{"id":12686,"date":"2020-04-25T17:45:28","date_gmt":"2020-04-25T15:45:28","guid":{"rendered":"https:\/\/jzi.org.pl\/?page_id=12686"},"modified":"2020-04-27T00:52:22","modified_gmt":"2020-04-26T22:52:22","slug":"h","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/h\/","title":{"rendered":"Litera H"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
\n
\n

Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku<\/h3>\n

Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom III, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym)<\/p>\n

Ha\u0144cza<\/a>, Ha\u0144cza Bia\u0142a<\/a>, Ha\u0144cza Czarna<\/a>, Hawenlok<\/a>, Hebrowszczyzna<\/a>, Helenowo<\/a>, Helmany<\/a>, Herminenhof<\/a>, Hirschthal<\/a>, Hohenau<\/a>, Ho\u0142nianka<\/a>, Ho\u0142ny<\/a>, Ho\u0142ny Mejera<\/a>, Ho\u0142ny Wolmera<\/a>, Ho\u0142ynka<\/a>, Horaczki<\/a>, Horodyszcze<\/a>, Ho\u017ca-Sylwanowce<\/a>, Hruszki<\/a>, Hultajewo<\/a>, Huta<\/a>, Hutta<\/a>.<\/p>\n

\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Haarznen<\/b> lub Haarszen<\/i> (niem.), ob. Harz<\/i>.<\/p>\n

Haassnen<\/b> (niem.), ob. Hasny<\/i>.<\/p>\n

Haba,<\/b> niem. Haf<\/i>, ob. \u015awie\u017ca zatoka<\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Haberki<\/b> lub Chaberki<\/i>, w\u015b kurpiowska, powiat kolne\u0144ski, gm. Czerwone, par. Ma\u0142yp\u0142ock, nad Pisn\u0105. Jako oddzielna ca\u0142o\u015b\u0107, mieszcz\u0105ca w sobie osady rolne ro\u00addzi\u00adny kurpiowskiej Cha\u00adber\u00adk\u00f3w, oddzieli\u0142y si\u0119 od nomenklatury Piasutno po 1850 r. Obecnie 139 mr. 91 pr\u0119t. (zt\u0105d 60 mr. 108 pr\u0119t. ornych). Por. <\/i>Gietki<\/a><\/i>. Lud. Krz.<\/i><\/p>\n

Ha\u0107ki,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. bielski gub. grodz<\/span>., gm. Rajsk, 8 w. od Bielska, 39 dm., 218 mk., zarz\u0105d gm. 647 dz. w\u0142o\u015bc. Znajduj\u0105 si\u0119 tu 4 kurhany. Pod wsi\u0105 wznosi si\u0119 wzg\u00f3rze, w kszta\u0142cie \u015bci\u0119tego ostrokr\u0119gu, maj\u0105ce przesz\u0142o 22 s\u0105\u017c. wysoko\u015bci i oko\u0142o 100 s\u0105\u017c. obwodu. Wzg\u00f3rze to lud zwie zamkiem.<\/span><\/p>\n

Hadzin,<\/b> wielkie b\u0142oto i moczary w powiecie s\u0142uckim, o mil\u0119 na p\u0142d. od Deniskowicz, maj\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 za s\u0142awnem b\u0142otem hryczy\u0144skiem. Al. Jel.<\/i><\/p>\n

Haf<\/b> (niem.), ob. \u015awie\u017ca zatoka<\/i>.<\/p>\n

Hagelsberg<\/b> (niem.), dobra, pow. ragnecki, st. p. Ragneta.<\/p>\n

Hagelsberg<\/b> (niem.), ob. Jagie\u0142owa g\u00f3ra<\/i>.<\/p>\n

Hagenhorst<\/b> (niem.). wie\u015b, pow. w\u0119goborski, st. p. Kruklanki. [Sarnianka]<\/span><\/p>\n

Haj<\/b>\u2026, ob. Gaj<\/i>\u2026<\/p>\n

Hajdakowszczyzna,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc., pow. bielski gub. grodz<\/span>., gm. \u0141osinka, 35 w. od Bielska, 77 dz.<\/span><\/p>\n

Hajki,<\/b> 1.) urocz., pow. wo\u0142kowyski, gm. Biskupica, w\u0142asno\u015b\u0107 Wasilewskich. 2.) H.,<\/b> dobra, pow. wo\u0142kowyski, gm. \u0141yskowo, 41 w. od Wo\u0142kowyska, w\u0142asno\u015b\u0107 D\u0105browskich, 120 dz.<\/span><\/p>\n

Hajn\u00f3wka,<\/b> al. Kozi Przeskok<\/i>, w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Bia\u0142owie\u017ca, 68 w. od Pru\u017cany, 193 dz. Pod wsi\u0105 kurhan, zw. przez lud \u201eBatariewa hora\u201c. \u015ar\u00f3d puszc\u017cy, o 1 w. od drogi wiod\u0105cej z H. do Bia\u0142owie\u017cy, stoj\u0105 dwa kopce, po 5 arsz. wysoko\u015bci.<\/span><\/p>\n

Haleny,<\/b> Holeny<\/i>, w\u015b i dobra, pow. pru\u017ca\u0144ski, gmina Suchopol, 22 w. od Pru\u017cany.<\/span>, na wsch. brz. P<\/span>uszczy B<\/span>ia\u0142owieskiej<\/a>, o 19 w. od Rudni ku Pru\u017canie. W\u015b ma 367 dz.; dobra w cz\u0119\u015bci Skoczy\u0144skich 529 dz., w cz\u0119\u015bci Szperling\u00f3w 292 dz.<\/span><\/p>\n

Halij\u00f3wka,<\/b> w\u015b, pow. brzeski gub. grodz., gm. O\u0142tusz, 49 w. od Brze\u015bcia, 248 dz.<\/span><\/p>\n

Hallwischken,<\/b> (niem.), w\u015b, pow. darkiemski, st. p. Darkiejmy.<\/p>\n

Ha\u0142o,<\/b> w\u015b, pow. sok\u00f3lski, gm. Kamionka, 8 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 288 dz.<\/span><\/p>\n

Ha\u0142y,<\/b> 1.) urocz., pow. wo\u0142kowyski, gm. \u015awis\u0142ocz, Trofimczuk\u00f3w 88 dz. 2. H.,<\/b> dobra, pow. homelski. Wojnicz-Siano\u017c\u0119ckich, 998 dz.<\/span><\/p>\n

Hammernia<\/b> (z niem. Hammerwerk<\/i>), nazwa zak\u0142adu przerabiaj\u0105cego \u017celazo lub inne metale na przedmioty, kt\u00f3rych wyrobienie r\u0119cznemi m\u0142otami na przedmioty, kt\u00f3rych wyrobienie r\u0119cznemi m\u0142otami na kowalskich warsztatach by\u0142oby zbyt trudnem. W hamerniach za pomoc\u0105 m\u0142ota poruszanego si\u0142\u0105 wody lub pary wyrabiaj\u0105 zwykle kowad\u0142a, kotwice, kot\u0142y, kosy itp. Nazwa zak\u0142adu przesz\u0142a w wielu razach na nazw\u0119 osady, cho\u0107 sam zak\u0142ad przesta\u0142 istnie\u0107.<\/p>\n

Hammergehsen<\/b> (niem.), pow. ja\u0144sborski, ob. Ruda<\/i>.<\/p>\n

Hammerstein<\/b> (niem.), ob. Czarne<\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Ha\u0144cza,<\/b> folw., pow. suwalski, gm. Paw\u0142\u00f3wka, par. Przero\u015bl. Le\u017cy o 20 w. na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d od Suwa\u0142k mi\u0119dzy jeziorem t. n. a przyleg\u0142ymi wzg\u00f3rzami, w malowniczem po\u0142o\u017ceniu, grunt kamienisty nieurodzajny. W r. 1827 liczono tu 8 dm., 120 mk.; obecnie jest 20 dm., 165 mk. Dobra H. nale\u017ca\u0142y do Bogumi\u0142a ksi\u0119cia Mirskiego. Nast\u0119pnie sprzedane przez licytacy\u0119 naby\u0142 Wincenty Jankowski w r. 1844. Z mocy kontraktu kupna i przeda\u017cy przesz\u0142y na w\u0142asno\u015b\u0107 Adama Kar\u0119gi, i do r. 1876 zostawa\u0142y w jego rodzinie. Po rozdzieleniu d\u00f3br H. na kilka cz\u0119\u015bci, folw. t. n. jest obecnie w\u0142asno\u015bci\u0105 trzech izraelit\u00f3w. Folw. H.-S<\/span>tara<\/a> rozl. mr. 976, grunta orne i ogrody mr. 353, \u0142\u0105k mr. 151, pastwisk morg. 54,<\/span> lasu mr. 349, nieu\u017cytki i place mr. 69. Bud. mur. 5, drewn. 13, p\u0142odozmian 5-polowy. Wie\u015b Dzierwany osad 10, z gruntem mr. 267; w\u015b Mierkinie osad 10, z gruntem morg. 247; wie\u015b Dziad\u00f3wek osad 8, z gruntem mr. 245; w\u015b \u017belazkowizna osad 2, z gruntem mr. 60; w\u015b Antosin osad 7, z gruntem mr. 222; w\u015b Sto\u0142upianki osad 9, z gruntem mr. 275; osada Jaczno osad 2, z gruntem mr. 6; wie\u015b Pogorze\u0142ek osad 2, z gruntem mr. 50; wie\u015b Kramnik osad 9, z gruntem morg, 356; wie\u015b K\u0142ajpeda Wielka osad 8, z gruntem mr. 210; w\u015b Nowe Mierkinie osad 6, z gruntem morg. 10; w\u015b Rogo\u017cajny osad 4, z gruntem mr. 36; w\u015b \u0141ugiele osad 16, z gruntem mr. 37. Le\u015bnictwo ha\u0144cza\u0144skie rz\u0105dowe w pow. sejne\u0144skim zajmuje 31,588 mr. obszaru i dzieli si\u0119 na stra\u017ce: Kalety, Lipiny i Podlipki. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Ha\u0144cza<\/b> 1.) jezioro w pow. sejne\u0144skim, gm. Wiejsieje, rozdzielone jest na dwie cz\u0119\u015bci H.-zachodni\u0105 i H.-wschodni\u0105, przez l\u0105d kt\u00f3ry od p\u00f3\u0142nocy wchodzi w jezioro w kszta\u0142cie p\u00f3\u0142wyspa. Na p\u00f3\u0142wyspie tym le\u017cy wie\u015b i folwark Wiejsieje. Og\u00f3lna d\u0142ugo\u015b\u0107 jeziora w kierunku od p\u00f3\u0142nocy ku po\u0142udniowi wynosi 8 wiorst; szeroko\u015b\u0107 od p\u00f3\u0142 do 1 i p\u00f3\u0142 wiorsty. Obszar og\u00f3lny wynosi 730 mr., g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 dochodzi 60 st\u00f3p. Przez jezioro przep\u0142ywa rz. Sz\u0142awentelis. Brzegi lesiste na przestrzeni 5 w. od po\u0142udniowego kra\u0144ca, dalej ku p\u00f3\u0142nocy wzg\u00f3rzyste. 2.) H.,<\/b> jezioro, pow. suwalski, gmina Paw\u0142\u00f3wka, brzegi wzg\u00f3rzyste, w cz\u0119\u015bci lesiste, nad jeziorem wsie Ha\u0144cza, Mirkinie i B\u0142aszkowizna; \u0142\u0105czy si\u0119 z jez. Bocznel [b\u0142\u0105d]<\/span> i przep\u0142ywa przez nie rz. Ha\u0144cza<\/a>. Br. Ch.<\/i> [Wed\u0142ug K. O. Falka ma \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142\u00f3w ja\u0107wieski.]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Ha\u0144cza B<\/span>ia\u0142a,<\/b> rzeka, wyp\u0142ywa z jeziora tej\u017ce nazwy w powiecie sejne\u0144skim, p\u0142ynie w kierunku po\u0142udniowym na Kopciowo, Mienciszki, Mocewicze, zwraca si\u0119 nast\u0119pnie ku wschodowi, p\u0142ynie w\u0105zk\u0105 dolin\u0105 \u015br\u00f3d lesistych obszar\u00f3w nadnieme\u0144skich i pod wsi\u0105 \u015awi\u0119toja\u0144skie<\/span> wpada do Niemna<\/a>. Brzegi wynios\u0142e, koryto piaszczyste, szeroko\u015b\u0107 od 2 do 5 s\u0105\u017cni, g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 bli\u017cej uj\u015bcia 4 do 6 st\u00f3p. D\u0142ugo\u015b\u0107 og\u00f3lna oko\u0142o 21 wiorst. Od Kopciowa pocz\u0105wszy odbywa si\u0119 przy du\u017cej wodzie sp\u0142aw drzewa. Z prawego brzegu przyjmuje Emad\u0119 [Powinno by\u0107: Gniad\u0105 (Zopsi\u0119<\/a><\/i>)]<\/span>, z lewego Serejk\u0119<\/a>. Br. Ch.<\/i> [Por. Bia\u0142a Ha\u0144cza<\/a><\/i>. Wed\u0142ug K. O. Falka ma \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142\u00f3w ja\u0107wieski.]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Ha\u0144cza C<\/span>zarna,<\/b> rzeka, wyp\u0142ywa z jeziora t. n. [B\u0142\u0105d i niekonsekwencja: w opisie jeziora Ha\u0144cza podano s\u0142usznie, \u017ce rzeka Czarna Ha\u0144cza przep\u0142ywa przez to jezioro.]<\/span> w pow. suwalskim i p\u0142ynie w kierunku po\u0142udniowym w\u0105zk\u0105 b\u0142otnist\u0105 dolin\u0105, zamkni\u0119t\u0105 po obu stronach przez szereg wzg\u00f3rkowatych wynios\u0142o\u015bci, na kt\u00f3rych mieszcz\u0105 si\u0119 wsie: Malisowizna, Rudki, Podwysokie, Zarzecze, Okr\u0105g\u0142e, \u017bywawoda, Na tej przestrzeni p\u0142ynie ona w ci\u0105g\u0142ych zakr\u0119tach; dopiero wyszed\u0142szy na p\u0142aszczyzn\u0119, po za \u017byw\u0105wod\u0105, \u015bpieszy prostszem nieco korytem na Potaszni\u0105, Br\u00f3d, Krzywulk\u0119 do Suwa\u0142k, po za kt\u00f3rymi przybiera coraz wi\u0119cej wschodnio-po\u0142udniowy kierunek. \u015ar\u00f3d las\u00f3w otaczaj\u0105cych wschodni brzeg jeziora Wigry<\/a> wpada do tego jeziora na po\u0142udnie od os. Cimochowizna i wyp\u0142ywa z przeciwleg\u0142ej strony nieco wy\u017cej pod Durdyniszkami. [Powinno by\u0107: Burdyniszkami<\/a>.]<\/span> Poni\u017cej \u017bubr\u00f3wki przybiera ponownie kierunek po\u0142udniowy i przebywa obszerne lasy P<\/span>uszczy A<\/span>ugustowskiej<\/a>, p\u0142yn\u0105c w\u0105zkiem korytem \u015br\u00f3d wyniesionych brzeg\u00f3w na Tatarczysko, G\u0142\u0119boki r\u00f3w [Powinno by\u0107: G\u0142\u0119boki Br\u00f3d<\/a>]<\/span>, Dworczysko. Zabiera wody le\u015bne tej puszczy, sp\u0142ywaj\u0105ce licznymi drobnymi strumieniami, przep\u0142ywa jezioro Mikaszewo [b\u0142\u0105d]<\/span> i od wsi Mikasz\u00f3wki stanowi cz\u0119\u015b\u0107 K<\/span>ana\u0142u A<\/span>ugustowskiego<\/a> a\u017c do wsi Czortek. Przybrawszy wschodni kierunek, wpada do Niemna<\/a> pod wsi\u0105 Sieniewicze. Br. Ch.<\/i> [Wed\u0142ug K. O. Falka ma \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142\u00f3w ja\u0107wieski.]<\/span><\/p>\n

Ha\u0144cza,<\/b> ob. Wenta<\/i>.<\/p>\n

Ha\u0144ce,<\/b> w\u015b, pow. brzeski gub. grodz., gm. Dworce, 51 w. od Brze\u015bcia, 98 dz.<\/span><\/p>\n

Ha\u0144cewicze,<\/b> 1.) Ho\u0144cewicze<\/i>, w\u015b, pow. brzeski gub. grodz., gm. Wojska, 45 w. od Brze\u015bcia, 283 dz. Na polach wsi kurhan. 2.) H.,<\/b> pow. borysowski. W r. 1783 w\u0142asno\u015b\u0107 Oborskich, dalej \u015ali\u017ani\u00f3w, teraz Micha\u0142a \u0141apickiego, 2,200 dz.<\/span><\/p>\n

Hanna,<\/b> pierwotnie Hajna<\/i>, w\u015b nad Bugiem, pow. bialski.<\/span><\/p>\n

Hansbork<\/b>, ob. Ja\u0144sbork<\/i>, Pisz<\/i>.<\/p>\n

Hanspodieben<\/b> (niem.) lub Toussainen<\/i>, dobra, pow. ragnecki, st. p. Ragneta.<\/p>\n

Hanus\u00f3wka,<\/b> w\u015b, pow. grodzie\u0144ski, gmina Hudziewicze, 43 w. od Grodna 246 dz.<\/span><\/p>\n

Hanusowszczyzna,<\/b> dobra i os., pow. grodzie\u0144ski, gm. Hudziewicze, 43. w. od Grodna. Dobra, w\u0142asno\u015b\u0107 Jurczenkow, maj\u0105 100 dz., os., 96 dz.<\/span><\/p>\n

Harendowszczyzna<\/b> w\u015b, w\u0142o\u015bc., pow. bielski gub. grodz., gm. \u0141osinka.<\/span><\/p>\n

Harkowicze,<\/b> al.<\/span> Harkawicze<\/i> w\u015b w pow. sok\u00f3lskim gub. grodz., gm. Zubrzyca,<\/span> 12<\/s><\/span> 19<\/span> w. od Sok\u00f3\u0142ki, 67 dm., 544 mk., 887 dz.,<\/span> chat 51.<\/p>\n

Harpenthal<\/b> (niem.), dobra, pow. wystrucki, st. p. Didlacken.<\/p>\n

Hartigsberg<\/b> (niem.) lub Hartwigsberg<\/i>, le\u015bnictwo, pow. ragnecki, st. p. Trapoehnen.<\/p>\n

Hartnowszczyzna,<\/b> urocz., pow. grodzie\u0144ski, gm. Indura, 34 w. od Grodna.<\/span><\/p>\n

Harubin,<\/b> w\u0142a\u015bciwie Charubin<\/i>, nie za\u015b Cherubiny<\/i> jak podal \u201eS\u0142ownik\u201c pod lit. C. [Nie podawa\u0142.]<\/span>, wie\u015b kurpiowska, pow. kolne\u0144ski, gm. Czerwone, par. Kolno nad Pisn\u0105, w odleg\u0142o\u015bci 11 i p\u00f3\u0142 w. od Ko<\/span>lna, 39 i p\u00f3\u0142 od \u0141om\u017cy. W zesz\u0142ym stuleciu K<\/span>urp Wawrzyniec Charubin mia\u0142 nadane od kr\u00f3l\u00f3w polskich miejsce nad rz. Pisn\u0105, i prawo za\u0142o\u017cenia tam m\u0142yna wodnego. M\u0142yn skasowano przy usp\u0142awnianiu Pisny w 1804 r.; nadano za to 12 mr. magd. \u0142\u0105k; w tym\u017ce czasie odebrano potomkom Charubina prawo wolnego wr\u0119bu. W 1819 r. znajdujemy 6 osad rolnych, nale\u017c\u0105cych do ro\u00addzi\u00adny Cha\u00adru\u00adbi\u00adn\u00f3w; czynszu ca\u0142a w\u015b op\u0142aca\u0142a za grunta 6 z\u0142p. 29 gr. 1 i p\u00f3\u0142 szel. na \u015bw, Marcin do naddzier\u017cawcy ekonomii Ma\u0142y P\u0142ock; nadto ka\u017cda osoba p\u0142aci\u0142a 1 z\u0142p. 6 gr. kanonu za nadane w 1804 r. \u0142\u0105ki; oddawali dziesi\u0119cin\u0119 snopkow\u0105, do prob. w Kolnie. By\u0142o wtedy 30 mk. Po oddaniu d\u00f3br Ma\u0142y P\u0142ock w donacy\u0105, Ch. w\u0142\u0105czono do nomenklatury hypotecznej Kolno. Obecnie 205 mr. W 1827 r. by\u0142o tu 6 dom. i 36 mieszk.<\/p>\n

Hasenfeld<\/b> (niem.) lub Klein-Drutschlauken<\/i>, dobra, pow. wystrucki, st. p. Jodlauken.<\/p>\n

<\/a>Hasfortowo,<\/b> ob. <\/i>Gasfortowo<\/a><\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Hasna,<\/b> niem. Hassnenfluss<\/i>, ob. <\/i>E\u0142k<\/a><\/i>, rz. [Haasznen<\/i>, Haaszner F.<\/i>.]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Hasny,<\/b> niem. Hasnen<\/i>, w\u015b, pow. margrabowski, nad jez. t. n.<\/a> [Dzi\u015b Zamo\u015bcie<\/i>. Por. \u0141a\u017ano<\/a><\/i>.]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Hasny,<\/b> niem, Hassnen See<\/i> [Haasznen See<\/i>, Haaszner-See<\/i>]<\/span>, jezioro, w rogu pow. margrabowskiego, przy go\u0142dapskim, w\u0119goborskim i leckim powiecie, bardzo uroczo po\u0142o\u017cone, na pruskich Mazurach. Liczne potoki sp\u0142ywaj\u0105 tu wartko z G<\/span>\u00f3r S<\/span>zeskich<\/a> (Seesker Berge) i z bor\u00f3w pod Czerwonym dworem (Rothebudner Forst). Odp\u0142yw dalszy do jeziora La\u015bmiady<\/a> zowie si\u0119 tak\u017ce Hasny, p\u00f3\u017aniej rz. E\u0142k<\/a>. H. stoj\u0105 w zwi\u0105zku z znaczn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 mazurskich jezi\u00f3r, np. Gablik<\/a>, Sz\u00f3stak<\/a>, Mazuch\u00f3wka<\/a>, Wydminy<\/a>, \u0142eckie jezioro, Selment<\/a> itd. D\u0142ugo\u015b\u0107 jeziora H. wynosi oko\u0142o 1 mil\u0119. Por. tom II, 351<\/a>. [Dzi\u015b zwane \u0141a\u017ano<\/i>, rzadziej Haszno<\/i>.]<\/span><\/p>\n

Hassnen,<\/b> (niem,), ob. Hasna<\/a><\/i> i Hasny<\/a><\/i>.<\/p>\n

Hatcewicze,<\/b> chutor, pow. wo\u0142kowyski, gm. Werejki, w\u0142asno\u015b\u0107 Trofimczyk\u00f3w, 60 dz.<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Hawenlok,<\/b> folw., pow. augustowski, gmina Dowspuda, par. Jan\u00f3wka. Nale\u017cy do d\u00f3br Dowspuda<\/a> (ob.).<\/p>\n

Hawry\u0142ki,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Noski,<\/span> gub. grodz., w b. ziemi bielskiej.<\/p>\n

Hawry\u0142kowicze,<\/b> dobra i okol. szlach., pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Noski, 18 w. od Pru\u017cany. Dobra maj\u0105 w cz\u0119\u015bci Pisank\u00f3w 93 dz., w cz\u0119\u015bci Szemety\u0142\u0142\u00f3w 148 dz., okolica 101 dz.<\/span><\/p>\n

Hawry\u0142owszczyzna,<\/b> w\u015b, powiat sok\u00f3lski, gm. Nowowola, 23 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 177 dz.<\/span><\/p>\n

Hebrowszczyzna,<\/b>, w\u015b, pow. sejnenski, gm. i par. Lejpuny. Liczy 6 dm., 48 mk., odl. 60 od Sejn.<\/p>\n

Hedwigsfelde<\/b> (niem.), w\u015b, pow. gierdawski, st. p. Klein-Gnie.<\/p>\n

Heiligenstein<\/b> (niem.), folw., pow. gierdawski, st. p. Gierdawy.<\/p>\n

Heilsberg<\/b> (niem.), 1.) folw., pow. ragnecki, st. p. Ragneta. 2.) H.,<\/b> ob. Licbark<\/i>.<\/p>\n

Heinrichshof<\/b> (niem.) 1.), folw. d\u00f3br rycer. Pie\u00adtrzy\u00adkowy, pow. cz\u0142u\u00adchow\u00adski, obszaru mr. 111, bud. 2, dom 1, katol. 1, ew. 10. Parafia i poczta Kocza\u0142a (Fl\u00f6tenstein). szkola Pietrzykowy. 2.) H.,<\/b> folw.. pow. frydl\u0105dzki, st. p. Alberga. 3.) H.,<\/b> dobra, pow. hol\u0105dzki, st. poczt. Alt-Dollst\u00e4dt. 4,) H.,<\/b> folw., pow. gierdawski, st. p. Friedenberg; 5.) H.,<\/b> os. pod G\u0105binem, 6.) H.,<\/b> os. pod \u015a. Siekierk\u0105. 7.) H.,<\/b> dobra, pow. welawski, st. p. Tapiawa.<\/p>\n

Heinrichswalde<\/b> 1.). ob. J\u0119drzychowo<\/i>, pow. \u017cu\u0142awski. 2.) H.,<\/b> 2 wsie obok siebie po\u0142o\u017cone, pow. cz\u0142u\u00adchow\u00adski, na bitym trakcie cz\u0142u\u00adchow\u00adsko-lan\u00addec\u00adkim, 2 mile od Cz\u0142u\u00adcho\u00adwa, nad ma\u0142em jeziorem. 1) rycer. dobra w kilku podzia\u0142ach, obszaru licz\u0105 mr. 1767, budynk. 199, dom. 67, katol. 178, ew. 403. Ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny i szko\u0142a w miejscu, poczta Pe\u00adters\u00adwal\u00adde. 2) H., w\u0142o\u015bc. wie\u015b, obszaru mr. 7512, budynk. 17, dom. 8, katol. 20, ew. 77. Parafia, szko\u0142a, poczta, jak wy\u017cej. Z r. 1366 jest dokument, w kt\u00f3rym Henryk Taba, komtur cz\u0142u\u00adchow\u00adski, potwierdza przywilej dany tej wsi dawniej ju\u017c przez peprzednik\u00f3w Rudolfa Haken i Jana von Barkenfeld komtur\u00f3w cz\u0142u\u00adchow\u00adskich. O ko\u015bciele pisze dyecez. szematyzm:. Parafia H. liczy dusz 479; ko\u015bci\u00f3\u0142 tytu\u0142u \u015bw. Bart\u0142omieja, patronatu rz\u0105dowego, r. 1741 nowo budowany, nie wiadomo kiedy fundowany. Przy nim filia w Pe\u00adters\u00adwal\u00adde. Szko\u0142a jedna w H., dzieci kat. 37, jest prywatna. Wsie parafialne niemieckie i po najwi\u0119kszej cz\u0119\u015bci ewangelickie. Por. D\u0105browo<\/i>, Grom<\/i>, Pasym<\/i>. 3.) H.,<\/b> dobra, pow. w\u0119goborski, st. p. Banie. 4.) H.,<\/b> folw., pow. i\u0142awski, st. p. Pr. I\u0142awa.<\/p>\n

Heinriettenfeld<\/b> (niem.), folw., pdw. gierdawski, st. p. Gierdawy.<\/p>\n

Hejdy,<\/b> os., pow. brzeski gub. grodz<\/span>., gmina Miedna.<\/span><\/p>\n

Helenin,<\/b> dobra, pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Horodeczna (14 w.), 28 w. od Pru\u017cany, w\u0142asno\u015b\u0107 Osuchowskich, z chut.<\/span> Teklin 962 dz. (349 \u0142\u0105k, 189 lasu, 118 nieu\u017c.).<\/span><\/p>\n

Helenkowo<\/b> 1.) w\u015b i rum., pow. rypi\u0144ski, gm. Chrostkowo, par. Ru\u017ce; odl. 18 w. od Rypina, liczy 2 dm., 28 mk., 5 mr. rozl. 2.) H.,<\/b> folw. d\u00f3br Poniemo\u0144, pow. w\u0142adys\u0142awowski, gm. \u015awiatoszyn, par. Poniemo\u0144. Ma 1 dom, 20 mk.<\/p>\n

Helenowo<\/b> 1.), kol., pow. gosty\u0144ski, gmina Pacyna, par. Suserz. Liczy dm. 25, mk. 265. Za\u0142o\u017cona w r. 1861 na gruntach do folw. S\u0142up nale\u017c\u0105cych, posiada gruntu mr. 519, w tem 90 mr<\/span>. \u0142\u0105k, na 5-ciu morgach \u015bredniego gatunku jest pok\u0142ad torfu na \u0142okie\u0107 g\u0142\u0119boki. Wiatrak. 2.) H.,<\/b> folw., pow. ciechanowski, gm. Zalesie, par. Krasne, odl. o 25 w. od Ciechanowa, liczy 3 dm., 38 mk., 511 mr. gruntu. 3) H.,<\/b> folw. i os., pow. sejne\u0144ski, gm. i par. Kopciowo. Folw. liczy 2 dm., 18 mk., odl. 22 w. od Sejn. 4.) H.,<\/b> ob. Helen\u00f3w<\/i>.<\/p>\n

Helenowo,<\/b> 1.) dobra, pow. kobry\u0144ski. gmina Drohiczyn, 61 w. od Kobrynia, w\u0142asno\u015b\u0107 Jakimowicz\u00f3w, 174 dz. 2.) H.,<\/b> dobra i dwa folw., pow. kobry\u0144ski, gm. Zbirogi, 20 w. od Kobrynia. Dobra, w\u0142asno\u015b\u0107 Jachimowicz\u00f3w, maj\u0105 174 dz. Jeden z fol. nale\u017cy do d\u00f3br Myszczyce Niepokojczyckich, drugi, w\u0142asno\u015b\u0107 Much\u00f3w, ma 75 dz. 3.) H.,<\/b> w\u015b nad rzk\u0105 Wieniec, powiat pru\u017ca\u0144ski, gm. Matwiejewicze, 47 w. od Pru\u017cany, 19 dm., 250 mk., szko\u0142a, 420 dz.<\/span><\/p>\n

Helmany,<\/b> niem. Hellmahnen<\/i>, w\u015b, pow. \u0142ecki, st. p. Prostki. [Dzi\u015b gaj\u00f3wka ko\u0142o wsi Lipi\u0144skie Ma\u0142e.]<\/span><\/p>\n

Henrykowo<\/b> 1.) chutor, powiat bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, gm. i dobra Dojlidy. 2.) H.,<\/b> w\u015b, pow. nowoaleksandrowski, gm. Abele (5 w.).<\/span><\/p>\n

Herasimowicze,<\/b> w\u015b i dobra nad rz. Sidrank\u0105, pow. sok\u00f3lski, gm. Kamionna, 29 w. od Sok\u00f3\u0142ki. W\u015b ma 54 dm., 365 mk., 572 dz.; dobra, w\u0142asno\u015b\u0107 Tymi\u0144skich, 167 dz.<\/span><\/p>\n

Herasimowszczyzna,<\/b> urocz;, pow. pru\u017canski, gm. Horodeczna.<\/span><\/p>\n

Hermaniszki<\/b> 1.) w\u015b i folw., pow. maryampolski, gm. Aleksota, par. Godlewo. W 1827 r. by\u0142o tu 7 dm., 97 mk.; obecnie wie\u015b liczy 9 dm., 115 mk.; folw. za\u015b 2 dm., 18 mk., odl. 49 w. od Maryampola. Folw. H. z wsi\u0105 H. i Karkiszki pod\u0142ug opisu z roku 1866 rozl. mr. 160, grunta orne i ogrody mr. 94, \u0142\u0105k mr. 40, pastwisk mr. 20, nieu\u017cytki i place mr. 6. W\u015b H. osad 7, z gruntem mr. 198; w\u015b Karkiszki osad 6, z gruntem mr. 18. 2.) H.,<\/b> w\u015b, powiat kalwaryjski, gm. i par. Ludwin\u00f3w. W 1827 r. by\u0142o tu 13 dm. i 132 mk., obecnie liczy 23 dm., 153 mk., odl. 10 w. od Kalwaryi.<\/p>\n

Hermannshof<\/b> (niem.) 1.), os., pow. wystrucki, pod Wystruciem. 2.) H.,<\/b> folw., pow, kr\u00f3lewiecki, st. p. Waldau.<\/p>\n

Hermanowszczyzna,<\/b> 1.) fol. d\u00f3br Subacze, pow. wo\u0142kowyski. 2.) H.,<\/b> pow. trocki, ob. Hermanowo<\/i>. 3.) H.<\/b> al. S\u0142oboda<\/i>, w\u015b, pow. dryzie\u0144ski, par. O\u015bwiej.<\/span><\/p>\n

Herman\u00f3wka,<\/b> w\u015b i dobra, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki, gm. Juchnowiec, 9 i 12 w. od Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku. W\u015b ma 234 dz.; dobra, w\u0142asno\u015b\u0107 Dorn\u00f3w, 800 dz.<\/span><\/p>\n

Hermany,<\/b> 1.) urocz. przy wsi Zau\u017cuwie, pow.kobry\u0144ski. 2.) H.,<\/b> dobra, pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. murawiewska, 42 wiorst od Pru\u017cany, w\u0142asno\u015b\u0107 Strzemi\u0144skich, z fol. Cha\u0144ki 313, dz. 3.) H.,<\/b> za\u015bc., powiat lucy\u0144ski, w\u0142asno\u015b\u0107 \u0106wikli\u0144skich, 35 dz.<\/span><\/p>\n

Hermanowa Wola,<\/b> niem. Hermanawolla<\/i>, lub K<\/i>arczanka<\/i>, dobra, pow. lecki, stacya p. Ry\u0144sk.<\/p>\n

Herminenhof<\/b> (niem.) lub Julchenhof<\/i> [Julienhof<\/i>? zapewne b\u0142\u0105d.]<\/span>, folw., pow. go\u0142dapski, st. p. Kowale. [Ko\u0142o wsi Dorsze.]<\/span><\/p>\n

<\/a>Herod,<\/b> jezioro, ob. <\/i>Gieret<\/a><\/i>.<\/p>\n

Herzogsthal<\/b> (niem.), inaczej Gerehlischken<\/i> lub Jeralischken<\/i>, dobra, pow. go\u0142dapski, st. p. Bo\u0107winka. [Dzi\u015b Gieraliszki<\/i>]<\/span><\/p>\n

Herzogswalde<\/b> (niem.), dobra, pow. lecki, st. p. Rhein.<\/p>\n

Heysterbuch<\/b> (niem.) 1.) lub. Neu Beynuhnen<\/i>, w\u015b, pow. darkiemski, st. p. Launingken. 2.) H.,<\/b> os, pow. wystrucki, st. p. Wystru\u0107.<\/p>\n

Hiacentowo,<\/b> folw., pow. maryampolski, gm. Michaliszki, par. P\u0142utyszki. Ma 1 dm.; 10 mk. odl. 24 w. od Maryampola.<\/p>\n

Hironimowo<\/b> 1.) st. poczt., pow, bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki gub. grodzie\u0144skiej, przy trakcie z Bia\u00ad\u0142e\u00adgo\u00adsto\u00adku do Wo\u0142kowyska i Pru\u017cany. 2) H.,<\/b> dobra, pow. dyneburski, niegdy\u015b dziedzictwo Hieronima Oskierki, dzi\u015b w\u0142asno\u015b\u0107 Moniki Oskierczynej. Por. Ejsbachowa<\/i>.<\/p>\n

Hintersaue,<\/b> kolonia w pow. sok\u00f3lskim, gub. grodz., o 30 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Hinterswalde<\/b> al. <\/i><\/span>Dubosiewska<\/a><\/i>, kol., powiat sok\u00f3lski, ob. Zgierszczyzna<\/a><\/i> (t. XIV, 576).<\/p>\n

Hinzendorf<\/b> (niem.), dobra rycerskie, pow. rastemborski, st. p. Rastembork.<\/p>\n

Hirschberg<\/b> (niem.), 1.) w\u015b pow. olszty\u0144ski, przy jeziorze i bitym trakcie pasymsko-warlemborskiem, o Jedzbark<\/i>. 2.) H.,<\/b> ob. Albrechtice<\/i>. 3<\/span>.) H.,<\/b> os. le\u015bna, pow. ragnecki, st. p. Gr\u00fcnheide. 4<\/span>.) H.,<\/b> w\u015b i m\u0142yn, pow. ostr\u00f3<\/span>dzki, st. p. Ostroda.<\/p>\n

Hirschthal<\/b> (niem.), 1.) os. le\u015bna, pow. go\u0142dapski, st. p. Dubeningken [gdzie ?]<\/span>. 2.) H.,<\/b> os., pow. ja\u0144sborski, st. p. Turo\u015bl.<\/p>\n

Hlinniki,<\/b> w\u015b w pow. bielskim gub. grodz., na p\u00f3\u0142noc od Bra\u0144ska.<\/p>\n

H\u0142usk,<\/b> bardzo staro\u017cytne miasteczko, dawniej w wojew\u00f3dztwie nowogrodzkiem na wschodnim kra\u0144cu powiatu nowogrodzkiego, a dzi\u015b w gubernii mi\u0144skiej, w powiecie bobrujskim nad rzek\u0105 Ptycz\u0105, z prawej strony, o 43 w. od miasta powiatowego, o 220 od m. gubernialnego po\u0142o\u017cone. Ma zarz\u0105d gminny, szko\u0142\u0119 wiejsk\u0105, biuro 3-go okr. policyjnego, biuro 4-go okr. s\u0105dowego, ko\u015bci\u00f3\u0142 par. (oko\u0142o 1600 parafian), nale\u017c\u0105cy do dekanatu bobrujskiego, kaplic\u0119 mo<\/span>giln\u0105, dwie cerkwie, 5 b\u00f3\u017cnic \u017cydowskich, mieszka\u0144c\u00f3w obojga p\u0142ci przesz\u0142o 5000 i przesz\u0142o 500 dom\u00f3w. O H\u0142usku pewniejsz\u0105 wiadomo\u015b\u0107 znajdujemy w wieku XV, kiedy by\u0142 we w\u0142adaniu litewskiej ksi\u0105\u017c\u0119cej rodziny Holsza\u0144skich, inaczej Dubrowickich, kt\u00f3rzy tu mieli zamek obronny, zbudowany nad brzegiem Ptyczy; okopy tej warowni do dzi\u015b dnia pozosta\u0142y. Jurja Siemianowicz Holsza\u0144ski w roku 1480 zapisuje we w\u0142o\u015bci h\u0142uskiej ziemi\u0119 monasterowi pieczerskiemu w Kijowie (Bartoszewicz). Pod koniec wieku XVI, mianowicie w r. 1558 po zej\u015bciu kniazia Siemiona Holsza\u0144skiego, olbrzymie dobra jego posz\u0142y w podzia\u0142 pomi\u0119dzy pi\u0119\u0107 c\u00f3rek, z kt\u00f3rych Zofii i Helenie dosta\u0142 si\u0119 zamek h\u0142uski z wielu folwarkami. Zofia Holsza\u0144ska, po\u015blubi ona by\u0142a kniaziowi Aleksandrowi Po\u0142ubi\u0144skiemu, wskutek czego H. p\u00f3\u017aniej przeszed\u0142 do ro\u00addzi\u00adny Po\u00ad\u0142u\u00adbi\u0144\u00adskich. Myln\u0105 zdaje si\u0119 by\u0107 ca\u0142kiem opowie\u015b\u0107 w ksi\u0119dze mi\u0144skiego statystycznego komitetu za rok 1878 str. 17, o darowaniu H\u0142uska przez Paw\u0142a Holsza\u0144skiego, biskupa wile\u0144skiego, kr\u00f3lowi Zygmuntowi Augustowi i \u017ce ten jakoby z kolei mia\u0142 H. odda\u0107 w darze Janowi Chodkiewiczowi wielkorz\u0105dcy inflanckiemu. Najprawdopodobniej biskup tu schedy nie mia\u0142, a chocia\u017c Jan Chodkiewicz w roku 1568 otrzyma\u0142 tytu\u0142 hrabiego na Szk\u0142owie, Myszy, Bychowie i H\u0142usku, z tem wszystkiem H. musia\u0142 przej\u015b\u0107 do Chodkiewicz\u00f3w chyba przez wiano tej Po\u0142ubi\u0144skiej rodz\u0105cej si\u0119 z Zofii Holsza\u0144skiej, kt\u00f3ra by\u0142a za Hieronimem Chodkiewiczem kasztelanem wile\u0144skim (ob. u Niesieckiego wyd. Bobr. t. VII, str. 366). B\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a H. kr\u00f3tko widzimy we w\u0142adaniu Chodkiewicz\u00f3w; zdaje si\u0119 i\u017c jeden tylko Jan Hieronimowicz tego tytu\u0142u hrabiego na H. za\u017cywa\u0142, bo na schy\u0142ku wieku XVI, jak \u015bwiadcz\u0105 dokumenta, H\u0142uskiem w\u0142adaj\u0105 ju\u017c pospo\u0142u Czartoryscy i Po\u0142ubi\u0144scy (ob. Archeogr. Sbor. Wil. t. III, str. 35\u201445), wskutek kolligacyi z Holsza\u0144skiemi i Chodkiewiczami. Wsp\u00f3lne to w\u0142adanie Czartoryskich i Po\u0142ubi\u0144skich brzemienne by\u0142o sporami o granice, wi\u0119c dochodzi\u0142o do zajazd\u00f3w i krwawych rozpraw; w roku 1579 knia\u017a Aleksander Po\u0142ubi\u0144ski wnosi\u0142 pozew do grodu nowogrodzkiego na Jerzego Czartoryskiego za napad h\u0142uszczan na Osow, dobra Po\u0142ubi\u0144skich, i pope\u0142niane tam krymina. W innej atoli sprawie obaj sp\u00f3lnicy byli zagro\u017ceni przed s\u0105dem. Ciekawa i gorsz\u0105ca by\u0142a to awantura w cyklu smutnych dziej\u00f3w kraju. Nale\u017cy wspomnie\u0107 po kr\u00f3tce, bo rzuca \u015bwiat\u0142o na \u00f3wczesny stan spo\u0142ecze\u0144stwa. Wiadomo jak rycerstwo w chwili rozwielmo\u017cnionej anarchii w rzeczypospolitej, dawa\u0142o si\u0119 we znaki spokojnym mieszka\u0144com i niemal doprowadza\u0142o ich do rozpaczy. Ot\u00f3\u017c w roku 1616 gdy oddzia\u0142 hussaryi pod dow\u00f3dztwem rotmistrza Sie\u0144kiewicza ci\u0105gn\u0105\u0142 na wojn\u0119 moskiewsk\u0105 pod Smole\u0144sk go\u015bci\u0144cem h\u0142uskim, przera\u017ceni tem h\u0142uszczanie, chc\u0105c uprzedzi\u0107 mo\u017cebn\u0105 grabie\u017c, podburzyli lud okoliczny i napad\u0142szy znienacka zbrojno pod samym H\u0142uskiem w\u0119druj\u0105ce rycerstwo, rozbili je na g\u0142ow\u0119 i ca\u0142y ob\u00f3z zagarn\u0119li, tak, \u017ce resztki dobrze pokiereszowanej szla\u00adch\u00adty zaledwo ucieczk\u0105 salwowa\u0107 si\u0119 zdo\u0142a\u0142y. Pomimo kl\u0119ski oddzia\u0142u w smutnej tej rozprawie ucierpia\u0142o i samo miasto, gdy\u017c cofaj\u0105c si\u0119 rycerstwo pu\u015bci\u0142o po\u017cog\u0119 i niema\u0142o ludu wymordowa\u0142o. Po sko\u0144czonej atoli kampanii wytoczony zosta\u0142 proces kryminalny od wojska wzmiankowanym w\u0142a\u015bcicielom H\u0142uska, za co musieli poszkodowanym towarzyszom pancernym wyp\u0142aci\u0107 znaczn\u0105 summ\u0119, za\u015b kilku mieszczan obwinionych o podburzanie i krwawy rozruch skazano na gard\u0142o (ob. Arch. Sbor. Wil. t. I, str. 202\u2014248). W roku 1525 kr\u00f3l Zygmunt Stary nada\u0142 kniaziowi Jerzemu Holsza\u0144skiemu przywilej na targi w H\u0142usku, co miasto zacz\u0119\u0142o podnosi\u0107, tem bardziej, ze ono po\u0142o\u017cone \u015br\u00f3d polesia, przy drogach wiod\u0105cych z czterech wa\u017cnych punkt\u00f3w kraju, jako to: z Mi\u0144ska, S\u0142ucka, Mozyrza i Bobrujska, tudzie\u017c nad sp\u0142awn\u0105 rz. Ptycz\u0105, mia\u0142o sprzyjaj\u0105ce warunki rozrostu, jako\u017c H. pomimo zapad\u0142ej okolicy zawsze by\u0142 wa\u017cnym punktem handlowym, co wykazuje nawet liczne zasiedlenie onego \u017cydami w liczbie do 3000 (ob. u Sto\u0142pia\u0144skiego str. 83) a wiadomo, i\u017c \u017cydzi tylko najkorzystniejszych szukaj\u0105 stanowisk. Znajdujemy w dokumentach, \u017ce po d\u0142ugich sporach unit\u00f3w z dyzunitami, knia\u017a Konstanty Po\u0142ubi\u0144ski, chc\u0105c za\u017cegna\u0107 te religijne wa\u015bnie, fundowa\u0142 w H\u0142usku roku 1628 cerkiew dyzunick\u0105 i takowej zapisa\u0142 dwa grunta we wsi Rudzinowiczach (ob. Arch. Sbor. Wil. t. I, str. 267). Aleksander Po\u0142ubi\u0144ski marsza\u0142ek wo\u0142kowyski w roku 1667 fundowa\u0142 tu wspania\u0142y ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor bernardyn\u00f3w (ob. u Niesieckiego t. VII, str. 368) lecz Eustachy Tyszkiewicz k\u0142adzie ten fakt pod rokiem 1662 (ob. Teka Wile\u0144ska z r. 1858 str. 149). R\u00f3\u017cnica dat musia\u0142a powsta\u0107 zapewne z powodu, i\u017c Tyszkiewicz wzi\u0105\u0142 dat\u0119 za\u0142o\u017cenia, za\u015b Niesiecki inauguracyi \u015bwi\u0105tyni. Klasztor ten zosta\u0142 skasowany w roku 1832. Par. H. dek. bobrujskiego ma 1384 katolik\u00f3w. Dawniej mia\u0142a kaplic\u0119 w Radutyczach, Zawo\u0142oczycach, Dworcu, Borysowszczy\u017anie, Usterchach i na cmentarzu parafialnem. Kaha\u0142 \u017cydowski h\u0142uski w r. 1717 p\u0142aci\u0142 pog\u0142ownego podatku do skarbu 600 z\u0142. (Vol. Leg. VI, p. 352). Poniewa\u017c miasto zawsze by\u0142o drewniane i tylko, jak si\u0119 wyra\u017ca prymas \u0141ubie\u0144ski \u201eprzyozdobione\u201d murami bernardyn\u00f3w (ob. \u201e\u015awiat\u201d str. 445), przeto ulega\u0142o. cz\u0119stym po\u017carom, zw\u0142aszcza, \u017ce kosze tatarskie i zagony zbuntowanego kozactwa niejednokrotnie tu dosi\u0119ga\u0142y, pod kt\u00f3rych ciosami i warownia musia\u0142a run\u0105\u0107. Najstraszniejsze atoli zniszczenie od ognia H. poni\u00f3s\u0142 w roku 1775 tak, \u017ce mieszka\u0144cy si\u0119 rozeszli ca\u0142kiem; wi\u0119c sejm wolny tego\u017c czasu zebrany w Warszawie, chc\u0105c zach\u0119ci\u0107 ludno\u015b\u0107 do osiedlania si\u0119 na nowo, zwolni\u0142 miasto, in spe, na lat 10 od wszelkich podatk\u00f3w bez r\u00f3\u017cnicy wyzna\u0144 (ob. Vol. Leg. t. VIII, p. 414). H. niegdy\u015b mia\u0142 sw\u0105 jurysdykcy\u0119 i s\u0105dy, teraz gmina si\u0119 sk\u0142ada z 9-ciu starostw. wiejskich, z 75 wiosek i liczy przesz\u0142o 2450 w\u0142o\u015bcian p\u0142ci m\u0119zkiej, trudni\u0105cych si\u0119 przewa\u017cnie rolnictwem i hodowaniem byd\u0142a. Grunta w okolicach s\u0105 lekkie, rybo\u0142\u00f3wstwo i pszczelnictwo przynosz\u0105 niejak\u0105 korzy\u015b\u0107; miejscowo\u015b\u0107 poleska, g\u0142ucha prawdziwie, od tego nazwa H\u0142uska. \u017bydzi h\u0142uscy trudni\u0105 si\u0119 handlem byd\u0142a, i nadto fabrykowaniem herbaty, tak zwanej h\u0142uskiej, zaprawiaj\u0105c j\u0105 zielem bardzo podobne m do herbaty z pozoru. Folwark h\u0142uski, zwany inaczej Fastowicze, w\u0142asno\u015b\u0107 Brzozowskich, tu\u017c przy miasteczku, ma obszaru oko\u0142o 2450 mr. Al. Jel.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Hniezna,<\/b> Gniezna<\/i> 1.) rz., dop\u0142yw Nietupy<\/a>, przyjmuje Naumk\u0119, M\u015bcib\u00f3wk\u0119 i Po\u0142onk\u0119 z Mi\u0119t\u00f3wk\u0105. 2.) H.,<\/b> rz., lewy dop\u0142yw Rosi Niemnowej<\/a>.<\/p>\n

Hniezno,<\/b> ob. Gniezno<\/a><\/i>.<\/p>\n

Hnilec<\/b> jez. w p\u00f3\u0142n. cz\u0119\u015bci pow. grodzie\u0144skiego, mi\u0119dzy Kotr\u0105 a Pyrr\u0105.<\/p>\n

Hni\u0142a,<\/b> ob. Gni\u0142a<\/a><\/i>, rzeka.<\/p>\n

Hni\u0142a,<\/b> rz., dop\u0142yw rz. Ro\u015bki.<\/p>\n

Hni\u0142e ho\u0142oto,<\/b> Zgni\u0142e b\u0142oto<\/i> w pow. ihume\u0144skim, blisko gran. s\u0142uckiego, 7 w. d\u0142., 2 i p\u00f3\u0142 w. sz., kt\u00f3rego przed\u0142u\u017ceniem ku wschodowi jest jez. Ja\u017awinka.<\/p>\n

Hny\u0142a,<\/b> nazwa potok\u00f3w i rzek, ob. Gni\u0142a<\/a><\/i>.<\/p>\n

Hobiaty,<\/b> w\u015b na lewym brzegu \u015awis\u0142oczy, pow. sok\u00f3lski.<\/p>\n

Hoelzelshoefchen<\/b> (niem.), wie\u015b, pow. wystrucki, st. p. Wystru\u0107.<\/p>\n

Hohenau<\/b> (niem.) 1.), os., pow. olecki, st. p. Ciche. [Na p\u0142n.-wsch. od wsi Zawady Oleckie, na zach. od wsi Sok\u00f3\u0142ki.]<\/span> 2.) H.,<\/b> os., pow. \u0142ecki, st. p. Neuhof.<\/p>\n

Hohenbr\u00fcck<\/b> (niem.), dobra, pow. darkiemski, st. p. Bo\u0107winka. [Po przeciwnej stronie rzeki ni\u017c Bo\u0107winka, dzi\u015b pow. go\u0142dapski.]<\/span><\/p>\n

Hohenburg<\/b> (niem.). Wyszogr\u00f3d w op\u0142ckiem tak by\u0142 przez Krzy\u017cak\u00f3w nazwany.<\/p>\n

Holakowszczyzna,<\/b> w\u015b w pow. sok\u00f3lskim gub. grodz., gm. Trofim\u00f3wka,<\/span> o 27 w. od Sok\u00f3\u0142ki, 332 dz. Pod wsi\u0105 przy drodze do Malewszczyzny nasyp kulisty, maj\u0105cy wraz z otaczaj\u0105cym go wa\u0142em 215 krok\u00f3w obwodu.<\/span><\/p>\n

Holendry<\/b> v. Ol\u0119dry<\/i> (Holl\u00e4nder), nazwa, osad zak\u0142adanych przewa\u017cnie w nizinach nadrzecznych, obfituj\u0105cych w \u0142\u0105ki i pastwiska sprzyjaj\u0105ce hodowli byd\u0142a i produkcyi nabia\u0142u. Nazw\u0119 t\u0119 otrzyma\u0142y pierwotnie od wychod\u017ac\u00f3w z Fryzyi (Holandyi), kt\u00f3rzy w XVI w. chroni\u0105c si\u0119 przed prze\u015bladowaniem religijnem (jako menonici) osiadali ch\u0119tnie w Polsce, w \u017bu\u0142awach pocz\u0105tkowo, gdzie oddawano im ziemi\u0119 za op\u0142at\u0105 czynszu. P\u00f3\u017aniej zwano Holendrami wszelkie osady, nawet przez polsk\u0105 ludno\u015b\u0107 zak\u0142adane na podobnych warunkach. W obr\u0119bie kr\u00f3lestwa najwi\u0119cej H. spotykamy nad rz. Wart\u0105 w pow. koni\u0144skim i s\u0142upeckim, tudzie\u017c w nizinach nadwi\u015bla\u0144skich. Mylnym jest wyw\u00f3d tej nazwy od Haul\u00e4nder<\/i> (karczownicy) podany przez znanego historyka pruskiego Wuttkego i za nim powtarzany cz\u0119sto po polskich pracach naukowych. Wuttke chcia\u0142 przez to podnie\u015b\u0107 znaczenie i rozmiary niemieckiej kolonizacyi w Polsce. Od tych osadnik\u00f3w wzi\u0119\u0142a pocz\u0105tek nazwa Holendernia, dawana oborom dla kr\u00f3w przeznaczonym. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Holendry<\/b> [\u2026] 6.) H.,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Kirsna, par. Krasna. [\u2026]<\/p>\n

Holendry<\/b> 1.) w\u015b, pow. garwoli\u0144ski, gmina Wilga, par. Pilica. Liczy 11 dm., 118 mk. i 146 mr. obszaru. 2) H.,<\/b> w\u015b, pow. pu\u0142tuski, gm. i par. Zatory. 3.) H.,<\/b> w\u015b w\u0142osc., powiat kozienicki, gm. Trzebie\u0144, par. Magnuszew. Liczy 20 dm., 122 mk. i 165 mr. obszaru. 4.) H.,<\/b> wie\u015b w\u0142osc., nad rz. Wis\u0142\u0105, pow. kozienicki, gm. i par. Kozienice. W 1827 r. by\u0142o tu 48 dm., 299 mk., obecnie za\u015b 45 dm., 445 mk., ziemi 817 mr. 5.) H.,<\/b> w\u015b, pow. kielecki, gm. Szczecno, par. Pierzchnica. 6.) H.,<\/b> w\u015b, pow. kalwaryjski, gm. Kirsna, par. Krasna. W r. 1827 by\u0142o tu 15 dm, 120 mk.; obecnie licz\u0105 16 dm., 84 mk., odl. 16 w. od Kalwaryi. 7.) H.<\/b>-haranowskie, w\u015b, pow. b\u0142o\u0144ski, gm. i par. Kaski. Liczy 856 mk. Le\u017cy w pobli\u017cu wsi Baranowa. (ob.). 8.) H.<\/b>-boruchowskie, w\u015b, pow. w\u0142oc\u0142awski, gm. Boruchowo, par. K\u0142\u00f3bno. Le\u017c\u0105 w pobli\u017cu wsi Boruchowo. 9.) H.<\/b>-bia\u0142ob\u0142ockie, w\u015b, pow. nieszawski, gm. S\u0142u\u017cewo, par. Piotrk\u00f3w. 10.) H.<\/b>-brze\u017ano, w\u015b, pow. koni\u0144ski, gm. Brze\u017ano, par. Konin. Odl. 7 w. od Konina 1 i p\u00f3\u0142 w. od rz. Warty, licz\u0105 558 mr. obszaru i 281 mieszka\u0144c\u00f3w. Ludno\u015b\u0107 polskoniemiecka. Jest tu kantorat ewangelicki. Po\u0142o\u017cenie niskie, st\u0105d podlega cz\u0119stym zalewom. Gleba \u017cytnia. 11.) H.<\/b>-byto\u0144skie, w\u015b, pow. nieszawski, gm. i par. Byto\u0144. 12.) H.<\/b>-ch\u0142apowskie, w\u015b, pow. stopnicki; gm. i par. Chmielnik. W 1827 roku by\u0142o tu 19 dm. i 123 mk. 13.) H.<\/b>-dobrowskie, w\u015b, pow. gosty\u0144ski, gm. Szczawin ko\u015bcielny, par. \u017bychlin. Licz\u0105 dm, 5, mk. 22, posiadaj\u0105 ziemi \u017cytniej mr. 68. 14.) H.<\/b>–Dr\u0105\u017cno<\/i> v. Dr\u0119\u017cno<\/i>, nad rz. Wart\u0105, pow. koni\u0144ski, gm. Brze\u017ano, par. Krzym\u00f3w; odl. 11 w. od Konina, licz\u0105 342 mr., 143 mk. Ludno\u015b\u0107 mi\u0119szana polsko niemiecka. Po\u0142o\u017cenie nizkie, podleg\u0142e zalewom, pok\u0142ady torfu, gleba \u017cytnia. Jest tu ewangelicki dom modlitwy i kantorat (szko\u0142a). Ludno\u015b\u0107 trudni si\u0119 koszykarstwem, (ob. Dr\u0119\u017cno<\/i>). 15.) H.<\/b> Gadowskie stare<\/i> i nowe<\/i>, ob. Gadowskie Holendry<\/i>. 16.) H.<\/b>-gosto\u0144skie i H.-G.-\u015awinno, wsie, ob. Gosto\u0144<\/i>. 17.) H.<\/b>-giwartowskie, H.-czerniaki, H.-lipnica, H.-do\u0142y, H.-brzoza, H.-kochowskie, pow. s\u0142upecki, gmina Ostrowite, par. Giwart\u00f3w. Mieszcz\u0105 si\u0119 one na brzegach jeziora powidzkiego, na samej granicy od Prus. 18.) H.<\/b>-grabowskie, powiat opoczy\u0144ski, gm. Radonia, par. S\u0142awno, ob. Grabowa<\/i>. 19,) H.<\/b>-jaroszewickie, pow. koni\u0144ski, gm. D\u0105broszyn, par. Grodziec, ob. Jaroszewice<\/i>. 20.) H.<\/b>-ku\u017ami\u0144skie, pow. kozienicki, gm. i par. \u015awierze G\u00f3rne, ob. Ku\u017amy<\/i>. 21.) H.<\/b>-ma\u015blane, ob. Ma\u015blaki<\/i>. 22.) H.<\/b>-paprockie (stare i nowe), ob. Paprotnia<\/i> (stara i nowa). 23.) H.<\/b>-p\u0105tnowskie, kol., pow. koni\u0144ski, gm. Gos\u0142awice, par. Morzys\u0142aw, ob. P\u0105tn\u00f3w<\/i>. 24.) H.<\/b>-pyzdrskie, pow. s\u0142upecki, gm. D\u0142usk, par. Pyzdry. 25.) H.<\/b>-s\u0142awskie, pow. koni\u0144ski, gm. Rzg\u00f3w, par. Konin, ob. S\u0142awsk<\/i>. 26.) H.<\/b>-smaszewskie, ob. Smaszew<\/i>. 27.) H.<\/b>-strzeleckie, w\u015b, pow. kutnowski, gm. S\u00f3jki, par. Strzelce, ob. Strzelce<\/i>. 28.) H.<\/b>-szysz\u0142owskie, pow. s\u0142upecki, gm. M\u0142odojewo, par. Dobroso\u0142owo, Ob. Szysz\u0142\u00f3w<\/i>. 29.) H.<\/b>-w\u0119glewskie, pow. koni\u0144ski, ob. W\u0119glew<\/i>. 30.) H.<\/b>-wilczkowskie, pow. kozienicki, ob. Wilczkowice<\/i>. 31.) H.<\/b>-woleckie, pow. w\u0142oc\u0142awski, gm. Pyszkowo, par. Chodecz. 32.) H.<\/b>– wr\u0105bczynkowskie, pow. s\u0142upecki, gm. D\u0142usk, par. Zag\u00f3r\u00f3w. 33.) H.<\/b>-zbylczyckie, pow. turecki, gm. Zelgoszcz, parafia Grodzisko, ob. Zbylczyce<\/i>. 34.) H.<\/b>-z\u0142otkowskie, ob. Z\u0142otk\u00f3w<\/i>. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

Holendry,<\/b> ob. Ol\u0119dry<\/i>.<\/p>\n

Holeny,<\/b> ob. Haleny<\/i>.<\/p>\n

Hol\u0119dry,<\/b> ob. Holendry<\/i>.<\/p>\n

Holiki,<\/b> w\u015b w pow. sok\u00f3lskim gub. grodz., o 20 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Holm,<\/b> wyspa przy uj\u015bciu Gda\u0144skiego ramienia Wis\u0142y.<\/p>\n

Holstein<\/b> (niem.), ob. Olsztyn<\/i>.<\/p>\n

Holstein<\/b> (niem.), zamek i fort w miejscu gdzie rz. Pregel wp\u0142ywa w obr\u0119b twierdzy Kr\u00f3lewiec.<\/p>\n

Ho\u0142adolina,<\/b> w\u015b w pow. sok\u00f3lskim gub. grodz., o 28 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Ho\u0142bica<\/b> rz., dop\u0142yw rz. Dzisny (ob.), przyjmuje rz. \u0141osic\u0119.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Ho\u0142nianka,<\/b> rzeczka, ob. <\/i>Zapsia<\/a><\/i>.<\/p>\n

Ho\u0142ny,<\/b> jezioro, w pow. sejne\u0144skim, na wsch\u00f3d od jez. Ga\u0142adu\u015b i r\u00f3wnoleg\u0142e z nim \u2014 d\u0142ugie oko\u0142o 3 w., szerokie 200 do 350 s\u0105\u017cni, g\u0142\u0119b. 35 st\u00f3p, brzeg wschodni ca\u0142y wzg\u00f3rzysty, zachodni w cz\u0119\u015bci. Na brzegach wsie Ogrodniki, Rachelany, fol. Ho\u0142ny Mejera i Dusznica.<\/p>\n

Ho\u0142ny Mejera,<\/b> folw., pow. sejne\u0144ski, gm. Ho\u0142ny Wolmera, par. Ber\u017cniki. Ma 4 dm., 29 mk., odl. 10 w. od Sejn. Folwark Ho\u0142ny Mejera z przyleg\u0142o\u015bciami El\u017cbiecin, Polesie, Sz\u0142ejty, attynencyi Weso\u0142\u00f3wka i wsi: Po\u0142o\u017a<\/span>dzieje, Kalwiszki, Ogrodniki, Omiany i Rachelany. Rozleg\u0142o\u015b\u0107 wynosi m\u00f3rg 813 a mianowicie: grunta orne i ogrody mr<\/span>. 393, \u0142\u0105k mr<\/span>. 182, pastw. mr<\/span>. 9, lasu mr<\/span>. 215, nieu\u017cytki i place mr<\/span>. 14; bud. mur. 2, dr. 11; w niekt\u00f3rych miejscowo\u015bciach s\u0105 pok\u0142ady torfu i marglu. W\u015b Po\u0142o\u017a<\/span>dzieje osad 25 z gr. mr<\/span>. 36; w\u015b Kalwiszki osad 7 z gr. m. 305; w\u015b Ogrodniki osad 16 z gr. m. 54; w\u015b Okmiany osad 37 z gr. m. 1359; w\u015b Rachelany osad 7 z gr. mr<\/span>. 227.<\/p>\n

Ho\u0142ny<\/b> (Wolmera), folw., pow. sejne\u0144ski, gm. Ho\u0142ny Wolmera, par. Ber\u017cniki. Jest tu gorzelnia; le\u017cy o 40 w. od Suwa\u0142k a 10 w. od Sejn; H. Wolmera licz\u0105 6 dm., 44 mk. Folw. Ho\u0142ny Wolmera z osad\u0105 m\u0142ynarsk\u0105 Kube\u0142dzie, przyleg\u0142o\u015bci\u0105 Karklina, oraz wsiami i jeziorami ni\u017cej wymienionemi wynosi mr<\/span>. 2197 a mianowicie: grunta orne i ogrody mr<\/span>. 407, \u0142\u0105k mor. 170, past. mr<\/span>. 160, wody mr<\/span>. 25, lasu mr<\/span>. 16. osady karczemne mr<\/span>. 4; bud. mur. 3, dr. 21, gorzelnia, m\u0142yn wodny i smolarnia, pok\u0142ady torfu i kamienia wapiennego. Rzeka Ho\u0142nianka i Marycha przep\u0142ywa; jezi\u00f3r jest 19 rozl. niewiadoma i w r. 1871 od\u0142\u0105czone zosta\u0142y od d\u00f3br tych. Wsie; Ruciany osad 55 z gruntem morg\u00f3w 1075; wie\u015b Miszkinie osad 139, z gr. morg\u00f3w 1030; wie\u015b Ogrodniki osad 10, z gruntem mr<\/span>. 130; w\u015b Markiszki osad 6, z gr. mor. 126; w\u015b Jurczuny osad 15, z gr. mr<\/span>. 346; w\u015b Kejmele osad 7, z gr. mr<\/span>. 294; w\u015b Kukle osad 28, z gr. mr<\/span>. 697; w\u015b Subacze osad 6, z gr. mr<\/span>. 435; w\u015b Kowale osad 16, z gr. mr<\/span>. 999; w\u015b Polaczany osad 10, z gr. mr<\/span>. 507; w\u015b Burby osad 10, z gr. mr<\/span>. 485; w\u015b Korejwicze osad 18, z gr. mr<\/span>. 769; w\u015b Zielonka osad 3, z gr. mr<\/span>. 3; w\u015b. Pieniacze osad 4, z gr. mr<\/span>. 135; osada Witkowo, z gr. mr<\/span>. 30; w\u015b Zegowszczyzna osad 13, z gr. mr<\/span>. 267; w\u015b. Leonardowo osad 5, z gr. mr<\/span>. 88; w\u015b Pudziszki osad 17, z gr. mr<\/span>. 347; w\u015b Purwinie osad 14, z gr. mr<\/span>. 628; w\u015b Kazany osad 11, z gr. mr<\/span>. 428. Gmina H. W, liczy 3210 mk., rozleg\u0142o\u015bci 13305 morg. s. gm. ok. I i st. p. m. Sejny o 10 w. W sk\u0142ad gminy wchodz\u0105: Awi\u017ca\u0144ce, El\u017cbiecin, Ho\u0142ny-Mejera, H. Wolmera, Jaros\u0142aw, Jurczuny, fol. Ka\u017cany, Kajmele, Kalwiniszki, K\u0142opotka, Kotkiszki, Kube\u0142dzie, Kuciuny, Kukle, Leonardowo, Markiszki, Mi\u0142aszewszczyzna, Miszkinie, Nierawszczyzna (Stara i Nowa), Nierawy, Niekruny, Ogrodniki (Klonowskiego i Paszkiewieza), Ochotnik, Ochnowce, Pieniacze, Podpo\u0142o\u017a<\/span>dzieje, Po\u0142o\u017a<\/span>dzieje, Pudziszki, Rachelany, Sa\u0142acie, Witkowo, Zagoszczyzna, Zielonka (Bienkiewicza i Klonowskiego). Jest w tej gm. kassa po\u017cyczkowa.<\/p>\n

Ho\u0142owczyce<\/b> 1.), dobra, pow. wo\u0142kowyski, par. \u0142yskowska, mia\u0142y kaplic\u0119 katol. 2.) H.,<\/b> obszerne dobra poleskie w zachodnio-p\u00f3\u0142nocnej stronie pow. rze\u00adczyc\u00adkie\u00adgo; niegdy\u015b w\u0142asno\u015b\u0107 znanej ro\u00addzi\u00adny Os\u00adkier\u00adkow, skonfiskowane i oddane jenera\u0142owi Sywersowi, od kt\u00f3rego w pierwszej po\u0142owie b. stulecia nabyli Hor\u00adwa\u00adto\u00adwie i dot\u0105d to miejsce jest w\u0142asno\u015bci\u0105 ro\u00addzi\u00adny Hor\u00adwa\u00adt\u00f3w. Dobra H. wraz z Du\u00addzi\u00adcza\u00admi (ob.), maj\u0105 obszaru przesz\u0142o 67000 mr. w glebie lekkiej, posiadaj\u0105cej w pod\u0142o\u017c<\/span>u glin\u0119. \u0141\u0105ki w H. s\u0105 w lasach, wyrabia si\u0119 tu du\u017co smo\u0142y i sp\u0142awia si\u0119 na Ni\u017c. Czynno\u015b\u0107 wyrobu smo\u0142y dokonywa lud w tym fachu specyalny zwany Rudnikami i Budnikami, pracownicy ci maj\u0105 niewielkie nadzia\u0142y grunt\u00f3w, lecz praca w smolarniach stanowi ich g\u0142\u00f3wny zarobek. Gospodarstwo rolne w H. staranne, du\u017ca owczarnia, pi\u0119kne ogrodownictwo; pa\u0142ac murowany z kilku pami\u0105tkami i dzie\u0142ami sztuki, posiada kaplic\u0119 katolick\u0105,. Ho\u00ad\u0142ow\u00adczy\u00adce s\u0105 miejscowo\u015bci\u0105 obfituj\u0105c\u0105 we wszystkie dary poleskiej natury, atoli lasy bardzo zniszczone i bez najmniejszej uwagi na przysz\u0142o\u015b\u0107 eksploatowane, do czego jest pokus\u0105 wielkie zapotrzebowanie drzewa na Ni\u017c i dogodne sp\u0142awy rzek\u0105 Prypeci\u0105. Stan policyjny 3-ci kalenkowicki. 3.) H.,<\/b> wie\u015b i folwark w p\u0142n. stronie powiatu mozyrskiego, przy drodze z Komarowicz do Kaszenic i Jewsiejewicz, w g\u0142uchej poleskiej miejscowo\u015bci. Wie\u015b nale\u017cy do gminy komarowickiej, ma osad w\u0142o\u015bcia\u0144skich 42. Folwark, dziedzictwo dawne Jele\u0144skich wraz z folwarkiem Komarowicze ma obszaru przesz\u0142o 2300 mr, w glebie piaszczystej, po\u0142o\u017cony na wzg\u00f3rzystej \u015br\u00f3d b\u0142ot oazie, nad g\u0142uch\u0105 strug\u0105, w rodzaju rzeki, bez uj\u015bcia, gin\u0105c\u0105 w b\u0142otach, Stan policyjny 2-gi petrykowski. Okr\u0105g s\u0105dowy 2-gi petrykowski.<\/p>\n

Ho\u0142ynka,<\/b> wie\u015b i folw., pow. augustowski, gm. Ho\u0142ynka, par. Teolin. Le\u017cy na drodze z Lipska do Sopo\u0107ki\u0144, o 62 w. od Suwa\u0142k a o 47 w. od Augustowa. W 1827 r. by\u0142o tu 57 dm., 367 mk., obecnie liczy 72 dm. i 898 mk. Istnia\u0142a tu cerkiew par. unicka, erygowana roku 1714 przez Chreptowicz\u00f3w. Gmina H. liczy 4280 mk., rozleg\u0142o\u015bci 15695 mr., s\u0105d gm. okr. III i st. poczt. osada Sopo\u0107kinie o 8 w. M\u0142yn\u00f3w 2, wiatrak 1, smolarni 2, gorzelnie 3, cegielnia, tartak i folusz, szk\u00f3\u0142 pocz\u0105tkowych 2. W sk\u0142ad gm. wchodz\u0105: Andzin, Bartniki, Bojary, Bubcin, Dolinczany, Dorgu\u0144, Ginowicze, Ho\u0142ynka wie\u015b i folw., Kopczany, Komisarowo, Kulikowszczyzna, Ku\u0142akowszczyzna, Lichosielce, Lipszczany w\u015b i folw., Markowce, Perstu\u0144 w\u015b i folw., Prolejki w\u015b i folw., Puciatowszczyzna, Racicze, Rakowice, Zofijewo, S\u0142omkowszczyzna, Stra\u017c-Wygoda, Witkowszczyzna i Wnuczkowszczyzna. Dobra H. sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z folwarku H., Rubcowo, awulsu Bubcin, attynencyi las borek i wsi: H., Bortniki, Kopczany, Bubcin i Rubcowo. Rozl. wynosi mr<\/span>. 3346; folw. Rubcowo grunta orne i ogrody mr<\/span>. 171, \u0142\u0105k mr<\/span>. 71, pastw. mr<\/span>. 12, lasu mr<\/span>. 1084, nieu\u017cytki i place mr<\/span>. 10, razem mr<\/span>. 1348, bud. drew. 5; folw. H. z awulsem Bubcin grunta orne i ogrody mr<\/span>. 859, \u0142\u0105k mr<\/span>. 616, pastw. mr<\/span>. 23, lasu mr<\/span>. 241, nieu\u017cytki i place mr<\/span>. 52, razem mr<\/span>. 1792, bud. mur. 11, drew. 19, p\u0142odozmian 4-polowy; attynencya las B\u00f3rek, lasu mr<\/span>. 200, nieu\u017cytki i place mr<\/span>. 2; w osadach karczemnych mr<\/span>. 4, razem mr<\/span>. 206. Gorzelnia, tartak, folusz, m\u0142yn wodny, pok\u0142ady torfu, kamienia wapiennego i rudy \u017celaznej. W\u015b H. osad 66, z gruntem mr<\/span>. 41; wie\u015b Bortniki osad 39, z gruntem mr<\/span>. 976; w\u015b Kopczany osad 37, z gruntem mr<\/span>. 875; w\u015b Bubcin osad 3, z gruntem mr<\/span>. 4; w\u015b Rubcowo osad 8, z gruntem mr<\/span>. 6.<\/p>\n

Ho\u0142ynka<\/b> 1.). za\u015bc. pryw. nad rz. t. n.. pow. lidzki, 1 okr. adm., o 19 w. od Lidy, 13 mk., m\u0142yn wodny i karczma przy drodze z \u017byrmun do Ejszyszek (1866). 2.) H.,<\/b> wie\u015b rz\u0105d. nad. rz. Rudzic\u0105, pow. lidzki, 2 okr. adm., o 56 w. od Lidy, 10 dm., 100 mk. (1866). 3.) H.,<\/b> w\u015b w\u0142o\u015bc. nad Niemnem, pow. lidzki, 2 okr. adm., o 55 w. od Lidy, 10 dom., 100 mieszk. (1866). 4.) H.,<\/b> za\u015bc. szlach., pow. trocki, 1 okr. adm., 24 w. od Trok, 2 domy, 26 mk. katol. (1867). 5.) H.,<\/b> w\u015b, niegdy\u015b mko, pow. grodzie\u0144ski. 2 okr. adm., o 62 w. od Grodna, o 16 w. od Kynek, ma zarz\u0105d gminy wiejskiej. Le\u017cy nad \u015awis\u0142ocz\u0105. Gmina H. ma 2613 dusz. 6.) H.,<\/b> mko, pow. s\u0142onimski, o 21 w. od S\u0142onima, nad \u0141ukowic\u0105, mi\u0119dzy Dereczynem a S\u0142onimem, mia\u0142o 1 stycz. 1878 r. 923 mk., w tem 525 izr. 7.) H.,<\/b> w\u015b i dobra w po\u0142udniowo-zachodniej stronie pow. s\u0142uckiego, nad rz. Nacz\u0105 z lewego jej brzegu, o 3 mile od miasteczka. Kiecka, na pograniczu Polesia, w pi\u0119knej, \u017cyznej i obfituj\u0105cej w \u0142\u0105ki miejscowo\u015bci po\u0142o\u017cona. Jestto dawne dziedzictwo Wendorf\u00f3w, opisane w ciekawych pami\u0119tnikach Ewy Feli\u0144skiej z domu Wendorf\u00f3wny. Pi\u0119kne wspomnienie o H. i o okolicach znajdujemy w I tomie wzmiankowanych Pami\u0119tnik\u00f3w. Tu si\u0119 wychowywa\u0142a w domu stryja Jana autorka i wyniesione zt\u0105d \u015bwi\u0119te wra\u017cenia przekaza\u0142a w opisie potomno\u015bci. Posta\u0107 czcigodnej matrony z Malczewskich Wendorfowej tak pi\u0119knie przez pokrewn\u0105 autork\u0119 odmalowana, nazawsze zostanie pami\u0119tn\u0105 dla H. Do dzi\u015b dnia H. zostaje w r\u0119ku Wendorf\u00f3w, a pomimo podzia\u0142\u00f3w familijnych dobra posiadaj\u0105 oko\u0142o 1800 mr. w glebie piaszczystej, ale urodzajnej z powodu \u0142\u0105k obfitych. Niegdy\u015b by\u0142a tu fabryka p\u0142\u00f3cien, teraz jest gorzelnia, m\u0142yn i kaplica katol. 8.) H.,<\/b> stacya pocztowa w pow. bobrujskim, na ma\u0142ym trakcie nadbarezy\u0144skim, pomi\u0119dzy Bobrujskiem a miasteczkiem \u015awis\u0142ocz\u0105, na wp\u00f3\u0142 drogi, nad Berezyn\u0105. 9.) H.,<\/b> w\u015b w pow. ihume\u0144skim, nad jez. z kt\u00f3rego Olsa wyp\u0142ywa.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Honeda<\/b> al. Huntowo<\/i>, niem. Huntau<\/i>, Hunienau<\/i>, w najstarszych dokum. tak\u017ce Wuntenowe, ziemia u dawniejszych poga\u0144skich P<\/span>rusak\u00f3w, teraz w Prusach wschodnich, w pow. \u015bwi\u0119tomiejskim. Graniczy\u0142a na p\u00f3\u0142noc z zatok\u0105 \u015awie\u017c\u0105 (Frisches Haff), na wsch\u00f3d ze strug\u0105 Frisching, na p\u0142d. z dzisiejszym pow. i\u0142awskim (Pr. Eilau), na zach\u00f3d ze wsiami: Coppeinen, Rippen itd. Pod\u0142ug s\u0142awnej mapy Hennebergera z r. 1595 i w d\u0142ugo\u015bci i szeroko\u015bci zawiera\u0142a oko\u0142o mil\u0119. Obecnie obejmuje 13 wiosek w parafii P\u00f6rschen. Na czele tej okolicy sta\u0142 gr\u00f3d warowny zwany tak\u017ce Huntowo czyli Honeda, po kt\u00f3rym teraz jeszcze zachowa\u0142y si\u0119 niejakie znaki. Le\u017ca\u0142 on na wynios\u0142em wzg\u00f3rzu przy uj\u015bciu ma\u0142ego strumyka Stradnik do rz. Frisching. Wysoko\u015b\u0107 g\u00f3ry dochodzi 50 krok\u00f3w, obw\u00f3d u szczytu, gdzie sta\u0142 zamek, 600 krok\u00f3w. Zarzucone ju\u017c niemal ca\u0142kiem fosy i wa\u0142y rozkopane mo\u017cna do\u015b\u0107 wyra\u017anie rozpozna\u0107. Widok z g\u00f3ry przepyszny na zatok\u0119 i na ca\u0142\u0105 okolic\u0119. R. 1249 pobici przez krzy\u017cak\u00f3w pomeza\u0144czycy<\/a> obiecuj\u0105 wystawi\u0107 ko\u015bci\u00f3\u0142 we Wuntenowe (Huntenowe) czyli Honedzie, Ob. Zeitschrift f\u00fcr die Gesch. Ermlands II 385, III 689, Monum. Warmiae I 37 nota 19. Por. Balga<\/a><\/i>. K\u015b. F.<\/i><\/p>\n

Honi\u0105dz,<\/b> ob. Goni\u0105dz<\/i>.<\/p>\n

Hopfenau<\/b> (niem.), w\u015b. pow. wystrucki, p. Gr. Bubainen.<\/p>\n

Hopfenthal<\/b> (niem.), folw. powiat w\u0119goborski, st. p. Kruklanki.<\/p>\n

Horaczki,<\/b> w\u015b, pow. augustowski, gm. Wo\u0142owiczowce, par. Teolin. W 1827 r. by\u0142o tu 16 dm. i 91 mk., obecnie liczy 26 dm. i 263 mk.<\/p>\n

Horbacze<\/b> 1.) w\u015b, pow. s\u0142onimski, gm. Maryjska, par. kat. Dziewi\u0105tkowicze, 24 w. od S\u0142onima, 215 dz. 2.) H.,<\/b> w\u015b, pow. wo\u0142kowyski, gm. \u015a<\/span>wis\u0142ocz, 28 w. od Wo\u0142kowyska, 158 dz. w\u0142o\u015bc. i 15 dwor. Na p\u0142d.-wsch\u00f3d od wsi szereg p\u00f3\u0142okr\u0105g\u0142ych piasczystych wynios\u0142o\u015bci poprzedzielanych zag\u0142\u0119bieniami. Lud zwie to miejsce \u201eRowy\u201c. Pod sam\u0105 wsi\u0105 za\u015b jest wynios\u0142o\u015b\u0107, zajmuj\u0105ca oko\u0142o p\u00f3\u0142 dziesi\u0119ciny i maj\u0105ca kszta\u0142t pod\u0142u\u017cnego prostok\u0105ta.<\/span><\/p>\n

Hornostaiszki,<\/b> ob. Ejszyszki<\/i>.<\/p>\n

Hornowo<\/b> 1.)<\/span> wie\u015b i dobra<\/span>, pow. bielski, gub. grodz., gm. Siemiatycze, 31 w. od Bielska,<\/span> mi\u0119dzy Siemiatyczami z Bo\u0107kami. W\u015b ma 342 dz.; dobra nale\u017c\u0105 w 7 cz\u0119\u015bciach do Zawadzkich, Szmur\u0142\u00f3w, Glink\u00f3w i in. i maj\u0105 838 dz. Pomi\u0119dzy wsi\u0105 H. i Malewicze znajduje si\u0119 6 kurhan\u00f3w. Jestto gniazdo rodu Hornowskich (Kapica, Herbarz, 135). 2.) H.,<\/b> za\u015bc., pow. sie\u0144ski, gm. \u0141atygol, 4 dm., 20 mk., w\u0142asno\u015b\u0107 B\u0142otnikowych, 157 dz.<\/span><\/p>\n

Horochowatyj,<\/b> ob. Ingu\u0142<\/i>.<\/p>\n

Horodeczna<\/b> 1.) male\u0144ka wioska, pow. radomyski, o 11 w. odleg\u0142a od wsi Wo\u0142oszkowa, nad rzeka Suszyc\u0105; mieszk. 27 dusz wyzn. prawos\u0142awnego, nale\u017cy do par. Krysiaticz o 4 w. odleg\u0142ej; ziemi 629 dzies., w\u0142asno\u015b\u0107 Maleszewskiego. 2.) H.,<\/b> wie\u015b w pow. pru\u017ca\u0144skim, nad rz. t. n. do Muchawca wpadaj\u0105c\u0105, o 18 w. od Pru\u017cany. przy b. trakcie poczt. kobry\u0144skim. Tu 31 lipca 1812 r. Tormasow mia\u0142 potyczk\u0119 z A<\/span>ustryakami i S<\/span>asami. Jest tu cerkiew prawos\u0142awna i by\u0142a stacya poczt. mi\u0119dzy Kobryniem a Pru\u017can\u0105. 3.) H.,<\/b> w\u015b z zarzadem gminnym i dwa folw., pow. nowogr\u00f3dzki, 1 okr. polic., o 6 w. na p\u0142n. od Nowogr\u00f3dka. Jeden z tych folw., dziedzictwo Abramowskich, ma przesz\u0142o 238 mr<\/span>., drugi 717 mr. obszaru z m\u0142ynem wodnym. Gmina H. sk\u0142ada si\u0119 z 4 starostw wiejskich, 47 wiosek, ma 2187 w\u0142o\u015bcian m\u0119\u017c. W H. jest cerkiew paraf. i kaplica katol. Id\u0105c za powag\u0105 metryk litew. dobra H. z Bychowem, Ostrzami, Daunikami i Dubosnem, ksi\u0119\u017cna Maryna Grabska zapisa\u0142a r. 1496 Albrechtowi Gasztoldowi, wojew. trockiemu. Posiad\u0142o\u015bci te nast\u0119pnie sta\u0142y si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 kr\u00f3lowej Barbary Radziwi\u0142\u0142\u00f3wny, wdowy po Gasztoldziej po jej za\u015b zgonie zapisane kr\u00f3lowi Zygmuntowi Augustowi sta\u0142y si\u0119 dobrami narodowemi. W kolei czas\u00f3w podzielone na kilka cz\u0119\u015bci, w r. 1771 ogranicza\u0142y si\u0119 na jednej wsi, kt\u00f3r\u0105 posiada\u0142 Szredzi\u0144ski, op\u0142acaj\u0105c kwarty tylko z\u0142p. 92 gr. 29 a hyberny z\u0142p. 60. Al. Jelski.<\/i><\/p>\n

Horodek,<\/b> ob. Gr\u00f3dek<\/i>, Horodec<\/i>.<\/p>\n

<\/a>Horodenka,<\/b> rz., w\u0142a\u015bciwie <\/i>Horodnia<\/a><\/i> (ob.).<\/p>\n

Horodesko,<\/b> ob. Bug<\/a><\/i>.<\/p>\n

Horod\u0142o,<\/b> osada, przedtem miasto nad Bugiem, pow. hrubieszowski, gm. i par. Horod\u0142o. Odl. od Warszawy 270 w., od Lublina 129 w., od Hrubieszowa 18 w., le\u017cy przy trakcie pocztowym z Lublina do U\u015bci\u0142uga. Posiada ko\u015bci\u00f3\u0142 par. murowany, cerkiew (z r. 1836, wzni\u00f3s\u0142 j\u0105 kolator Wieniawski i parafianie), szko\u0142\u0119 pocz\u0105tkow\u0105, urz\u0105d gminny, fabryk\u0119 w\u00f3dek s\u0142odkich z produkcy\u0105 roczn\u0105 na 3560 rs. H. jest przystani\u0105 dla statk\u00f3w p\u0142yn\u0105cych po Bugu i do\u015b\u0107 o\u017cywionym punktem dla handlu zbo\u017cowego. W 1827 r. liczono tu 278 dm. i 1479 mk., w 1861 r. by\u0142o 208 dm. i 1635 mk.; obecnie liczy 280 dm., 2300 mk. Domy wszystkie drewniane, ulice niebrukowane. S\u0105dz\u0105c z brzmienia nazwy tego grodu czyli horodu, mo\u017cna wnosi\u0107, i\u017c osada ruska da\u0142a mu pocz\u0105tek. H. przechodzi\u0142o przez r\u0119ce r\u00f3\u017cnych w\u0142adc\u00f3w: Lubart, ksi\u0105\u017ce litewski, udzia\u0142 sw\u00f3j na Wo\u0142yniu maj\u0105cy, zawieraj\u0105c ugod\u0119 z Kazimierzem Wielkim 1366 r. ust\u0105pi\u0142 Koronie powiat horodelski; dla za\u0142atwiania za\u015b zachodz\u0105cych mi\u0119dzy poddanymi k\u0142\u00f3tni, ustanowieni s\u0119dziowie graniczni zje\u017cd\u017ca\u0107 mieli do Horod\u0142a dla s\u0105dzenia i karania Polak\u00f3w polskiem, a Rusin\u00f3w ruskiem prawem. Zdaje si\u0119, i\u017c wkr\u00f3tce potem otrzyma\u0142 Jerzy Narymuntowicz, ksi\u0119\u017ce litewski, z ziemi\u0105, be\u0142zk\u0105 i powiat horodelski lennem prawem; lecz gdy po zgonie monarchy, naje\u017cd\u017ca\u0107 pocz\u0105\u0142 kraje koronne, wyprawiony 1377 r. S\u0119dziw\u00f3j z Szubina, stasosta krakowski, zdoby\u0142 zamek tutejszy. Korzystaj\u0105c z zamieszek po \u015bmierci kr\u00f3la Ludwika 1382 r., dow\u00f3dzca za\u0142ogi rodem W\u0119gier, zaprzeda\u0142 zamek Lubartowi, ksi\u0119ciu \u0142uckiemu. Nied\u0142ugo wszak\u017ce utrzyma\u0142 si\u0119 ksi\u0105\u017c\u0119 nieprawym nabytku; Jagie\u0142\u0142o bowiem, wydaj\u0105c siostr\u0119 Aleksandr\u0119 za Ziemowita, ksi\u0119cia mazowieckiego, ust\u0105pi\u0142 mu 1388 r. w posagu ziemi\u0119 be\u0142zk\u0105, w kt\u00f3rej obr\u0119bie znajdowa\u0142o si\u0119 i Horod\u0142o. W dziejach szczeg\u00f3lniej sta\u0142o si\u0119 pami\u0119tne zjazdem w dniu 2 pa\u017adziernika 1413 r., zwo\u0142anym przez kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142\u0119. Zobowi\u0105zali si\u0119 w\u00f3wczas przedstawiciele Polski i Litwy do wzajemnej wzgl\u0119dem siebie wierno\u015bci. By\u0142 to jedyny w dziejach przyk\u0142ad dobrowolnego zjednoczenia si\u0119 nieprzyjaznych przez wieki lud\u00f3w, kt\u00f3remu historya jeszcze \u015bci\u015blejszego mia\u0142a udzieli\u0107 spoju. Dla utrwalenia zwi\u0105zku Witold wybra\u0142 47-u najprzedniejszych, jako najgodniejszych szla\u00adche\u00adc\u00adtwa, a tyle\u017c r\u00f3\u017cnoklejnotnych pan\u00f3w koronnych przyj\u0119\u0142o ich do tylu\u017c her\u00adb\u00f3w. Spisano o tem dokument, kt\u00f3rym szla\u00adch\u00adta koronna po\u015bwiadcza przypuszczenie Litwy do swoich klejnot\u00f3w, a kt\u00f3ry w g\u0142\u00f3wnej cz\u0119\u015bci opiewa jak nast\u0119puje: \u201eW imi\u0119<\/span> Pa\u0144skie Amen. Ku wieczystej pami\u0119ci. Nie dozna\u0107 nikomu \u0142aski zbawienia, kogo nie wesprze mi\u0142o\u015b\u0107, gdy\u017c ona jedna nie dzia\u0142a marnie, lecz sama sob\u0105 \u015bwiec\u0105c, k\u0142adzie koniec niezgodom, u\u015bmierza swary, ukr\u00f3ca nienawi\u015bci, \u0142agodzi wa\u015bnie, u\u017cycza wszystkim pokoju, skupia co si\u0119 rozpierzch\u0142o, pod\u017awiga co upad\u0142o, wyg\u0142adza rzeczy szorstkie, prostuje krzywe, wszystkim pomaga, nikogo nie obra\u017ca, kocha ka\u017cdego, a ktokolwiek schroni si\u0119 pod jej skrzyd\u0142a, ten znajdzie bezpiecze\u0144stwo i nie ul\u0119knie si\u0119 gro\u017ab niczyich. Mi\u0142o\u015b\u0107 to tworzy prawa, w\u0142ada pa\u0144stwami, urz\u0105dza miasta, wiedzie stany Rzeczypospolitej ku najlepszemu ko\u0144cowi, udoskonala wszystkie cnoty prawych, a kto ni\u0105 wzgardzi, ten wszelkiego dobra pozb\u0119dzie. Dla tego my pra\u0142aci, rycerstwo i szla\u00adch\u00adta Korony Polskiej, chc\u0105c pod tarcz\u0105 mi\u0142o\u015bci spocz\u0105\u0107 i pobo\u017cnem dysz\u0105c ku niej uczuciem, zespolili\u015bmy i zjednoczyli i dokumentem niniejszym zespalamy i jednoczy, my nasze domy, pokolenia, rody, her\u00adby i klejnoty her\u00adbo\u00adwe z wszystk\u0105 szla\u00adch\u00adt\u0105 i bojarstwem litewskich ziem, mianowicie za\u015b z tymi, kt\u00f3rym najja\u015bniejszy ksi\u0105\u017ce i pan, W\u0142adys\u0142aw z Bo\u017cej \u0142aski kr\u00f3l polski, tudzie\u017c o\u015bwiecony ksi\u0105\u017ce i pan Aleksander, rzeczony Witold, wielki ksi\u0105\u017ce litewski, nadali na pro\u015bby nasze i moc\u0105 dokument\u00f3w zatwierdzili \u0142aski swob\u00f3d, wolno\u015bci i przywilej\u00f3w. Zespolili\u015bmy, m\u00f3wimy i zjednoczyli, aby na wieczne odt\u0105d czasy mogli u\u017cywa\u0107 naszych her\u00adb\u00f3w i klejnot\u00f3w i gode\u0142 naszych, kt\u00f3re\u015bmy odziedziczyli po ojcach i przodkach naszych, a kt\u00f3remi oni cieszy\u0107 si\u0119 maj\u0105 w znak prawdziwej mi\u0142o\u015bci, jak gdyby takowe po swoich w\u0142asnych przodkach otrzymali dziedzictwem. Niechaj wi\u0119c zjednocz\u0105 si\u0119 z nami mi\u0142o\u015bci\u0105 i braterstwem i stan\u0105 si\u0119 nam r\u00f3wnymi, jak ju\u017c sama wsp\u00f3lno\u015b\u0107 wiary, praw i przywilej\u00f3w por\u00f3wna\u0142a ich z nami. I przyrzekamy im s\u0142owem czci i przysi\u0119gi nie opu\u015bci\u0107 ich w \u017cadnych przeciwno\u015bciach i niebezpiecze\u0144stwach, lecz owszem stawa\u0107 im ku pomocy, w ka\u017cdej, potrzebie, udziela\u0107 im rady przeciw wszelkim zamachom nieprzyjacielskim i pracowa\u0107 usilnie u pan\u00f3w naszych W\u0142adys\u0142awa i Aleksandra Witolda aby coraz szerzej rozwierali dla nich r\u0119k\u0119 swojej szczodrobliwo\u015bci, by ich coraz hojniejszemi darzyli swobodami, aby nigdy nie przestawali przymna\u017ca\u0107 im \u0142ask i po\u017cytk\u00f3w. Co te\u017c i przerzeczeni panowie litewskich ziem obowi\u0105zali si\u0119 s\u0142owem i przysi\u0119g\u0105 czyni\u0107 dla nas nawzajem.\u201d (Rzyszczewski, Cod. diplom., I, 286\u2014289). Panowie litewscy z\u0142o\u017cyli ze swojej strony po\u015bwiadczenie przyj\u0119cia zaszczyt\u00f3w polskich (Dzia\u0142y\u0144ski, Zbi\u00f3r praw lit., 20). \u2014 W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o i Witold wydali dokument trzeci (Vol. l<\/span>eg., I 66), uzupe\u0142niaj\u0105cy dzie\u0142o unii potwierdzeniem nobilitacyi litewskiej, powt\u00f3rzeniem wszystkich dawniejszych warunk\u00f3w zjednoczenia Litwy z Koron\u0105, i przydaniem niekt\u00f3rych nowych. W tym celu wyrzeczono jeszcze raz wieczyste po\u0142\u0105czenie obu narod\u00f3w, uznano prawomocno\u015b\u0107 wszelkich fundacyj katolickich, przypomniano wszystkie udzielone Litwie z chrze\u015bcija\u0144stwem swobody, mianowicie prawo w\u0142asno\u015bci dziedzicznej, wolno\u015b\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w rodzinnych i dziedzicznego wyposa\u017cania c\u00f3rek i wd\u00f3w, wreszcie wyzwolenie z s\u0142u\u017cebnictwa osobistego, wyj\u0105wszy s\u0142u\u017cb\u0119 wojenn\u0105 i pomoc w budowaniu zamk\u00f3w warownych. Za to obowi\u0105zuje si\u0119 szla\u00adch\u00adta litewska do wierno\u015bci Jagielle, do jedno\u015bci z koron\u0105 polsk\u0105, do pos\u0142usze\u0144stwa W\u0142adys\u0142awowi i Witoldowi po koniec \u017cycia. W razie \u015bmierci Witolda nie b\u0119d\u0105 panowie litewscy obierali sobie wiel. ksi\u0119cia bez przyzwolenia kr\u00f3la i narodu polskiego, a Polacy nawzajem nie obior\u0105, sobie kr\u00f3la po W\u0142adys\u0142awie Jagielle, nie porozumiawszy si\u0119 z Litw\u0105,. Dla takiego wzajemnego porozumienia si\u0119 b\u0119d\u0105, oba dwa narody zje\u017cd\u017ca\u0107 si\u0119 na wsp\u00f3lne sejmy w Lublinie lub Parczowie, albo gdziekolwiek indziej, ilekro\u0107 zajdzie potrzeba. Ku tem zupe\u0142niejszemu por\u00f3wnaniu Litwy z Koron\u0105, zaprowadzaj\u0105 obaj sprzymierzeni ksi\u0105\u017c\u0119ta te\u017c same rz\u0105dy w Litwie co i w Koronie, t. j. stanowi\u0105, dwa wojew\u00f3dztwa i tyle\u017c kasztelanij litewskich w Wilnie i Trokach. Zjazd ten w Horodle, jako pierwsze wsp\u00f3lne zebranie obu zbratanych lud\u00f3w, otrzyma\u0142 nazw\u0119 sejmu walnego (Sarnicki, Annal., przy wyd. D\u0142ugosza,. p. 1166). Roku 1427 zjecha\u0142 tu Jagie\u0142\u0142o z \u017con\u0105 Zofi\u0105., a w r. 1431 id\u0105c na odzyskanie \u0141ucka z r\u0105k Swidrygie\u0142\u0142y, pod tem miastem przez ca\u0142e dni 12 sta\u0142 obozem. W\u0142adys\u0142aw, ksi\u0105\u017ce mazowiecki i ruski, przywilejem 1454 r. w Be\u0142zie wydanym, chc\u0105c zaradzi\u0107 upadkowi miasta H., oraz do rychlejszego osiedlenia zach\u0119ci\u0107, przeni\u00f3s\u0142 mieszczan z prawa polskiego i ruskiego na magdeburskie. Ten\u017ce W\u0142adys\u0142aw 1462 r. zmar\u0142 bezpotomnie) a H. jako lenno\u015b\u0107 przydzielone do Korony, zosta\u0142o g\u0142\u00f3wnem miastem jednego z powiat\u00f3w wojew\u00f3dztwa be\u0142zkiego. Kazimierz Jagielo\u0144czyk przywilejem w Rubieszowie 1487 r. ustanowi\u0142 targi co wtorek i dwa do roku jarmarki: na \u015bw. Stanis\u0142aw i \u015bw. Idzi; a dla tem wi\u0119kszego zach\u0119cenia do przybywania na takowe, uwolni\u0142 od op\u0142aty ce\u0142 i targowego w mie\u015bcie pobieranych. Jan Olbracht, maj\u0105c wzgl\u0105d na miasto ogniem i mieczem w r. 1500 przez T<\/span>atar\u00f3w zniszczone, uwolni\u0142 je do lat 8 od wszelkich podatk\u00f3w i ce\u0142. Zygmunt August r. 1565 zezwoli\u0142 na wystawienie \u015br\u00f3d rynku ratusza. We wszystkich tych przywilejach zwane jest Hrod\u0142o. Litwini a\u017c do ostatecznego spojenia z Koron\u0105 na unii lubelskiej, nie przestawali si\u0119 upomina\u0107, aby im to miasto powr\u00f3cone by\u0142o, daj\u0105c za przyczyn\u0119, i\u017c z dawna je posiadali. Ucierpia\u0142o te\u017c H. nie ma\u0142o, gdy Karol XII, kr\u00f3l szwedzki, wracaj\u0105c z Wo\u0142ynia w lipcu 1706 r. przeprawia\u0142 si\u0119 tu z wojskiem. Za rz\u0105du austryackiego przez zamian\u0119 sta\u0142o si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 prywatn\u0105. Napr\u00f3\u017cnoby szukano zamku (kt\u00f3rego ruiny jeszcze w r. 1765 wed\u0142ug ostatniej lustracyi istnia\u0142y), ratusza i klasztoru dominikan\u00f3w fundacyi W\u0142adys\u0142awa, ksi\u0119cia be\u0142zkiego oko\u0142o r. 1455; jedynym zabytkiem s\u0105 \u015blady wa\u0142\u00f3w w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej stronie tego miasta. Gmina H. nale\u017cy do s\u0105du gm. okr. III w Dyakonowie, st. poczt. w Stepankowicach, liczy 6367 mk. i 19326 mr. obszaru. W sk\u0142ad gminy wchodz\u0105: os. Horod\u0142o i wsie: Brze\u017anica, Cegielnia, Fifi\u0142\u00f3wka, Hrebenne, Husinne, Kob\u0142o, Kopy\u0142\u00f3w, Komora, Kra\u015bnica, Liski, \u0141uszk\u00f3w-bojarszczyzna, \u0141uszk\u00f3w, \u0141uszk\u00f3w-Komora, Maziarnia, Matcze, Starzyn, Strzy\u017c\u00f3w, Wieniawka, Wygoda. Dekanat horodelski b. grecko-unickiej dyec. che\u0142mskiej w 1863 roku dzieli\u0142 si\u0119 na 9 parafij: Dyakon\u00f3w z fili\u0105 w Szpiko\u0142osach, Horod\u0142o, Kopy\u0142\u00f3w, \u0141u\u017ck\u00f3w z fili\u0105 w Hrebennem, Matcze, Moniatycze z fili\u0105 w Czortowicach, Strzy\u017c\u00f3w z fili\u0105 w Husynnem, Teratyn, Ubrodowice. Parafia rzym. kat. H. ju\u017c 1506 roku istnia\u0142a, liczy 1803 parafian. Dobra H. sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z folwark\u00f3w H., \u0141uszk\u00f3w, Kra\u015bnica, Wieniawka i attynencyi Bere\u017cnica, tudzie\u017c miasta obecnie osady H. i wsi \u0141uszk\u00f3w. Pod\u0142ug opisu z r. 1866 rozl. dworska wynosi mr. 2138. Wie\u015b \u0141uszk\u00f3w osad 49, z gruntem mr. 669, osada H. wiejskich osad 298, z gruntem mr. 1836. Starostwo grodowe horodelskie w wdztwie be\u0142zkiem, pod\u0142ug lustracyi z r. 1628 sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z miasta H. nad Bugiem, wsi: \u0141uszk\u00f3w z folwarkiem, Czerniawka, Milej\u00f3w, W\u00f3lka Kierakowa i m\u0142yn wodny na Kotczu. W r. 1771 posiada\u0142 je Czes\u0142aw Siekierzy\u0144ski, sp\u0142acaj\u0105c z niego kwarty z\u0142p. 3176, a hyberny z\u0142p. 1011 gr. 14. Po zaj\u0119ciu go przez rz\u0105d austryacki, ust\u0105pione zosta\u0142o kredytorom masy Joachima hr. Potockiego, jako cz\u0119\u015bciowe wynagrodzenie za dobra bolechowskie, i odt\u0105d sta\u0142o si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 prywatn\u0105. Br. Ch.<\/i><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Horodnia<\/b> lub <\/i>Grodnia<\/a><\/i> (ob.), dop\u0142yw Narwi<\/a>.<\/p>\n

Horodnianka,<\/b> w\u015b w pow. sok\u00f3lskim gub. grodz., o 42 w. od Sok\u00f3\u0142ki, chat 53.<\/p>\n

Horodniany<\/b> 1.), wie\u015b. pow. pru\u017ca\u0144ski, w dobrach Linowa. 2.) H.,<\/b> w\u015b gub. grodz. W b. ziemi bielskiej.<\/p>\n

<\/a>Horodnica<\/b> nad rz. t. n., przedmie\u015bcie Grodna<\/a> (ob.). Tu Tyzenhaus pobudowa\u0142 swe fabryki i domki dla robotnik\u00f3w. Tu r\u00f3wnie\u017c wystawi\u0142 dla siebie pa\u0142ac w kt\u00f3rym przemieszkiwa\u0142. Czyt. Tyg. ill. z r. 1877 nr. 82.<\/p>\n

Horodnica,<\/b> rz., ob. Horodniczanka<\/a><\/i>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Horodniczanka<\/b> lub Horodnica<\/i>, rz. wpadaj\u0105ca do Niemna<\/a> z lewego brzegu w Grodnie<\/a>.<\/p>\n

Horodok,<\/b> ob. Gr\u00f3dek<\/i>, Horodek<\/i>.<\/p>\n

Horodyszcze,<\/b> Grodzisko<\/i> (ob,). Wszystkich miejscowo\u015bci nosz\u0105cych jedn\u0119 lub drug\u0105 z tych nazw nie kusimy si\u0119 zebra\u0107 w S\u0142owniku; liczba ich bowiem na setki si\u0119 liczy i niektore s\u0105 bardzo ma\u0142owa\u017cne.<\/p>\n

Horodyszcze<\/b> 1.) os., przedtem mko i dw\u00f3r, pow. w\u0142odawski, gm. i par. Horodyszcze. Le\u017cy \u015br\u00f3d bagnistej okolicy, odl. 4 mile od W\u0142odawy. Nazwa sama wskazuje staro\u017cytny pocz\u0105tek tej osady, co potwierdza ju\u017c same po\u0142o\u017cenie \u015br\u00f3d b\u0142ot. Zygmunt August wyda\u0142 przywilej na za\u0142o\u017cenie tu miasteczka, kt\u00f3re jednak nie mog\u0142o si\u0119 nigdy rozwin\u0105\u0107 pomy\u015blnie; zt\u0105d senat kr\u00f3lestwa wyrokiem z 1850 r. skasowa\u0142 przywilej lokacyjny jako niewa\u017cny niewykonany i niepotwierdzony. W ko\u0144cu XVI w. H. nale\u017ca\u0142o do Koniecpolskich i stanowi\u0142o cz\u0119\u015b\u0107 d\u00f3br Rososz. Od 1625 r. przesz\u0142o do Firlej\u00f3w, nast\u0119pnie do Mogilnickich. Niemcewicz w pocz\u0105tkach bie\u017c\u0105cego stulecia znalaz\u0142 tu pa\u0142ac, ogr\u00f3d, park (Podr\u00f3\u017ce 526); tu si\u0119 o\u017ceni\u0142 jego synowiec. W 1827 r. by\u0142o tu 107 dm. i 603 mk.; w 1861 r. liczono 100 dm. i 765 mk. Obecnie jest tu cerkiew paraf. dla ludno\u015bci rusi\u0144skiej (fundowa\u0142 j\u0105 1550 r. Wasyl Po\u0142ubi\u0144ski, mia\u0142a kaplic\u0119 unick\u0105 we wsi Po\u0142ubicze), szko\u0142a pocz\u0105tkowa, 112 dm., 861 mk., 5771 mr. gruntn. Gmina H. graniczy z gm. Opole i Roman\u00f3w, liczy 4967 mk., rozleg\u0142. 13894 mr., s\u0105d gm. okr. I i st. poczt. w Wisznicach, urz\u0105d gm. we wsi Dubnica od W\u0142odawy 41\u00bc, w. odl. W sk\u0142ad gm, wchodz\u0105: Curyn, Do\u0142holiska, Dubica, Horodyszcze, \u0141yni\u00f3w, Po\u0142ubicze, Romaszki, Rowiny, Wyszenica, Wygoda i Zacisze. 2.) H.,<\/b> w\u015b, pow. che\u0142mski, gm, Staw, par. Czu\u0142czyce. Jest tu kopalnia piaskowca u\u017cywanego na kamienie m\u0142y\u0144skie. W 1827 r. by\u0142o 29 dm., 265 mk.; obecnie liczy grunt\u00f3w dwor. 972 mr., w\u0142o\u015bc. 798 mr. i 39 osad. Do wsi H. nale\u017cy awuls Zielona lub Malowana. 3.) H.,<\/b> w\u015b, pow. sejne\u0144ski, gm. Kudrany, par. Liszkowo. W 1827 r. by\u0142o tu 16 dm., 117 mk.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Horodyszcze,<\/b> miasteczko w powiecie nowogr\u00f3dzkim, mil\u0119 od Zaosia, miejsca urodzenia A. Mickiewicza, o 4 mile od Nowogr\u00f3dka<\/a>, 6 mil od Nie\u015bwie\u017ca, na trakcie komunikacyjnym po\u0142o\u017cone. Maj\u0119tno\u015b\u0107 ta do r. 1831 by\u0142a w\u0142asno\u015bci\u0105 jenera\u0142a hr. Ludwika Paca, ostatniego tej rodziny m\u0119zkiego potomka. Po\u0142o\u017cona w pi\u0119knej i \u017cyznej okolicy, nad rz. Serwecz\u0105, mia\u0142a ko\u015bci\u00f3\u0142 paraf., murowany, wzniesiony oko\u0142o 1640 roku przez Kamie\u0144skich, zabrany w 1864 r., i cerkiew niegdy\u015b unick\u0105, od 1839 prawos\u0142awn\u0105. Miasteczko po\u0142o\u017cone na g\u00f3rze; na dole za\u015b za rzek\u0105, dw\u00f3r z pi\u0119knym ogrodem i aleja wjazdowa, mia\u0142 stawy, kana\u0142y, m\u0142yny, m\u0142ocarni\u0119 wodn\u0105 i znakomite gospodarstwo. Za ko\u015bcio\u0142em, na pochy\u0142o\u015bci g\u00f3ry, stara, modrzewiowa plebania, ocieniona p\u0142acz\u0105cemi brzozami; za ni\u0105, po za stawem w uroczej miejscowo\u015bci na g\u00f3rze, \u015br\u00f3d zielonej d\u0105browy parafialny cmentarz. Z drugiej strony, ku zachodowi, o p\u00f3\u0142 wiorsty za miasteczkiem, przy zakr\u0119cie rzeki, jest miejscowo\u015b\u0107 zwana Horodok. Jestto wysoka do\u015b\u0107 g\u00f3ra, \u015br\u00f3d nadrzecznej niziny, jakby usypana, otoczona wa\u0142em, przyparta do rzeki, o wierzcho\u0142ku p\u0142askim. By\u0142o to prawdopodobnie przedhistoryczne staros\u0142awia\u0144skie horodyszcze, kt\u00f3re z czasem da\u0142o nazw\u0119 za\u0142o\u017conemu nieopodal miasteczku. By\u0107 mo\u017ce, \u017ce w czasie wojen p\u00f3\u017aniejszych s\u0142u\u017cy\u0142o za redut\u0119 czy batery\u0105, bo znajdywano tu kule i od\u0142amy bomb. O par\u0119 staj w stronie po\u0142udniowo-zachodniej, wida\u0107 kurhan, poros\u0142y ja\u0142owcem i tarnin\u0105. Nikt tam dot\u0105d, o ile wiem, poszukiwa\u0144 nie robi\u0142. O wiorst kilka st\u0105d, jest druga miejscowo\u015b\u0107 niemniej ciekawa, zwana \u201eOkopy\u201d. Jestto dw\u00f3r z ca\u0142em gospodarskiem zabudowaniem, otoczony ziemnym wa\u0142em i fosami. Nikt dot\u0105d z pewno\u015bci\u0105 nie wie, do jakiej si\u0119 to epoki i do jakiego wypadku w dziejach odnosi. Zwyczajem powszechnym tutaj, jak i gdzie indziej s\u0105siedni mieszczanie przypisuj\u0105 to Szwedom. Mko le\u017cy przy drodze ze Sto\u0142owicz do Nowogr\u00f3dka, dzi\u015b rz\u0105d., ma zarz\u0105d gm., zarz\u0105d 2-go okr. polic., szk\u00f3\u0142k\u0119 wiejsk\u0105, szpital gm., oko\u0142o 700 mk. Gmina H. sk\u0142ada si\u0119 z 5 starostw wiejskich, 78 wiosek i liczy 3354 w\u0142o\u015bcian m\u0119\u017c. Edward Paw\u0142owicz.<\/i> [Por. Wruta<\/a><\/i>.]<\/span><\/p>\n

Horodzianka,<\/b> ob. Horodnianka<\/a><\/i>.<\/p>\n

Horoszcza,<\/b> ob. Choroszcza<\/i>.<\/p>\n

Ho\u017ca,<\/b> w\u015b na prawo od Niemna, pow. grodzie\u0144ski, ku p\u0142n. od Grodna, nad rz. Ho\u017ck\u0105, kt\u00f3ra pod Cydowiczami i Barbaryczami p\u0142ynie. Paraf. ko\u015bci\u00f3\u0142 katol. \u015b\u015b. Piotra i Paw\u0142a, z muru kosztem parafian 1862 pobudowany. Parafia katol. dekanatu grodzie\u0144skiego: dusz 3006. Dawniej mia\u0142a fili\u0105, w Przewa\u0142ce, dzi\u015b tylko kaplice w Druskienikach i Prze\u0142omie. Niegrodowe starostwo hoskie w wdztwie trockiem s<\/span>k\u0142ada\u0142o si\u0119 z miasta Ho\u017cy z przyleg\u0142o\u015bciami. Wedle spis\u00f3w podskarbiego lit. z r. 1648 \u2014 1652 sstwo to w r. 1569 nale\u017ca\u0142o do d\u00f3br dziedzicznych kr\u00f3la Zygmunta Augusta. Po odpadni\u0119ciu Smole\u0144ska i powiatu starodubowskiego do Rossyi, w skutek traktatu andruszowskiego, stany Rzpltej, chc\u0105c wynagrodzi\u0107 egzulantom utracone przez to ich dobra, na sejmie r. 1662 uchwali\u0142y, aby mi\u0119dzy innemi sstwami i hoskie wydzielone im by\u0142o na dziedzictwo, co nast\u0119pnemi jeszcze prawami sejmowemi z lat: 1670, 1672, 1690, 1717, 1769 i 1775 zatwierdzono. W Voluminach legum pod r. 1775 znajdujemy jeszcze wspomnianego Skuczewicza jako sst\u0119 hozkiego.<\/p>\n

Ho\u017ca-Sylwanowce,<\/b> powiat augustowski, gm. Balla wielka, par. Ho\u017ca Sylwanowce. S\u0105 to dwie odr\u0119bne miejscowo\u015bci, w jednej po\u0142o\u017cone gminie. Ho\u017ca jestto dwor., folw. za\u015b Sylwanowce (ob.). Wie\u015b liczy 27 dm. i 215 mk. Par. H. S. dek. augustowskiego 5370 dusz liczy.<\/p>\n

Hremiaczka<\/b> (ob. t. III, 194 Hrymiaczki<\/i>), w\u015b i os., pow. sok\u00f3lski, gm. Bagna, 40 w. od Sok\u00f3\u0142ki, w\u015b ma 307 dz.<\/span><\/p>\n

Hrud,<\/b> jez. w p\u00f3\u0142n.-wsch. stronie pow. grodzie\u0144skiego, nieco na p\u00f3\u0142noc od jez. Berszta\u0144skiego.<\/p>\n

Hrudek,<\/b> ob. Gr\u00f3dek<\/i>, Grudek<\/i>.<\/p>\n

Hruszawy,<\/b> wie\u015b, pow. wo\u0142kowyski gub. grodz.<\/p>\n

Hruszki<\/b> lub Gruszki<\/i>, wie\u015b, pow. augustowski, gm. Kuryjanka, par. Teolin. Le\u017cy \u015br\u00f3d las\u00f3w puszczy Augustowskiej. Odl. 33 wiorst od Augustowa, liczy 32 dm., 252 mk. W 1827 r. by\u0142o tu 13 dm., 78 mk.<\/p>\n

Hrycewicze<\/b> 1.) w\u015b, pow. kobry\u0144ski, gmina Siechnowicze, 150 dz. 2.) H.,<\/b> w\u015b, pow. pru\u017ca\u0144ski, gm. Malecz, 415 dz. 3.) H.,<\/b> w\u015b, pow. wo\u0142kowyski, gm. \u015awis\u0142ocz, 778 dz. Pod wsi\u0105 niewielki kurhan, zwany \u201eHrycewicka Baba\u201c.<\/span><\/p>\n

Hrymiaczki,<\/b> wie\u015b w pow. sok\u00f3lskim gub. grodz., o 38 w. od Sok\u00f3\u0142ki.<\/p>\n

Hryniewicze<\/b> 1.) Wielkie i Ma\u0142e, dwie wsie gub. grodz., w b. ziemi bielskiej, niegdy\u015b Dani\u0142owicz\u00f3w. 2.) H.,<\/b> folw. rz\u0105dowy nad rzeczk\u0105 bezimienn\u0105, pow. wilejski, o 63 w. od m. Wilejki, 2 ok. adm. Kaplica prawos\u0142. murowana, 1 dom, 7 mk. prawos\u0142. (1866). 3.) H.,<\/b> w\u015b rz\u0105dowa nad rzeczk\u0105, bezimienna, pow. wilejski, o 58 w. od m. Wilejki, 2 okr. adm., 22 dm., 232 mk. r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144. Okr\u0105g wiejski H. w gm. Krajsk liczy w swym obr\u0119bie wsie: Hryniewicze, Stryja, Derewna; za\u015bc.: Chodaki, Koliszcze, Skobiec, Sobaczyn, Abramowszczyzna, Roman\u00f3wka. 4.) H.,<\/b> folw. w pow. mi\u0144skim, gub. mi\u0144skiej, w\u0142asno\u015b\u0107 Raty\u0144skich, ma obszaru oko\u0142o 430 mr.<\/p>\n

Hrynki,<\/b> w\u015b, pow. wo\u0142kowyski. By\u0142a tu kaplica katolicka parafii \u015awis\u0142ocz.<\/p>\n

Hubinka,<\/b> w\u015b. pow. grodzie\u0144ski, par. jezierska, maj\u0119tno\u015b\u0107 kupiona przez Romera Aleksandra syna Jana od Obuchowicza Aleksandra. W\u0142ada\u0142 ni\u0105 p\u00f3\u017aniej syn Aleksandra Seweryn R\u00f6mer marsza\u0142ek grodzie\u0144. W r. 1867 w skutek ukazu z 1865 roku uleg\u0142a przymusowej sprzeda\u017cy; nabywc\u0105 tej posiad\u0142o\u015bci sta\u0142a si\u0119 genera\u0142owa Brosse. Przy dworze cerkiewka unicka, dzi\u015b na cerkiew prawos\u0142awn\u0105 zamieniona. A. R.<\/i><\/p>\n

Hubniki,<\/b> dobra, pow. grodzie\u0144ski, w\u0142asno\u015b\u0107 niegdy\u015b Micha\u0142a Walickiego podstolego koron. A. K. \u0141.<\/i><\/p>\n

Huja,<\/b> ob. Huje<\/i>.<\/p>\n

Huje,<\/b> Huja<\/i>, lub Karlinsberg<\/i>, Karlberg<\/i>, dobra w pow. mi\u0144skim, w\u0142asno\u015b\u0107 najpierw Bere\u017anickich, potem Hlebowicz\u00f3w, nareszcie Radziwi\u0142\u0142\u00f3w, od kt\u00f3rych nabywaj\u0105 J\u00f3zef i Karolina z hr. Brzostowskich Wo\u0142odkowiczowie, marsza\u0142kostwo szla\u00adch\u00adty gub. mi\u0144skiej, kt\u00f3rzy i przezwali H. Karlinsbergiem. A. K. \u0141.<\/i><\/p>\n

Hujka,<\/b> rz., dop\u0142yw Lipieni\u00f3wki czyli Wiazynki w pow. wilejskim, uchodzi pod Radoszkowicami.<\/p>\n

Hujkowice,<\/b> dawna nazwa dzisiejszych Ujkowic (ob.).<\/p>\n

Hultajewo,<\/b> w\u015b, pow. suwalski, gm. i par. Jeleniewo. W 1827 r. by\u0142o tu 13 dm. i 83 mieszk.<\/p>\n

<\/a>Huntau,<\/b> al. Huntenau<\/i> (niem.), ziemia u poga\u0144skich prusak\u00f3w, teraz w Prusach wschodnich, ob. <\/i>Honeda<\/a><\/i>.<\/p>\n

Husaki,<\/b> w\u015b, pow. bielski gub. grodz., gm. Rajsk, 11 w. od Bielska, 483 dz. Pod wsi\u0105 cmentarzysko przedhistoryczne.<\/span><\/p>\n

Huszczyce,<\/b> wie\u015b, pow. grodzie\u0144ski, zarz\u0105d polic. Skidel, nad rzek\u0105 Pyrr\u0105, o 1 wiorst\u0119 od uj\u015bcia do Kotry i o 1 wiorst\u0119 od stacyi pocztowej Strupin, chat 18.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Huta<\/b> [\u2026]<\/span> 29.) H.,<\/b> ob. <\/i>Czostk\u00f3w<\/a><\/i>. [\u2026]<\/span> 106.) H.<\/b>–S<\/span>ztabi\u0144ska, pow. augustowski, gm. Sztabin, par. Krasnyb\u00f3r. Liczy 47 dm., 450 mk., odl. 17 w. od Augustowa. [\u2026]<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Hutta,<\/b> 1.), wie\u015b, pow. suwalski, gm. Czostk\u00f3w<\/a>, par. Filip\u00f3w. Odl. 28 w. od Suwa\u0142k, liczy 17 dm., 149 mk. 2.) H.,<\/b> folw,. i H. M<\/span>a\u0142a, w\u015b, pow. suwalski, gm. Hutta, par. Suwa\u0142ki. Odl. 5 w. od Suwa\u0142k. H. folw. liczy 15 dm. i 84 mk. H. M<\/span>a\u0142a za\u015b liczy 23 dm., 146 mk., odl. 3 w. od Suwa\u0142k. H. dobra w pow. suwalskim maj\u0105 48 jezi\u00f3r, kt\u00f3rych rozl. wynosi mr. 9041. Najznaczniejsze z nich Wigry<\/a> maj\u0105 7958 mr<\/span>. Gmina H. nale\u017cy do s\u0105du gm. okr. I w Suwa\u0142kach, liczy 6158 mk. W gminie s\u0105: 2 szko\u0142y, 3 m\u0142yny, 3 cegielnie, wapielnia i kopalnia torfu, hamernia. W sk\u0142ad gm. wchodz\u0105: Bia\u0142e, Bobrowisko, Burdyniszki, Cimochowizna, Czerwony folw., Czerwony K<\/span>rzy\u017c, D\u0105br\u00f3wka, Gawarzec, Gawrychruda, Hutta, Jastrz\u0119by, Jeleniewo, Kra\u015bnie, Kr\u00f3l\u00f3wek, Krzywe, Leszcze<\/span>wo, Leszcz\u00f3wek, \u0141y\u015bniak [?]<\/span>, Magdalenowo, Ma\u0142a H<\/span>utta, Mani\u00f3wka, Nowa W<\/span>ie\u015b, Okuniowiec, Papiernia folw. i m\u0142yn, Pertanie, Piotrowa-D<\/span>\u0105browa w\u015b i fol w., P\u0142ociczno, Podleszczewo, Remienkinie, R\u00f3wniny, Rybackie, Ry\u017c\u00f3wka, Rzepisko, Sobolewo, S. hamernia, S\u0142upie, Stary F<\/span>olwark, Tartak, T. m\u0142yn, Wasilczyki, Wiatro\u0142u\u017ca w\u015b i folw., Wigry, Wysoka-G<\/span>\u00f3ra, \u017bubr\u00f3wka N<\/span>owa i \u017bubr\u00f3wka S<\/span>tara.<\/p>\n

Huysko,<\/b> ob. Hujsko<\/i>.<\/p>\n

Huzary,<\/b> os., pow. w\u0142adys\u0142awowski, gmina Tomaszbuda, par. Gryszkabuda. Ma 2 dm., 11 mk., odl. 3 w. od W\u0142adys\u0142awowa.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a>Hu\u017ania,<\/b> w\u015b i maj\u0105tek, pow. bia\u00ad\u0142o\u00adsto\u00adc\u00adki w 1 okr. adm. zab\u0142udowskim. Dw\u00f3r d\u0119bowy maj\u0105cy 250 lat, ogr\u00f3d pi\u0119kny, stara cerkiewka. Zas\u0142uguje tem na uwag\u0119, i\u017c by\u0142a podobno g\u0142\u00f3wn\u0105 siedzib\u0105 J<\/span>ad\u017awing\u00f3w<\/a> [sic!]<\/span>; niedaleko znajduje si\u0119 drugi maj\u0105tek, zwany Hu\u017cn\u017c\u0105 Radziwi\u0142\u0142owsk\u0105, fundowany przez Radziwi\u0142\u0142a.<\/p>\n

Hwo\u017ania<\/b>, ob. Gwo\u017ania<\/a><\/i>. \"statystyka\"<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom III, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym) Ha\u0144cza, Ha\u0144cza Bia\u0142a, Ha\u0144cza Czarna, Hawenlok, Hebrowszczyzna, Helenowo, Helmany, Herminenhof, Hirschthal, Hohenau, Ho\u0142nianka, Ho\u0142ny, Ho\u0142ny Mejera, Ho\u0142ny Wolmera, Ho\u0142ynka, Horaczki, Horodyszcze, Ho\u017ca-Sylwanowce, Hruszki, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12842,"parent":12628,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"h5ap_radio_sources":[],"jetpack_post_was_ever_published":false,"footnotes":""},"class_list":["post-12686","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"\nLitera H - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/h\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych - litera H\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom III, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym) Ha\u0144cza, Ha\u0144cza Bia\u0142a, Ha\u0144cza Czarna, Hawenlok, Hebrowszczyzna, Helenowo, Helmany, Herminenhof, Hirschthal, Hohenau, Ho\u0142nianka, Ho\u0142ny, Ho\u0142ny Mejera, Ho\u0142ny Wolmera, Ho\u0142ynka, Horaczki, Horodyszcze, Ho\u017ca-Sylwanowce, Hruszki, […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/h\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-04-26T22:52:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-h.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1506\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"54 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/h\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/h\\\/\",\"name\":\"Litera H - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/h\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/h\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/sgkp-h.jpg\",\"datePublished\":\"2020-04-25T15:45:28+00:00\",\"dateModified\":\"2020-04-26T22:52:22+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/h\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/h\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/h\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/sgkp-h.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/sgkp-h.jpg\",\"width\":1280,\"height\":1506},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/en\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/h\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/miejscowosci-suwalszczyzny\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Litera H\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/logo-stowarzyszenie-jzi.png\",\"width\":931,\"height\":990,\"caption\":\"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jzi.org.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Litera H - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/h\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych - litera H","og_description":"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku Wyb\u00f3r na podstawie \u201eS\u0142ownika Geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich\u201c, tom III, XV (Uzupe\u0142nienia i dope\u0142nienia z tomu XV – kolorem czerwonym) Ha\u0144cza, Ha\u0144cza Bia\u0142a, Ha\u0144cza Czarna, Hawenlok, Hebrowszczyzna, Helenowo, Helmany, Herminenhof, Hirschthal, Hohenau, Ho\u0142nianka, Ho\u0142ny, Ho\u0142ny Mejera, Ho\u0142ny Wolmera, Ho\u0142ynka, Horaczki, Horodyszcze, Ho\u017ca-Sylwanowce, Hruszki, […]","og_url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/h\/","og_site_name":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/","article_modified_time":"2020-04-26T22:52:22+00:00","og_image":[{"width":1280,"height":1506,"url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-h.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"54 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/h\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/h\/","name":"Litera H - Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/h\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/h\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-h.jpg","datePublished":"2020-04-25T15:45:28+00:00","dateModified":"2020-04-26T22:52:22+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/h\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/h\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/h\/#primaryimage","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-h.jpg","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/sgkp-h.jpg","width":1280,"height":1506},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/miejscowosci-suwalszczyzny\/h\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Miejscowo\u015bci Suwalszczyzny i ziem przyleg\u0142ych w ko\u0144cu XIX wieku","item":"https:\/\/jzi.org.pl\/miejscowosci-suwalszczyzny\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Litera H"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#website","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","name":"Jaminy Indexing Team","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jzi.org.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#organization","name":"Jaminy Indexing Team","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","contentUrl":"https:\/\/jzi.org.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/logo-stowarzyszenie-jzi.png","width":931,"height":990,"caption":"Jami\u0144ski Zesp\u00f3\u0142 Indeksacyjny"},"image":{"@id":"https:\/\/jzi.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Jaminski.Zespol.Indeksacyjny\/"]}]}},"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12686","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12686"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12686\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12628"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12842"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jzi.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12686"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}