. Za rz\u0105d\u00f3w pruskich zosta\u0142y we wsi urz\u0105dzone targi. J. K. Sem.<\/i><\/p>\n

Ostrynka,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, gm. Ostrog\u00f3ra, 22 w. od Sok\u00f3\u0142ki, z urocz. Sosnowe Bagno, 427 dzies.<\/span><\/p>\n

Ostry\u0144skie,<\/b> przedm. Lipska, os. miejskiej w pow. augustowskim, odl. 7 w. na zach. od Lipska, le\u017cy na wzg\u00f3rzach stanowi\u0105cych poniek\u0105d wysp\u0119 \u015br\u00f3d b\u0142ot, ma 36 dm.<\/p>\n

Ostrzelek,<\/b> os. le\u015b., po w. augustowski, gm. Dembowo, par. Jaminy.<\/p>\n

Ostwethen,<\/b> w\u015b na Litwie pruskiej pow. ragnecki, st. p. Szillen, 184 mk.<\/p>\n

Osupie,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gmina Szumsk, par. Kieturw\u0142oki, odl. od Maryampola 4 w., ma 14 dm., 70 mk.; wchodzi\u0142a w sk\u0142ad d\u00f3br rz\u0105dow. Karkliny. W 1827 r. by\u0142o tu 11 dm., 110 mk.<\/p>\n

Osya,<\/b> fol. i w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Olwita. Odl. od Wy\u0142kowyszek 2 w., ma 6 dm., 70 mk.<\/p>\n

<\/a>Oszeningken<\/b> 1.) w\u015b, pow. go\u0142dapski, st. poczt. Tolminkehmen. 2.) O.,<\/b> ob. <\/i>Eszerninki<\/a><\/i>.<\/p>\n

Oszkinie<\/b> 1.) w\u015b, pow. suwalski, gm. Sejwy, par. Pu\u0144sk, odl. od Suwa\u0142k 23 w., ma 35 dm., 288 mk. W 1827 r. by\u0142o 15 dm., 91 mk. 2.) O.,<\/b> w\u015b, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. Syntowty, par. \u0141uksze, odl. od W\u0142adys\u0142awowa 26 w., ma 16 dm., 45 mk. W 1827 r., by\u0142o 6 dm., 73 mk. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Oszkinnen<\/b> al. Aszlauken<\/i>, w\u015b, pow. sto\u0142upia\u0144ski, st. poczt. Mehlkehmen.<\/p>\n

Oszkiszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Kwieciszki, par. Maryampol, odl. od Maryampola 14 w., ma 11 dm., 90 mk. W 1827 r. by\u0142o 6 dm., 61 mk.<\/p>\n

Oszkobole<\/b> 1.) w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Bartniki, odl. od Wy\u0142kowyszek 17 w., ma 26 dm., 320 mk. W 1827 r. by\u0142o 26 dm., 271 mk. 2.) O.,<\/b> w\u015b, pow. wy\u0142kowyski, gm. Gi\u017ce, par. Wy\u0142kowyszki, odl. od Wy\u0142kowyszek 8 w., ma 35 dm., 282 mk. W 1827 r. by\u0142o 35 dm., 271 mk.<\/p>\n

Oszko\u015bwile,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. Szumsk, par. Gi\u017ce, odl. od Maryampola 6 w., ma 33 dm., 248 mk. W 1827 r. by\u0142o 25 dm., 202 mk.<\/p>\n

Oszmaniszki,<\/b> w\u015b, pow. maryampolski, gm. i par. Szumsk, odl. od Maryampola 11 w., ma 7 dm., 54 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 4 dm., 59 mk.<\/p>\n

Oszminta,<\/b> w\u015b i fol., pow. maryampolski, gm. Pogiermo\u0144, par. Preny, odl. od Maryampola 49 w., od Pren 7 w., od Niemna 5 w. W\u015b ma 20 dm., 174 mk., 459 mr.; fol. 9 dm., 131 mk. W 1827 r. by\u0142o 17 dm., 211 mk. Dobra O. sk\u0142ada\u0142y si\u0119 w 1882 r. z fol. O. i Opuszata, rozl. mr. 858: fol. O. gr. or. i ogr. mr. 569, \u0142\u0105k mr. 64, past. mr. 10, lasu mr. 13, nieu\u017c. mr. 32; bud. mur. 13, z drzewa 16; p\u0142odozmian 9-polowy; fol. Opuszata gr. or. i ogr. mr. 153, \u0142\u0105k mr. 7, past. mr. 1, nieu\u017c. mr. 9; bud. mur. 5, z drzewa 2; p\u0142odozmian 6-polowy, cegielnia, pok\u0142ady torfu. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Osznaggern,<\/b> w\u015b, pow. sto\u0142upia\u0144ski, st. p. Bilderweitschen.<\/p>\n

Osztrunie<\/b> al. Osztrule<\/i>, w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. i par. Ludwin\u00f3w, odl. od Kalwaryi 16 w., ma 14 dm., 113 mk.<\/p>\n

O\u015bna G\u00f3ra,<\/b> niem. Osznagorren<\/i>, w\u015b, pow. darkiejmski, st. poczt. \u017babiny.<\/p>\n

O\u015bniki,<\/b> w\u015b, nad n. Spusz\u0105, pow. grodzie\u0144ski, gm. Skidel, 163 dz. W r. 1558 w w\u00f3jtostwie Micha\u0142a Ruszyna (Rusino), we w\u0142o\u015bci dworu mi\u0142kowskiego, ekon. grodz<\/span>. We wsi by\u0142o 11 w\u0142\u00f3k, wszystkie psiareckie na osadzie. Doch\u00f3d wynosi\u0142 12 k\u00f3p 6 gr.<\/span><\/p>\n

Ote\u015bniki<\/b> al. Otesia<\/i>, jezioro w pow. kalwaryjskim, w pobli\u017cu wsi Ote\u015bniki, o 4 w. na wsch. od Simna, mi\u0119dzy jez. Augieniki od p\u00f3\u0142nocy a Metele od po\u0142udnia. D\u0142ugie 2 w., szerokie p\u00f3\u0142 wiorsty; brzegi ma wynios\u0142e, bezle\u015bne. Obszar jeziora wynosi 202 mr.<\/p>\n

Ote\u015bniki,<\/b> w\u015b nad jeziorem t. n., pow. kalwaryjski, par. Krakopol, odl. od Kalwaryi 35 w., ma 42 dm., 391 mk.<\/p>\n

Otkie\u0144szczyzna,<\/b> w\u015b i fol., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Ber\u017cniki, odl. od Sejn 7 w., ma 3 dm., 14 mk. Fol. O. al. Podber\u017c<\/span>niki rozl. mr. 249: gr. or. i ogr. mr. 204, \u0142\u0105k mr. 24, past. mr. 2, wody mr. 4, lasu mr. 5, nieu\u017c. mr. 5; bud. z drzewa 13; pok\u0142ady torfu, m\u0142yn wodny.<\/p>\n

Otrawa,<\/b> dop\u0142yw Niemna, do kt\u00f3rego uchodzi mi\u0119dzy Liszkowem a Mereczem.<\/p>\n

Ottoberg,<\/b> miejscowo\u015b\u0107, pow. darkiejmski, st. p. Darkiejmy.<\/p>\n

Ottoshof,<\/b> wybud., pow. gierdawski, st. p. Nordenbork.<\/p>\n

Ottoswalde,<\/b> fol., pow. rastemborski, st. p. Reszel. J. K. Sem.<\/i><\/p>\n

Owieczki,<\/b> przedm. Goni\u0105dza, pow. bia\u00ad\u0142o\u00ads\u00adto\u00adc\u00adki.<\/span><\/p>\n

Owsieniszki,<\/b> pow. wy\u0142kowyski, gm. i par. Olwita. Odl. od Wy\u0142kowyszek 2 w., l dm., 17 mk. W 1827 r. by\u0142 tu l dm., 19 mk.<\/p>\n

Ozdobicze,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, gm. Kamionka, 47 w. od Grodna, 18 dm., 181 mk., 342 dz.<\/span><\/p>\n

Oziab\u0142y,<\/b> w\u015b i O.-Bagna<\/i>, fol., pow. bia\u00ad\u0142o\u00ads\u00adto\u00adc\u00adki, gm. Gr\u00f3dek, 38 w. od mta pow. W\u015b 228 dz.; fol. Marug\u00f3w 521 dz.<\/span><\/p>\n

Oziery,<\/b> ob. Jeziory<\/i>, mko w pow. grodzie\u0144skim.<\/p>\n

Ozi\u0119b\u0142y,<\/b> w\u015b, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki; 521 dzies. naby\u0142 poddany szwajcarski Maruga Andrzej za 7050 rs.<\/p>\n

Ozliszki,<\/b> os. pow. maryampolski, gm. Aleksota, par. Godlewo. Odl. od Maryampola 52 w., ma 1 dm., 3 mk.<\/p>\n

O\u017cele<\/b> jez. przy wsi. t. n., w pow. wy\u0142kowyskim, dobrach Wy\u0142kowyszki, w zlewie rzki Szyrwinty, ma 8 mr. obszaru.<\/p>\n

O\u017cele<\/b> w\u015b nad jez. t. n., pow. wy\u0142kowyski, gm. Pojeziory par. Szumsk, odl. 18 w. od Wy\u0142kowyszek ma 17 dm., 170 mk. W 1827 by\u0142o tu 14 dm., 147 mk.<\/p>\n

O\u017cis <\/b>(lit.), kozio\u0142, i O\u017cka<\/i> (lit.), koza, da\u0142y pocz\u0105tek nazwom miejscowo\u015bci, jak: O\u017cej, O\u017celiszki, O\u017ckiniej, Oszkinie, Oszkiszki, O\u017cliszki i in.<\/p>\n

O\u017cynnik,<\/b> urocz., pow. sok\u00f3lski, gm. Czarna Wie\u015b.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom VII, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym) Obelia, Obelica, Obelniki, Obuchowizna, Ochotniki, Ochta, Od\u0142ogi, Ogarynie, Ogonie, Ogoniszki, Og\u00f3rki, Ogrodniki, Ogrodzisko, Okliny, Okmiany, Okocie, Okolne, Oko\u0142ek, Okr\u0105g\u0142e, Okuniew, Okuniowiec, Olksniany, Olszanka, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12834,"parent":12628,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"h5ap_radio_sources":[],"jetpack_post_was_ever_published":false,"footnotes":""},"class_list":["post-12702","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"\nLitera O - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/o\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych - litera O\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom VII, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym) Obelia, Obelica, Obelniki, Obuchowizna, Ochotniki, Ochta, Od\u0142ogi, Ogarynie, Ogonie, Ogoniszki, Og\u00f3rki, Ogrodniki, Ogrodzisko, Okliny, Okmiany, Okocie, Okolne, Oko\u0142ek, Okr\u0105g\u0142e, Okuniew, Okuniowiec, Olksniany, Olszanka, […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/o\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-04-26T23:21:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-o.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1256\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1506\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"79 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/o\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/o\\\/\",\"name\":\"Litera O - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/o\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/o\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/sgkp-o.jpg\",\"datePublished\":\"2020-04-25T15:50:44+00:00\",\"dateModified\":\"2020-04-26T23:21:03+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/o\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/o\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/o\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/sgkp-o.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/sgkp-o.jpg\",\"width\":1256,\"height\":1506},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/o\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Litera O\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"width\":931,\"height\":990,\"caption\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Litera O - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/o\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych - litera O","og_description":"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom VII, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym) Obelia, Obelica, Obelniki, Obuchowizna, Ochotniki, Ochta, Od\u0142ogi, Ogarynie, Ogonie, Ogoniszki, Og\u00f3rki, Ogrodniki, Ogrodzisko, Okliny, Okmiany, Okocie, Okolne, Oko\u0142ek, Okr\u0105g\u0142e, Okuniew, Okuniowiec, Olksniany, Olszanka, […]","og_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/o\/","og_site_name":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/","article_modified_time":"2020-04-26T23:21:03+00:00","og_image":[{"width":1256,"height":1506,"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-o.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"79 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/o\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/o\/","name":"Litera O - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/o\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/o\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-o.jpg","datePublished":"2020-04-25T15:50:44+00:00","dateModified":"2020-04-26T23:21:03+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/o\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/o\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/o\/#primaryimage","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-o.jpg","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-o.jpg","width":1256,"height":1506},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/o\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Litera O"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","name":"Jaminy Indexing Team","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jzi.org.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization","name":"Jaminy Indexing Team","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","width":931,"height":990,"caption":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/"]}]}},"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12702","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12702"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12702\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12628"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12834"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}